حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْأَعْمَشَ يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ حِمَازٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَتَعَجَّلَتْ رِجَالٌ إِلَى الْمَدِينَةِ وَبَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِتْنَا مَعَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ سَأَلَ عَنْهُمْ فَقِيلَ تَعَجَّلُوا إِلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ تَعَجَّلُوا إِلَى الْمَدِينَةِ وَالنِّسَاءِ أَمَا إِنَّهُمْ سَيَدَعُونَهَا أَحْسَنَ مَا كَانَتْ ثُمَّ قَالَ لَيْتَ شِعْرِي مَتَى تَخْرُجُ نَارٌ مِنْ الْيَمَنِ مِنْ جَبَلِ الْوِرَاقِ تُضِيءُ مِنْهَا أَعْنَاقُ الْإِبِلِ بُرُوكًا بِبُصْرَى كَضَوْءِ النَّهَارِحَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ الْبَكْرِيِّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ حَمَّازٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga keldik va Zul-Hulayfaga tushdik. Bir necha kishi shoshilib Madinaga ketdi. Rasululloh ﷺ tunadilar, biz ham u zot bilan tunadik. Tong otganda u zot ular haqida soʻradilar. «Ular Madinaga shoshildilar», deyildi. U zot: «Ular Madinaga va ayollarga shoshildilar. Ogoh boʻlinglar, ular uni (Madinani) eng yaxshi holida tark etadilar», dedilar. Soʻng: «Qaniydi bilsam edim — Yamandan, al-Varroq togʻidan qachon bir olov chiqadiki, undan Busroda choʻkkalab yotgan tuyalarning boʻyinlari kunduz yorugʻidek yoritilar ekan», dedilar. Yana bir yoʻldan Abu Zarr aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik — soʻng shu maʼnoni zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга келдик ва Зул-Ҳулайфага тушдик. Бир неча киши шошилиб Мадинага кетди. Расулуллоҳ ﷺ тунадилар, биз ҳам у зот билан тунадик. Тонг отганда у зот улар ҳақида сўрадилар. «Улар Мадинага шошилдилар», дейилди. У зот: «Улар Мадинага ва аёлларга шошилдилар. Огоҳ бўлинглар, улар уни (Мадинани) энг яхши ҳолида тарк этадилар», дедилар. Сўнг: «Қанийди билсам эдим — Ямандан, ал-Варроқ тоғидан қачон бир олов чиқадики, ундан Бусрода чўккалаб ётган туяларнинг бўйинлари кундуз ёруғидек ёритилар экан», дедилар. Яна бир йўлдан Абу Зарр айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик — сўнг шу маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي حُسَيْنٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ أَخْدُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ آتِي الْمَسْجِدَ إِذَا أَنَا فَرَغْتُ مِنْ عَمَلِي فَأَضْطَجِعُ فِيهِ فَأَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا وَأَنَا مُضْطَجِعٌ فَغَمَزَنِي بِرِجْلِهِ فَاسْتَوَيْتُ جَالِسًا فَقَالَ لِي يَا أَبَا ذَرٍّ كَيْفَ تَصْنَعُ إِذَا أُخْرِجْتَ مِنْهَا فَقُلْتُ أَرْجِعُ إِلَى مَسْجِدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِلَى بَيْتِي قَالَ فَكَيْفَ تَصْنَعُ إِذَا أُخْرِجْتَ فَقُلْتُ إِذَنْ آخُذَ بِسَيْفِي فَأَضْرِبَ بِهِ مَنْ يُخْرِجُنِي فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي فَقَالَ غَفْرًا يَا أَبَا ذَرٍّ ثَلَاثًا بَلْ تَنْقَادُ مَعَهُمْ حَيْثُ قَادُوكَ وَتَنْسَاقُ مَعَهُمْ حَيْثُ سَاقُوكَ وَلَوْ عَبْدًا أَسْوَدَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَلَمَّا نُفِيتُ إِلَى الرَّبَذَةِ أُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَتَقَدَّمَ رَجُلٌ أَسْوَدُ كَانَ فِيهَا عَلَى نَعَمْ الصَّدَقَةِ فَلَمَّا رَآنِي أَخَذَ لِيَرْجِعَ وَلِيُقَدِّمَنِي فَقُلْتُ كَمَا أَنْتَ بَلْ أَنْقَادُ لِأَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺga xizmat qilar, soʻng ishimdan boʻshaganimda masjidga kelib, unda yonboshlab yotar edim. Bir kuni men yonboshlab yotganimda Nabiy ﷺ oldimga keldilar va oyoqlari bilan turtdilar, men tik oʻtirib oldim. U zot menga: «Ey Abu Zarr, undan (Madinadan) chiqarilsang, nima qilasan?» dedilar. Men: «Nabiy ﷺning masjidlariga va uyimga qaytaman», dedim. U zot: «Chiqarilsang, nima qilasan?» dedilar. Men: «Unda qilichimni olib, meni chiqargan kishini uraman», dedim. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllarini yelkamga qoʻyib: «Magʻfirat (kechirim), ey Abu Zarr!» dedilar — uch marta. «Balki ular seni qayoqqa yetaklasalar, oʻshaloqqa boʻysunib boraverasan va qayoqqa haydasalar, oʻshaloqqa ergashib boraverasan — garchi (yetakchi) qora bir qul boʻlsa ham», dedilar. Abu Zarr aytdi: Rabazaga surgun qilinganimda, namozga iqoma aytildi va u yerdagi zakot tuyalari ustida turgan qora bir kishi oldinga oʻtdi. U meni koʻrgach, orqaga qaytib, meni oldinga oʻtkazmoqchi boʻldi. Men: «Oʻz holingda tur; men Rasululloh ﷺning amrlariga boʻysunaman», dedim.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺга хизмат қилар, сўнг ишимдан бўшаганимда масжидга келиб, унда ёнбошлаб ётар эдим. Бир куни мен ёнбошлаб ётганимда Набий ﷺ олдимга келдилар ва оёқлари билан туртдилар, мен тик ўтириб олдим. У зот менга: «Эй Абу Зарр, ундан (Мадинадан) чиқарилсанг, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Набий ﷺнинг масжидларига ва уйимга қайтаман», дедим. У зот: «Чиқарилсанг, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Унда қиличимни олиб, мени чиқарган кишини ураман», дедим. Шунда Набий ﷺ қўлларини елкамга қўйиб: «Мағфират (кечирим), эй Абу Зарр!» дедилар — уч марта. «Балки улар сени қаёққа етакласалар, ўшалоққа бўйсуниб бораверасан ва қаёққа ҳайдасалар, ўшалоққа эргашиб бораверасан — гарчи (етакчи) қора бир қул бўлса ҳам», дедилар. Абу Зарр айтди: Рабазага сургун қилинганимда, намозга иқома айтилди ва у ердаги закот туялари устида турган қора бир киши олдинга ўтди. У мени кўргач, орқага қайтиб, мени олдинга ўтказмоқчи бўлди. Мен: «Ўз ҳолингда тур; мен Расулуллоҳ ﷺнинг амрларига бўйсунаман», дедим.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ مُعَانِ بْنِ رِفَاعَةَ عَنْ أَبِي خَلَفٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْإِسْلَامُ ذَلُولٌ لَا يَرْكَبُ إِلَّا ذَلُولًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Islom yuvoshdir; unga faqat yuvosh boʻlgan kishi minadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ислом ювошдир; унга фақат ювош бўлган киши минади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ عَنْ الْبَخْتَرِيِّ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ اثْنَانِ خَيْرٌ مِنْ وَاحِدٍ وَثَلَاثٌ خَيْرٌ مِنْ اثْنَيْنِ وَأَرْبَعَةٌ خَيْرٌ مِنْ ثَلَاثَةٍ فَعَلَيْكُمْ بِالْجَمَاعَةِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَنْ يَجْمَعَ أُمَّتِي إِلَّا عَلَى هُدًى

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Ikki kishi bir kishidan yaxshiroq, uch kishi ikki kishidan yaxshiroq, toʻrt kishi uch kishidan yaxshiroqdir. Bas, jamoatni lozim tutinglar. Zero, Alloh azza va jalla mening ummatimni faqat hidoyat ustida jamlaydi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Икки киши бир кишидан яхшироқ, уч киши икки кишидан яхшироқ, тўрт киши уч кишидан яхшироқдир. Бас, жамоатни лозим тутинглар. Зеро, Аллоҳ азза ва жалла менинг умматимни фақат ҳидоят устида жамлайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ أَنَّ أَبَا سَالِمٍ الْجَيْشَانِيَّأَتَى إِلَى أَبِي أُمَيَّةَ فِي مَنْزِلِهِ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أَحَبَّ أَحَدُكُمْ صَاحِبَهُ فَلْيَأْتِهِ فِي مَنْزِلِهِ فَلْيُخْبِرْهُ أَنَّهُ يُحِبُّهُ لِلَّهِ وَقَدْ جِئْتُكَ فِي مَنْزِلِكَ

Abu Solim al-Jayshoniy Abu Umayyaning huzuriga, uyiga keldi va: «Men Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: u Rasululloh ﷺning: ‹Biringiz oʻz doʻstini yaxshi koʻrsa, uning uyiga borsin va uni Alloh uchun yaxshi koʻrishini unga xabar qilsin› deganlarini eshitgan. Mana, men ham senikiga, uyingga keldim», dedi.Абу Солим ал-Жайшоний Абу Умайянинг ҳузурига, уйига келди ва: «Мен Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: у Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бирингиз ўз дўстини яхши кўрса, унинг уйига борсин ва уни Аллоҳ учун яхши кўришини унга хабар қилсин› деганларини эшитган. Мана, мен ҳам сеникига, уйингга келдим», деди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ وَعَفَّانُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ بُرْدٍ أَبِي الْعَلَاءِ قَالَ عَفَّانُ قَالَ أَخْبَرَنَا بُرْدٌ أَبُو الْعَلَاءِ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِأَنَّهُ مَرَّ بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ نِعْمَ الْفَتَى غُضَيْفٌ فَلَقِيَهُ أَبُو ذَرٍّ فَقَالَ أَيْ أُخَيَّ اسْتَغْفِرْ لِي قَالَ أَنْتَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ أَحَقُّ أَنْ تَسْتَغْفِرَ لِي فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُ نِعْمَ الْفَتَى غُضَيْفٌ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ ضَرَبَ بِالْحَقِّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ وَقَلْبِهِ قَالَ عَفَّانُ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ

Gʻuzayf ibn al-Horis Umar ibn al-Xattobning yonidan oʻtdi. Shunda (Umar): «Gʻuzayf qanday yaxshi yigit!» dedi. Soʻng uni Abu Zarr (roziyallohu anhu) uchratib qoldi va: «Ey ukajon, men uchun magʻfirat soʻra», dedi. U: «Sen Rasululloh ﷺning sahobasisan, men uchun magʻfirat soʻrashga sen haqliroqsan», dedi. Shunda (Abu Zarr): «Men Umar ibn al-Xattobning: ‹Gʻuzayf qanday yaxshi yigit!› deganini eshitdim. Rasululloh ﷺ esa: ‹Albatta, Alloh azza va jalla haqni Umarning tili va qalbi ustiga qoʻydi›, deganlar», dedi. Affon: «Umarning tili ustiga — u (til) bilan haqni gapiradi», dedi.Ғузайф ибн ал-Ҳорис Умар ибн ал-Хаттобнинг ёнидан ўтди. Шунда (Умар): «Ғузайф қандай яхши йигит!» деди. Сўнг уни Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) учратиб қолди ва: «Эй укажон, мен учун мағфират сўра», деди. У: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобасисан, мен учун мағфират сўрашга сен ҳақлироқсан», деди. Шунда (Абу Зарр): «Мен Умар ибн ал-Хаттобнинг: ‹Ғузайф қандай яхши йигит!› деганини эшитдим. Расулуллоҳ ﷺ эса: ‹Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ҳақни Умарнинг тили ва қалби устига қўйди›, деганлар», деди. Аффон: «Умарнинг тили устига — у (тил) билан ҳақни гапиради», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ أَخْبَرَنِي أَبُو تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو ذَرٍّ قَالَكُنْتُ أَمْشِي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَغَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُنِي عَلَى أُمَّتِي قَالَهَا ثَلَاثًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذَا الَّذِي غَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُكَ عَلَى أُمَّتِكَ قَالَ أَئِمَّةً مُضِلِّينَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan yurar edim. U zot: «Ummatim haqida meni Dajjoldan boshqasi koʻproq qoʻrqitadi», dedilar. Buni uch marta aytdilar. Men: «Yo Rasululloh, ummatingiz haqida Sizni Dajjoldan koʻra koʻproq qoʻrqitadigan bu narsa nima?» dedim. U zot: «Yoʻldan ozdiruvchi rahbarlar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан юрар эдим. У зот: «Умматим ҳақида мени Дажжолдан бошқаси кўпроқ қўрқитади», дедилар. Буни уч марта айтдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, умматингиз ҳақида Сизни Дажжолдан кўра кўпроқ қўрқитадиган бу нарса нима?» дедим. У зот: «Йўлдан оздирувчи раҳбарлар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةُ عَنِ ابْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُكُنْتُ مُخَاصِرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا إِلَى مَنْزِلِهِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ غَيْرُ الدَّجَّالِ أَخْوَفُ عَلَى أُمَّتِي مِنْ الدَّجَّالِ فَلَمَّا خَشِيتُ أَنْ يَدْخُلَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ شَيْءٍ أَخْوَفُ عَلَى أُمَّتِكَ مِنْ الدَّجَّالِ قَالَ الْأَئِمَّةَ الْمُضِلِّينَ

Abu Tamim al-Jayshoniy aytdi: Men Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: Bir kuni men Nabiy ﷺ bilan qoʻltiqlashib uylarigacha bordim va u zotning: «Ummatim haqida meni Dajjoldan koʻra Dajjoldan boshqasi koʻproq qoʻrqitadi», deganlarini eshitdim. U zot (uyga) kirib ketishlaridan xavfsiraganimda: «Yo Rasululloh, ummatingiz haqida Sizni Dajjoldan koʻra koʻproq qoʻrqitadigan narsa nima?» dedim. U zot: «Yoʻldan ozdiruvchi rahbarlar», dedilar.Абу Тамим ал-Жайшоний айтди: Мен Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: Бир куни мен Набий ﷺ билан қўлтиқлашиб уйларигача бордим ва у зотнинг: «Умматим ҳақида мени Дажжолдан кўра Дажжолдан бошқаси кўпроқ қўрқитади», деганларини эшитдим. У зот (уйга) кириб кетишларидан хавфсираганимда: «Ё Расулуллоҳ, умматингиз ҳақида Сизни Дажжолдан кўра кўпроқ қўрқитадиган нарса нима?» дедим. У зот: «Йўлдан оздирувчи раҳбарлар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ قُلْ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr, seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi? ‹La havla va la quvvata illa billah› deb ayt», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр, сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми? ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› деб айт», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ مُجَاهِدِ بْنِ جَبْرٍ أَبِي الْحَجَّاجِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُوتِيتُ خَمْسًا لَمْ يُؤْتَهُنَّ نَبِيٌّ كَانَ قَبْلِي نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ فَيُرْعَبُ مِنِّي الْعَدُوُّ عَنْ مَسِيرَةِ شَهْرٍ وَجُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا وَأُحِلَّتْ لِي الْغَنَائِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ كَانَ قَبْلِي وَبُعِثْتُ إِلَى الْأَحْمَرِ وَالْأَسْوَدِ وَقِيلَ لِي سَلْ تُعْطَهْ فَاخْتَبَأْتُهَا شَفَاعَةً لِأُمَّتِي وَهِيَ نَائِلَةٌ مِنْكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًاقَالَ الْأَعْمَشُ فَكَانَ مُجَاهِدٌ يَرَى أَنَّ الْأَحْمَرَ الْإِنْسُ وَالْأَسْوَدَ الْجِنُّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga mendan oldingi hech bir paygʻambarga berilmagan besh narsa berildi: menga qoʻrquv bilan nusrat berildi — dushman mendan bir oylik yoʻl (masofasidan) qoʻrqadi; yer menga masjid va poklovchi qilindi; oʻljalar menga halol qilindi, holbuki mendan oldin hech kimga halol boʻlmagan edi; men qizil va qoraga yuborildim; va menga: ‹Soʻra, berilasan›, deyildi — men uni ummatim uchun shafoat qilib yashirib qoʻydim. U — in shaa Alloh — sizlardan Alloh azza va jallaga hech narsani sherik qilmagan holda Unga yoʻliqqan kishilarga yetadi», dedilar. Aʼmash aytdi: Mujohid qizil — insonlar, qora — jinlar deb bilar edi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мендан олдинги ҳеч бир пайғамбарга берилмаган беш нарса берилди: менга қўрқув билан нусрат берилди — душман мендан бир ойлик йўл (масофасидан) қўрқади; ер менга масжид ва покловчи қилинди; ўлжалар менга ҳалол қилинди, ҳолбуки мендан олдин ҳеч кимга ҳалол бўлмаган эди; мен қизил ва қорага юборилдим; ва менга: ‹Сўра, бериласан›, дейилди — мен уни умматим учун шафоат қилиб яшириб қўйдим. У — ин шаа Аллоҳ — сизлардан Аллоҳ азза ва жаллага ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Унга йўлиққан кишиларга етади», дедилар. Аъмаш айтди: Мужоҳид қизил — инсонлар, қора — жинлар деб билар эди.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَغِيبُ الشَّمْسُ تَحْتَ الْعَرْشِ فَيُؤْذَنُ لَهَا فَتَرْجِعُ فَإِذَا كَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةُ الَّتِي تَطْلُعُ صَبِيحَتَهَا مِنْ الْمَغْرِبِ لَمْ يُؤْذَنْ لَهَا فَإِذَا أَصْبَحَتْ قِيلَ لَهَا اطْلُعِي مِنْ مَكَانِكِ ثُمَّ قَرَأَ {هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمْ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ}

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Quyosh Arsh ostiga gʻoyib boʻladi, soʻng unga izn beriladi va u qaytadi. Qaysi kechaning tongida u magʻribdan chiqadigan boʻlsa, oʻsha kecha unga izn berilmaydi. Tong otganda unga: ‹Oʻz oʻrningdan chiq›, deyiladi», dedilar. Soʻng: «Ular faqat ularga farishtalar kelishini yoki Robbing kelishini yoxud Robbingning baʼzi oyatlari kelishini kutmoqdalar», (oyatini) oʻqidilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Қуёш Арш остига ғойиб бўлади, сўнг унга изн берилади ва у қайтади. Қайси кечанинг тонгида у мағрибдан чиқадиган бўлса, ўша кеча унга изн берилмайди. Тонг отганда унга: ‹Ўз ўрнингдан чиқ›, дейилади», дедилар. Сўнг: «Улар фақат уларга фаришталар келишини ёки Роббинг келишини ёхуд Роббингнинг баъзи оятлари келишини кутмоқдалар», (оятини) ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ فَقَدْ صَامَ الدَّهْرَ كُلَّهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Kim har oydan uch kun roʻza tutsa, butun yilni roʻza tutgan boʻladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Ким ҳар ойдан уч кун рўза тутса, бутун йилни рўза тутган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا دَيْلَمٌ عَنْ وَهْبِ بْنِ أَبِي دُبَيٍّ عَنْ أَبِي حَرْبٍ عَنْ مِحْجَنٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْعَيْنَ لَتُولِعُ بِالرَّجُلِ بِإِذْنِ اللَّهِ حَتَّى يَصْعَدَ حَالِقًا ثُمَّ يَتَرَدَّى مِنْهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, koʻz Allohning izni bilan kishini shu qadar egallab oladiki, u baland (choʻqqi)ga koʻtariladi, soʻng undan qulab tushadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, кўз Аллоҳнинг изни билан кишини шу қадар эгаллаб оладики, у баланд (чўққи)га кўтарилади, сўнг ундан қулаб тушади», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ عَطَاءٍ عَنْ يَزِيدَ يَعْنِي ابْنَ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَخَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتَدْرُونَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ قَائِلٌ الصَّلَاةُ وَالزَّكَاةُ وَقَالَ قَائِلٌ الْجِهَادُ قَالَ إِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَالْبُغْضُ فِي اللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oldimizga chiqib: «Alloh azza va jallaga qaysi amallar eng sevimli ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Bir aytuvchi: «Namoz va zakot», dedi. Boshqa aytuvchi: «Jihod», dedi. U zot: «Alloh azza va jallaga amallarning eng sevimlisi — Alloh yoʻlida sevish va Alloh yoʻlida nafratlanishdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқиб: «Аллоҳ азза ва жаллага қайси амаллар энг севимли эканини биласизларми?» дедилар. Бир айтувчи: «Намоз ва закот», деди. Бошқа айтувчи: «Жиҳод», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жаллага амалларнинг энг севимлиси — Аллоҳ йўлида севиш ва Аллоҳ йўлида нафратланишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي عَامِرٍ قَالَكُنْتُ كَافِرًا فَهَدَانِي اللَّهُ لِلْإِسْلَامِ وَكُنْتُ أَعْزُبُ عَنْ الْمَاءِ وَمَعِي أَهْلِي فَتُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَوَقَعَ ذَلِكَ فِي نَفْسِي وَقَدْ نُعِتَ لِي أَبُو ذَرٍّ فَحَجَجْتُ فَدَخَلْتُ مَسْجِدَ مِنًى فَعَرَفْتُهُ بِالنَّعْتِ فَإِذَا شَيْخٌ مَعْرُوفٌ آدَمُ عَلَيْهِ حُلَّةٌ قِطْرِيٌّ فَذَهَبْتُ حَتَّى قُمْتُ إِلَى جَنْبِهِ وَهُوَ يُصَلِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ ثُمَّ صَلَّى صَلَاةً أَتَمَّهَا وَأَحْسَنَهَا وَأَطْوَلَهَا فَلَمَّا فَرَغَ رَدَّ عَلَيَّ قُلْتُ أَنْتَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ إِنَّ أَهْلِي لَيَزْعُمُونَ ذَلِكَ قَالَ كُنْتُ كَافِرًا فَهَدَانِي اللَّهُ لِلْإِسْلَامِ وَأَهَمَّنِي دِينِي وَكُنْتُ أَعْزُبُ عَنْ الْمَاءِ وَمَعِي أَهْلِي فَتُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَوَقَعَ ذَلِكَ فِي نَفْسِي قَالَ هَلْ تَعْرِفُ أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي اجْتَوَيْتُ الْمَدِينَةَ قَالَ أَيُّوبُ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا فَأَمَرَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَوْدٍ مِنْ إِبِلٍ وَغَنَمٍ فَكُنْتُ أَكُونُ فِيهَا فَكُنْتُ أَعْزُبُ مِنْ الْمَاءِ وَمَعِي أَهْلِي فَتُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنِّي قَدْ هَلَكْتُ فَقَعَدْتُ عَلَى بَعِيرٍ مِنْهَا فَانْتَهَيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِصْفَ النَّهَارِ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْمَسْجِدِ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَنَزَلْتُ عَنْ الْبَعِيرِ وَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ فَحَدَّثْتُهُ فَضَحِكَ فَدَعَا إِنْسَانًا مِنْ أَهْلِهِ فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ سَوْدَاءُ بِعُسٍّ فِيهِ مَاءٌ مَا هُوَ

