حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يِسَافٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَوْ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَرَأَ بِمَقُولِ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَكَأَنَّمَا قَرَأَ بِثُلُثِ الْقُرْآنِ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan — yoki ansorlardan bir kishidan — rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim {Qul huvallohu ahad}ni oʻqisa, u goʻyo Qurʼonning uchdan birini oʻqiganday boʻladi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан — ёки ансорлардан бир кишидан — ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни ўқиса, у гўё Қуръоннинг учдан бирини ўқигандай бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ و حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ و حَدَّثَنِي وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ الْوَاسِطِيُّ قَالَ الثَّقَفِيُّ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا أَبُو مَسْعُودٍ الْجُرَيْرِيُّ قَالَ وَهْبٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ قَالَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍالصَّلَاةُ فِي الثَّوْبِ الْوَاحِدِ سُنَّةٌ كُنَّا نَفْعَلُهُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُعَابُ عَلَيْنَافَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ إِنَّمَا كَانَ ذَاكَ إِذْ كَانَ فِي الثِّيَابِ قِلَّةٌ فَأَمَّا إِذْ وَسَّعَ اللَّهُ فَالصَّلَاةُ فِي الثَّوْبَيْنِ أَزْكَى

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Bitta kiyimda namoz oʻqish — sunnatdir. Biz buni Rasululloh ﷺ bilan birga qilar edik va bunda bizni ayblashmas edi», dedi. Shunda Ibn Masʼud: «Bu faqat kiyim kam boʻlgan paytda edi. Alloh imkonni kengaytirgach, ikkita kiyimda namoz oʻqish pokroqdir», dedi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Битта кийимда намоз ўқиш — суннатдир. Биз буни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қилар эдик ва бунда бизни айблашмас эди», деди. Шунда Ибн Масъуд: «Бу фақат кийим кам бўлган пайтда эди. Аллоҳ имконни кенгайтиргач, иккита кийимда намоз ўқиш покроқдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَفَّانُ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ وَقَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ و حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَعْتَكِفُ فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فَسَافَرَ سَنَةً فَلَمْ يَعْتَكِفْ فَلَمَّا كَانَ الْعَامُ الْمُقْبِلُ اعْتَكَفَ عِشْرِينَ يَوْمًا

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunida eʼtikofda oʻtirar edilar. Bir yili safarga chiqdilar va eʼtikof qilmadilar. Keyingi yil boʻlganda esa yigirma kun eʼtikofda oʻtirdilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунида эътикофда ўтирар эдилар. Бир йили сафарга чиқдилар ва эътикоф қилмадилар. Кейинги йил бўлганда эса йигирма кун эътикофда ўтирдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أُبَيٍّ و حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ عَنْ أُبَيٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَهُ أَيُّ آيَةٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ أَعْظَمُ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَرَدَّدَهَا مِرَارًا ثُمَّ قَالَ أُبَيٌّ آيَةُ الْكُرْسِيِّ قَالَ لِيَهْنِكَ الْعِلْمُ أَبَا الْمُنْذِرِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ لَهَا لِسَانًا وَشَفَتَيْنِ تُقَدِّسُ الْمَلِكَ عِنْدَ سَاقِ الْعَرْشِوَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ أُبَيٍّ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ

