حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ قَالَتْكُنَّا نَمْنَعُ عَوَاتِقَنَا أَنْ يَخْرُجْنَ فَقَدِمَتْ امْرَأَةٌ فَنَزَلَتْ قَصْرَ بَنِي خَلَفٍ فَحَدَّثَتْ أَنَّ أُخْتَهَا كَانَتْ تَحْتَ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ غَزْوَةً قَالَتْ أُخْتِي غَزَوْتُ مَعَهُ سِتَّ غَزَوَاتٍ قَالَتْ كُنَّا نُدَاوِي الْكَلْمَى وَنَقُومُ عَلَى الْمَرْضَى فَسَأَلَتْ أُخْتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ هَلْ عَلَى إِحْدَانَا بَأْسٌ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهَا جِلْبَابٌ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ لِتُلْبِسْهَا صَاحِبَتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَا وَلْتَشْهَدْ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْ فَلَمَّا قَدِمَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ فَسَأَلْتُهَا أَوْ سَأَلْنَاهَا هَلْ سَمِعْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ وَكَانَتْ لَا تَذْكُرُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَدًا إِلَّا قَالَتْ بَيْبًا فَقَالَتْ نَعَمْ بَيْبًا قَالَ لِيَخْرُجْ الْعَوَاتِقُ ذَوَاتُ الْخُدُورِ أَوْ قَالَتْ الْعَوَاتِقُ وَذَوَاتُ الْخُدُورِ وَالْحُيَّضُ فَيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ الْمُؤْمِنِينَ وَيَعْتَزِلْنَ الْحُيَّضُ الْمُصَلَّىفَقُلْتُ لِأُمِّ عَطِيَّةَ الْحَائِضُ فَقَالَتْ أَوَلَيْسَ يَشْهَدْنَ عَرَفَةَ وَتَشْهَدُ كَذَا وَتَشْهَدُ كَذَا

Hafsa binti Sirin (rahimahalloh) aytdi: Biz boʻz qizlarimizni (iydga) chiqishdan qaytarar edik. Bir ayol kelib, Bani Xalaf qalʼasiga tushdi va aytib berdiki, uning opasi Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishining nikohida boʻlgan, oʻsha kishi Rasululloh ﷺ bilan birga oʻn ikki gʻazotda qatnashgan ekan. Opasi aytdi: «Men u bilan birga olti gʻazotda boʻldim. Biz yaradorlarni davolar va kasallarga qarab turar edik». Opam Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Bizdan birimizning jilbobi boʻlmasa, uning (uyda qolib) chiqmasligida biror zarar bormi?» dedi. U zot: «Uni hamrohi oʻz jilbobidan kiydirsin va yaxshilikda hamda moʻminlarning duosida hozir boʻlsin», dedilar. (Hafsa) dedi: Ummu Atiyya kelganida, men undan — yoki biz undan — soʻradik: «Rasululloh ﷺning falon-falon deganlarini eshitganmisan?» U Rasululloh ﷺni zikr qilganda albatta «Bayba» derdi. U: «Ha, bayba, u zot: ‹Boʻz qizlar, parda ortidagi qizlar — yoki: boʻz qizlar va parda ortidagi qizlar — hamda hayzli ayollar chiqsinlar, yaxshilikda va moʻminlarning duosida hozir boʻlsinlar, hayzli ayollar esa namozgohdan chetda tursinlar›, dedilar», dedi. Men Ummu Atiyyaga: «Hayzli ayolmi?» dedim. U: «U Arafada hozir boʻlmaydimi, falon-falon (joyda) hozir boʻlmaydimi?» dedi.Ҳафса бинти Сирин (раҳимаҳаллоҳ) айтди: Биз бўз қизларимизни (ийдга) чиқишдан қайтарар эдик. Бир аёл келиб, Бани Халаф қалъасига тушди ва айтиб бердики, унинг опаси Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир кишининг никоҳида бўлган, ўша киши Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ўн икки ғазотда қатнашган экан. Опаси айтди: «Мен у билан бирга олти ғазотда бўлдим. Биз ярадорларни даволар ва касалларга қараб турар эдик». Опам Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Биздан биримизнинг жилбоби бўлмаса, унинг (уйда қолиб) чиқмаслигида бирор зарар борми?» деди. У зот: «Уни ҳамроҳи ўз жилбобидан кийдирсин ва яхшиликда ҳамда мўминларнинг дуосида ҳозир бўлсин», дедилар. (Ҳафса) деди: Умму Атийя келганида, мен ундан — ёки биз ундан — сўрадик: «Расулуллоҳ ﷺнинг фалон-фалон деганларини эшитганмисан?» У Расулуллоҳ ﷺни зикр қилганда албатта «Байба» дерди. У: «Ҳа, байба, у зот: ‹Бўз қизлар, парда ортидаги қизлар — ёки: бўз қизлар ва парда ортидаги қизлар — ҳамда ҳайзли аёллар чиқсинлар, яхшиликда ва мўминларнинг дуосида ҳозир бўлсинлар, ҳайзли аёллар эса намозгоҳдан четда турсинлар›, дедилар», деди. Мен Умму Атийяга: «Ҳайзли аёлми?» дедим. У: «У Арафада ҳозир бўлмайдими, фалон-фалон (жойда) ҳозир бўлмайдими?» деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَغْسِلُ ابْنَتَهُ عَلَيْهَا السَّلَام فَقَالَ اغْسِلْنَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكَ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الْآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي قَالَتْ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَلْقَى إِلَيْنَا حَقْوَهُ وَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُقَالَ وَقَالَتْ حَفْصَةُ قَالَ اغْسِلْنَهَا وِتْرًا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ سَبْعًا قَالَ وَقَالَتْ أُمُّ عَطِيَّةَ مَشَطْنَاهَا ثَلَاثَةَ قُرُونٍ