Abu Qilobadan, Banu Omirdan boʻlgan bir kishi shunday dedi: Men kofir edim, Alloh meni Islomga hidoyat qildi. Men suvdan yiroqda boʻlar edim, ahlim yonimda edi, menga janobat yetardi va bu koʻnglimga (gʻulgʻula) solardi. Menga Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning taʼrifi aytilgan edi. Haj qildim va Mino masjidiga kirdim, uni taʼrifiga qarab tanidim: u tanilgan, bugʻdoyrang bir shayx boʻlib, egnida qitriy hulla bor edi. Borib, uning yonida turdim, u namoz oʻqiyotgan edi. Unga salom berdim, u alik olmadi. Soʻng namozni toʻliq, chiroyli va uzun qilib oʻqidi. Tugatgach, alik oldi. Men: «Sen Abu Zarrmisan?» dedim. U: «Ahlim shunday deb daʼvo qiladi», dedi. Men: «Men kofir edim, Alloh meni Islomga hidoyat qildi va dinim meni tashvishga soldi. Men suvdan yiroqda boʻlar edim, ahlim yonimda edi, menga janobat yetardi va bu koʻnglimga (gʻulgʻula) solardi», dedim. U: «Abu Zarrni bilasanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U dedi: «Men Madinani yoqtirmay qoldim — Ayyub: yoki shunga oʻxshash bir soʻz (aytdi), dedi — shunda Rasululloh ﷺ menga bir necha tuya va qoʻy (berishga) buyurdilar. Men oʻshalar orasida boʻlardim, suvdan yiroqda boʻlardim, ahlim yonimda edi, menga janobat yetardi va koʻnglimga halok boʻldim, degan (fikr) tushdi. Shunda ulardan bir tuyaga minib, yarim kunda Rasululloh ﷺning huzurlariga yetib bordim; u zot masjid soyasida ashoblaridan bir necha kishi bilan oʻtirgan edilar. Tuyadan tushdim va: ‹Yo Rasululloh, halok boʻldim›, dedim. U zot: ‹Seni nima halok qildi?› dedilar. Men (boʻlgan voqeani) aytib berdim. U zot kulib, ahlidan bir kishini chaqirdilar. Shunda qora bir joriya ichida (bir oz) suv boʻlgan katta idish bilan keldi».Абу Қилобадан, Бану Омирдан бўлган бир киши шундай деди: Мен кофир эдим, Аллоҳ мени Исломга ҳидоят қилди. Мен сувдан йироқда бўлар эдим, аҳлим ёнимда эди, менга жанобат етарди ва бу кўнглимга (ғулғула) соларди. Менга Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг таърифи айтилган эди. Ҳаж қилдим ва Мино масжидига кирдим, уни таърифига қараб танидим: у танилган, буғдойранг бир шайх бўлиб, эгнида қитрий ҳулла бор эди. Бориб, унинг ёнида турдим, у намоз ўқиётган эди. Унга салом бердим, у алик олмади. Сўнг намозни тўлиқ, чиройли ва узун қилиб ўқиди. Тугатгач, алик олди. Мен: «Сен Абу Заррмисан?» дедим. У: «Аҳлим шундай деб даъво қилади», деди. Мен: «Мен кофир эдим, Аллоҳ мени Исломга ҳидоят қилди ва диним мени ташвишга солди. Мен сувдан йироқда бўлар эдим, аҳлим ёнимда эди, менга жанобат етарди ва бу кўнглимга (ғулғула) соларди», дедим. У: «Абу Заррни биласанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У деди: «Мен Мадинани ёқтирмай қолдим — Айюб: ёки шунга ўхшаш бир сўз (айтди), деди — шунда Расулуллоҳ ﷺ менга бир неча туя ва қўй (беришга) буюрдилар. Мен ўшалар орасида бўлардим, сувдан йироқда бўлардим, аҳлим ёнимда эди, менга жанобат етарди ва кўнглимга ҳалок бўлдим, деган (фикр) тушди. Шунда улардан бир туяга миниб, ярим кунда Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига етиб бордим; у зот масжид соясида ашобларидан бир неча киши билан ўтирган эдилар. Туядан тушдим ва: ‹Ё Расулуллоҳ, ҳалок бўлдим›, дедим. У зот: ‹Сени нима ҳалок қилди?› дедилар. Мен (бўлган воқеани) айтиб бердим. У зот кулиб, аҳлидан бир кишини чақирдилар. Шунда қора бир жория ичида (бир оз) сув бўлган катта идиш билан келди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي قُشَيْرٍ قَالَكُنْتُ أَعْزُبُ عَنْ الْمَاءِ فَتُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَلَا أَجِدُ الْمَاءَ فَأَتَيَمَّمُ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ فِي مَنْزِلِهِ فَلَمْ أَجِدْهُ فَأَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَقَدْ وُصِفَتْ لِي هَيْئَتُهُ فَإِذَا هُوَ يُصَلِّي فَعَرَفْتُهُ بِالنَّعْتِ فَسَلَّمْتُ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ رَدَّ عَلَيَّ فَقُلْتُ أَنْتَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ إِنَّ أَهْلِي يَزْعُمُونَ ذَاكَ فَقُلْتُ مَا كَانَ أَحَدٌ مِنْ النَّاسِ أَحَبَّ إِلَيَّ رُؤْيَتُهُ مِنْكَ فَقَالَ قَدْ رَأَيْتَنِي فَقُلْتُ إِنِّي كُنْتُ أَعْزُبُ عَنْ الْمَاءِ فَتُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَلَبِثْتُ أَيَّامًا أَتَيَمَّمُ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ أَوْ أُشْكِلَ عَلَيَّ فَقَالَ أَتَعْرِفُ أَبَا ذَرٍّ كُنْتُ بِالْمَدِينَةِ فَاجْتَوَيْتُهَا فَأَمَرَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِغُنَيْمَةٍ فَخَرَجْتُ فِيهَا فَأَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ فَتَيَمَّمْتُ بِالصَّعِيدِ فَصَلَّيْتُ أَيَّامًا فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنِّي هَالِكٌ فَأَمَرْتُ بِنَاقَةٍ لِي أَوْ قَعُودٍ فَشُدَّ عَلَيْهَا ثُمَّ رَكِبْتُ قَالَ حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ظِلِّ الْمَسْجِدِ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ وَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ أَبُو ذَرٍّ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ فَتَيَمَّمْتُ أَيَّامًا فَوَقَعَ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنِّي هَالِكٌ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى

Abu Qilobadan, Banu Qushayrdan boʻlgan bir kishi shunday dedi: Men suvdan yiroqda boʻlar edim, menga janobat yetardi, suv topolmasdim va tayammum qilardim. Bu koʻnglimga (shubha) solardi. Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning uyiga keldim, uni topmadim. Masjidga keldim — menga uning koʻrinishi taʼriflangan edi — u namoz oʻqiyotgan ekan, uni taʼrifiga qarab tanidim. Salom berdim, u namozdan chiqquniga qadar alik olmadi, soʻng alik oldi. Men: «Sen Abu Zarrmisan?» dedim. U: «Ahlim shunday deb daʼvo qiladi», dedi. Men: «Odamlar orasida koʻrishni sendan koʻra suyukliroq (koʻrgan) hech kim yoʻq edi», dedim. U: «Mana, meni koʻrding», dedi. Men: «Men suvdan yiroqda boʻlar edim, menga janobat yetardi va kunlab tayammum qilib yurdim; bu koʻnglimga (shubha) soldi — yoki menga mushkul boʻldi», dedim. U dedi: «Abu Zarrni bilasanmi? Men Madinada edim va uni yoqtirmay qoldim. Shunda Rasululloh ﷺ menga bir suruv qoʻy (berishga) buyurdilar, men oʻshalar bilan chiqib ketdim. Menga janobat yetdi, tuproq bilan tayammum qilib, kunlab namoz oʻqidim. Bu koʻnglimga (gʻulgʻula) soldi, hatto oʻzimni halok boʻldim, deb oʻyladim. Shunda oʻzimning bir tuyamni — yoki yosh tuyani — (tayyorlashga) buyurdim, unga (yuk) bogʻlandi, soʻng mindim». U aytdi: «...to Madinaga yetib keldim va Rasululloh ﷺni masjid soyasida ashoblaridan bir necha kishi bilan (oʻtirgan holda) topdim. U zotga salom berdim, u zot boshlarini koʻtarib: ‹Subhanalloh, Abu Zarr!› dedilar. Men: ‹Ha, yo Rasululloh, menga janobat yetdi, kunlab tayammum qildim, bu koʻnglimga (gʻulgʻula) soldi, hatto oʻzimni halok boʻldim, deb oʻyladim›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ chaqirdilar».Абу Қилобадан, Бану Қушайрдан бўлган бир киши шундай деди: Мен сувдан йироқда бўлар эдим, менга жанобат етарди, сув тополмасдим ва таяммум қилардим. Бу кўнглимга (шубҳа) соларди. Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг уйига келдим, уни топмадим. Масжидга келдим — менга унинг кўриниши таърифланган эди — у намоз ўқиётган экан, уни таърифига қараб танидим. Салом бердим, у намоздан чиққунига қадар алик олмади, сўнг алик олди. Мен: «Сен Абу Заррмисан?» дедим. У: «Аҳлим шундай деб даъво қилади», деди. Мен: «Одамлар орасида кўришни сендан кўра суюклироқ (кўрган) ҳеч ким йўқ эди», дедим. У: «Мана, мени кўрдинг», деди. Мен: «Мен сувдан йироқда бўлар эдим, менга жанобат етарди ва кунлаб таяммум қилиб юрдим; бу кўнглимга (шубҳа) солди — ёки менга мушкул бўлди», дедим. У деди: «Абу Заррни биласанми? Мен Мадинада эдим ва уни ёқтирмай қолдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга бир сурув қўй (беришга) буюрдилар, мен ўшалар билан чиқиб кетдим. Менга жанобат етди, тупроқ билан таяммум қилиб, кунлаб намоз ўқидим. Бу кўнглимга (ғулғула) солди, ҳатто ўзимни ҳалок бўлдим, деб ўйладим. Шунда ўзимнинг бир туямни — ёки ёш туяни — (тайёрлашга) буюрдим, унга (юк) боғланди, сўнг миндим». У айтди: «...то Мадинага етиб келдим ва Расулуллоҳ ﷺни масжид соясида ашобларидан бир неча киши билан (ўтирган ҳолда) топдим. У зотга салом бердим, у зот бошларини кўтариб: ‹Субҳаналлоҳ, Абу Зарр!› дедилар. Мен: ‹Ҳа, ё Расулуллоҳ, менга жанобат етди, кунлаб таяммум қилдим, бу кўнглимга (ғулғула) солди, ҳатто ўзимни ҳалок бўлдим, деб ўйладим›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чақирдилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ قَالَ أَخَّرَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ الصَّلَاةَ فَسَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الصَّامِتِ فَضَرَبَ فَخِذِي قَالَ سَأَلَتُ خَلِيلِي أَبَا ذَرٍّ فَضَرَبَ فَخِذِي وَقَالَسَأَلْتُ خَلِيلِي يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلِّ الصَّلَاةَ لِمِيقَاتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَ فَصَلِّ مَعَهُمْ وَلَا تَقُولَنَّ إِنِّي قَدْ صَلَّيْتُ فَلَا أُصَلِّي

Abul-Oliya aytdi: Ubaydulloh ibn Ziyod namozni kechiktirdi. Men Abdulloh ibn as-Somitdan soʻradim, u sonimga urib: «Men doʻstim Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan soʻragan edim, u ham sonimga urib, shunday dedi: Men doʻstimdan — yaʼni Nabiy ﷺdan — soʻragan edim, u zot: ‹Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar (jamoatga) yetsang, ular bilan (ham) oʻqi va: men allaqachon oʻqidim, endi oʻqimayman, deb aytmagin›, dedilar», dedi.Абул-Олия айтди: Убайдуллоҳ ибн Зиёд намозни кечиктирди. Мен Абдуллоҳ ибн ас-Сомитдан сўрадим, у сонимга уриб: «Мен дўстим Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан сўраган эдим, у ҳам сонимга уриб, шундай деди: Мен дўстимдан — яъни Набий ﷺдан — сўраган эдим, у зот: ‹Намозни ўз вақтида ўқи. Агар (жамоатга) етсанг, улар билан (ҳам) ўқи ва: мен аллақачон ўқидим, энди ўқимайман, деб айтмагин›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ هَذَا الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oq sochni oʻzgartirish uchun eng yaxshi narsa — xina va katam (degan oʻsimlik)dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу оқ сочни ўзгартириш учун энг яхши нарса — хина ва катам (деган ўсимлик)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْمُخَارِقِ قَالَخَرَجْنَا حُجَّاجًا فَلَمَّا بَلَغْنَا الرَّبَذَةَ قُلْتُ لِأَصْحَابِي تَقَدَّمُوا وَتَخَلَّفْتُ فَأَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ وَهُوَ يُصَلِّي فَرَأَيْتُهُ يُطِيلُ الْقِيَامَ وَيُكْثِرُ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ مَا أَلَوْتُ أَنْ أُحْسِنَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ رَكَعَ رَكْعَةً أَوْ سَجَدَ سَجْدَةً رُفِعَ بِهَا دَرَجَةً وَحُطَّتْ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ

Al-Muxoriq aytdi: Haj qilib chiqdik. Rabazaga yetganimizda safdoshlarimga: «Oldinlab boringlar», dedim va oʻzim ortda qoldim. Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim, u namoz oʻqiyotgan edi. Uning qiyomni uzoq qilib, rukuʼ va sajdani koʻp qilayotganini koʻrdim va buni unga aytdim. U: «Men chiroyli qilishdan qolganim yoʻq. Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim bir rukuʼ qilsa yoki bir sajda qilsa, u bilan bir daraja koʻtariladi va u bilan undan bir xato oʻchiriladi› deganlarini eshitganman», dedi.Ал-Мухориқ айтди: Ҳаж қилиб чиқдик. Рабазага етганимизда сафдошларимга: «Олдинлаб боринглар», дедим ва ўзим ортда қолдим. Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим, у намоз ўқиётган эди. Унинг қиёмни узоқ қилиб, рукуъ ва саждани кўп қилаётганини кўрдим ва буни унга айтдим. У: «Мен чиройли қилишдан қолганим йўқ. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким бир рукуъ қилса ёки бир сажда қилса, у билан бир даража кўтарилади ва у билан ундан бир хато ўчирилади› деганларини эшитганман», деди.

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى أَبِي هَذَا الْحَدِيثَ فَأَقَرَّ بِهِ حَدَّثَنِي مَهْدِيُّ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنِي ضَمْرَةُ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ السَّيْبَانِيِّ عَنْ قَنْبَرٍ حَاجِبِ مُعَاوِيَةَ قَالَكَانَ أَبُو ذَرٍّ يُغَلِّظُ لِمُعَاوِيَةَ قَالَ فَشَكَاهُ إِلَى عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَإِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ وَإِلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَإِلَى أُمِّ حَرَامٍ فَقَالَ إِنَّكُمْ قَدْ صَحِبْتُمْ كَمَا صَحِبَ وَرَأَيْتُمْ كَمَا رَأَى فَإِنْ رَأَيْتُمْ أَنْ تُكَلِّمُوهُ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى أَبِي ذَرٍّ فَجَاءَ فَكَلَّمُوهُ فَقَالَ أَمَّا أَنْتَ يَا أَبَا الْوَلِيدِ فَقَدْ أَسْلَمْتَ قَبْلِي وَلَكَ السِّنُّ وَالْفَضْلُ عَلَيَّ وَقَدْ كُنْتُ أَرْغَبُ بِكَ عَنْ مِثْلِ هَذَا الْمَجْلِسِ وَأَمَّا أَنْتَ يَا أبا الدَّرْدَاءِ فَإِنْ كَادَتْ وَفَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَفُوتَكَ ثُمَّ أَسْلَمْتَ فَكُنْتَ مِنْ صَالِحِي الْمُسْلِمِينَ وَأَمَّا أَنْتَ يَا عَمْرُو بْنَ الْعَاصِ فَقَدْ جَاهَدْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَّا أَنْتِ يَا أُمَّ حَرَامٍ فَإِنَّمَا أَنْتِ امْرَأَةٌ وَعَقْلُكِ عَقْلُ امْرَأَةٍ وَأَمَّا أَنْتَ وَذَاكَ قَالَ فَقَالَ عُبَادَةُ لَا جَرَمَ لَا جَلَسْتُ مِثْلَ هَذَا الْمَجْلِسِ أَبَدًا

Muoviyaning hojibi Qanbar aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) Muoviyaga qattiq (soʻzlar) aytar edi. Shunda u undan Uboda ibn as-Somitga, Abud-Dardoga, Amr ibn al-Osga va Ummu Haromga shikoyat qildi va: «Sizlar ham u suhbatda boʻlgandek suhbatda boʻlgansizlar, u koʻrgandek koʻrgansizlar. Agar maʼqul koʻrsangizlar, unga (bir soʻz) aytinglar», dedi. Soʻng Abu Zarrga (odam) yubordi, u keldi va ular unga gapirishdi. Shunda u dedi: «Sen, ey Abul-Valid, mendan oldin Islomga kirgansan, yoshing ham, fazling ham mendan ustundir; men seni bunday majlisdan yuqoriroq (deb bilar) edim. Sen esa, ey Abud-Dardo, Rasululloh ﷺning vafotlari seni oʻtkazib yuborayozdi, soʻng Islomga kirding va musulmonlarning solihlaridan boʻlding. Sen esa, ey Amr ibn al-Os, Rasululloh ﷺ bilan birga jihod qilgansan. Sen esa, ey Ummu Harom, sen bir ayolsan, aqling ayol aqlidir. Sen esa — sen bilan u (bilgan ish)». Shunda Uboda: «Shubhasiz, men bundan keyin bunday majlisda hech qachon oʻtirmayman», dedi.Муовиянинг ҳожиби Қанбар айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Муовияга қаттиқ (сўзлар) айтар эди. Шунда у ундан Убода ибн ас-Сомитга, Абуд-Дардога, Амр ибн ал-Осга ва Умму Ҳаромга шикоят қилди ва: «Сизлар ҳам у суҳбатда бўлгандек суҳбатда бўлгансизлар, у кўргандек кўргансизлар. Агар маъқул кўрсангизлар, унга (бир сўз) айтинглар», деди. Сўнг Абу Заррга (одам) юборди, у келди ва улар унга гапиришди. Шунда у деди: «Сен, эй Абул-Валид, мендан олдин Исломга киргансан, ёшинг ҳам, фазлинг ҳам мендан устундир; мен сени бундай мажлисдан юқорироқ (деб билар) эдим. Сен эса, эй Абуд-Дардо, Расулуллоҳ ﷺнинг вафотлари сени ўтказиб юбораёзди, сўнг Исломга кирдинг ва мусулмонларнинг солиҳларидан бўлдинг. Сен эса, эй Амр ибн ал-Ос, Расулуллоҳ ﷺ билан бирга жиҳод қилгансан. Сен эса, эй Умму Ҳаром, сен бир аёлсан, ақлинг аёл ақлидир. Сен эса — сен билан у (билган иш)». Шунда Убода: «Шубҳасиз, мен бундан кейин бундай мажлисда ҳеч қачон ўтирмайман», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ قَالَ وَأَخْبَرَنِي بَحِيرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَدْ أَفْلَحَ مَنْ أَخْلَصَ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ وَجَعَلَ قَلْبَهُ سَلِيمًا وَلِسَانَهُ صَادِقًا وَنَفْسَهُ مُطْمَئِنَّةً وَخَلِيقَتَهُ مُسْتَقِيمَةً وَجَعَلَ أُذُنَهُ مُسْتَمِعَةً وَعَيْنَهُ نَاظِرَةً فَأَمَّا الْأُذُنُ فَقَمِعٌ وَالْعَيْنُ بِمُقِرَّةٍ لِمَا يُوعَى الْقَلْبُ وَقَدْ أَفْلَحَ مَنْ جَعَلَ قَلْبَهُ وَاعِيًا