Ubay (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ undan: «Allohning Kitobida qaysi oyat eng ulugʻdir?» deb soʻradilar. U: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedi. U zot buni bir necha bor takrorladilar. Soʻng Ubay: «Oyatul-kursiy», dedi. U zot: «Ilm senga muborak boʻlsin, ey Abul-Munzir! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, uning tili va ikki labi bordir; u Arshning tagida Podshohni poklab (tasbih aytib) turadi», dedilar. Bu — otamning Abdurrazzoqdan (rivoyat qilgan) hadisining lafzidir.Убай (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ундан: «Аллоҳнинг Китобида қайси оят энг улуғдир?» деб сўрадилар. У: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», деди. У зот буни бир неча бор такрорладилар. Сўнг Убай: «Оятул-курсий», деди. У зот: «Илм сенга муборак бўлсин, эй Абул-Мунзир! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, унинг тили ва икки лаби бордир; у Аршнинг тагида Подшоҳни поклаб (тасбиҳ айтиб) туради», дедилар. Бу — отамнинг Абдурраззоқдан (ривоят қилган) ҳадисининг лафзидир.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُصَدِّقًا عَلَى بَلِيٍّ وَعُذْرَةَ وَجَمِيعِ بَنِي سَعْدٍ وَهُذَيْمِ بْنِ قُضَاعَةَ قَالَ أَبِي وَقَالَ يَعْقُوبُ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ مِنْ قُضَاعَةَ قَالَ فَصَدَّقْتُهُمْ حَتَّى مَرَرْتُ بِآخِرِ رَجُلٍ مِنْهُمْ وَكَانَ مَنْزِلُهُ وَبَلَدُهُ مِنْ أَقْرَبِ مَنَازِلِهِمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَلَمَّا جَمَعَ إِلَيَّ مَالَهُ لَمْ أَجِدْ عَلَيْهِ فِيهَا إِلَّا ابْنَةَ مَخَاضٍ يَعْنِي فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّهَا صَدَقَتُهُ قَالَ فَقَالَ ذَاكَ مَا لَا لَبَنَ فِيهِ وَلَا ظَهْرَ وَايْمُ اللَّهِ مَا قَامَ فِي مَالِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا رَسُولٌ لَهُ قَطُّ قَبْلَكَ وَمَا كُنْتُ لِأُقْرِضَ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مِنْ مَالِي مَا لَا لَبَنَ فِيهِ وَلَا ظَهْرَ وَلَكِنْ هَذِهِ نَاقَةٌ فَتِيَّةٌ سَمِينَةٌ فَخُذْهَا قَالَ فَقُلْتُ لَهُ مَا أَنَا بِآخِذٍ مَا لَمْ أُومَرْ بِهِ فَهَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْكَ قَرِيبٌ فَإِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَأْتِيَهُ فَتَعْرِضَ عَلَيْهِ مَا عَرَضْتَ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni Baliy, Uzra va Quzoadan boʻlgan barcha Banu Saʼd ibn Hudaymga zakot yigʻuvchi qilib joʻnatdilar. U aytdi: Men ularning zakotini yigʻdim, toki ulardan bir kishining oldidan oʻtdim — uning manzili va yurti Madinada boʻlgan Rasululloh ﷺga ularning eng yaqin manzillaridan edi. U molini menga yigʻib boʻlganida, men uning zimmasiga bintu maxozdan boshqa narsa (vojib boʻlmaganini) topdim. Men unga: «Bintu maxozni ado et, chunki u sening sadaqangdir», dedim. U: «U na sutli, na minishga yaroqli (tuya); Allohga qasamki, mening molimning ustida ilgari na Rasululloh ﷺ, na sendan oldin u zotning elchisi turgan emas. Men Allohga molimdan na sutli, na minishga yaroqli boʻlgan narsani qarz beruvchi emasman; lekin mana bu yosh, katta, semiz urgʻochi tuyani ol», dedi. Men: «Men oʻzimga amr qilinmagan narsani oluvchi emasman. Mana Rasululloh ﷺ sendan yaqin (joyda)lar. Agar xohlasang, u zotning oldilariga borib, menga taklif qilgan narsangni u zotga taklif qil», dedim.