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning qizlarini yuvayotganimizda u zot oldimizga keldilar va: «Uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq suv va sidr bilan yuvinglar, oxirgisida esa kofur yoki ozgina kofurdan qoʻshinglar. Tugatganlaringizda menga xabar beringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zotga xabar berdik. U zot bizga oʻz belbogʻlarini uzatib: «Uni shu bilan oʻranglar», dedilar. Hafsa aytdi: U zot: «Uni toq — uch yoki besh yoki yetti marta yuvinglar», dedilar. Ummu Atiyya: «Biz uning sochini uch oʻrim qilib oʻrdik», dedi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг қизларини юваётганимизда у зот олдимизга келдилар ва: «Уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ сув ва сидр билан ювинглар, охиргисида эса кофур ёки озгина кофурдан қўшинглар. Тугатганларингизда менга хабар беринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зотга хабар бердик. У зот бизга ўз белбоғларини узатиб: «Уни шу билан ўранглар», дедилар. Ҳафса айтди: У зот: «Уни тоқ — уч ёки беш ёки етти марта ювинглар», дедилар. Умму Атийя: «Биз унинг сочини уч ўрим қилиб ўрдик», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْكَانَ فِيمَا أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْنَا عِنْدَ الْبَيْعَةِ أَنْ لَا تَنُحْنَ فَمَا وَفَتْ مِنَّا غَيْرُ خَمْسِ نِسْوَةٍ

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bayʼat paytida bizdan olgan ahdlari orasida nola qilmaslik ham bor edi. Shunda bizdan beshta ayoldan boshqasi (bunga) vafo qilmadi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ байъат пайтида биздан олган аҳдлари орасида нола қилмаслик ҳам бор эди. Шунда биздан бешта аёлдан бошқаси (бунга) вафо қилмади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْغَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَبْعَ غَزَوَاتٍ أَخْلُفُهُمْ فِي رِحَالِهِمْ وَأَصْنَعُ لَهُمْ الطَّعَامَ وَأَقُومُ عَلَى مَرْضَاهُمْ وَأُدَاوِي جَرْحَاهُمْ