Xolid ibn Maʼdon aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) shunday dedi: Albatta, Rasululloh ﷺ: «Kim qalbini iymon uchun xolis qilsa, qalbini sogʻlom, tilini rostgoʻy, nafsini xotirjam, xulqini toʻgʻri qilsa, qulogʻini eshituvchi, koʻzini koʻruvchi qilsa, u najot topdi. Quloq — (eshitganini qalbga quyadigan) qultum, koʻz esa qalb saqlaydigan narsani tasdiqlovchidir. Kim qalbini anglovchi qilsa, u najot topdi», dedilar.Холид ибн Маъдон айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қалбини иймон учун холис қилса, қалбини соғлом, тилини ростгўй, нафсини хотиржам, хулқини тўғри қилса, қулоғини эшитувчи, кўзини кўрувчи қилса, у нажот топди. Қулоқ — (эшитганини қалбга қуядиган) қултум, кўз эса қалб сақлайдиган нарсани тасдиқловчидир. Ким қалбини англовчи қилса, у нажот топди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ لَوْ عَمِلْتَ قِرَابَ الْأَرْضِ خَطَايَا وَلَمْ تُشْرِكْ بِي شَيْئًا جَعَلْتُ لَكَ قُرَابَ الْأَرْضِ مَغْفِرَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Ey Odam farzandi, agar sen yer toʻlasicha xato qilsang-u, Menga hech narsani sherik qilmagan boʻlsang, Men senga yer toʻlasicha magʻfirat qilaman›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Эй Одам фарзанди, агар сен ер тўласича хато қилсанг-у, Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган бўлсанг, Мен сенга ер тўласича мағфират қиламан›», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَزَالُ أُمَّتِي بِخَيْرٍ مَا عَجَّلُوا الْإِفْطَارَ وَأَخَّرُوا السُّحُورَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ummatim iftorni tezlatib, saharlikni kechiktirar ekan, yaxshilikda boʻlaveradi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим ифторни тезлатиб, саҳарликни кечиктирар экан, яхшиликда бўлаверади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ قَالَ وَمَا كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ كُنْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَى رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَإِنِّي قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ قَدْ رَأَيْتُهُ نُورًا أَنَّى أَرَاهُقَالَ عَفَّانُ وَبَلَغَنِي عَنِ ابْنِ هِشَامٍ يَعْنِي مُعَاذًا أَنَّهُ رَوَاهُ عَنْ أَبِيهِ كَمَا قَالَ هَمَّامٌ قَدْ رَأَيْتُهُ

Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Abu Zarr (roziyallohu anhu)ga: «Agar Rasululloh ﷺni koʻrganimda, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nimani soʻrar eding?» dedi. Men: «U zot Robbi azza va jallani koʻrgan-koʻrmaganini soʻrar edim», dedim. U: «Men u zotdan soʻragan edim, u zot: ‹Men Uni nur (holida) koʻrdim, qandoq koʻrardim?› dedilar», dedi. Affon aytdi: Menga Ibn Hishom — yaʼni Muoz — haqida (xabar) yetdiki, u buni otasidan Hammom aytganidek: «Men Uni koʻrdim» (deb) rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)га: «Агар Расулуллоҳ ﷺни кўрганимда, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нимани сўрар эдинг?» деди. Мен: «У зот Робби азза ва жаллани кўрган-кўрмаганини сўрар эдим», дедим. У: «Мен у зотдан сўраган эдим, у зот: ‹Мен Уни нур (ҳолида) кўрдим, қандоқ кўрардим?› дедилар», деди. Аффон айтди: Менга Ибн Ҳишом — яъни Муоз — ҳақида (хабар) етдики, у буни отасидан Ҳаммом айтганидек: «Мен Уни кўрдим» (деб) ривоят қилган.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي بُعِثْتُ إِلَى الْأَحْمَرِ وَالْأَسْوَدِ وَجُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا وَأُحِلَّتْ لِي الْغَنَائِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ فَيُرْعَبُ الْعَدُوُّ وَهُوَ مِنِّي مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَقِيلَ لِي سَلْ تُعْطَهْ وَاخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي فَهِيَ نَائِلَةٌ مِنْكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى مَنْ لَمْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ شَيْئًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga mendan oldin hech kimga berilmagan besh narsa berildi: men qizil va qoraga yuborildim; yer menga poklovchi va masjid qilindi; oʻljalar menga halol qilindi, holbuki mendan oldin hech kimga halol boʻlmagan edi; menga qoʻrquv bilan nusrat berildi — dushman mendan bir oylik yoʻl (masofasida) turib qoʻrqadi; va menga: ‹Soʻra, berilasan›, deyildi — men duoimni ummatim uchun shafoat qilib yashirib qoʻydim. U — in shaa Alloh taolo — sizlardan Allohga hech narsani sherik qilmagan kishilarga yetadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мендан олдин ҳеч кимга берилмаган беш нарса берилди: мен қизил ва қорага юборилдим; ер менга покловчи ва масжид қилинди; ўлжалар менга ҳалол қилинди, ҳолбуки мендан олдин ҳеч кимга ҳалол бўлмаган эди; менга қўрқув билан нусрат берилди — душман мендан бир ойлик йўл (масофасида) туриб қўрқади; ва менга: ‹Сўра, бериласан›, дейилди — мен дуоимни умматим учун шафоат қилиб яшириб қўйдим. У — ин шаа Аллоҳ таоло — сизлардан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган кишиларга етади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ قَالَحَدَّثَنَا الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنَّهُ قَالَ الْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا أَوْ أَزِيدُ وَالسَّيِّئَةُ بِوَاحِدَةٍ أَوْ أَغْفِرُ وَلَوْ لَقِيتَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا مَا لَمْ تُشْرِكْ بِي لَقِيتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً قَالَ وَقُرَابُ الْأَرْضِ مِلْءُ الْأَرْضِحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ الْمَصْدُوقَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Sodiq va Masduq ﷺ bizga Robbi azza va jalladan rivoyat qilib, U shunday deganini aytdilar: «Yaxshilik oʻn barobari bilan yoki (undan) ziyoda (yoziladi), yomonlik esa bittasi bilan (yoziladi) yoki Men magʻfirat qilaman. Agar Menga sherik keltirmagan holingda yer toʻlasicha xatolar bilan yoʻliqsang, Men senga shuncha magʻfirat bilan yoʻliqaman». U aytdi: «Qurobul-arz» — yer toʻlasi (degani)dir. Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Sodiq va Masduq ﷺdan eshitdim — soʻng uning maʼnosini zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Содиқ ва Масдуқ ﷺ бизга Робби азза ва жалладан ривоят қилиб, У шундай деганини айтдилар: «Яхшилик ўн баробари билан ёки (ундан) зиёда (ёзилади), ёмонлик эса биттаси билан (ёзилади) ёки Мен мағфират қиламан. Агар Менга шерик келтирмаган ҳолингда ер тўласича хатолар билан йўлиқсанг, Мен сенга шунча мағфират билан йўлиқаман». У айтди: «Қуробул-арз» — ер тўласи (дегани)дир. Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Содиқ ва Масдуқ ﷺдан эшитдим — сўнг унинг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُطَرِّفٍ قَالَقَعَدْتُ إِلَى نَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَعَلَ يُصَلِّي يَرْكَعُ وَيَسْجُدُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَيَسْجُدُ لَا يَقْعُدُ فَقُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَرَى هَذَا يَدْرِي يَنْصَرِفُ عَلَى شَفْعٍ أَوْ وِتْرٍ فَقَالُوا أَلَا تَقُومُ إِلَيْهِ فَتَقُولَ لَهُ قَالَ فَقُمْتُ فَقُلْتُ يَا عَبْدَ اللَّهِ مَا أَرَاكَ تَدْرِي تَنْصَرِفُ عَلَى شَفْعٍ أَوْ عَلَى وَتْرٍ قَالَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَدْرِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ سَجَدَ لِلَّهِ سَجْدَةً كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً وَحَطَّ بِهَا عَنْهُ خَطِيئَةً وَرَفَعَ لَهُ بِهَا دَرَجَةً فَقُلْتُ مَنْ أَنْتَ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ فَرَجَعْتُ إِلَى أَصْحَابِي فَقُلْتُ جَزَاكُمْ اللَّهُ مِنْ جُلَسَاءَ شَرًّا أَمَرْتُمُونِي أَنْ أُعَلِّمَ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Mutarrif aytdi: Quraysh(lik)lardan bir necha kishining yoniga oʻtirdim. Bir kishi kelib namoz oʻqiy boshladi: rukuʼ va sajda qilar, soʻng turar, yana rukuʼ va sajda qilar, oʻtirmas edi. Men: «Allohga qasamki, bu (kishi) juftda tugatayotganini yoki toqda (tugatayotganini) bilmasa kerak», dedim. Ular: «Uning oldiga borib, aytmaysanmi?» deyishdi. Men turib borib: «Ey Allohning bandasi, juftda tugatayotganingni yoki toqda (tugatayotganingni) bilmasang kerak», dedim. U: «Lekin Alloh biladi. Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim Alloh uchun bir sajda qilsa, Alloh unga u bilan bir yaxshilik yozadi, u bilan undan bir xatoni oʻchiradi va u bilan uni bir daraja koʻtaradi› deganlarini eshitganman», dedi. Men: «Sen kimsan?» dedim. U: «Abu Zarrman», dedi. Men ashoblarimning oldiga qaytib: «Alloh sizlarga hamsuhbat sifatida yomon jazo bersin, menga Rasululloh ﷺning ashoblaridan boʻlgan bir kishiga taʼlim berishni buyuribsizlar», dedim.Мутарриф айтди: Қурайш(лик)лардан бир неча кишининг ёнига ўтирдим. Бир киши келиб намоз ўқий бошлади: рукуъ ва сажда қилар, сўнг турар, яна рукуъ ва сажда қилар, ўтирмас эди. Мен: «Аллоҳга қасамки, бу (киши) жуфтда тугатаётганини ёки тоқда (тугатаётганини) билмаса керак», дедим. Улар: «Унинг олдига бориб, айтмайсанми?» дейишди. Мен туриб бориб: «Эй Аллоҳнинг бандаси, жуфтда тугатаётганингни ёки тоқда (тугатаётганингни) билмасанг керак», дедим. У: «Лекин Аллоҳ билади. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким Аллоҳ учун бир сажда қилса, Аллоҳ унга у билан бир яхшилик ёзади, у билан ундан бир хатони ўчиради ва у билан уни бир даража кўтаради› деганларини эшитганман», деди. Мен: «Сен кимсан?» дедим. У: «Абу Заррман», деди. Мен ашобларимнинг олдига қайтиб: «Аллоҳ сизларга ҳамсуҳбат сифатида ёмон жазо берсин, менга Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан бўлган бир кишига таълим беришни буюрибсизлар», дедим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ عَلِيُّ بْنُ مُدْرِكٍ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ يُحَدِّثُ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هُمْ خَسِرُوا وَخَابُوا قَالَ فَأَعَادَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالَ الْمُسْبِلُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ أَوْ الْفَاجِرِ وَالْمَنَّانُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Uch toifa borki, Alloh ular bilan gaplashmaydi, qiyomat kuni ularga nazar solmaydi va ularni poklamaydi; ularga alamli azob bordir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ular kimlar — ziyon koʻrdilar va noumid boʻldilar!» dedim. Rasululloh ﷺ buni uch marta takrorladilar. Soʻng: «Kiyimini (kibr bilan) sudrab yuruvchi, molini yolgʻon — yoki fojir — qasam bilan oʻtkazuvchi va (bergan narsasiga) minnat qiluvchi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч тоифа борки, Аллоҳ улар билан гаплашмайди, қиёмат куни уларга назар солмайди ва уларни покламайди; уларга аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, улар кимлар — зиён кўрдилар ва ноумид бўлдилар!» дедим. Расулуллоҳ ﷺ буни уч марта такрорладилар. Сўнг: «Кийимини (кибр билан) судраб юрувчи, молини ёлғон — ёки фожир — қасам билан ўтказувчи ва (берган нарсасига) миннат қилувчи», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ حَصِيرَةَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَهْبٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّلَأَنْ أَحْلِفَ عَشْرَ مِرَارٍ أَنَّ ابْنَ صَائِدٍ هُوَ الدَّجَّالُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَحْلِفَ مَرَّةً وَاحِدَةً أَنَّهُ لَيْسَ بِهِ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي إِلَى أُمِّهِ قَالَ سَلْهَا كَمْ حَمَلَتْ بِهِ قَالَ فَأَتَيْتُهَا فَسَأَلْتُهَا فَقَالَتْ حَمَلْتُ بِهِ اثْنَيْ عَشَرَ شَهْرًا قَالَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي إِلَيْهَا فَقَالَ سَلْهَا عَنْ صَيْحَتِهِ حِينَ وَقَعَ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَيْهَا فَسَأَلْتُهَا فَقَالَتْ صَاحَ صَيْحَةَ الصَّبِيِّ ابْنِ شَهْرٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبْئًا قَالَ خَبَأْتَ لِي خَطْمَ شَاةٍ عَفْرَاءَ وَالدُّخَانَ قَالَ فَأَرَادَ أَنْ يَقُولَ الدُّخَانَ فَلَمْ يَسْتَطِعْ فَقَالَ الدُّخُّ الدُّخُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ فَإِنَّكَ لَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ