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени Балий, Узра ва Қузоадан бўлган барча Бану Саъд ибн Ҳудаймга закот йиғувчи қилиб жўнатдилар. У айтди: Мен уларнинг закотини йиғдим, токи улардан бир кишининг олдидан ўтдим — унинг манзили ва юрти Мадинада бўлган Расулуллоҳ ﷺга уларнинг энг яқин манзилларидан эди. У молини менга йиғиб бўлганида, мен унинг зиммасига бинту махоздан бошқа нарса (вожиб бўлмаганини) топдим. Мен унга: «Бинту махозни адо эт, чунки у сенинг садақангдир», дедим. У: «У на сутли, на минишга яроқли (туя); Аллоҳга қасамки, менинг молимнинг устида илгари на Расулуллоҳ ﷺ, на сендан олдин у зотнинг элчиси турган эмас. Мен Аллоҳга молимдан на сутли, на минишга яроқли бўлган нарсани қарз берувчи эмасман; лекин мана бу ёш, катта, семиз урғочи туяни ол», деди. Мен: «Мен ўзимга амр қилинмаган нарсани олувчи эмасман. Мана Расулуллоҳ ﷺ сендан яқин (жойда)лар. Агар хоҳласанг, у зотнинг олдиларига бориб, менга таклиф қилган нарсангни у зотга таклиф қил», дедим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ الْخُزَاعِيُّ فِي حَدِيثِهِ قَالَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ و حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ بْن أَحْمَد حَدَّثَنَاه إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ الْجَارُودِ بْنِ أَبِي سَبْرَةَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِالنَّاسِ فَتَرَكَ آيَةً فَقَالَ أَيُّكُمْ أَخَذَ عَلَيَّ شَيْئًا مِنْ قِرَاءَتِي فَقَالَ أُبَيٌّ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ تَرَكْتَ آيَةَ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ عَلِمْتُ إِنْ كَانَ أَحَدٌ أَخَذَهَا عَلَيَّ فَإِنَّكَ أَنْتَ هُوَ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berdilar va bir oyatni tashlab ketdilar. Soʻng: «Qaysi biringiz mening qiroatimdan bir narsani ilgʻab qoldingiz?» dedilar. Ubay: «Men, ey Allohning Rasuli, siz falon-falon oyatni tashlab ketdingiz», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men bilar edim: agar kimdir buni mendan ilgʻab qolsa, u sen boʻlasan», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб бердилар ва бир оятни ташлаб кетдилар. Сўнг: «Қайси бирингиз менинг қироатимдан бир нарсани илғаб қолдингиз?» дедилар. Убай: «Мен, эй Аллоҳнинг Расули, сиз фалон-фалон оятни ташлаб кетдингиз», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен билар эдим: агар кимдир буни мендан илғаб қолса, у сен бўласан», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أُمِّ وَلَدِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُدَخَلَ رَجُلٌ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَتَى عَهْدُكَ بِأُمِّ مِلْدَمٍ وَهُوَ حَرٌّ بَيْنَ الْجِلْدِ وَاللَّحْمِ قَالَ إِنَّ ذَلِكَ لَوَجَعٌ مَا أَصَابَنِي قَطُّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ الْخَامَةِ تَحْمَرُّ مَرَّةً وَتَصْفَرُّ أُخْرَى

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kirdi. U zot: «Ummu Mildam (isitma) senga qachon kelgan edi?» dedilar — u teri bilan goʻsht orasidagi issiqlikdir. U: «Bu shunday ogʻriqki, u menga hech qachon yetmagan», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Moʻminning masali koʻk maysaning masaliga oʻxshaydi — u goh qizaradi, goh sargʻayadi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларига кирди. У зот: «Умму Милдам (иситма) сенга қачон келган эди?» дедилар — у тери билан гўшт орасидаги иссиқликдир. У: «Бу шундай оғриқки, у менга ҳеч қачон етмаган», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминнинг масали кўк майсанинг масалига ўхшайди — у гоҳ қизаради, гоҳ сарғаяди», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا يُونُسُ عَنْ الْحَسَنِأَنَّ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَرَادَ أَنْ يَنْهَى عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ فَقَالَ لَهُ أُبَيٌّ لَيْسَ ذَاكَ لَكَ قَدْ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَنْهَنَا عَنْ ذَلِكَ فَأَضْرَبَ عَنْ ذَلِكَ عُمَرُ وَأَرَادَ أَنْ يَنْهَى عَنْ حُلَلِ الْحِبَرَةِ لِأَنَّهَا تُصْبَغُ بِالْبَوْلِ فَقَالَ لَهُ أُبَيٌّ لَيْسَ ذَلِكَ لَكَ قَدْ لَبِسَهُنَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَبِسْنَاهُنَّ فِي عَهْدِهِ