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga yetti gʻazotda boʻldim. Ularning yuklari yonida orqada qolib, ular uchun taom tayyorlar, kasallariga qarab turar va yaradorlarini davolar edim».Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга етти ғазотда бўлдим. Уларнинг юклари ёнида орқада қолиб, улар учун таом тайёрлар, касалларига қараб турар ва ярадорларини даволар эдим».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَيَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَبِي وَأُمِّي أَنْ نُخْرِجَ الْعَوَاتِقَ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ وَالْحُيَّضَ يَوْمَ الْفِطْرِ وَيَوْمَ النَّحْرِ فَأَمَّا الْحُيَّضُ فَيَعْتَزِلْنَ الْمُصَلَّى وَيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ الْمُسْلِمِينَ قَالَ قِيلَ أَرَأَيْتَ إِحْدَاهُنَّ لَا يَكُونُ لَهَا جِلْبَابٌ قَالَ فَلْتُلْبِسْهَا أُخْتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَا

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — otam va onam u zotga fido boʻlsin — bizni Fitr kunida va Nahr kunida boʻz qizlarni, parda ortidagi qizlarni va hayzli ayollarni chiqarishga buyurdilar. Hayzli ayollar esa namozgohdan chetda tursinlar, ammo yaxshilikda va musulmonlarning duosida hozir boʻlsinlar. (Rovi) aytdi: «Ulardan birining jilbobi boʻlmasa-chi?» deyildi. U zot: «Uni singlisi oʻz jilbobidan kiydirsin», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — отам ва онам у зотга фидо бўлсин — бизни Фитр кунида ва Наҳр кунида бўз қизларни, парда ортидаги қизларни ва ҳайзли аёлларни чиқаришга буюрдилар. Ҳайзли аёллар эса намозгоҳдан четда турсинлар, аммо яхшиликда ва мусулмонларнинг дуосида ҳозир бўлсинлар. (Рови) айтди: «Улардан бирининг жилбоби бўлмаса-чи?» дейилди. У зот: «Уни синглиси ўз жилбобидан кийдирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَيَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الْأَنْصَارِيَّةِ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَزِيدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُحِدُّ الْمَرْأَةُ فَوْقَ ثَلَاثٍ إِلَّا عَلَى زَوْجٍ فَإِنَّهَا تُحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا وَلَا تَلْبَسُ ثَوْبًا مَصْبُوغًا إِلَّا عَصْبًا وَلَا تَكْتَحِلُ وَلَا تَمَسُّ طِيبًا إِلَّا عِنْدَ طُهْرِهَا قَالَ يَزِيدُ أَوْ فِي طُهْرِهَا فَإِذَا طَهُرَتْ مِنْ حَيْضِهَا نُبْذَةً مِنْ قُسْطٍ وَأَظْفَارٍ