Zayd ibn Vahb aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu): «Ibn Soid — u Dajjoldir, deb oʻn marta qasam ichishim, u emas deb bir marta qasam ichishimdan koʻra menga suyukliroqdir», dedi. U dedi: Rasululloh ﷺ meni uning onasining oldiga yuborib: «Undan soʻra, unga qancha (muddat) homilador boʻlgan?» dedilar. Men uning oldiga borib soʻradim. U: «Men unga oʻn ikki oy homilador boʻldim», dedi. Soʻng (u zot) meni yana uning oldiga yubordilar va: «Undan (bolaning) tugʻilgandagi qichqirigʻi haqida soʻra», dedilar. Men uning oldiga qaytib soʻradim. U: «Bir oylik chaqaloqning qichqirigʻidek qichqirdi», dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga: «Men sen uchun bir narsani yashirdim», dedilar. U: «Sen men uchun oq-qora qoʻyning tumshugʻini va tutunni yashirding», dedi. U «ad-duxon» demoqchi boʻldi-yu, aytolmadi va: «ad-duxx, ad-duxx», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yoʻqol! Sen oʻz qadringdan oshib keta olmaysan», dedilar.Зайд ибн Ваҳб айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу): «Ибн Соид — у Дажжолдир, деб ўн марта қасам ичишим, у эмас деб бир марта қасам ичишимдан кўра менга суюклироқдир», деди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени унинг онасининг олдига юбориб: «Ундан сўра, унга қанча (муддат) ҳомиладор бўлган?» дедилар. Мен унинг олдига бориб сўрадим. У: «Мен унга ўн икки ой ҳомиладор бўлдим», деди. Сўнг (у зот) мени яна унинг олдига юбордилар ва: «Ундан (боланинг) туғилгандаги қичқириғи ҳақида сўра», дедилар. Мен унинг олдига қайтиб сўрадим. У: «Бир ойлик чақалоқнинг қичқириғидек қичқирди», деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга: «Мен сен учун бир нарсани яширдим», дедилар. У: «Сен мен учун оқ-қора қўйнинг тумшуғини ва тутунни яширдинг», деди. У «ад-духон» демоқчи бўлди-ю, айтолмади ва: «ад-духх, ад-духх», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йўқол! Сен ўз қадрингдан ошиб кета олмайсан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا أَبُو مَسْعُودٍ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَسْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْكَلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَا اصْطَفَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِعِبَادِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi kalom afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Alloh azza va jalla Oʻz bandalari uchun tanlab olgan (kalom): ‹Subhanallohi va bihamdihi (Allohni hamdi bilan pok deb bilaman)›dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси калом афзал?» деб сўралди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла Ўз бандалари учун танлаб олган (калом): ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи (Аллоҳни ҳамди билан пок деб биламан)›дир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِي مَعْرُوفٍ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُمْأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ أَنَّ عَبْدِي اسْتَقْبَلَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا اسْتَقْبَلْتُهُ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu) ularga hadis aytib berishicha, Nabiy ﷺ: «Agar bandam Menga yer toʻlasicha xatolar bilan roʻbaroʻ kelsa, Men unga shuncha magʻfirat bilan roʻbaroʻ boʻlaman», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) уларга ҳадис айтиб беришича, Набий ﷺ: «Агар бандам Менга ер тўласича хатолар билан рўбарў келса, Мен унга шунча мағфират билан рўбарў бўламан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ لِي أُحُدًا ذَهَبًا أَمُوتُ يَوْمَ أَمُوتُ وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ أَوْ نِصْفُ دِينَارٍ إِلَّا أَنْ أَرْصُدَهُ لِغَرِيمٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Uhud(cha) oltinim boʻlib, oʻladigan kunimda oldimda undan bir dinor yoki yarim dinor (qolgan) holda oʻlishim meni xursand qilmaydi, magar uni qarzdor uchun ajratib qoʻygan boʻlsam, (bu) mustasno», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Уҳуд(ча) олтиним бўлиб, ўладиган кунимда олдимда ундан бир динор ёки ярим динор (қолган) ҳолда ўлишим мени хурсанд қилмайди, магар уни қарздор учун ажратиб қўйган бўлсам, (бу) мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْطَعُ صَلَاةَ الرَّجُلِ إِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ كَآخِرَةِ الرَّحْلِ الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ قُلْتُ مَا بَالُ الْأَسْوَدِ مِنْ الْأَحْمَرِ قَالَ ابْنَ أَخِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kishining oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlmasa, ayol, eshak va qora it uning namozini uzadi», dedilar. Men: «Qoraning qizilidan (qanday) farqi bor?» dedim. U: «Ey jiyanim, sen mendan soʻraganingdek, men ham Rasululloh ﷺdan soʻragan edim. U zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлмаса, аёл, эшак ва қора ит унинг намозини узади», дедилар. Мен: «Қоранинг қизилидан (қандай) фарқи бор?» дедим. У: «Эй жияним, сен мендан сўраганингдек, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺдан сўраган эдим. У зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا مَرْحُومُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَطَّارُ حَدَّثَنِي أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَتَيْتَ النَّاسَ وَقَدْ صَلَّوْا كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ وَإِنْ لَمْ يَكُونُوا صَلَّوْا صَلَّيْتَ مَعَهُمْ وَكَانَتْ لَكَ نَافِلَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar odamlarning oldiga kelsang-u, ular allaqachon oʻqigan boʻlsalar, namozingni saqlab qolgan boʻlasan. Agar oʻqimagan boʻlsalar, ular bilan (yana) oʻqiysan va u sen uchun nofila boʻladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, намозни ўз вақтида ўқи. Агар одамларнинг олдига келсанг-у, улар аллақачон ўқиган бўлсалар, намозингни сақлаб қолган бўласан. Агар ўқимаган бўлсалар, улар билан (яна) ўқийсан ва у сен учун нофила бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مَرْحُومٌ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِمَارًا وَأَرْدَفَنِي خَلْفَهُ وَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ أَصَابَ النَّاسَ جُوعٌ شَدِيدٌ لَا تَسْتَطِيعُ أَنْ تَقُومَ مِنْ فِرَاشِكَ إِلَى مَسْجِدِكَ كَيْفَ تَصْنَعُ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ تَعَفَّفْ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ أَصَابَ النَّاسَ مَوْتٌ شَدِيدٌ يَكُونُ الْبَيْتُ فِيهِ بِالْعَبْدِ يَعْنِي الْقَبْرَ كَيْفَ تَصْنَعُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ اصْبِرْ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ قَتَلَ النَّاسُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا يَعْنِي حَتَّى تَغْرَقَ حِجَارَةُ الزَّيْتِ مِنْ الدِّمَاءِ كَيْفَ تَصْنَعُ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ اقْعُدْ فِي بَيْتِكَ وَأَغْلِقْ عَلَيْكَ بَابَكَ قَالَ فَإِنْ لَمْ أُتْرَكْ قَالَ فَأْتِ مَنْ أَنْتَ مِنْهُمْ فَكُنْ فِيهِمْ قَالَ فَآخُذُ سِلَاحِي قَالَ إِذَنْ تُشَارِكَهُمْ فِيمَا هُمْ فِيهِ وَلَكِنْ إِنْ خَشِيتَ أَنْ يَرُوعَكَ شُعَاعُ السَّيْفِ فَأَلْقِ طَرَفَ رِدَائِكَ عَلَى وَجْهِكَ حَتَّى يَبُوءَ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ eshakka minib, meni orqalariga mingashtirdilar va: «Ey Abu Zarr, aytgin-chi, agar odamlarni qattiq ochlik tutsa, hatto toʻshagingdan masjidingga tura olmaydigan boʻlsang, nima qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Iffatli boʻl», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zarr, aytgin-chi, agar odamlarga qattiq oʻlim yetsa, uy bir qulga — yaʼni qabrga — (teng) boʻlib qolsa, nima qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Sabr qil», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Zarr, aytgin-chi, agar odamlar bir-birlarini oʻldirsalar — hatto Hijoratuz-Zayt qonga botsa — nima qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Uyingda oʻtir va eshigingni yopib ol», dedilar. Men: «Agar (oʻz holimga) qoʻyilmasam-chi?» dedim. U zot: «Oʻzing (mansub) boʻlgan (qavm)ning oldiga borib, ular ichida boʻl», dedilar. Men: «Qurolimni olaymi?» dedim. U zot: «U holda ular turgan ishda ularga sherik boʻlasan. Lekin qilich yaltirogʻi seni qoʻrqitishidan xavfsirasang, ridoing uchini yuzingga tashla — toki u oʻz gunohini ham, sening gunohingni ham koʻtarib qaytsin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эшакка миниб, мени орқаларига мингаштирдилар ва: «Эй Абу Зарр, айтгин-чи, агар одамларни қаттиқ очлик тутса, ҳатто тўшагингдан масжидингга тура олмайдиган бўлсанг, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Иффатли бўл», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зарр, айтгин-чи, агар одамларга қаттиқ ўлим етса, уй бир қулга — яъни қабрга — (тенг) бўлиб қолса, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Сабр қил», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Зарр, айтгин-чи, агар одамлар бир-бирларини ўлдирсалар — ҳатто Ҳижоратуз-Зайт қонга ботса — нима қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Уйингда ўтир ва эшигингни ёпиб ол», дедилар. Мен: «Агар (ўз ҳолимга) қўйилмасам-чи?» дедим. У зот: «Ўзинг (мансуб) бўлган (қавм)нинг олдига бориб, улар ичида бўл», дедилар. Мен: «Қуролимни олайми?» дедим. У зот: «У ҳолда улар турган ишда уларга шерик бўласан. Лекин қилич ялтироғи сени қўрқитишидан хавфсирасанг, ридоинг учини юзингга ташла — токи у ўз гуноҳини ҳам, сенинг гуноҳингни ҳам кўтариб қайтсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا طَبَخْتَ فَأَكْثِرْ الْمَرَقَةَ وَتَعَاهَدْ جِيرَانَكَ أَوْ اقْسِمْ بَيْنَ جِيرَانِكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga: «Ey Abu Zarr, ovqat pishirsang, shoʻrvasini koʻproq qil va qoʻshnilaringdan xabar ol», yoki: «qoʻshnilaringga boʻlib ber», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Абу Зарр, овқат пиширсанг, шўрвасини кўпроқ қил ва қўшниларингдан хабар ол», ёки: «қўшниларингга бўлиб бер», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا آنِيَةُ الْحَوْضِ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَآنِيَتُهُ أَكْثَرُ مِنْ عَدَدِ نُجُومِ السَّمَاءِ وَكَوَاكِبِهَا فِي اللَّيْلَةِ الْمُظْلِمَةِ الْمُصْحِيَةِ آنِيَةُ الْجَنَّةِ مَنْ شَرِبَ مِنْهَا لَمْ يَظْمَأْ آخِرَ مَا عَلَيْهِ يَشْخَبُ فِيهِ مِيزَابَانِ مِنْ الْجَنَّةِ مَنْ شَرِبَ مِنْهُ لَمْ يَظْمَأْ عَرْضُهُ مِثْلُ طُولِهِ مَا بَيْنَ عَمَّانَ إِلَى أَيْلَةَ مَاؤُهُ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنْ اللَّبَنِ وَأَحْلَى مِنْ الْعَسَلِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh! Hovzning idishlari qanaqa?» dedim. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, uning idishlari ochiq qorongʻu kechadagi osmon yulduzlari va sayyoralarining sonidan koʻproqdir. (Ular) jannat idishlaridir, kim ulardan ichsa, eng oxirigacha chanqamaydi. Unga jannatdan ikki ariq quyilib turadi, kim undan ichsa, chanqamaydi. Uning eni boʻyichalik, Ammon bilan Ayla orasichalikdir. Uning suvi sutdan oqroq va asaldan shirinroqdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ! Ҳовзнинг идишлари қанақа?» дедим. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, унинг идишлари очиқ қоронғу кечадаги осмон юлдузлари ва сайёраларининг сонидан кўпроқдир. (Улар) жаннат идишларидир, ким улардан ичса, энг охиригача чанқамайди. Унга жаннатдан икки ариқ қуйилиб туради, ким ундан ичса, чанқамайди. Унинг эни бўйичалик, Аммон билан Айла орасичаликдир. Унинг суви сутдан оқроқ ва асалдан ширинроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنِي فُلَيْتٌ الْعَامِرِيُّ عَنْ جَسْرَةَ الْعَامِرِيَّةِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً فَقَرَأَ بِآيَةٍ حَتَّى أَصْبَحَ يَرْكَعُ بِهَا وَيَسْجُدُ بِهَا {إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ} فَلَمَّا أَصْبَحَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا زِلْتَ تَقْرَأُ هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى أَصْبَحْتَ تَرْكَعُ بِهَا وَتَسْجُدُ بِهَا قَالَ إِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ الشَّفَاعَةَ لِأُمَّتِي فَأَعْطَانِيهَا وَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لِمَنْ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ شَيْئًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir kechada namoz oʻqidilar va tong otguncha bitta oyatni oʻqib, u bilan rukuʼ qilib, u bilan sajda qilaverdilar: «Agar ularni azoblasang, albatta ular Sening bandalaringdir; agar ularni magʻfirat qilsang, albatta Sen Aziz va Hakimsan». Tong otganda men: «Yo Rasululloh, tong otguncha shu oyatni oʻqib, u bilan rukuʼ qilib, u bilan sajda qilib chiqdingiz», dedim. U zot: «Men Robbim azza va jalladan ummatim uchun shafoat soʻradim, U menga uni berdi. U — in shaa Alloh — Alloh azza va jallaga hech narsani sherik qilmaydigan kishilarga yetadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир кечада намоз ўқидилар ва тонг отгунча битта оятни ўқиб, у билан рукуъ қилиб, у билан сажда қилавердилар: «Агар уларни азобласанг, албатта улар Сенинг бандаларингдир; агар уларни мағфират қилсанг, албатта Сен Азиз ва Ҳакимсан». Тонг отганда мен: «Ё Расулуллоҳ, тонг отгунча шу оятни ўқиб, у билан рукуъ қилиб, у билан сажда қилиб чиқдингиз», дедим. У зот: «Мен Роббим азза ва жалладан умматим учун шафоат сўрадим, У менга уни берди. У — ин шаа Аллоҳ — Аллоҳ азза ва жаллага ҳеч нарсани шерик қилмайдиган кишиларга етади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا سَالِمٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَفْصَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَيُّ جَبَلٍ هَذَا قُلْتُ أُحُدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا يَسُرُّنِي أَنَّهُ لِي ذَهَبًا قِطَعًا أُنْفِقُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَدَعُ مِنْهُ قِيرَاطًا قَالَ قُلْتُ قِنْطَارًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ قِيرَاطًا قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّمَا أَقُولُ الَّذِي هُوَ أَقَلُّ وَلَا أَقُولُ الَّذِي هُوَ أَكْثَرُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr, bu qaysi togʻ?» dedilar. Men: «Uhud, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, u men uchun oltin boʻlaklariga aylanib, uni Alloh yoʻlida sarflasam-u, undan bir qirotni qoldirsam, bu meni xursand qilmaydi», dedilar. Men: «Bir qintormi, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Bir qirot», dedilar — buni uch marta aytdilar. Soʻng: «Ey Abu Zarr, men kamrogʻini aytyapman, koʻprogʻini aytmayapman», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр, бу қайси тоғ?» дедилар. Мен: «Уҳуд, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, у мен учун олтин бўлакларига айланиб, уни Аллоҳ йўлида сарфласам-у, ундан бир қиротни қолдирсам, бу мени хурсанд қилмайди», дедилар. Мен: «Бир қинторми, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Бир қирот», дедилар — буни уч марта айтдилар. Сўнг: «Эй Абу Зарр, мен камроғини айтяпман, кўпроғини айтмаяпман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي ذَرٍّيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ فَلَا يَمْسَحْ الْحَصَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozga tursa, rahmat unga yuzlanadi. Bas, u shagʻalni silamasin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозга турса, раҳмат унга юзланади. Бас, у шағални силамасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ تَعَالَى وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا وَأَغْلَاهَا ثَمَنًا قَالَ فَإِنْ لَمْ أَجِدْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ وَقَالَ فَإِنْ لَمْ أَسْتَطِعْ قَالَ كُفَّ أَذَاكَ عَنْ النَّاسِ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تَصَدَّقُ بِهَا عَنْ نَفْسِكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, qaysi amal afzal?» dedim. U zot: «Alloh taologa iymon keltirish va Uning yoʻlida jihod qilish», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, qaysi qullarni (ozod qilish) afzal?» dedim. U zot: «Egalari nazdida eng nafisi va bahosi eng qimmatlisi», dedilar. U: «Agar (buni) topolmasam-chi?» dedi. U zot: «Hunarmandga yordam berasan yoki (ish) qila olmaydigan kishi uchun (ishini) qilib berasan», dedilar. U: «Agar (bunga) qurbim yetmasa-chi?» dedi. U zot: «Ozoringni odamlardan tiy — chunki bu sen oʻzing uchun beradigan sadaqadir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, қайси амал афзал?» дедим. У зот: «Аллоҳ таолога иймон келтириш ва Унинг йўлида жиҳод қилиш», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қайси қулларни (озод қилиш) афзал?» дедим. У зот: «Эгалари наздида энг нафиси ва баҳоси энг қимматлиси», дедилар. У: «Агар (буни) тополмасам-чи?» деди. У зот: «Ҳунармандга ёрдам берасан ёки (иш) қила олмайдиган киши учун (ишини) қилиб берасан», дедилар. У: «Агар (бунга) қурбим етмаса-чи?» деди. У зот: «Озорингни одамлардан тий — чунки бу сен ўзинг учун берадиган садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْأَحْوَصِ مَوْلَى بَنِي لَيْثٍ يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ وَابْنُ الْمُسَيَّبِ جَالِسٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ فَلَا يُحَرِّكْ الْحَصَى أَوْ لَا يَمَسَّ الْحَصَى

Abul-Ahvas Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdi: Albatta, Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozga tursa, rahmat unga roʻbaroʻ boʻladi. Bas, mayda toshlarni qimirlatmasin», yoki: «mayda toshlarga tegmasin», dedilar.Абул-Аҳвас Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозга турса, раҳмат унга рўбарў бўлади. Бас, майда тошларни қимирлатмасин», ёки: «майда тошларга тегмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الْأَرْضِ أَوَّلُ قَالَ الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ أَرْبَعُونَ سَنَةً قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ حَيْثُمَا أَدْرَكْتَ الصَّلَاةَ فَصَلِّ فَكُلُّهَا مَسْجِدٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan: «Yer yuzida birinchi boʻlib qaysi masjid qoʻyilgan?» deb soʻradim. U zot: «Masjidul-Harom», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng Masjidul-Aqso», dedilar. Men: «Ikkovining orasi qancha?» dedim. U zot: «Qirq yil», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng qayerda namoz vaqti senga yetsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, zero uning hammasi masjiddir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан: «Ер юзида биринчи бўлиб қайси масжид қўйилган?» деб сўрадим. У зот: «Масжидул-Ҳаром», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг Масжидул-Ақсо», дедилар. Мен: «Икковининг ораси қанча?» дедим. У зот: «Қирқ йил», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг қаерда намоз вақти сенга етса, ўша ерда намоз ўқи, зеро унинг ҳаммаси масжиддир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعْنَاهُ مِنْ اثْنَيْنِ وَثَلَاثَةٍ حَدَّثَنَا حَكِيمُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ ابْنِ الْحَوْتَكِيَّةِقَالَ عُمَرُ مَنْ حَاضِرُنَا يَوْمَ الْقَاحَةِ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ أَنَا أَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِصِيَامِ الْبِيضِ الْغُرِّ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ

Ibn al-Havtakiyya aytdi: Umar (roziyallohu anhu): «Qoha kuni bizga kim hozir edi?» dedi. Abu Zarr (roziyallohu anhu): «Men (edim). Rasululloh ﷺ unga oq-yorugʻ kunlar — oʻn uch, oʻn toʻrt va oʻn beshinchi kunlar roʻzasini buyurdilar», dedi.Ибн ал-Ҳавтакийя айтди: Умар (розияллоҳу анҳу): «Қоҳа куни бизга ким ҳозир эди?» деди. Абу Зарр (розияллоҳу анҳу): «Мен (эдим). Расулуллоҳ ﷺ унга оқ-ёруғ кунлар — ўн уч, ўн тўрт ва ўн бешинчи кунлар рўзасини буюрдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا اثْنَانِ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَحَكِيمِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ الْحَوْتَكِيَّةِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُ قَالَإِنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ بِصِيَامِ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) shunday dedi: Bir kishi Nabiy ﷺga (bir soʻz) aytdi, shunda u zot unga oʻn uch, oʻn toʻrt va oʻn beshinchi kunlar roʻzasini buyurdilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Бир киши Набий ﷺга (бир сўз) айтди, шунда у зот унга ўн уч, ўн тўрт ва ўн бешинчи кунлар рўзасини буюрдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ السَّائِبِ بْنِ بَرَكَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ أَمْشِي خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ قُلْتُ بَلَى قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning ortlaridan yurar edim. U zot: «Seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «La havla va la quvvata illa billah», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларидан юрар эдим. У зот: «Сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ قَالَ سَمِعْتُ الْأَجْلَحَ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَحْسَنِ مَا غَيَّرْتُمْ بِهِ الشَّيْبَ الْحِنَّاءَ وَالْكَتَمَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, oq sochni oʻzgartiradigan narsalaringizning eng yaxshisi — xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, оқ сочни ўзгартирадиган нарсаларингизнинг энг яхшиси — хина ва катамдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَحْسَنِ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءَ وَالْكَتَمَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, oq sochni oʻzgartirish uchun ishlatiladigan eng yaxshi narsalardan (biri) — xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, оқ сочни ўзгартириш учун ишлатиладиган энг яхши нарсалардан (бири) — хина ва катамдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي السَّلِيلِ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ قَعْنَبٍ الرِّيَاحِيِّ قَالَأَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ فَلَمْ أَجِدْهُ وَرَأَيْتُ الْمَرْأَةَ فَسَأَلْتُهَا فَقَالَتْ هُوَ ذَاكَ فِي ضَيْعَةٍ لَهُ فَجَاءَ يَقُودُ أَوْ يَسُوقُ بَعِيرَيْنِ قَاطِرًا أَحَدَهُمَا فِي عَجُزِ صَاحِبِهِ فِي عُنُقِ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا قِرْبَةٌ فَوَضَعَ الْقِرْبَتَيْنِ قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا كَانَ مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَلْقَاهُ مِنْكَ وَلَا أَبْغَضَ أَنْ أَلْقَاهُ مِنْكَ قَالَ لِلَّهِ أَبُوكَ وَمَا يَجْمَعُ هَذَا قَالَ قُلْتُ إِنِّي كُنْتُ وَأَدْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ أَرْجُو فِي لِقَائِكَ أَنْ تُخْبِرَنِي أَنَّ لِي تَوْبَةً وَمَخْرَجًا وَكُنْتُ أَخْشَى فِي لِقَائِكَ أَنْ تُخْبِرَنِي أَنَّهُ لَا تَوْبَةَ لِي فَقَالَ أَفِي الْجَاهِلِيَّةِ قُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ ثُمَّ عَاجَ بِرَأْسِهِ إِلَى الْمَرْأَةِ فَأَمَرَ لِي بِطَعَامٍ فَالْتَوَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمَرَهَا فَالْتَوَتْ عَلَيْهِ حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا قَالَ إِيهٍ دَعِينَا عَنْكِ فَإِنَّكُنَّ لَنْ تَعْدُونَ مَا قَالَ لَنَا فِيكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ وَمَا قَالَ لَكُمْ فِيهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَرْأَةُ ضِلَعٌ فَإِنْ تَذْهَبْ تُقَوِّمُهَا تَكْسِرْهَا وَإِنْ تَدَعْهَا فَفِيهَا أَوَدٌ وَبُلْغَةٌ فَوَلَّتْ فَجَاءَتْ بِثَرِيدَةٍ كَأَنَّهَا قَطَاةٌ فَقَالَ كُلْ وَلَا أَهُولَنَّكَ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي فَجَعَلَ يُهَذِّبُ الرُّكُوعَ وَيُخَفِّفُهُ وَرَأَيْتُهُ يَتَحَرَّى أَنْ أَشْبَعَ أَوْ أُقَارِبَ ثُمَّ جَاءَ فَوَضَعَ يَدَهُ مَعِي فَقُلْتُ إِنَّا

Nuaym ibn Qaʼnab ar-Riyohiy aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim, uni topmadim. Ayolini koʻrib, undan soʻradim. U: «U anavi yerda, oʻz yer-mulkida», dedi. Soʻng u ikki tuyani yetaklab — yoki haydab — keldi; birini ikkinchisining orqasiga bogʻlagan, ikkovining boʻynida bittadan mesh bor edi. U ikki meshni qoʻydi. Men: «Ey Abu Zarr, odamlar orasida uchrashishni sendan koʻra suyukliroq (koʻrgan) ham, uchrashishni sendan koʻra yomonroq koʻrgan ham hech kim yoʻq edi», dedim. U: «Otangga Allohning (rahmati)! Bu ikkovini nima jamlaydi?» dedi. Men: «Men johiliyatda (qizni) tiriklayin koʻmgan edim. Sen bilan uchrashuvda menga tavba va chiqish yoʻli borligini aytishingdan umidvor edim, yana sen bilan uchrashuvda menga tavba yoʻq deb aytishingdan qoʻrqar edim», dedim. U: «Johiliyatdami?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Alloh oʻtgan (ish)ni afv qildi», dedi. Soʻng boshini ayoli tomon burib, menga taom (keltirishni) buyurdi, ayol esa unga (darrov) boʻysunmadi. Yana buyurdi, u yana boʻysunmadi, hatto ikkovining ovozi koʻtarildi. U: «Boʻldi, bizni oʻz holimizga qoʻy! Sizlar Rasululloh ﷺ bizga sizlar haqingizda aytgan (soʻz)dan oshib keta olmaysizlar», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ sizlarga ular haqida nima deganlar?» dedim. U: «Ayol — qovurgʻadir. Agar uni toʻgʻrilamoqchi boʻlsang, sindirasan; agar uni (oʻz holicha) qoʻysang, unda egrilik ham, (hayotga) yetarlilik ham bordir», dedi. Shunda ayol burilib ketdi va goʻyo bir qumriday (koʻringan) bir tovoq tarid keltirdi. U: «Ye, men seni tashvishga solmayin — men roʻzadorman», dedi. Soʻng turib namoz oʻqidi, rukuʼni tez va yengil qilar edi. Men uning men toʻyishimni yoki toʻyishga yaqinlashishimni kutayotganini koʻrdim. Soʻng kelib, men bilan birga qoʻlini (taomga) qoʻydi. Men: «Biz...» dedim.Нуайм ибн Қаънаб ар-Риёҳий айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим, уни топмадим. Аёлини кўриб, ундан сўрадим. У: «У анави ерда, ўз ер-мулкида», деди. Сўнг у икки туяни етаклаб — ёки ҳайдаб — келди; бирини иккинчисининг орқасига боғлаган, икковининг бўйнида биттадан меш бор эди. У икки мешни қўйди. Мен: «Эй Абу Зарр, одамлар орасида учрашишни сендан кўра суюклироқ (кўрган) ҳам, учрашишни сендан кўра ёмонроқ кўрган ҳам ҳеч ким йўқ эди», дедим. У: «Отангга Аллоҳнинг (раҳмати)! Бу икковини нима жамлайди?» деди. Мен: «Мен жоҳилиятда (қизни) тириклайин кўмган эдим. Сен билан учрашувда менга тавба ва чиқиш йўли борлигини айтишингдан умидвор эдим, яна сен билан учрашувда менга тавба йўқ деб айтишингдан қўрқар эдим», дедим. У: «Жоҳилиятдами?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Аллоҳ ўтган (иш)ни афв қилди», деди. Сўнг бошини аёли томон буриб, менга таом (келтиришни) буюрди, аёл эса унга (дарров) бўйсунмади. Яна буюрди, у яна бўйсунмади, ҳатто икковининг овози кўтарилди. У: «Бўлди, бизни ўз ҳолимизга қўй! Сизлар Расулуллоҳ ﷺ бизга сизлар ҳақингизда айтган (сўз)дан ошиб кета олмайсизлар», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ сизларга улар ҳақида нима деганлар?» дедим. У: «Аёл — қовурғадир. Агар уни тўғриламоқчи бўлсанг, синдирасан; агар уни (ўз ҳолича) қўйсанг, унда эгрилик ҳам, (ҳаётга) етарлилик ҳам бордир», деди. Шунда аёл бурилиб кетди ва гўё бир қумридай (кўринган) бир товоқ тарид келтирди. У: «Е, мен сени ташвишга солмайин — мен рўзадорман», деди. Сўнг туриб намоз ўқиди, рукуъни тез ва енгил қилар эди. Мен унинг мен тўйишимни ёки тўйишга яқинлашишимни кутаётганини кўрдим. Сўнг келиб, мен билан бирга қўлини (таомга) қўйди. Мен: «Биз...» дедим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنِ ابْنِ الْأَحْمَسِي قَالَلَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ فَقُلْتُ لَهُ بَلَغَنِي عَنْكَ أَنَّكَ تُحَدِّثُ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ لَا تَخَالُنِي أَكْذِبُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ مَا سَمِعْتُهُ مِنْهُ فَمَا الَّذِي بَلَغَكَ عَنِّي قُلْتُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَقُولُ ثَلَاثَةٌ يُحِبُّهُمْ اللَّهُ وَثَلَاثَةٌ يَشْنَؤُهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ قُلْتُ وَسَمِعْتَهُ قُلْتُ فَمَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يُحِبُّ اللَّهُ قَالَ الرَّجُلُ يَلْقَى الْعَدُوَّ فِي الْفِئَةِ فَيَنْصِبُ لَهُمْ نَحْرَهُ حَتَّى يُقْتَلَ أَوْ يُفْتَحَ لِأَصْحَابِهِ وَالْقَوْمُ يُسَافِرُونَ فَيَطُولُ سُرَاهُمْ حَتَّى يُحِبُّوا أَنْ يَمَسُّوا الْأَرْضَ فَيَنْزِلُونَ فَيَتَنَحَّى أَحَدُهُمْ فَيُصَلِّي حَتَّى يُوقِظَهُمْ لِرَحِيلِهِمْ وَالرَّجُلُ يَكُونُ لَهُ الْجَارُ يُؤْذِيهِ جِوَارُهُ فَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُ حَتَّى يُفَرِّقَ بَيْنَهُمَا مَوْتٌ أَوْ ظَعْنٌ قُلْتُ وَمَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ يَشْنَؤُهُمْ اللَّهُ قَالَ التَّاجِرُ الْحَلَّافُ أَوْ قَالَ الْبَائِعُ الْحَلَّافُ وَالْبَخِيلُ الْمَنَّانُ وَالْفَقِيرُ الْمُخْتَالُ