Hasandan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) haj tamattuʼidan qaytarmoqchi boʻldi. Shunda Ubay unga: «Bu senga (mumkin) emas. Biz Rasululloh ﷺ bilan birga tamattuʼ qilganmiz va u zot bizni undan qaytarmaganlar», dedi. Bas, Umar undan voz kechdi. Yana u hibara (yoʻl-yoʻl yaman) kiyimlaridan qaytarmoqchi boʻldi — chunki ular siydik bilan boʻyalar edi. Shunda Ubay unga: «Bu senga (mumkin) emas. Nabiy ﷺ ularni kiyganlar, biz ham u zotning zamonlarida ularni kiygan edik», dedi.Ҳасандан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) ҳаж таматтуъидан қайтармоқчи бўлди. Шунда Убай унга: «Бу сенга (мумкин) эмас. Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга таматтуъ қилганмиз ва у зот бизни ундан қайтармаганлар», деди. Бас, Умар ундан воз кечди. Яна у ҳибара (йўл-йўл яман) кийимларидан қайтармоқчи бўлди — чунки улар сийдик билан бўялар эди. Шунда Убай унга: «Бу сенга (мумкин) эмас. Набий ﷺ уларни кийганлар, биз ҳам у зотнинг замонларида уларни кийган эдик», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ صُوحَانَ قَالَأَقْبَلَ هُوَ وَنَفَرٌ مَعَهُ فَوَجَدُوا سَوْطًا فَأَخَذَهُ صَاحِبُهُ فَلَمْ يَأْمُرُوهُ وَلَمْ يَنْهَوْهُ فَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَسَأَلْنَاهُ فَقَالَ وَجَدْتُ مِائَةَ دِينَارٍ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عَرِّفْهَا حَوْلًا فَكَرَّرَ عَلَيْهِ حَتَّى ذَكَرَ أَحْوَالًا ثَلَاثَةً فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ شَأْنُكَ بِهَا

Sasʼa ibn Suhon aytdi: U va u bilan birga bir necha kishi kelib, bir qamchi topib oldilar; uni topgan kishi olib qoldi, ular esa unga na buyurdilar, na qaytardilar. Soʻng men Madinaga keldim va Ubay ibn Kaʼbni uchratib, undan soʻradik. U: «Men Nabiy ﷺ zamonlarida yuzta dinor topib oldim va Nabiy ﷺdan soʻradim. U zot: ‹Uni bir yil eʼlon qil›, dedilar», dedi. U buni u zotga takror soʻradi, hatto u zot uch yilni zikr qildilar. Men: «Ey Allohning Rasuli!» dedim. U zot: «Endi u sening ishing», dedilar.Сасъа ибн Суҳон айтди: У ва у билан бирга бир неча киши келиб, бир қамчи топиб олдилар; уни топган киши олиб қолди, улар эса унга на буюрдилар, на қайтардилар. Сўнг мен Мадинага келдим ва Убай ибн Каъбни учратиб, ундан сўрадик. У: «Мен Набий ﷺ замонларида юзта динор топиб олдим ва Набий ﷺдан сўрадим. У зот: ‹Уни бир йил эълон қил›, дедилар», деди. У буни у зотга такрор сўради, ҳатто у зот уч йилни зикр қилдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули!» дедим. У зот: «Энди у сенинг ишинг», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الرَّقَاشِيُّ الْخَزَّازُ حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ ابْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ اجْعَلْ بَيْنَ أَذَانِكَ وَإِقَامَتِكَ نَفَسًا يَفْرُغُ الْآكِلُ مِنْ طَعَامِهِ فِي مَهَلٍ وَيَقْضِي الْمُتَوَضِّئُ حَاجَتَهُ فِي مَهَلٍحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَزَّازُ أَخْبَرَنَا قُرَّةُ بْنُ حَبِيبٍ أَخْبَرَنَا مُعَارِكُ بْنُ عَبَّادٍ الْعَبْدِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْجَوْزَاءِ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا بِلَالُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Bilol, azoning bilan iqomating orasida bir muhlat qoldirki, taomlanuvchi shoshilmay taomini yeb boʻlsin, tahorat qiluvchi esa shoshilmay hojatini ado etsin», dedilar. Yana bir yoʻldan Ubay ibn Kaʼbdan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Bilol», dedilar — soʻng shunga oʻxshashini zikr qildi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Билол, азонинг билан иқоматинг орасида бир муҳлат қолдирки, таомланувчи шошилмай таомини еб бўлсин, таҳорат қилувчи эса шошилмай ҳожатини адо этсин», дедилар. Яна бир йўлдан Убай ибн Каъбдан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Билол», дедилар — сўнг шунга ўхшашини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نُمَيْرٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ بَرَاءَةٌ وَهُوَ قَائِمٌ يُذَكِّرُ بِأَيَّامِ اللَّهِ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ وِجَاهَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو الدَّرْدَاءِ وَأَبُو ذَرٍّ فَغَمَزَ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ أَحَدُهُمَا فَقَالَ مَتَى أُنْزِلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ يَا أُبَيُّ فَإِنِّي لَمْ أَسْمَعْهَا إِلَّا الْآنَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ أَنْ اسْكُتْ فَلَمَّا انْصَرَفُوا قَالَ سَأَلْتُكَ مَتَى أُنْزِلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ فَلَمْ تُخْبِرْ قَالَ أُبَيٌّ لَيْسَ لَكَ مِنْ صَلَاتِكَ الْيَوْمَ إِلَّا مَا لَغَوْتَ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ وَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي قَالَ أُبَيٌّ فَقَالَ صَدَقَ أُبَيٌّ

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ juma kuni tik turgan holda Baroa (surasini) oʻqib, Allohning kunlarini eslatdilar. Ubay ibn Kaʼb Nabiy ﷺning roʻparalarida, Abu Dardo va Abu Zar (ham shu yerda) edilar. Ulardan biri Ubay ibn Kaʼbni turtib: «Bu sura qachon nozil boʻlgan, ey Ubay? Men uni faqat hozir eshitdim», dedi. U unga jim boʻlishga ishora qildi. Namozdan chiqishgach, u: «Bu sura qachon nozil boʻlganini sendan soʻragan edim, sen menga xabar bermading», dedi. Ubay: «Bugungi namozingdan senga behuda gapirganingdan boshqa hech narsa yoʻq», dedi. Bas, u Rasululloh ﷺning huzurlariga borib, buni u zotga aytdi va Ubay aytgan gapni xabar qildi. Shunda u zot: «Ubay toʻgʻri aytibdi», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жума куни тик турган ҳолда Бароа (сурасини) ўқиб, Аллоҳнинг кунларини эслатдилар. Убай ибн Каъб Набий ﷺнинг рўпараларида, Абу Дардо ва Абу Зар (ҳам шу ерда) эдилар. Улардан бири Убай ибн Каъбни туртиб: «Бу сура қачон нозил бўлган, эй Убай? Мен уни фақат ҳозир эшитдим», деди. У унга жим бўлишга ишора қилди. Намоздан чиқишгач, у: «Бу сура қачон нозил бўлганини сендан сўраган эдим, сен менга хабар бермадинг», деди. Убай: «Бугунги намозингдан сенга беҳуда гапирганингдан бошқа ҳеч нарса йўқ», деди. Бас, у Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бориб, буни у зотга айтди ва Убай айтган гапни хабар қилди. Шунда у зот: «Убай тўғри айтибди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْمُسَيَّبِيُّ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ سَقْفُ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهَا فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ فَلَمَّا جَاءَ السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَافْتَتَحَ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ قَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَافْتَحْ فَلَمَّا عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا إِذَا رَجُلٌ عَنْ يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَنْ يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ تَبَسَّمَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قَالَ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ هُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى قَالَ ثُمَّ عَرَجَ بِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام حَتَّى جَاءَ السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ خَازِنُ السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَفَتَحَ لَهُ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي

Anas ibn Molik aytdi: Abu Zarr shunday rivoyat qilar edi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Men Makkada ekanimda uyimning shifti yorildi va Jibril alayhissalom tushdi. U koʻkragimni yorib, soʻng uni Zamzam suvi bilan yuvdi. Soʻng hikmat va iymonga toʻla, oltindan boʻlgan bir tovoq keltirib, uni koʻkragimga quydi-da, soʻng uni yopdi. Soʻng qoʻlimdan ushlab, meni osmonga koʻtardi. Dunyo osmoniga kelganida, uni ochishni soʻradi. (Xazinabon): ‹Bu kim?› dedi. U: ‹Jibril›, dedi. U: ‹Sen bilan kimdir bormi?› dedi. U: ‹Ha, men bilan Muhammad bor›, dedi. U: ‹Unga (odam) yuborilganmi?› dedi. U: ‹Ha›, dedi. ‹Bas, och!› Biz dunyo osmoniga koʻtarilganimizda, bir kishi (bor edi) — uning oʻng tomonida qora koʻlankalar, chap tomonida ham qora koʻlankalar bor edi. U oʻng tomoniga qaraganda tabassum qilar, chap tomoniga qaraganda yigʻlar edi. U: ‹Solih paygʻambarga va solih farzandga marhabo!› dedi. Men Jibril alayhissalomga: ‹Bu kim?› dedim. U: ‹Bu — Odam; uning oʻng va chap tomonidagi mana bu koʻlankalar esa uning farzandlarining jonlaridir. Oʻng tomon ahli — jannat ahli, chap tomonidagi koʻlankalar esa doʻzax ahlidir. Shuning uchun u oʻng tomoniga qaraganda kuladi, chap tomoniga qaraganda yigʻlaydi›, dedi. Soʻng Jibril alayhissalom meni koʻtardi, toki ikkinchi osmonga keldi va uning xazinaboniga: ‹Och›, dedi. Uning xazinaboni unga dunyo osmonining xazinaboni aytgani kabi aytdi va unga ochdi». Anas ibn Molik aytdi: Soʻng u zot topganlarini zikr qildilar…Анас ибн Молик айтди: Абу Зарр шундай ривоят қилар эди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мен Маккада эканимда уйимнинг шифти ёрилди ва Жибрил алайҳиссалом тушди. У кўкрагимни ёриб, сўнг уни Замзам суви билан ювди. Сўнг ҳикмат ва иймонга тўла, олтиндан бўлган бир товоқ келтириб, уни кўкрагимга қуйди-да, сўнг уни ёпди. Сўнг қўлимдан ушлаб, мени осмонга кўтарди. Дунё осмонига келганида, уни очишни сўради. (Хазинабон): ‹Бу ким?› деди. У: ‹Жибрил›, деди. У: ‹Сен билан кимдир борми?› деди. У: ‹Ҳа, мен билан Муҳаммад бор›, деди. У: ‹Унга (одам) юборилганми?› деди. У: ‹Ҳа›, деди. ‹Бас, оч!› Биз дунё осмонига кўтарилганимизда, бир киши (бор эди) — унинг ўнг томонида қора кўланкалар, чап томонида ҳам қора кўланкалар бор эди. У ўнг томонига қараганда табассум қилар, чап томонига қараганда йиғлар эди. У: ‹Солиҳ пайғамбарга ва солиҳ фарзандга марҳабо!› деди. Мен Жибрил алайҳиссаломга: ‹Бу ким?› дедим. У: ‹Бу — Одам; унинг ўнг ва чап томонидаги мана бу кўланкалар эса унинг фарзандларининг жонларидир. Ўнг томон аҳли — жаннат аҳли, чап томонидаги кўланкалар эса дўзах аҳлидир. Шунинг учун у ўнг томонига қараганда кулади, чап томонига қараганда йиғлайди›, деди. Сўнг Жибрил алайҳиссалом мени кўтарди, токи иккинчи осмонга келди ва унинг хазинабонига: ‹Оч›, деди. Унинг хазинабони унга дунё осмонининг хазинабони айтгани каби айтди ва унга очди». Анас ибн Молик айтди: Сўнг у зот топганларини зикр қилдилар…

قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَضَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى أَمُرَّ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَاذَا فَرَضَ رَبُّكَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسِينَ صَلَاةً فَقَالَ لِي مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام رَاجِعْ رَبَّكَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ فَرَاجَعْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ قَدْ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى أَتَى بِي سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى قَالَ فَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ مَا أَدْرِي مَا هِيَ قَالَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا جَنَابِذُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُهَذَا آخِرُ مُسْنَدِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ

Ibn Hazm va Anas ibn Molik (aytdilar): Rasululloh ﷺ dedilar: «Alloh tabaraka va taolo ummatimga ellik (vaqt) namozni farz qildi. Men shu bilan qaytdim, toki Muso alayhissalomning yonidan oʻtdim. U: ‹Robbing tabaraka va taolo ummatingga nimani farz qildi?› dedi. Men: ‹Ularga ellik (vaqt) namozni farz qildi›, dedim. Muso alayhissalom menga: ‹Robbingga qaytib murojaat qil, chunki ummating bunga toqat qila olmaydi›, dedi. Men Robbim azza va jallaga qaytib murojaat qildim, U uning yarmini qoʻyib yubordi. Musoning oldiga qaytib, unga xabar berdim. U: ‹Robbingga qaytib murojaat qil, chunki ummating bunga toqat qila olmaydi›, dedi. Men Robbim azza va jallaga qaytib murojaat qildim. Shunda U: ‹U beshtadir va u elliktadir; Mening huzurimda soʻz oʻzgartirilmaydi›, dedi. Men Muso alayhissalomning oldiga qaytdim. U: ‹Robbingga qaytib murojaat qil›, dedi. Men: ‹Robbim tabaraka va taolodan uyaldim›, dedim. Soʻng u meni olib ketdi, toki Sidratul-Muntahoga keltirdi. Uni shunday ranglar qopladiki, ular nima ekanini bilmayman. Soʻng men jannatga kiritildim. Qarasam, uning ichida marvarid gumbazlar, tuprogʻi esa mushk ekan», dedilar. Bu Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu taolo anhu) musnadining oxiridir.Ибн Ҳазм ва Анас ибн Молик (айтдилар): Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аллоҳ табарака ва таоло умматимга эллик (вақт) намозни фарз қилди. Мен шу билан қайтдим, токи Мусо алайҳиссаломнинг ёнидан ўтдим. У: ‹Роббинг табарака ва таоло умматингга нимани фарз қилди?› деди. Мен: ‹Уларга эллик (вақт) намозни фарз қилди›, дедим. Мусо алайҳиссалом менга: ‹Роббингга қайтиб мурожаат қил, чунки умматинг бунга тоқат қила олмайди›, деди. Мен Роббим азза ва жаллага қайтиб мурожаат қилдим, У унинг ярмини қўйиб юборди. Мусонинг олдига қайтиб, унга хабар бердим. У: ‹Роббингга қайтиб мурожаат қил, чунки умматинг бунга тоқат қила олмайди›, деди. Мен Роббим азза ва жаллага қайтиб мурожаат қилдим. Шунда У: ‹У бештадир ва у элликтадир; Менинг ҳузуримда сўз ўзгартирилмайди›, деди. Мен Мусо алайҳиссаломнинг олдига қайтдим. У: ‹Роббингга қайтиб мурожаат қил›, деди. Мен: ‹Роббим табарака ва таолодан уялдим›, дедим. Сўнг у мени олиб кетди, токи Сидратул-Мунтаҳога келтирди. Уни шундай ранглар қопладики, улар нима эканини билмайман. Сўнг мен жаннатга киритилдим. Қарасам, унинг ичида марварид гумбазлар, тупроғи эса мушк экан», дедилар. Бу Убай ибн Каъб (розияллоҳу таоло анҳу) муснадининг охиридир.