Ummu Atiyya al-Ansariyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — Yazid: Nabiy ﷺdan (rivoyat qildi), dedi — shunday dedilar: «Ayol kishi er(i)dan boshqa hech kim uchun uch kundan ortiq aza tutmasin; eri uchun esa toʻrt oyu oʻn kun aza tutadi. (Shu muddatda) boʻyalgan kiyim kiymaydi, faqat asb (matosi) boʻlsa mustasno; surma surtmaydi va xushboʻylik tegizmaydi, faqat poklanganida — Yazid: yoki poklanish paytida, dedi — hayzidan poklangach, ozgina qust va azfor (ishlatishi) mustasno».Умму Атийя ал-Ансарийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — Язид: Набий ﷺдан (ривоят қилди), деди — шундай дедилар: «Аёл киши эр(и)дан бошқа ҳеч ким учун уч кундан ортиқ аза тутмасин; эри учун эса тўрт ою ўн кун аза тутади. (Шу муддатда) бўялган кийим киймайди, фақат асб (матоси) бўлса мустасно; сурма суртмайди ва хушбўйлик тегизмайди, фақат покланганида — Язид: ёки покланиш пайтида, деди — ҳайзидан поклангач, озгина қуст ва азфор (ишлатиши) мустасно».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْلَمَّا مَاتَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اغْسِلْنَهَا وِتْرًا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا وَاجْعَلْنَ فِي الْخَامِسَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا غَسَّلْتُنَّهَا فَأَعْلِمْنَنِي قَالَتْ فَأَعْلَمْنَاهُ فَأَعْطَانَا حَقْوَهُ وَقَالَ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning qizlari Zaynab vafot etganida, Rasululloh ﷺ bizga: «Uni toq marta — uch yoki besh marta yuvinglar, beshinchisida kofur yoki bir oz kofur (qoʻshib) qoʻyinglar, uni yuvib boʻlganingizda menga bildiringlar», dedilar. (Umm Atiyya) dedi: Biz u zotga bildirdik. Shunda u zot oʻz izorlarini bizga berib: «Buni uning badaniga oʻrang», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг қизлари Зайнаб вафот этганида, Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Уни тоқ марта — уч ёки беш марта ювинглар, бешинчисида кофур ёки бир оз кофур (қўшиб) қўйинглар, уни ювиб бўлганингизда менга билдиринглар», дедилар. (Умм Атийя) деди: Биз у зотга билдирдик. Шунда у зот ўз изорларини бизга бериб: «Буни унинг баданига ўранг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ {يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلَى قَوْلِهِ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ} قَالَتْ كَانَ مِنْهُ النِّيَاحَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا آلَ فُلَانٍ فَإِنَّهُمْ قَدْ كَانُوا أَسْعَدُونِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَا بُدَّ لِي مِنْ أَنْ أُسْعِدَهُمْ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا آلَ فُلَانٍ

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ushbu oyat: {Senga Allohga hech narsani sherik keltirmaslik … ustiga bayʼat qilsalar} {va biror yaxshilikda senga osiy boʻlmaslik (ustiga bayʼat qilsalar)} nozil boʻlganida, dedi: u (bayʼat)dan (taqiqlangani) yigʻi-yoʻqlov edi. (Umm Atiyya) dedi: Men: «Yo Rasululloh! Faqat falon xonadon bundan mustasno, chunki ular johiliyatda menga (yigʻi-yoʻqlovda) yordam berishgan, men ham albatta ularga yordam berishim kerak», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Faqat falon xonadon bundan mustasno», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ушбу оят: {Сенга Аллоҳга ҳеч нарсани шерик келтирмаслик … устига байъат қилсалар} {ва бирор яхшиликда сенга осий бўлмаслик (устига байъат қилсалар)} нозил бўлганида, деди: у (байъат)дан (тақиқлангани) йиғи-йўқлов эди. (Умм Атийя) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Фақат фалон хонадон бундан мустасно, чунки улар жоҳилиятда менга (йиғи-йўқловда) ёрдам беришган, мен ҳам албатта уларга ёрдам беришим керак», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат фалон хонадон бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عُثْمَانَ الْكِلَابِيُّ أَبُو يَعْقُوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ابْنِ عَطِيَّةَ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ جَمَعَ نِسَاءَ الْأَنْصَارِ فِي بَيْتٍ ثُمَّ بَعَثَ إِلَيْهِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَامَ عَلَى الْبَابِ فَسَلَّمَ فَرَدَدْنَ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَقَالَ أَنَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْكُنَّ قُلْنَا مَرْحَبًا بِرَسُولِ اللَّهِ وَرَسُولِ رَسُولِ اللَّهِ وَقَالَ تُبَايِعْنَ عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَزْنِينَ وَلَا تَقْتُلْنَ أَوْلَادَكُنَّ وَلَا تَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ تَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُنَّ وَأَرْجُلِكُنَّ وَلَا تَعْصِينَهُ فِي مَعْرُوفٍ قُلْنَا نَعَمْ فَمَدَدْنَا أَيْدِيَنَا مِنْ دَاخِلِ الْبَيْتِ وَمَدَّ يَدَهُ مِنْ خَارِجِ الْبَيْتِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ وَأَمَرَنَا بِالْعِيدَيْنِ أَنْ نُخْرِجَ الْعُتَّقَ وَالْحُيَّضَ وَنَهَى عَنْ اتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَلَا جُمُعَةَ عَلَيْنَا وَسَأَلْتُهَا عَنْ قَوْلِهِ {وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ} قَالَتْ نُهِينَا عَنْ النِّيَاحَةِ