Ibn al-Ahmasiy aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu)ni uchratdim va unga: «Menga sen haqingda Rasululloh ﷺdan bir hadis aytib yurishing (haqida xabar) yetdi», dedim. U: «Men undan eshitganimdan keyin Rasululloh ﷺga yolgʻon toʻqiydi, deb oʻylamasang kerak. Xoʻsh, sen men haqimda nimani eshitding?» dedi. Men: «Menga yetishicha, sen: ‹Uch toifani Alloh sevadi, uch toifani Alloh azza va jalla yomon koʻradi›, der ekansan», dedim. Men: «Buni (u zotdan) eshitganmisan?» dedim. Soʻng: «Alloh sevadigan(lar) kimlar?» dedim. U: «Bir kishi jamoat ichida dushmanga roʻpara boʻlib, ular uchun koʻksini tikadi — toki oʻldirilguncha yoki ashoblariga fath berilguncha. Yana bir qavm safar qiladi, tunggi yurishlari uzayadi, hatto yerga tegishni (yotishni) sevib qoladilar; ular tushadilar, ulardan biri chetga chiqib, ularni koʻchishlari uchun uygʻotgunicha namoz oʻqiydi. Yana bir kishining qoʻshnisi boʻlib, qoʻshnichiligi unga ozor beradi, u esa ikkovini oʻlim yoki koʻchish ajratgunicha uning ozoriga sabr qiladi», dedi. Men: «Alloh yomon koʻradigan(lar) kimlar?» dedim. U: «Koʻp qasam ichadigan tojir — yoki: koʻp qasam ichadigan sotuvchi, dedi —, minnat qiladigan baxil va manman kambagʻal», dedi.Ибн ал-Аҳмасий айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)ни учратдим ва унга: «Менга сен ҳақингда Расулуллоҳ ﷺдан бир ҳадис айтиб юришинг (ҳақида хабар) етди», дедим. У: «Мен ундан эшитганимдан кейин Расулуллоҳ ﷺга ёлғон тўқийди, деб ўйламасанг керак. Хўш, сен мен ҳақимда нимани эшитдинг?» деди. Мен: «Менга етишича, сен: ‹Уч тоифани Аллоҳ севади, уч тоифани Аллоҳ азза ва жалла ёмон кўради›, дер экансан», дедим. Мен: «Буни (у зотдан) эшитганмисан?» дедим. Сўнг: «Аллоҳ севадиган(лар) кимлар?» дедим. У: «Бир киши жамоат ичида душманга рўпара бўлиб, улар учун кўксини тикади — токи ўлдирилгунча ёки ашобларига фатҳ берилгунча. Яна бир қавм сафар қилади, тунгги юришлари узаяди, ҳатто ерга тегишни (ётишни) севиб қоладилар; улар тушадилар, улардан бири четга чиқиб, уларни кўчишлари учун уйғотгунича намоз ўқийди. Яна бир кишининг қўшниси бўлиб, қўшничилиги унга озор беради, у эса икковини ўлим ёки кўчиш ажратгунича унинг озорига сабр қилади», деди. Мен: «Аллоҳ ёмон кўрадиган(лар) кимлар?» дедим. У: «Кўп қасам ичадиган тожир — ёки: кўп қасам ичадиган сотувчи, деди —, миннат қиладиган бахил ва манман камбағал», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَأَتَيْتُ أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ مَا بَالُكَ قَالَ لِي عَمَلِي قُلْتُ حَدِّثْنِي قَالَ نَعَمْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَمُوتُ لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنْ أَوْلَادِهِمَا لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُمَا قُلْتُ حَدِّثْنِي قَالَ نَعَمْ

Saʼsaʼa ibn Muoviya aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning oldiga keldim va: «Ahvoling qalay?» dedim. U: «Amalim (bor)», dedi. Men: «Menga hadis aytib ber», dedim. U: «Ha», dedi va shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi ikki musulmonning balogʻatga yetmagan uch farzandi vafot etsa, albatta, Alloh ikkovini magʻfirat qiladi», dedilar. Men: «Menga (yana) hadis aytib ber», dedim. U: «Ha», dedi.Саъсаъа ибн Муовия айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келдим ва: «Аҳволинг қалай?» дедим. У: «Амалим (бор)», деди. Мен: «Менга ҳадис айтиб бер», дедим. У: «Ҳа», деди ва шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси икки мусулмоннинг балоғатга етмаган уч фарзанди вафот этса, албатта, Аллоҳ икковини мағфират қилади», дедилар. Мен: «Менга (яна) ҳадис айтиб бер», дедим. У: «Ҳа», деди.

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُنْفِقُ مِنْ كُلِّ مَالٍ لَهُ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا اسْتَقْبَلَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ كُلُّهُمْ يَدْعُوهُ إِلَى مَا عِنْدَهُ قُلْتُ وَكَيْفَ ذَاكَ قَالَ إِنْ كَانَتْ رِجَالًا فَرَجُلَيْنِ وَإِنْ كَانَتْ إِبِلًا فَبَعِيرَيْنِ وَإِنْ كَانَتْ بَقَرًا فَبَقَرَتَيْنِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday musulmon banda oʻzining har turdagi molidan bir juftini Alloh azza va jalla yoʻlida sarflasa, jannat qorovullarining barchasi uni oʻzlaridagi (savob)ga chaqirib qarshi oladi», dedilar. «Bu qanday boʻladi?» deb soʻradim. U zot: «Agar (qul) kishilar boʻlsa, ikkita kishi; agar tuya boʻlsa, ikkita tuya; agar sigir boʻlsa, ikkita sigir (sarflasa shunday boʻladi)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай мусулмон банда ўзининг ҳар турдаги молидан бир жуфтини Аллоҳ азза ва жалла йўлида сарфласа, жаннат қоровулларининг барчаси уни ўзларидаги (савоб)га чақириб қарши олади», дедилар. «Бу қандай бўлади?» деб сўрадим. У зот: «Агар (қул) кишилар бўлса, иккита киши; агар туя бўлса, иккита туя; агар сигир бўлса, иккита сигир (сарфласа шундай бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَإِنَّهُ يَسْتُرُهُ إِذَا كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِنَّهُ يَقْطَعُ صَلَاتَهُ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا بَالُ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ مِنْ الْكَلْبِ الْأَحْمَرِ مِنْ الْكَلْبِ الْأَصْفَرِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqishga turganda, agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlsa, u (narsa) uni toʻsadi. Agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlmasa, eshak, ayol va qora it (oʻtishi) uning namozini uzib yuboradi», dedilar. Men: «Ey Abu Zarr, qora itning qizil itdan, sariq itdan (qanday) farqi bor?» dedim. U: «Ey ukamning oʻgʻli, men ham sen mendan soʻraganingdek Rasululloh ﷺdan soʻragan edim, shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқишга турганда, агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлса, у (нарса) уни тўсади. Агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлмаса, эшак, аёл ва қора ит (ўтиши) унинг намозини узиб юборади», дедилар. Мен: «Эй Абу Зарр, қора итнинг қизил итдан, сариқ итдан (қандай) фарқи бор?» дедим. У: «Эй укамнинг ўғли, мен ҳам сен мендан сўраганингдек Расулуллоҳ ﷺдан сўраган эдим, шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُوتِيتُهُمَا مِنْ كَنْزٍ مِنْ بَيْتٍ تَحْتَ الْعَرْشِ وَلَمْ يُؤْتَهُمَا نَبِيٌّ قَبْلِي يَعْنِي الْآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, menga bu ikkovi Arsh ostidagi bir uydan, xazinadan berildi, mendan oldin hech bir paygʻambarga berilmagan», dedilar — yaʼni Baqara surasining oxiridagi ikki oyatni (nazarda tutdilar).Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, менга бу иккови Арш остидаги бир уйдан, хазинадан берилди, мендан олдин ҳеч бир пайғамбарга берилмаган», дедилар — яъни Бақара сурасининг охиридаги икки оятни (назарда тутдилар).

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ قَالَ مَنْصُورٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ ظَبْيَانَ أَوْ عَنْ رَجُلٍ أَوْ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ مِنْ بَيْتِ كَنْزٍ مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ لَمْ يُعْطَهُنَّ نَبِيٌّ قَبْلِي

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga Baqara surasining xotimalari Arsh ostidagi xazina uyidan berildi, ular mendan oldin hech bir paygʻambarga berilmagan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Бақара сурасининг хотималари Арш остидаги хазина уйидан берилди, улар мендан олдин ҳеч бир пайғамбарга берилмаган», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ مِنْ بَيْتِ كَنْزٍ مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ وَلَمْ يُعْطَهُنَّ نَبِيٌّ قَبْلِي

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga Baqara surasining xotimalari Arsh ostidagi xazina uyidan berildi va ular mendan oldin hech bir paygʻambarga berilmagan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга Бақара сурасининг хотималари Арш остидаги хазина уйидан берилди ва улар мендан олдин ҳеч бир пайғамбарга берилмаган», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi? — ‹La havla va la quvvata illa billah›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми? — ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرَّةِ الْمَدِينَةِ عِشَاءً وَنَحْنُ نَنْظُرُ إِلَى أُحُدٍ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا أُحِبُّ أَنَّ أُحُدًا ذَاكَ عِنْدِي ذَهَبًا أُمْسِي ثَالِثَةً وَعِنْدِي مِنْهُ دِينَارٌ إِلَّا دِينَارًا أَرْصُدُهُ لِدَيْنٍ إِلَّا أَنْ أَقُولَ بِهِ فِي عِبَادِ اللَّهِ هَكَذَا وَحَثَا عَنْ يَمِينِهِ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَسَارِهِ قَالَ ثُمَّ مَشَيْنَا فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّ الْأَكْثَرِينَ هُمْ الْأَقَلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَحَثَا عَنْ يَمِينِهِ وَبَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَسَارِهِ قَالَ ثُمَّ مَشَيْنَا فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ كَمَا أَنْتَ حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ حَتَّى تَوَارَى عَنِّي قَالَ فَسَمِعْتُ لَغَطًا وَصَوْتًا قَالَ فَقُلْتُ لَعَلَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرَضَ لَهُ قَالَ فَهَمَمْتُ أَنْ أَتْبَعَهُ ثُمَّ ذَكَرْتُ قَوْلَهُ لَا تَبْرَحْ حَتَّى آتِيَكَ فَانْتَظَرْتُهُ حَتَّى جَاءَ فَذَكَرْتُ لَهُ الَّذِي سَمِعْتُ فَقَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام أَتَانِي فَقَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ bilan Madinaning Harra (toshloq) yerida kechqurun yurar edim, Uhudga qarab turardik. Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh!» dedim. U zot: «Ana shu Uhud men uchun oltin boʻlib, undan uch kun oʻtganda oldimda bir dinor (qolib) qolishini istamayman, magar qarz uchun saqlab qoʻyadigan bir dinor bundan mustasno; faqat Allohning bandalari orasida (mol-dunyoni) mana bunday — oldiga sochdi — va mana bunday — oʻngidan — va mana bunday — chapidan (sarflashni) aytishim mustasno», dedilar. (Abu Zarr) aytdi: soʻng yurdik, u zot: «Ey Abu Zarr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh!» dedim. U zot: «Albatta, (mol-dunyosi) koʻp boʻlganlar qiyomat kuni (ajri) eng oz boʻlganlardir, magar mana bunday, mana bunday va mana bunday (qilib sarflagan) kishi bundan mustasno», dedilar — birinchi martadagidek (ishorat) qilib. (Abu Zarr) aytdi: soʻng yurdik, u zot: «Ey Abu Zarr, men oldingga qaytib kelgunimcha shu yerda turib tur», dedilar. (Abu Zarr) aytdi: u zot ketib, mendan goyib boʻldilar. Men gʻovur-gʻuvur va bir ovoz eshitdim. Men: «Balki Rasululloh ﷺ ga biror narsa duch kelgandir», dedim va ortlaridan borishni niyat qildim. Soʻng u zotning: «Men kelgunimcha joyingdan jilma», degan soʻzlarini esladim. Shunda men ularni kutdim. Kelganlarida, eshitganlarimni aytdim. U zot: «U — Jibril edi, oldimga kelib: ‹Sening ummatingdan kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi›, dedi», dedilar. Men: «Zino qilgan boʻlsa ham, oʻgʻrilik qilgan boʻlsa hammi?» dedim. U zot: «Zino qilgan boʻlsa ham, oʻgʻrilik qilgan boʻlsa ham», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ билан Мадинанинг Ҳарра (тошлоқ) ерида кечқурун юрар эдим, Уҳудга қараб турардик. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ!» дедим. У зот: «Ана шу Уҳуд мен учун олтин бўлиб, ундан уч кун ўтганда олдимда бир динор (қолиб) қолишини истамайман, магар қарз учун сақлаб қўядиган бир динор бундан мустасно; фақат Аллоҳнинг бандалари орасида (мол-дунёни) мана бундай — олдига сочди — ва мана бундай — ўнгидан — ва мана бундай — чапидан (сарфлашни) айтишим мустасно», дедилар. (Абу Зарр) айтди: сўнг юрдик, у зот: «Эй Абу Зарр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ!» дедим. У зот: «Албатта, (мол-дунёси) кўп бўлганлар қиёмат куни (ажри) энг оз бўлганлардир, магар мана бундай, мана бундай ва мана бундай (қилиб сарфлаган) киши бундан мустасно», дедилар — биринчи мартадагидек (ишорат) қилиб. (Абу Зарр) айтди: сўнг юрдик, у зот: «Эй Абу Зарр, мен олдингга қайтиб келгунимча шу ерда туриб тур», дедилар. (Абу Зарр) айтди: у зот кетиб, мендан гойиб бўлдилар. Мен ғовур-ғувур ва бир овоз эшитдим. Мен: «Балки Расулуллоҳ ﷺ га бирор нарса дуч келгандир», дедим ва ортларидан боришни ният қилдим. Сўнг у зотнинг: «Мен келгунимча жойингдан жилма», деган сўзларини эсладим. Шунда мен уларни кутдим. Келганларида, эшитганларимни айтдим. У зот: «У — Жибрил эди, олдимга келиб: ‹Сенинг умматингдан ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради›, деди», дедилар. Мен: «Зино қилган бўлса ҳам, ўғрилик қилган бўлса ҳамми?» дедим. У зот: «Зино қилган бўлса ҳам, ўғрилик қилган бўлса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكَانَ يَسْقِي عَلَى حَوْضٍ لَهُ فَجَاءَ قَوْمٌ فَقَالَ أَيُّكُمْ يُورِدُ عَلَى أَبِي ذَرٍّ وَيَحْتَسِبُ شَعَرَاتٍ مِنْ رَأْسِهِ فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا فَجَاءَ الرَّجُلُ فَأَوْرَدَ عَلَيْهِ الْحَوْضَ فَدَقَّهُ وَكَانَ أَبُو ذَرٍّ قَائِمًا فَجَلَسَ ثُمَّ اضْطَجَعَ فَقِيلَ لَهُ يَا أَبَا ذَرٍّ لِمَ جَلَسْتَ ثُمَّ اضْطَجَعْتَ قَالَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنَا إِذَا غَضِبَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ قَائِمٌ فَلْيَجْلِسْ فَإِنْ ذَهَبَ عَنْهُ الْغَضَبُ وَإِلَّا فَلْيَضْطَجِعْ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻz hovuzida (mol) sugʻorar edi. Bir qavm keldi va (biri): «Qaysingiz Abu Zarrning (hovuziga molini) suvga tushiradi va boshidan bir necha tuk (yulinishini) savob deb hisoblaydi?» dedi. Bir kishi: «Men», dedi. Soʻng u kishi kelib, hovuzga (molini) tushirdi va uni urdi. Abu Zarr tik turgan edi, oʻtirdi, soʻng yonboshlab yotdi. Unga: «Ey Abu Zarr, nega oʻtirding, soʻng yonboshlab yotding?» deyildi. U dedi: Rasululloh ﷺ bizga: «Qachon birortangiz tik turgan holatda gʻazablansa, oʻtirsin. Agar gʻazab undan ketsa (yaxshi), boʻlmasa yonboshlab yotsin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўз ҳовузида (мол) суғорар эди. Бир қавм келди ва (бири): «Қайсингиз Абу Заррнинг (ҳовузига молини) сувга туширади ва бошидан бир неча тук (юлинишини) савоб деб ҳисоблайди?» деди. Бир киши: «Мен», деди. Сўнг у киши келиб, ҳовузга (молини) туширди ва уни урди. Абу Зарр тик турган эди, ўтирди, сўнг ёнбошлаб ётди. Унга: «Эй Абу Зарр, нега ўтирдинг, сўнг ёнбошлаб ётдинг?» дейилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Қачон бирортангиз тик турган ҳолатда ғазабланса, ўтирсин. Агар ғазаб ундан кетса (яхши), бўлмаса ёнбошлаб ётсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ فِي كَنْزٍ مِنْ كَنْزِ الْجَنَّةِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Jannat xazinasidan bir xazina (olish)ga rogʻbating bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «La havla va la quvvata illa billah», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Жаннат хазинасидан бир хазина (олиш)га роғбатинг борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَامٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ صَائِمًا مِنْ الشَّهْرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَلْيَصُمْ الثَّلَاثَ الْبِيضَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim oydan uch kun roʻza tutadigan boʻlsa, uch oq kunni roʻza tutsin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким ойдан уч кун рўза тутадиган бўлса, уч оқ кунни рўза тутсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ وَابْنُ نُمَيْرٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَقَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَأَخَذَنِي غَمٌّ وَجَعَلْتُ أَتَنَفَّسُ قَالَ قُلْتُ هَذَا شَرٌّ حَدَثَ فِيَّ قَالَ قُلْتُ مَنْ هُمْ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قَالَ الْأَكْثَرُونَ إِلَّا مَنْ قَالَ فِي عِبَادِ اللَّهِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَقَلِيلٌ مَا هُمْ مَا مِنْ رَجُلٍ يَمُوتُ فَيَتْرُكُ غَنَمًا أَوْ إِبِلًا أَوْ بَقَرًا لَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهُ إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا تَكُونُ وَأَسْمَنَ حَتَّى تَطَأَهُ بِأَظْلَافِهَا وَتَنْطَحَهُ بِقُرُونِهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ ثُمَّ تَعُودُ أُولَاهَا عَلَى أُخْرَاهَا وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَادَتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim, u zot Kaʼba soyasida edilar. U zot: «Kaʼbaning Robbi bilan qasamki, ular eng ziyon koʻruvchilardir! Kaʼbaning Robbi bilan qasamki, ular eng ziyon koʻruvchilardir!» dedilar. Meni gʻam bosdi va tez-tez nafas ola boshladim. Men: «Bu men haqimda sodir boʻlgan bir yomonlikdir», dedim. Soʻng: «Ular kimlar? Otam va onam Sizga fido boʻlsin», dedim. U zot: «(Mol-dunyosi) koʻp boʻlganlar — magar Allohning bandalari orasida mana bunday, mana bunday va mana bunday (qilib sarflagan) kishilar bundan mustasno; ular esa ozdir. Qaysi bir kishi oʻlib, zakotini ado qilmagan qoʻy, tuya yoki sigir qoldirsa, albatta ular qiyomat kuni eng katta va eng semiz holda kelib, uni tuyoqlari bilan bosadi va shoxlari bilan suzadi — toki odamlar orasida hukm qilinguncha; soʻng birinchisi oxirgisiga qaytadi», dedilar. Ibn Numayr esa: «Har safar oxirgisi tugaganda, birinchisi unga qaytadi», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим, у зот Каъба соясида эдилар. У зот: «Каъбанинг Робби билан қасамки, улар энг зиён кўрувчилардир! Каъбанинг Робби билан қасамки, улар энг зиён кўрувчилардир!» дедилар. Мени ғам босди ва тез-тез нафас ола бошладим. Мен: «Бу мен ҳақимда содир бўлган бир ёмонликдир», дедим. Сўнг: «Улар кимлар? Отам ва онам Сизга фидо бўлсин», дедим. У зот: «(Мол-дунёси) кўп бўлганлар — магар Аллоҳнинг бандалари орасида мана бундай, мана бундай ва мана бундай (қилиб сарфлаган) кишилар бундан мустасно; улар эса оздир. Қайси бир киши ўлиб, закотини адо қилмаган қўй, туя ёки сигир қолдирса, албатта улар қиёмат куни энг катта ва энг семиз ҳолда келиб, уни туёқлари билан босади ва шохлари билан сузади — токи одамлар орасида ҳукм қилингунча; сўнг биринчиси охиргисига қайтади», дедилар. Ибн Нумайр эса: «Ҳар сафар охиргиси тугаганда, биринчиси унга қайтади», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ حِينَ وَجَبَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ الشَّمْسُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ حَتَّى تَسْجُدَ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّهَا عَزَّ وَجَلَّ فَتَسْتَأْذِنَ فِي الرُّجُوعِ فَيُؤْذَنَ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَرْجِعَ إِلَى مَطْلَعِهَا فَذَلِكَ مُسْتَقَرُّهَا ثُمَّ قَرَأَ {وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا}

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Quyosh botganda men masjidda Rasululloh ﷺ bilan birga edim. U zot: «Ey Abu Zarr, bu (quyosh) qayoqqa ketishini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Albatta u ketib, Robbi azza va jallaning huzurida sajda qiladi, soʻng qaytishga izn soʻraydi va unga izn beriladi. Goʻyo unga: ‹Kelgan tomoningdan qayt›, deyilgandek (boʻlib), u oʻzining chiqish joyiga qaytadi. Mana shu uning qaror (topish) joyidir», dedilar. Soʻng: «Va quyosh oʻzining qaror joyi tomon oqadi», (oyatini) oʻqidilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Қуёш ботганда мен масжидда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдим. У зот: «Эй Абу Зарр, бу (қуёш) қаёққа кетишини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Албатта у кетиб, Робби азза ва жалланинг ҳузурида сажда қилади, сўнг қайтишга изн сўрайди ва унга изн берилади. Гўё унга: ‹Келган томонингдан қайт›, дейилгандек (бўлиб), у ўзининг чиқиш жойига қайтади. Мана шу унинг қарор (топиш) жойидир», дедилар. Сўнг: «Ва қуёш ўзининг қарор жойи томон оқади», (оятини) ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِذْ قَامَ إِلَيْهِ أَعْرَابِيٌّ فِيهِ جَفَاءٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلَنَا الضَّبُعُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ ذَلِكَ أَخْوَفُ لِي عَلَيْكُمْ حِينَ تُصَبُّ عَلَيْكُمْ الدُّنْيَا صَبًّا فَيَا لَيْتَ أُمَّتِي لَا يَتَحَلَّوْنَ الذَّهَبَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida, qoʻpol tabiatli bir aʼrobiy oʻrnidan turib: «Yo Rasululloh, qahatchilik bizni yeb qoʻydi», dedi. Nabiy ﷺ: «Men sizlar uchun bundan boshqasidan koʻproq qoʻrqaman — dunyo sizlarga toʻkib-sochib berilgan paytdan. Qaniydi, ummatim oltin taqib yurmasa», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ хутба қилиб турганларида, қўпол табиатли бир аъробий ўрнидан туриб: «Ё Расулуллоҳ, қаҳатчилик бизни еб қўйди», деди. Набий ﷺ: «Мен сизлар учун бундан бошқасидан кўпроқ қўрқаман — дунё сизларга тўкиб-сочиб берилган пайтдан. Қанийди, умматим олтин тақиб юрмаса», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ وَأَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا وَخَالِقْ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍقَالَ وَكِيعٌ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ مُعَاذٍ فَوَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَهُوَ السَّمَاعُ الْأَوَّلُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga: «Qayerda boʻlsang ham, Allohdan qoʻrqgin, yomonlik (qilib qoʻyganing)ning ortidan yaxshilik qilgin, u (yaxshilik yomonlikni) oʻchiradi, odamlar bilan chiroyli xulq ila muomala qilgin», dedilar. Vakiʼ aytdi: Sufyon bir marta «Muozdan» dedi, men esa kitobimda «Abu Zarrdan» deb topdim, u — birinchi samoʼdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга: «Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳдан қўрқгин, ёмонлик (қилиб қўйганинг)нинг ортидан яхшилик қилгин, у (яхшилик ёмонликни) ўчиради, одамлар билан чиройли хулқ ила муомала қилгин», дедилар. Вакиъ айтди: Суфён бир марта «Муоздан» деди, мен эса китобимда «Абу Заррдан» деб топдим, у — биринчи самўдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ رِبْعِيَّ بْنَ حِرَاشٍ يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ظَبْيَانَ رَفَعَهُ إِلَى أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ يُحِبُّهُمْ اللَّهُ وَثَلَاثَةٌ يُبْغِضُهُمْ اللَّهُ أَمَّا الثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُحِبُّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَرَجُلٌ أَتَى قَوْمًا فَسَأَلَهُمْ بِاللَّهِ وَلَمْ يَسْأَلْهُمْ بِقَرَابَةٍ بَيْنَهُمْ فَمَنَعُوهُ فَتَخَلَّفَ رَجُلٌ بِأَعْقَابِهِمْ فَأَعْطَاهُ سِرًّا لَا يَعْلَمُ بِعَطِيَّتِهِ إِلَّا اللَّهُ وَالَّذِي أَعْطَاهُ وَقَوْمٌ سَارُوا لَيْلَتَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ النَّوْمُ أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِمَّا يُعْدَلُ بِهِ نَزَلُوا فَوَضَعُوا رُءُوسَهُمْ فَقَامَ يَتَمَلَّقُنِي وَيَتْلُو آيَاتِي وَرَجُلٌ كَانَ فِي سَرِيَّةٍ فَلَقَوْا الْعَدُوَّ فَهُزِمُوا فَأَقْبَلَ بِصَدْرِهِ حَتَّى يُقْتَلَ أَوْ يَفْتَحَ اللَّهُ لَهُ وَالثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُبْغِضُهُمْ اللَّهُ الشَّيْخُ الزَّانِي وَالْفَقِيرُ الْمُخْتَالُ وَالْغَنِيُّ الظَّلُومُ

Abu Zar (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot shunday dedilar: «Alloh sevadigan uch toifa bor va Alloh yomon koʻradigan uch toifa bor. Alloh sevadiganlari: bir qavm oldiga kelib, ulardan oʻzi bilan ular oʻrtasidagi qarindoshlik bilan emas, Alloh bilan soʻragan kishi — soʻng ularning ortidan bir kishi qolib, unga yashirin bergan, uning berganini Allohdan va bergan kishidan boʻlak hech kim bilmaydi; hamda kechasi yurgan qavm — uyqu ular uchun unga teng keladigan har qanday narsadan suyukliroq boʻlganida tushib, boshlarini qoʻyganlarida, ulardan biri turib Meni ulugʻlaydi va oyatlarimni tilovat qiladi; yana bir sariyyada boʻlib, dushmanga roʻbaroʻ kelgan va ular magʻlub boʻlganida, oʻldirilguncha yoki unga fath berilguncha koʻksi bilan oldinga intilgan kishi. Alloh yomon koʻradigan uch toifa esa: zino qiluvchi qari, manmanlik qiluvchi faqir va zolim boydir».Абу Зар (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот шундай дедилар: «Аллоҳ севадиган уч тоифа бор ва Аллоҳ ёмон кўрадиган уч тоифа бор. Аллоҳ севадиганлари: бир қавм олдига келиб, улардан ўзи билан улар ўртасидаги қариндошлик билан эмас, Аллоҳ билан сўраган киши — сўнг уларнинг ортидан бир киши қолиб, унга яширин берган, унинг берганини Аллоҳдан ва берган кишидан бўлак ҳеч ким билмайди; ҳамда кечаси юрган қавм — уйқу улар учун унга тенг келадиган ҳар қандай нарсадан суюклироқ бўлганида тушиб, бошларини қўйганларида, улардан бири туриб Мени улуғлайди ва оятларимни тиловат қилади; яна бир сарийяда бўлиб, душманга рўбарў келган ва улар мағлуб бўлганида, ўлдирилгунча ёки унга фатҳ берилгунча кўкси билан олдинга интилган киши. Аллоҳ ёмон кўрадиган уч тоифа эса: зино қилувчи қари, манманлик қилувчи фақир ва золим бойдир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُحِبُّ ثَلَاثَةً وَيُبْغِضُ ثَلَاثَةً يُبْغِضُ الشَّيْخَ الزَّانِيَ وَالْفَقِيرَ الْمُخْتَالَ وَالْمُكْثِرَ الْبَخِيلَ وَيُحِبُّ ثَلَاثَةً رَجُلٌ كَانَ فِي كَتِيبَةٍ فَكَرَّ يَحْمِيهِمْ حَتَّى قُتِلَ أَوْ يَفْتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَرَجُلٌ كَانَ فِي قَوْمٍ فَأَدْلَجُوا فَنَزَلُوا مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ وَكَانَ النَّوْمُ أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِمَّا يُعْدَلُ بِهِ فَنَامُوا وَقَامَ يَتْلُو آيَاتِي وَيَتَمَلَّقُنِي وَرَجُلٌ كَانَ فِي قَوْمٍ فَأَتَاهُمْ رَجُلٌ يَسْأَلُهُمْ بِقَرَابَةٍ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَهُ فَبَخِلُوا عَنْهُ وَخَلَفَ بِأَعْقَابِهِمْ فَأَعْطَاهُ حَيْثُ لَا يَرَاهُ إِلَّا اللَّهُ وَمَنْ أَعْطَاهُحَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla uch (toifa)ni sevadi va uch (toifa)ni yomon koʻradi. U zino qiluvchi qariyani, manmanlik qiluvchi faqirni va moli koʻp baxilni yomon koʻradi. Uch (toifa)ni sevadi: bir katiba (askarlar guruhi)da boʻlib, oʻldirilguncha yoki Alloh unga fath berguncha ularni himoya qilib hujumga qaytgan kishi; bir qavm ichida boʻlib, ular tunda yurib, kechaning oxirida tushganlarida, uyqu ular uchun unga teng keladigan har qanday narsadan suyukliroq boʻlgan va ular uxlaganlarida, u turib oyatlarimni tilovat qilgan hamda Menga tazarru qilgan kishi; yana bir qavm ichida boʻlib, ularning oldiga bir kishi kelib, oʻzi bilan ular oʻrtasidagi qarindoshlik bilan soʻraganida ular baxillik qilgan, u esa ularning ortidan qolib, Allohdan va oʻzi bergan kishidan boʻlak hech kim koʻrmaydigan holda unga bergan kishi», dedilar. Muammal Sufyondan, u Mansurdan, u Ribʼiydan, u bir kishidan, u Abu Zarrdan rivoyat qildi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh yomon koʻradi», dedilar, deb hadisni zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла уч (тоифа)ни севади ва уч (тоифа)ни ёмон кўради. У зино қилувчи қарияни, манманлик қилувчи фақирни ва моли кўп бахилни ёмон кўради. Уч (тоифа)ни севади: бир катиба (аскарлар гуруҳи)да бўлиб, ўлдирилгунча ёки Аллоҳ унга фатҳ бергунча уларни ҳимоя қилиб ҳужумга қайтган киши; бир қавм ичида бўлиб, улар тунда юриб, кечанинг охирида тушганларида, уйқу улар учун унга тенг келадиган ҳар қандай нарсадан суюклироқ бўлган ва улар ухлаганларида, у туриб оятларимни тиловат қилган ҳамда Менга тазарру қилган киши; яна бир қавм ичида бўлиб, уларнинг олдига бир киши келиб, ўзи билан улар ўртасидаги қариндошлик билан сўраганида улар бахиллик қилган, у эса уларнинг ортидан қолиб, Аллоҳдан ва ўзи берган кишидан бўлак ҳеч ким кўрмайдиган ҳолда унга берган киши», дедилар. Муаммал Суфёндан, у Мансурдан, у Рибъийдан, у бир кишидан, у Абу Заррдан ривоят қилди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ёмон кўради», дедилар, деб ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا قُرَّةُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ مُعَاوِيَةَ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ مِنْ مَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ابْتَدَرَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ

Sasʼa ibn Muoviya aytdi: Men Abu Zarrga Rabazada uchradim. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim moli(dan) Alloh azza va jalla yoʻlida bir juftni sarflasa, jannat darvozabonlari uni (kutib olishga) shoshiladilar», deganlarini eshitdim.Сасъа ибн Муовия айтди: Мен Абу Заррга Рабазада учрадим. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким моли(дан) Аллоҳ азза ва жалла йўлида бир жуфтни сарфласа, жаннат дарвозабонлари уни (кутиб олишга) шошиладилар», деганларини эшитдим.

وَقَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَمُوتُ لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ

Va u aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi bir musulmon er-xotinning balogʻatga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, albatta, Alloh ularga boʻlgan rahmati fazli bilan ularni jannatga kiritadi», deganlarini eshitdim.Ва у айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси бир мусулмон эр-хотиннинг балоғатга етмаган учта фарзанди вафот этса, албатта, Аллоҳ уларга бўлган раҳмати фазли билан уларни жаннатга киритади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ أَنَّ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنْ مَرَّ رَجُلٌ عَلَى بَابٍ لَا سِتْرَ لَهُ غَيْرِ مُغْلَقٍ فَنَظَرَ فَلَا خَطِيئَةَ عَلَيْهِ إِنَّمَا الْخَطِيئَةُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar bir kishi pardasi yoʻq, yopilmagan eshik yonidan oʻtib qarab qolsa, unga gunoh yoʻq, gunoh faqat uy ahlining boʻynidadir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар бир киши пардаси йўқ, ёпилмаган эшик ёнидан ўтиб қараб қолса, унга гуноҳ йўқ, гуноҳ фақат уй аҳлининг бўйнидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا أَوْ أَزِيدُ وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَجَزَاؤُهَا مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ عَمِلَ قُرَابَ الْأَرْضِ خَطِيئَةً ثُمَّ لَقِيَنِي لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا جَعَلْتُ لَهُ مِثْلَهَا مَغْفِرَةً وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻshanga oʻxshash oʻn (savob) bor, yoki Men yana ziyoda qilaman. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi oʻshanga oʻxshashdir, yoki Men kechiraman. Kim yer yuzini toʻldiradigan miqdorda xato (gunoh) qilsa-da, soʻng Menga hech narsani sherik qilmagan holda yoʻliqsa, Men unga oʻshancha magʻfirat qilaman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshilib boraman›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўшанга ўхшаш ўн (савоб) бор, ёки Мен яна зиёда қиламан. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси ўшанга ўхшашдир, ёки Мен кечираман. Ким ер юзини тўлдирадиган миқдорда хато (гуноҳ) қилса-да, сўнг Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда йўлиқса, Мен унга ўшанча мағфират қиламан. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошилиб бораман›», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُنْذِرٍ حَدَّثَنَا أَشْيَاخٌ مِنْ التَّيْمِ قَالُوا قَالَ أَبُو ذَرٍّلَقَدْ تَرَكَنَا مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يُحَرِّكُ طَائِرٌ جَنَاحَيْهِ فِي السَّمَاءِ إِلَّا أَذْكَرَنَا مِنْهُ عِلْمًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Muhammad ﷺ bizni shunday holda tark etdilarki, osmonda qanotini qoqadigan biror qush yoʻqki, u zot bizga undan bir ilm eslatmagan boʻlsalar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Муҳаммад ﷺ бизни шундай ҳолда тарк этдиларки, осмонда қанотини қоқадиган бирор қуш йўқки, у зот бизга ундан бир илм эслатмаган бўлсалар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, oq sochni oʻzgartiradigan eng yaxshi narsangiz xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, оқ сочни ўзгартирадиган энг яхши нарсангиз хина ва катамдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ الْأَغْنِيَاءُ بِالْأَجْرِ يُصَلُّونَ وَيَصُومُونَ وَيَحُجُّونَ قَالَ وَأَنْتُمْ تُصَلُّونَ وَتَصُومُونَ وَتَحُجُّونَ قُلْتُ يَتَصَدَّقُونَ وَلَا نَتَصَدَّقُ قَالَ وَأَنْتَ فِيكَ صَدَقَةٌ رَفْعُكَ الْعَظْمَ عَنْ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ وَهِدَايَتُكَ الطَّرِيقَ صَدَقَةٌ وَعَوْنُكَ الضَّعِيفَ بِفَضْلِ قُوَّتِكَ صَدَقَةٌ وَبَيَانُكَ عَنْ الْأَرْثَمِ صَدَقَةٌ وَمُبَاضَعَتُكَ امْرَأَتَكَ صَدَقَةٌ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ نَأْتِي شَهْوَتَنَا وَنُؤْجَرُ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ جَعَلْتَهُ فِي حَرَامٍ أَكَانَ تَأْثَمُ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَتَحْتَسِبُونَ بِالشَّرِّ وَلَا تَحْتَسِبُونَ بِالْخَيْرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, boylar ajrni olib ketdilar: ular ham namoz oʻqiydilar, roʻza tutadilar, haj qiladilar», dedim. U zot: «Sizlar ham namoz oʻqiysizlar, roʻza tutasizlar va haj qilasizlar», dedilar. Men: «Ular sadaqa qiladilar, biz esa sadaqa qila olmaymiz», dedim. U zot: «Sende ham sadaqa bor: yoʻldan suyakni olib tashlashing sadaqadir, yoʻlni koʻrsatib qoʻyishing sadaqadir, kuching ortigʻi bilan zaifga yordam berishing sadaqadir, gapi tushunarsiz kishi tomonidan (soʻzini) bayon qilib berishing sadaqadir, ayoling bilan yaqinlik qilishing sadaqadir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, shahvatimizni qondiramiz-u, ajr ham olamizmi?» dedim. U zot: «Aytgin-chi, agar uni haromga qoʻyganingda gunohkor boʻlarmiding?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Shunday ekan, yomonlikni hisobga olasizlar-u, yaxshilikni hisobga olmaysizlarmi?» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, бойлар ажрни олиб кетдилар: улар ҳам намоз ўқийдилар, рўза тутадилар, ҳаж қиладилар», дедим. У зот: «Сизлар ҳам намоз ўқийсизлар, рўза тутасизлар ва ҳаж қиласизлар», дедилар. Мен: «Улар садақа қиладилар, биз эса садақа қила олмаймиз», дедим. У зот: «Сенде ҳам садақа бор: йўлдан суякни олиб ташлашинг садақадир, йўлни кўрсатиб қўйишинг садақадир, кучинг ортиғи билан заифга ёрдам беришинг садақадир, гапи тушунарсиз киши томонидан (сўзини) баён қилиб беришинг садақадир, аёлинг билан яқинлик қилишинг садақадир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, шаҳватимизни қондирамиз-у, ажр ҳам оламизми?» дедим. У зот: «Айтгин-чи, агар уни ҳаромга қўйганингда гуноҳкор бўлармидинг?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Шундай экан, ёмонликни ҳисобга оласизлар-у, яхшиликни ҳисобга олмайсизларми?» дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ الْأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ قَالَكُنَّا عِنْدَ بَابِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَفِينَا أَبُو ذَرٍّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ صَوْمُ شَهْرِ الصَّبْرِ وَثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ صَوْمُ الدَّهْرِ وَيُذْهِبُ مَغَلَةَ الصَّدْرِ قَالَ قُلْتُ وَمَا مَغَلَةُ الصَّدْرِ قَالَ رِجْسُ الشَّيْطَانِ