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida ansor ayollarini bir uyga toʻpladilar, soʻng ularning oldiga Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ni yubordilar. U eshik oldida turib salom berdi, biz unga alik qaytardik. U: «Men sizlarga Rasululloh ﷺning elchisiman», dedi. Biz: «Rasulullohga ham, Rasulullohning elchisiga ham marhabo», dedik. U aytdi: «Sizlar Allohga hech narsani sherik keltirmaslikka, zino qilmaslikka, farzandlaringizni oʻldirmaslikka, qoʻllaringiz va oyoqlaringiz orasida toʻqib chiqargan buhtonni keltirmaslikka va yaxshilikda u zotga osiy boʻlmaslikka bayʼat qilasizlar». Biz: «Ha», dedik va qoʻllarimizni uyning ichidan uzatdik, u esa qoʻlini uyning tashqarisidan uzatdi. Soʻng u: «Allohim, Oʻzing guvoh boʻl», dedi. U bizni ikki iydda boʻz qizlarni va hayzli ayollarni chiqarishga buyurdi, janozalar ortidan ergashishdan qaytardi hamda bizga jumʼa (namozi vojib) emas (dedi). Men undan u zotning {va biror yaxshilikda senga osiy boʻlmaslik} degan soʻzlari haqida soʻradim. U: «Biz nola qilishdan qaytarilganmiz», dedi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида ансор аёлларини бир уйга тўпладилар, сўнг уларнинг олдига Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)ни юбордилар. У эшик олдида туриб салом берди, биз унга алик қайтардик. У: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг элчисиман», деди. Биз: «Расулуллоҳга ҳам, Расулуллоҳнинг элчисига ҳам марҳабо», дедик. У айтди: «Сизлар Аллоҳга ҳеч нарсани шерик келтирмасликка, зино қилмасликка, фарзандларингизни ўлдирмасликка, қўлларингиз ва оёқларингиз орасида тўқиб чиқарган буҳтонни келтирмасликка ва яхшиликда у зотга осий бўлмасликка байъат қиласизлар». Биз: «Ҳа», дедик ва қўлларимизни уйнинг ичидан узатдик, у эса қўлини уйнинг ташқарисидан узатди. Сўнг у: «Аллоҳим, Ўзинг гувоҳ бўл», деди. У бизни икки ийдда бўз қизларни ва ҳайзли аёлларни чиқаришга буюрди, жанозалар ортидан эргашишдан қайтарди ҳамда бизга жумъа (намози вожиб) эмас (деди). Мен ундан у зотнинг {ва бирор яхшиликда сенга осий бўлмаслик} деган сўзлари ҳақида сўрадим. У: «Биз нола қилишдан қайтарилганмиз», деди.

حَدَّثَنَا غَسَّانُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْكُنْتُ فِيمَنْ بَايَعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ فِيمَا أَخَذَ عَلَيْنَا أَنْ لَا نَنُوحَ وَلَا نُحَدِّثَ مِنْ الرِّجَالِ إِلَّا مَحْرَمًا

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺga bayʼat qilganlar orasida edim. U zot bizdan olgan ahdlari orasida nola qilmasligimiz va mahramdan boshqa erkaklar bilan gaplashmasligimiz bor edi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺга байъат қилганлар орасида эдим. У зот биздан олган аҳдлари орасида нола қилмаслигимиз ва маҳрамдан бошқа эркаклар билан гаплашмаслигимиз бор эди.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ الْأَنْصَارِيَّةِ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنَا أَنْ نُخْرِجَ الْعَوَاتِقَ وَالْحُيَّضَ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ فَأَمَّا الْحُيَّضُ فَيَعْتَزِلْنَ الْمُصَلَّى وَيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَالدَّعْوَةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ

Ummu Atiyya al-Ansariyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni boʻz qizlarni, hayzli ayollarni va parda ortidagi qizlarni chiqarishga buyurar edilar. Hayzli ayollar esa namozgohdan chetda tursinlar, ammo musulmonlar bilan birga yaxshilikda va duoda hozir boʻlsinlar.Умму Атийя ал-Ансарийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни бўз қизларни, ҳайзли аёлларни ва парда ортидаги қизларни чиқаришга буюрар эдилар. Ҳайзли аёллар эса намозгоҳдан четда турсинлар, аммо мусулмонлар билан бирга яхшиликда ва дуода ҳозир бўлсинлар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ أَخَذَ ابْنُ سِيرِينَ غُسْلَهُ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْغَسَّلْنَا ابْنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَنَا أَنْ نَغْسِلَهَا بِالسِّدْرِ ثَلَاثًا فَإِنْ أَنْجَتْ وَإِلَّا فَخَمْسًا فَإِنْ أَنْجَتْ وَإِلَّا فَأَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ قَالَتْ فَرَأَيْنَا أَنَّ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ سَبْعٌ

Qatoda aytdi: Ibn Sirin (mayyitni) yuvish (ilmini) Ummu Atiyyadan olgan. U (Ummu Atiyya) aytdi: Biz Rasululloh ﷺning qizlarini yuvdik. U zot bizni uni sidr bilan uch marta yuvishga buyurdilar; agar tozalansa (yetarli), boʻlmasa besh marta; agar tozalansa (yetarli), boʻlmasa undan ham koʻproq (yuvishga) buyurdilar. U dedi: Biz undan koʻproq deganlari yetti (marta) deb bildik.Қатода айтди: Ибн Сирин (маййитни) ювиш (илмини) Умму Атийядан олган. У (Умму Атийя) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг қизларини ювдик. У зот бизни уни сидр билан уч марта ювишга буюрдилар; агар тозаланса (етарли), бўлмаса беш марта; агар тозаланса (етарли), бўлмаса ундан ҳам кўпроқ (ювишга) буюрдилар. У деди: Биз ундан кўпроқ деганлари етти (марта) деб билдик.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ قَالَ نُبِّئْتُ أَنَّ أُمَّ عَطِيَّةَ قَالَتْتُوُفِّيَ إِحْدَى بَنَاتِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَنَا أَنْ نَغْسِلَهَا ثَلَاثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّ وَأَنْ نَجْعَلَ فِي الْغَسْلَةِ الْآخِرَةِ شَيْئًا مِنْ سِدْرٍ وَكَافُورٍ

Muhammad ibn Sirin aytdi: Menga xabar berilishicha, Ummu Atiyya shunday degan: Nabiy ﷺning qizlaridan biri vafot etdi. U zot bizni uni uch marta yoki besh marta yoki agar zarur deb bilsangiz undan ham koʻproq yuvishga hamda oxirgi yuvishda ozgina sidr va kofur qoʻshishga buyurdilar.Муҳаммад ибн Сирин айтди: Менга хабар берилишича, Умму Атийя шундай деган: Набий ﷺнинг қизларидан бири вафот этди. У зот бизни уни уч марта ёки беш марта ёки агар зарур деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ ювишга ҳамда охирги ювишда озгина сидр ва кофур қўшишга буюрдилар.