Bani Tamimlik bir kishi aytdi: Biz Muoviya ibn Abu Sufyonning eshigi oldida edik, oramizda Abu Zarr ham bor edi. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Sabr oyi (Ramazon) va har oydan uch kun roʻza tutish — umr boʻyi roʻza tutgan kabidir va koʻkrakdagi gina-kudratni ketkazadi», deganlarini eshitdim. Men: «Koʻkrakdagi gina nima?» dedim. U: «Shaytonning nopokligidir», dedi.Бани Тамимлик бир киши айтди: Биз Муовия ибн Абу Суфённинг эшиги олдида эдик, орамизда Абу Зарр ҳам бор эди. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Сабр ойи (Рамазон) ва ҳар ойдан уч кун рўза тутиш — умр бўйи рўза тутган кабидир ва кўкракдаги гина-кудратни кетказади», деганларини эшитдим. Мен: «Кўкракдаги гина нима?» дедим. У: «Шайтоннинг нопоклигидир», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ هِلَالٍ حَدَّثَنِي رَجُلٌ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الصَّوْمُ قَالَ فَرْضٌ مُجْزِئٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yo Rasululloh, roʻza nima?» dedi. U zot: «(U) kifoya qiluvchi farzdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ё Расулуллоҳ, рўза нима?» деди. У зот: «(У) кифоя қилувчи фарздир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ رِبْعِيٍّ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ نَمُوتُ وَنَحْيَا وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ kechasi oʻrinlariga yotganlarida: «Allohumma bismika namutu va nahya» (Allohim, Sening isming bilan oʻlamiz va tirilamiz), der edilar. Uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytish ham Ungadir), der edilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ кечаси ўринларига ётганларида: «Аллоҳумма бисмика намуту ва наҳя» (Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламиз ва тириламиз), дер эдилар. Уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиш ҳам Унгадир), дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ مُحَمَّدِ ابْنِ أُخْتِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ مُذْنِبٌ إِلَّا مَنْ عَافَيْتُ فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ وَمَنْ عَلِمَ أَنِّي أَقْدِرُ عَلَى الْمَغْفِرَةِ فَاسْتَغْفَرَنِي بِقُدْرَتِي غَفَرْتُ لَهُ وَلَا أُبَالِ وَكُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلَّا مَنْ هَدَيْتُ فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ وَكُلُّكُمْ فَقِيرٌ إِلَّا مَنْ أَغْنَيْتُ فَاسْأَلُونِي أُغْنِكُمْ وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمْ اجْتَمَعُوا عَلَى أَشْقَى قَلْبٍ مِنْ قُلُوبِ عِبَادِي مَا نَقَصَ فِي مُلْكِي جَنَاحَ بَعُوضَةٍ وَلَوْ اجْتَمَعُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي مَا زَادَ فِي مُلْكِي مِنْ جَنَاحِ بَعُوضَةٍ وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمْ اجْتَمَعُوا فَسَأَلَنِي كُلُّ سَائِلٍ مِنْهُمْ مَا بَلَغَتْ أُمْنِيَّتُهُ فَأَعْطَيْتُ كُلَّ سَائِلٍ مِنْهُمْ مَا سَأَلَ مَا نَقَصَنِي كَمَا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ مَرَّ بِشَفَةِ الْبَحْرِ فَغَمَسَ فِيهِ إِبْرَةً ثُمَّ انْتَزَعَهَا كَذَلِكَ لَا يَنْقُصُ مِنْ مُلْكِي ذَلِكَ بِأَنِّي جَوَادٌ مَاجِدٌ صَمَدٌ عَطَائِي كَلَامٌ وَعَذَابِي كَلَامٌ إِذَا أَرَدْتُ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُحَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ حَدَّثَنَا شَهْرٌ حَدَّثَنِي ابْنُ غَنْمٍ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Ey bandalarim! Men ofiyat berganimdan boshqa barchangiz gunohkorsiz, bas, Mendan magʻfirat soʻranglar — sizlarni magʻfirat qilaman. Kim Mening magʻfirat qilishga qodir ekanimni bilib, qudratim (haqi) bilan Mendan magʻfirat soʻrasa, Men unga magʻfirat qilaman va parvo qilmayman. Men hidoyat qilganimdan boshqa barchangiz adashgansiz, bas, Mendan hidoyat soʻranglar — sizlarni hidoyat qilaman. Men boy qilganimdan boshqa barchangiz faqirsiz, bas, Mendan soʻranglar — sizlarni boy qilaman. Agar avvalingiz-u oxiringiz, tirigingiz-u oʻligingiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz bandalarimning qalblaridan eng badbaxt qalb ustida birlashsalar ham, bu Mening mulkimdan chivinning qanotichalik narsani kamaytirmaydi. Agar ular bandalarimdan eng taqvodor bandaning qalbi ustida birlashsalar ham, bu Mening mulkimga chivinning qanotichalik narsa qoʻshmaydi. Agar avvalingiz-u oxiringiz, tirigingiz-u oʻligingiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz birlashib, ulardan har bir soʻrovchi orzusi yetgan narsani Mendan soʻrasa va Men ulardan har bir soʻrovchiga soʻraganini bersam ham, bu Mendan faqat biringiz dengiz labidan oʻtib, unga igna botirib, soʻng uni tortib olgani qanchalik kamaytirsa, oʻshanchagina kamaytiradi. Shuningdek, bu Mening mulkimdan (hech narsani) kamaytirmaydi. Chunki Men Javod, Majid, Samadman; Mening ato qilishim — soʻzdir, azoblashim ham — soʻzdir. Bir narsani iroda qilsam, unga faqat ‹Boʻl!› deyman, bas, u boʻladi›», dedilar. Hoshim ibn al-Qosim Abdulhamiddan, u Shahrdan, unga Ibn Gʻanm aytib berdi: Abu Zarr unga Rasululloh ﷺdan aytib berdi. U zot: «Albatta...», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Эй бандаларим! Мен офият берганимдан бошқа барчангиз гуноҳкорсиз, бас, Мендан мағфират сўранглар — сизларни мағфират қиламан. Ким Менинг мағфират қилишга қодир эканимни билиб, қудратим (ҳақи) билан Мендан мағфират сўраса, Мен унга мағфират қиламан ва парво қилмайман. Мен ҳидоят қилганимдан бошқа барчангиз адашгансиз, бас, Мендан ҳидоят сўранглар — сизларни ҳидоят қиламан. Мен бой қилганимдан бошқа барчангиз фақирсиз, бас, Мендан сўранглар — сизларни бой қиламан. Агар аввалингиз-у охирингиз, тиригингиз-у ўлигингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз бандаларимнинг қалбларидан энг бадбахт қалб устида бирлашсалар ҳам, бу Менинг мулкимдан чивиннинг қанотичалик нарсани камайтирмайди. Агар улар бандаларимдан энг тақводор банданинг қалби устида бирлашсалар ҳам, бу Менинг мулкимга чивиннинг қанотичалик нарса қўшмайди. Агар аввалингиз-у охирингиз, тиригингиз-у ўлигингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз бирлашиб, улардан ҳар бир сўровчи орзуси етган нарсани Мендан сўраса ва Мен улардан ҳар бир сўровчига сўраганини берсам ҳам, бу Мендан фақат бирингиз денгиз лабидан ўтиб, унга игна ботириб, сўнг уни тортиб олгани қанчалик камайтирса, ўшанчагина камайтиради. Шунингдек, бу Менинг мулкимдан (ҳеч нарсани) камайтирмайди. Чунки Мен Жавод, Мажид, Самадман; Менинг ато қилишим — сўздир, азоблашим ҳам — сўздир. Бир нарсани ирода қилсам, унга фақат ‹Бўл!› дейман, бас, у бўлади›», дедилар. Ҳошим ибн ал-Қосим Абдулҳамиддан, у Шаҳрдан, унга Ибн Ғанм айтиб берди: Абу Зарр унга Расулуллоҳ ﷺдан айтиб берди. У зот: «Албатта...», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَامَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكَلَتْنَا الضَّبُعُ يَعْنِي السَّنَةَ قَالَ غَيْرُ ذَلِكَ أَخْوَفُ لِي عَلَيْكُمْ الدُّنْيَا إِذَا صُبَّتْ عَلَيْكُمْ صَبًّا فَيَا لَيْتَ أُمَّتِي لَا يَلْبَسُونَ الذَّهَبَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ oldida turib: «Yo Rasululloh, qahatchilik bizni yeb qoʻydi», dedi, yaʼni qurgʻoqchilik yilini (aytdi). U zot: «Men sizlar uchun bundan boshqasidan — dunyo sizlarga toʻkib-sochib berilganidan koʻproq qoʻrqaman. Qaniydi, ummatim oltin kiymasa», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ олдида туриб: «Ё Расулуллоҳ, қаҳатчилик бизни еб қўйди», деди, яъни қурғоқчилик йилини (айтди). У зот: «Мен сизлар учун бундан бошқасидан — дунё сизларга тўкиб-сочиб берилганидан кўпроқ қўрқаман. Қанийди, умматим олтин киймаса», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ السِّخْتِيَانِيِّ وَخَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ كِلَاهُمَا ذَكَرَهُ خَالِدٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ وَأَيُّوبُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ أَبَا ذَرٍّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ أَجْنَبَ فَدَعَا لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَاءٍ فَاسْتَتَرَ وَاغْتَسَلَ ثُمَّ قَالَ لَهُ إِنَّ الصَّعِيدَ الطَّيِّبَ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ وَإِنْ لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ عَشْرَ سِنِينَ وَإِذَا وَجَدَ الْمَاءَ فَلْيُمِسَّهُ بَشَرَتَهُ فَإِنَّ ذَلِكَ هُوَ خَيْرٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) junub holida Nabiy ﷺ huzurlariga keldi. Nabiy ﷺ unga suv keltirishni buyurdilar, u toʻsilib gʻusl qildi. Soʻng u zot unga: «Albatta, pok tuproq musulmonning tahoratidir, agar u oʻn yil suv topmasa ham. Suvni topganida esa uni terisiga tegizsin, chunki shu yaxshiroqdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) жунуб ҳолида Набий ﷺ ҳузурларига келди. Набий ﷺ унга сув келтиришни буюрдилар, у тўсилиб ғусл қилди. Сўнг у зот унга: «Албатта, пок тупроқ мусулмоннинг таҳоратидир, агар у ўн йил сув топмаса ҳам. Сувни топганида эса уни терисига тегизсин, чунки шу яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ الْأَسْوَدُ قَالَ مُؤَمَّلٌ وَكَانَ رَجُلًا صَالِحًا قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الصِّدِّيقِ يُحَدِّثُ ثَابِتًا الْبُنَانِيَّ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكُمْ فِي زَمَانٍ عُلَمَاؤُهُ كَثِيرٌ وَخُطَبَاؤُهُ قَلِيلٌ مَنْ تَرَكَ فِيهِ عُشَيْرَ مَا يَعْلَمُ هَوَى أَوْ قَالَ هَلَكَ وَسَيَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَقِلُّ عُلَمَاؤُهُ وَيَكْثُرُ خُطَبَاؤُهُ مَنْ تَمَسَّكَ فِيهِ بِعُشَيْرِ مَا يَعْلَمُ نَجَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, sizlar olimlari koʻp, xatiblari oz zamondasiz; unda kim bilganining oʻndan birini tark qilsa, quladi — yoki: halok boʻldi, dedilar. Odamlarga shunday zamon keladiki, unda olimlari ozayadi, xatiblari koʻpayadi; unda kim bilganining oʻndan biriga mahkam yopishsa, najot topadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, сизлар олимлари кўп, хатиблари оз замондасиз; унда ким билганининг ўндан бирини тарк қилса, қулади — ёки: ҳалок бўлди, дедилар. Одамларга шундай замон келадики, унда олимлари озаяди, хатиблари кўпаяди; унда ким билганининг ўндан бирига маҳкам ёпишса, нажот топади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْأَشْتَرِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ ذَرٍّ قَالَتْلَمَّا حَضَرَتْ أَبَا ذَرٍّ الْوَفَاةُ قَالَتْ بَكَيْتُ فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ قَالَتْ وَمَا لِي لَا أَبْكِي وَأَنْتَ تَمُوتُ بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ وَلَا يَدَ لِي بِدَفْنِكَ وَلَيْسَ عِنْدِي ثَوْبٌ يَسَعُكَ فَأُكَفِّنَكَ فِيهِ قَالَ فَلَا تَبْكِي وَأَبْشِرِي فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَمُوتُ بَيْنَ امْرَأَيْنِ مُسْلِمَيْنِ وَلَدَانِ أَوْ ثَلَاثَةٌ فَيَصْبِرَانِ أَوْ يَحْتَسِبَانِ فَيَرِدَانِ النَّارَ أَبَدًا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيَمُوتَنَّ رَجُلٌ مِنْكُمْ بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ يَشْهَدُهُ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ وَلَيْسَ مِنْ أُولَئِكَ النَّفَرِ أَحَدٌ إِلَّا وَقَدْ مَاتَ فِي قَرْيَةٍ أَوْ جَمَاعَةٍ وَإِنِّي أَنَا الَّذِي أَمُوتُ بِفَلَاةٍ وَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ وَلَا كُذِبْتُ

Ummu Zarr aytdi: Abu Zarrga vafot (holati) yetganida men yigʻladim. U: «Nima seni yigʻlatayotir?» dedi. Men: «Nega yigʻlamay, sen yerning chekka sahrosida vafot etayotirsan, seni koʻmishga qoʻlim yetmaydi, huzurimda seni oʻrab kafanlaydigan kiyim ham yoʻq», dedim. U aytdi: «Yigʻlama, xushxabar ol. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Musulmon er-xotinning ikki yoki uch farzandi vafot etib, ular sabr qilsalar yoki (savobini Allohdan) umid qilsalar, ular hech qachon doʻzaxga kirmaydilar›, deganlarini eshitganman. Yana men Rasululloh ﷺning: ‹Sizlardan bir kishi albatta yerning chekka sahrosida vafot etadi, unga moʻminlardan bir jamoa guvoh boʻladi›, deganlarini eshitganman. Oʻsha (bir necha) kishidan biror kishi yoʻqki, qishloqda yoki jamoa ichida vafot etmagan boʻlsa. Sahroda vafot etadigan kishi esa — menman. Allohga qasamki, men yolgʻon gapirmadim va menga ham yolgʻon aytilmadi».Умму Зарр айтди: Абу Заррга вафот (ҳолати) етганида мен йиғладим. У: «Нима сени йиғлатаётир?» деди. Мен: «Нега йиғламай, сен ернинг чекка саҳросида вафот этаётирсан, сени кўмишга қўлим етмайди, ҳузуримда сени ўраб кафанлайдиган кийим ҳам йўқ», дедим. У айтди: «Йиғлама, хушхабар ол. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мусулмон эр-хотиннинг икки ёки уч фарзанди вафот этиб, улар сабр қилсалар ёки (савобини Аллоҳдан) умид қилсалар, улар ҳеч қачон дўзахга кирмайдилар›, деганларини эшитганман. Яна мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Сизлардан бир киши албатта ернинг чекка саҳросида вафот этади, унга мўминлардан бир жамоа гувоҳ бўлади›, деганларини эшитганман. Ўша (бир неча) кишидан бирор киши йўқки, қишлоқда ёки жамоа ичида вафот этмаган бўлса. Саҳрода вафот этадиган киши эса — менман. Аллоҳга қасамки, мен ёлғон гапирмадим ва менга ҳам ёлғон айтилмади».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ يَزِيدَ بْنِ نُعَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ الْغِفَارِيَّ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ بِالْفُسْطَاطِ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَقَرَّبَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ شِبْرًا تَقَرَّبَ إِلَيْهِ ذِرَاعًا وَمَنْ تَقَرَّبَ إِلَى اللَّهِ ذِرَاعًا تَقَرَّبَ إِلَيْهِ بَاعًا وَمَنْ أَقْبَلَ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَاشِيًا أَقْبَلَ اللَّهُ إِلَيْهِ مُهَرْوِلًا وَاللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ وَاللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ

Yazid ibn Nuaym aytdi: Men Abu Zarr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)ning Fustotda minbar ustida turib shunday deganini eshitdim: Men Nabiy ﷺning: «Kim Alloh azza va jallaga bir qarich yaqinlashsa, U unga bir tirsak yaqinlashadi; kim Allohga bir tirsak yaqinlashsa, U unga bir quloch yaqinlashadi; kim Alloh azza va jalla tomon yurib kelsa, Alloh unga shoshilib keladi», deganlarini eshitdim. Alloh esa eng oliy va eng ulugʻdir, Alloh eng oliy va eng ulugʻdir.Язид ибн Нуайм айтди: Мен Абу Зарр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)нинг Фустотда минбар устида туриб шундай деганини эшитдим: Мен Набий ﷺнинг: «Ким Аллоҳ азза ва жаллага бир қарич яқинлашса, У унга бир тирсак яқинлашади; ким Аллоҳга бир тирсак яқинлашса, У унга бир қулоч яқинлашади; ким Аллоҳ азза ва жалла томон юриб келса, Аллоҳ унга шошилиб келади», деганларини эшитдим. Аллоҳ эса энг олий ва энг улуғдир, Аллоҳ энг олий ва энг улуғдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ زَنَّى أَمَةً لَمْ يَرَهَا تَزْنِي جَلَدَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِسَوْطٍ مِنْ نَارٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim choʻri zino qilayotganini koʻrmagan holda uni zinoda ayblasa, Alloh qiyomat kuni uni oʻtdan boʻlgan qamchi bilan uradi», deganlarini eshitdim.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким чўри зино қилаётганини кўрмаган ҳолда уни зинода айбласа, Аллоҳ қиёмат куни уни ўтдан бўлган қамчи билан уради», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُهَاجِرٍ أَبُو الْحَسَنِ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ قَالَجِئْنَا مِنْ جَنَازَةٍ فَمَرَرْنَا بِأَبِي ذَرٍّ فَقَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ لِلظُّهْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ لَهُ أَبْرِدْ وَالثَّالِثَةَ أَكْبَرُ عِلْمِي شُعْبَةُ قَالَ لَهُ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ قَالَ قَالَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلَاةِ

Zayd ibn Vahb aytdi: Biz bir janozadan kelib, Abu Zarrning oldidan oʻtdik. U aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda edik, muazzin peshinga azon aytmoqchi boʻldi. Rasululloh ﷺ: «Salqinlatgin», dedilar. Soʻng u yana azon aytmoqchi boʻldi, u zot unga: «Salqinlatgin», dedilar. Uchinchi marta — bilganimcha, Shuʼba (shunday) dedi — u zot unga tepaliklarning soyasini koʻrgunimizcha (kutishni aytdilar). U zot: «Albatta, issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir; issiq qattiq boʻlganda namozni salqinlatib oʻqinglar», dedilar.Зайд ибн Ваҳб айтди: Биз бир жанозадан келиб, Абу Заррнинг олдидан ўтдик. У айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда эдик, муаззин пешинга азон айтмоқчи бўлди. Расулуллоҳ ﷺ: «Салқинлатгин», дедилар. Сўнг у яна азон айтмоқчи бўлди, у зот унга: «Салқинлатгин», дедилар. Учинчи марта — билганимча, Шуъба (шундай) деди — у зот унга тепаликларнинг соясини кўргунимизча (кутишни айтдилар). У зот: «Албатта, иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир; иссиқ қаттиқ бўлганда намозни салқинлатиб ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمٍ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّادِقَ الْمَصْدُوقَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْحَسَنَةُ عَشْرٌ أَوْ أَزِيدُ وَالسَّيِّئَةُ وَاحِدَةٌ أَوْ أَغْفِرُهَا فَمَنْ لَقِيَنِي لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطِيئَةً جَعَلْتُ لَهُ مِثْلَهَا مَغْفِرَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ — sodiq va (soʻzi) tasdiqlangan zotning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh azza va jalla aytdi: ‹Yaxshilik oʻn (baravar)dir, yoki Men ziyoda qilaman; yomonlik esa bittadir, yoki Men uni kechiraman. Kim Menga hech narsani sherik qilmagan holda, yer yuzini toʻldiradigan xato (gunoh) bilan yoʻliqsa, Men unga oʻshancha magʻfirat qilaman›».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ — содиқ ва (сўзи) тасдиқланган зотнинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ азза ва жалла айтди: ‹Яхшилик ўн (баравар)дир, ёки Мен зиёда қиламан; ёмонлик эса биттадир, ёки Мен уни кечираман. Ким Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда, ер юзини тўлдирадиган хато (гуноҳ) билан йўлиқса, Мен унга ўшанча мағфират қиламан›».

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَيَقْطَعُ صَلَاةَ الرَّجُلِ إِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ مَا بَالُ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ مِنْ الْكَلْبِ الْأَحْمَرِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: «Kishining oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlmasa, ayol, eshak va qora it uning namozini uzadi». (Abdulloh ibn as-Somit) aytdi: Men Abu Zarrga: «Qora itning qizil itdan (qanday) farqi bor?» dedim. U: «Ey ukamning oʻgʻli, men ham sen mendan soʻraganingdek Rasululloh ﷺdan soʻragan edim, shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: «Кишининг олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлмаса, аёл, эшак ва қора ит унинг намозини узади». (Абдуллоҳ ибн ас-Сомит) айтди: Мен Абу Заррга: «Қора итнинг қизил итдан (қандай) фарқи бор?» дедим. У: «Эй укамнинг ўғли, мен ҳам сен мендан сўраганингдек Расулуллоҳ ﷺдан сўраган эдим, шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَعْمَلَ بِأَعْمَالِهِمْ قَالَ أَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُعِيدُهَا مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, kishi bir qavmni sevadi, lekin ularning amaliga oʻxshash amal qila olmaydi (bu qanday boʻladi)?» dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, sen sevgan kishing bilan birgasan», dedilar. Men: «Men Alloh va Uning Rasulini sevaman», dedim. U zot buni bir yoki ikki marta takrorladilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, киши бир қавмни севади, лекин уларнинг амалига ўхшаш амал қила олмайди (бу қандай бўлади)?» дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, сен севган кишинг билан биргасан», дедилар. Мен: «Мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман», дедим. У зот буни бир ёки икки марта такрорладилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يَعْمَلُ الْعَمَلَ فَيَحْمَدُهُ النَّاسُ عَلَيْهِ وَيُثْنُونَ عَلَيْهِ بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ عَاجِلُ بُشْرَى الْمُؤْمِنِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Yo Rasululloh, kishi bir amal qiladi, odamlar uni shu amali uchun maqtaydilar va unga sano aytadilar (bu qanday boʻladi)?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu — moʻminning tezkor xushxabaridir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ё Расулуллоҳ, киши бир амал қилади, одамлар уни шу амали учун мақтайдилар ва унга сано айтадилар (бу қандай бўлади)?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу — мўминнинг тезкор хушхабаридир», дедилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو عِمْرَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَوْصَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا طَبَخْتُ قِدْرًا أَنْ أُكْثِرَ مَرَقَتَهَا فَإِنَّهَا أَوْسَعُ لِلْجِيرَانِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga qozonda ovqat pishirsam, uning shoʻrvasini koʻproq qilishimni vasiyat qildilar, chunki bu qoʻshnilar uchun kengroqdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга қозонда овқат пиширсам, унинг шўрвасини кўпроқ қилишимни васият қилдилар, чунки бу қўшнилар учун кенгроқдир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ دَاوُدَ بْنَ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ عَمِّهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَتَانِي نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا نَائِمٌ فِي مَسْجِدِ الْمَدِينَةِ فَضَرَبَنِي بِرِجْلِهِ فَقَالَ أَلَا أَرَاكَ نَائِمًا فِيهِ قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ غَلَبَتْنِي عَيْنِي قَالَ كَيْفَ تَصْنَعُ إِذَا أُخْرِجْتَ مِنْهُ قَالَ آتِي الشَّامَ الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الْمُبَارَكَةَ قَالَ كَيْفَ تَصْنَعُ إِذَا أُخْرِجْتَ مِنْهُ قَالَ مَا أَصْنَعُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَضْرِبُ بِسَيْفِي فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكَ وَأَقْرَبُ رُشْدًا تَسْمَعُ وَتُطِيعُ وَتَنْسَاقُ لَهُمْ حَيْثُ سَاقُوكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Madina masjidida uxlab yotganimda Allohning Nabiysi ﷺ oldimga keldilar va oyoqlari bilan turtib: «Seni shu yerda uxlab yotgan holda koʻrayapmanmi?» dedilar. Men: «Yo Nabiyalloh, koʻzim (uyqu) meni yengibdi», dedim. U zot: «Undan chiqarib yuborilsang, nima qilasan?» dedilar. Men: «Muqaddas va barakotli yer boʻlmish Shomga boraman», dedim. U zot: «Undan ham chiqarib yuborilsang, nima qilasan?» dedilar. Men: «Nima qilardim, ey Nabiyalloh, qilichim bilan urishardim», dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Seni bundan yaxshiroq va hidoyatga yaqinroq narsaga yoʻllab qoʻymaymi? Eshitasan va itoat qilasan, ular seni qayoqqa haydasalar, oʻsha yoqqa ergashaverasan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Мадина масжидида ухлаб ётганимда Аллоҳнинг Набийси ﷺ олдимга келдилар ва оёқлари билан туртиб: «Сени шу ерда ухлаб ётган ҳолда кўраяпманми?» дедилар. Мен: «Ё Набияллоҳ, кўзим (уйқу) мени енгибди», дедим. У зот: «Ундан чиқариб юборилсанг, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Муқаддас ва баракотли ер бўлмиш Шомга бораман», дедим. У зот: «Ундан ҳам чиқариб юборилсанг, нима қиласан?» дедилар. Мен: «Нима қилардим, эй Набияллоҳ, қиличим билан уришардим», дедим. Шунда Набий ﷺ: «Сени бундан яхшироқ ва ҳидоятга яқинроқ нарсага йўллаб қўймайми? Эшитасан ва итоат қиласан, улар сени қаёққа ҳайдасалар, ўша ёққа эргашаверасан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنْتُ أَعْرِضُ عَلَيْهِ وَيَعْرِضُ عَلَيَّ فِي السِّكَّةِ فَيَمُرُّ بِالسَّجْدَةِ فَيَسْجُدُ قَالَ قُلْتُ أَتَسْجُدُ فِي السِّكَّةِ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الْأَرْضِ أَوَّلُ قَالَ الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى قَالَ قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ أَرْبَعُونَ سَنَةً قَالَ ثُمَّ أَيْنَمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلَاةُ فَصَلِّ فَهُوَ مَسْجِدٌ وَقَدْقَالَ أَبُو عَوَانَةَ كُنْتُ أَقْرَأُ عَلَيْهِ وَيَقْرَأُ عَلَيَّ

Ibrohim at-Taymiy otasidan rivoyat qiladi: Men unga (Qurʼonni) oʻqib berardim, u ham menga koʻchada oʻqib berardi. U sajda (oyati)ga oʻtganda sajda qilardi. Men: «Koʻchada sajda qilasanmi?» dedim. U: «Ha», dedi va (davom etib) aytdi: Men Abu Zarrning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺdan soʻradim va: «Yo Rasululloh, yer yuzida birinchi boʻlib qaysi masjid qurilgan?» dedim. U zot: «Masjidul-Harom», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng Masjidul-Aqso», dedilar. Men: «Ikkovi orasida qancha (vaqt) bor?» dedim. U zot: «Qirq yil. Soʻng qayerda namoz vaqti senga yetib qolsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, chunki u masjiddir», dedilar. Abu Avona aytdi: Men unga oʻqib berardim, u ham menga oʻqib berardi.Иброҳим ат-Таймий отасидан ривоят қилади: Мен унга (Қуръонни) ўқиб берардим, у ҳам менга кўчада ўқиб берарди. У сажда (ояти)га ўтганда сажда қиларди. Мен: «Кўчада сажда қиласанми?» дедим. У: «Ҳа», деди ва (давом этиб) айтди: Мен Абу Заррнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим ва: «Ё Расулуллоҳ, ер юзида биринчи бўлиб қайси масжид қурилган?» дедим. У зот: «Масжидул-Ҳаром», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг Масжидул-Ақсо», дедилар. Мен: «Иккови орасида қанча (вақт) бор?» дедим. У зот: «Қирқ йил. Сўнг қаерда намоз вақти сенга етиб қолса, ўша ерда намоз ўқи, чунки у масжиддир», дедилар. Абу Авона айтди: Мен унга ўқиб берардим, у ҳам менга ўқиб берарди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُكَانَ مَعَ أَبِي ذَرٍّ فَخَرَجَ عَطَاؤُهُ وَمَعَهُ جَارِيَةٌ لَهُ فَجَعَلَتْ تَقْضِي حَوَائِجَهُ قَالَ فَفَضَلَ مَعَهَا سَبْعٌ قَالَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَشْتَرِيَ بِهِ فُلُوسًا قَالَ قُلْتُ لَهُ لَوْ ادَّخَرْتَهُ لِحَاجَةٍ تَنُوبُكَ أَوْ لِلضَّيْفِ يَنْزِلُ بِكَ قَالَ إِنَّ خَلِيلِي عَهِدَ إِلَيَّ أَنْ أَيُّمَا ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أُوكِيَ عَلَيْهِ فَهُوَ جَمْرٌ عَلَى صَاحِبِهِ حَتَّى يُفْرِغَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Abdulloh ibn as-Somit Abu Zarr (roziyallohu anhu) bilan birga edi. Uning nafaqasi chiqdi, yonida esa unga xizmat qilib, hojatlarini bajarib turadigan bir choʻrisi bor edi. Choʻrining qoʻlida yetti (dirham) ortib qoldi. U choʻriga shu bilan mis chaqa sotib olishni buyurdi. Men unga: «Boshingga tushadigan bir hojat uchun yoki oldingga tushadigan mehmon uchun uni saqlab qoʻysang boʻlmaydimi?» dedim. U: «Albatta, doʻstim (ﷺ) menga shuni tayinlaganlarki, tugib qoʻyilgan qaysi bir oltin yoki kumush boʻlsa, uni Alloh azza va jalla yoʻlida sarflab tugatmagunicha, u egasining ustidagi choʻgʻdir», dedi.Абдуллоҳ ибн ас-Сомит Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) билан бирга эди. Унинг нафақаси чиқди, ёнида эса унга хизмат қилиб, ҳожатларини бажариб турадиган бир чўриси бор эди. Чўрининг қўлида етти (дирҳам) ортиб қолди. У чўрига шу билан мис чақа сотиб олишни буюрди. Мен унга: «Бошингга тушадиган бир ҳожат учун ёки олдингга тушадиган меҳмон учун уни сақлаб қўйсанг бўлмайдими?» дедим. У: «Албатта, дўстим (ﷺ) менга шуни тайинлаганларки, тугиб қўйилган қайси бир олтин ёки кумуш бўлса, уни Аллоҳ азза ва жалла йўлида сарфлаб тугатмагунича, у эгасининг устидаги чўғдир», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَحْيَى حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ وَيَعْلَى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ذَكْوَانَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ أَخْبَرَهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدُّ أُمَّتِي لِي حُبًّا قَوْمٌ يَكُونُونَ أَوْ يَخْرُجُونَ بَعْدِي يَوَدُّ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ أَعْطَى أَهْلَهُ وَمَالَهُ وَأَنَّهُ رَآنِي

Abu Zarr (roziyallohu anhu) xabar berdi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimning menga eng qattiq muhabbat qoʻyadiganlari — mendan keyin boʻladigan yoki chiqadigan bir qavmdirki, ulardan biri meni koʻrish evaziga ahlini va molini berishni orzu qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимнинг менга энг қаттиқ муҳаббат қўядиганлари — мендан кейин бўладиган ёки чиқадиган бир қавмдирки, улардан бири мени кўриш эвазига аҳлини ва молини беришни орзу қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ الْأَجْلَحِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Oqargan sochni oʻzgartiradigan eng yaxshi narsa — xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Оқарган сочни ўзгартирадиган энг яхши нарса — хина ва катамдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «La havla va la quvvata illa billah — jannat xazinalaridan bir xazinadir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ — жаннат хазиналаридан бир хазинадир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا فُلَانٌ الْعَامِرِيُّ عَنْ جَسْرَةَ بِنْتِ دَجَاجَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ فَرَدَّدَهَا حَتَّى أَصْبَحَ {إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shu oyatni oʻqib, uni tongga qadar takrorladilar: {Agar ularni azoblasang, ular Sening bandalaringdir. Agar ularni magʻfirat qilsang, albatta, Sen Aziz va Hakimdirsan}.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шу оятни ўқиб, уни тонгга қадар такрорладилар: {Агар уларни азобласанг, улар Сенинг бандаларингдир. Агар уларни мағфират қилсанг, албатта, Сен Азиз ва Ҳакимдирсан}.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозни ўз вақтида ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ أَوَّلُ قَالَ الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ ثُمَّ الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى قَالَ قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ أَرْبَعُونَ سَنَةً ثُمَّ أَيْنَمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلَاةُ فَصَلِّ فَهُوَ مَسْجِدٌحَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ فَذَكَرَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الْأَرْضِ أَوَّلُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, birinchi boʻlib qaysi masjid qurilgan?» dedim. U zot: «Masjidul-Harom», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng Masjidul-Aqso», dedilar. Men: «Ikkovi orasida qancha (vaqt) bor?» dedim. U zot: «Qirq yil. Soʻng qayerda namoz vaqti senga yetib qolsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, chunki u masjiddir», dedilar. Ubayda al-Aʼmashdan (shu hadisni) zikr qildi, faqat u: «Yer yuzida birinchi boʻlib qaysi masjid qurilgan?» dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, биринчи бўлиб қайси масжид қурилган?» дедим. У зот: «Масжидул-Ҳаром», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг Масжидул-Ақсо», дедилар. Мен: «Иккови орасида қанча (вақт) бор?» дедим. У зот: «Қирқ йил. Сўнг қаерда намоз вақти сенга етиб қолса, ўша ерда намоз ўқи, чунки у масжиддир», дедилар. Убайда ал-Аъмашдан (шу ҳадисни) зикр қилди, фақат у: «Ер юзида биринчи бўлиб қайси масжид қурилган?» деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَبَهْزٌ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ بَهْزٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ أَدْرَكْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلْتُهُ قَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ قُلْتُ هَلْ رَأَيْتَ رَبَّكَ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ يَعْنِي عَلَى طَرِيقِ الْإِيجَابِ

Abdulloh ibn Shaqiq aytdi: Men Abu Zarrga: «Agar men Rasululloh ﷺga yetganimda, u zotdan soʻrardim», dedim. U: «Nima haqida?» dedi. Men: «Robbingni koʻrganmisan?» dedim. U: «Men u zotdan soʻragan edim, u zot: ‹(U) nurdir, Uni qanday koʻrardim?› dedilar», dedi, yaʼni (buni) isbot yoʻli bilan (aytdi).Абдуллоҳ ибн Шақиқ айтди: Мен Абу Заррга: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺга етганимда, у зотдан сўрардим», дедим. У: «Нима ҳақида?» деди. Мен: «Роббингни кўрганмисан?» дедим. У: «Мен у зотдан сўраган эдим, у зот: ‹(У) нурдир, Уни қандай кўрардим?› дедилар», деди, яъни (буни) исбот йўли билан (айтди).

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُؤْتَى بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُقَالُ اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ قَالَ فَتُعْرَضُ عَلَيْهِ وَيُخَبَّأُ عَنْهُ كِبَارُهَا فَيُقَالُ عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا وَهُوَ مُقِرٌّ لَا يُنْكِرُ وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ الْكِبَارِ فَيُقَالُ أَعْطُوهُ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً قَالَ فَيَقُولُ إِنَّ لِي ذُنُوبًا مَا أَرَاهَا قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni bir kishi keltiriladi va: ‹Unga kichik gunohlarini koʻrsatinglar›, deyiladi. Bas, ular unga koʻrsatiladi, kattalari esa undan yashiriladi. Unga: ‹Falon-falon kuni falon-falon ishni qilgansan›, deyiladi. U esa inkor qilmay iqror boʻlaveradi, kattalaridan qoʻrqib turadi. Soʻng: ‹Unga har bir yomonligi oʻrniga bitta yaxshilik beringlar›, deyiladi. Shunda u: ‹Mening (bu yerda) koʻrmayotgan gunohlarim ham bor edi-ku›, deydi», dedilar. Abu Zarr aytdi: Men Rasululloh ﷺning oziq tishlari koʻringuncha kulganlarini koʻrdim.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни бир киши келтирилади ва: ‹Унга кичик гуноҳларини кўрсатинглар›, дейилади. Бас, улар унга кўрсатилади, катталари эса ундан яширилади. Унга: ‹Фалон-фалон куни фалон-фалон ишни қилгансан›, дейилади. У эса инкор қилмай иқрор бўлаверади, катталаридан қўрқиб туради. Сўнг: ‹Унга ҳар бир ёмонлиги ўрнига битта яхшилик беринглар›, дейилади. Шунда у: ‹Менинг (бу ерда) кўрмаётган гуноҳларим ҳам бор эди-ку›, дейди», дедилар. Абу Зарр айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг озиқ тишлари кўрингунча кулганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَنَا يَعْلَى حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Rasululloh!» dedim. U zot: «La hawla wa la quvvata illa billah (Allohdan oʻzga gʻayrida hech qanday qudrat va quvvat yoʻq)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Расулуллоҳ!» дедим. У зот: «Ла ҳаwла wа ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан ўзга ғайрида ҳеч қандай қудрат ва қувват йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ قَالَ قُلْتُ هَذَا قَالَ قَالَ لِي انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ قَالَ قُلْتُ هَذَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهَذَا عِنْدَ اللَّهِ أَخْيَرُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَاحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَيَعْلَى قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ كُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ ارْفَعْ رَأْسَكَ فَانْظُرْ إِلَى أَرْفَعِ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ خَيْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ قُرَابِ الْأَرْضِ مِثْلَ هَذَا وَكَذَا قَالَ مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ زَيْدٍ و حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زَائِدَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ خَرَشَةَ فَذَكَرَهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr, masjiddagi eng yuqori (martabali) kishiga qara», dedilar. Men qarasam, ustida chiroyli hulla (kiyim) bor bir kishi (turibdi). Men: «Mana bu», dedim. U zot menga: «Masjiddagi eng past (holatli) kishiga qara», dedilar. Men qarasam, ustida eski-tuski kiyimlari bor bir kishi (turibdi). Men: «Mana bu», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, qiyomat kuni Alloh huzurida mana bu (kambagʻal) yer yuzini toʻldiradigan ana unaqasidan yaxshiroqdir», dedilar. Ibn Numayr va Yaʼlo al-Aʼmashdan, u Zayd ibn Vahbdan, u Abu Zarrdan rivoyat qildilar: U aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan masjidda yurar edim. U zot: «Ey Abu Zarr, boshingni koʻtarib, masjiddagi eng yuqori kishiga qara», dedilar, deb hadisni zikr qildi. Muhammad ibn Ubayd al-Aʼmashdan, u Zayd ibn Vahbdan, u Abu Zarrdan rivoyat qilib, hadisni zikr qildi va: «Alloh huzurida yer yuzini toʻldiradigan mana bunaqasidan yaxshiroqdir», dedi. Muoviya ibn Amr ham Zayddan shunday dedi. Muoviya ibn Amr Zoidadan, u al-Aʼmashdan (rivoyat qildi): Sulaymon ibn Mus·hir Xarashadan aytib berdi va uni zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр, масжиддаги энг юқори (мартабали) кишига қара», дедилар. Мен қарасам, устида чиройли ҳулла (кийим) бор бир киши (турибди). Мен: «Мана бу», дедим. У зот менга: «Масжиддаги энг паст (ҳолатли) кишига қара», дедилар. Мен қарасам, устида эски-туски кийимлари бор бир киши (турибди). Мен: «Мана бу», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида мана бу (камбағал) ер юзини тўлдирадиган ана унақасидан яхшироқдир», дедилар. Ибн Нумайр ва Яъло ал-Аъмашдан, у Зайд ибн Ваҳбдан, у Абу Заррдан ривоят қилдилар: У айтди: Мен Набий ﷺ билан масжидда юрар эдим. У зот: «Эй Абу Зарр, бошингни кўтариб, масжиддаги энг юқори кишига қара», дедилар, деб ҳадисни зикр қилди. Муҳаммад ибн Убайд ал-Аъмашдан, у Зайд ибн Ваҳбдан, у Абу Заррдан ривоят қилиб, ҳадисни зикр қилди ва: «Аллоҳ ҳузурида ер юзини тўлдирадиган мана бунақасидан яхшироқдир», деди. Муовия ибн Амр ҳам Зайддан шундай деди. Муовия ибн Амр Зоидадан, у ал-Аъмашдан (ривоят қилди): Сулаймон ибн Мус·ҳир Харашадан айтиб берди ва уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَكْثَرُونَ هُمْ الْأَسْفَلُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ قَالَ بِالْمَالِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَقَلِيلٌ مَا هُمْ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Moli koʻp boʻlganlar qiyomat kuni eng past boʻluvchilardir, magar molini mana bunday, mana bunday, mana bunday va mana bunday (deb) sarflaganlar bundan mustasno; bundaylar esa ozdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Моли кўп бўлганлар қиёмат куни энг паст бўлувчилардир, магар молини мана бундай, мана бундай, мана бундай ва мана бундай (деб) сарфлаганлар бундан мустасно; бундайлар эса оздир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَابْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ سَمِعْتُ أَبَا عِمْرَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ ابْنُ أَخِي أَبِي ذَرٍّ وَكَانَ أَبُو ذَرٍّ عَمَّهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الرَّجُلَ يَعْمَلُ الْعَمَلَ يُحِبُّهُ النَّاسُ عَلَيْهِ قَالَ تِلْكَ عَاجِلُ بُشْرَى الْمُؤْمِنِ

Abdulloh ibn as-Somit — Abu Zarrning jiyani, Abu Zarr esa uning amakisi edi — Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U: «Yo Rasululloh, aytingchi, kishi bir amal qiladi, odamlar uni shu amali uchun sevadilar (maqtaydilar)?» dedi. U zot: «Bu — moʻminning tezkor xushxabaridir», dedilar.Абдуллоҳ ибн ас-Сомит — Абу Заррнинг жияни, Абу Зарр эса унинг амакиси эди — Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У: «Ё Расулуллоҳ, айтингчи, киши бир амал қилади, одамлар уни шу амали учун севадилар (мақтайдилар)?» деди. У зот: «Бу — мўминнинг тезкор хушхабаридир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلَا بَقَرٍ وَلَا غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَادَتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Tuya, qoramol yoki qoʻyi boʻlib, ularning zakotini ado etmagan har bir kishining oldiga qiyomat kuni ular boʻlgan eng katta va eng semiz holatlarida keladi, uni shohlari bilan suzadi va tuvoqlari bilan bosib toptaydi. Har gal oxirgisi oʻtib boʻlsa, birinchisi qaytadan unga qaytariladi — toki odamlar orasida hukm chiqarilgunicha», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Туя, қорамол ёки қўйи бўлиб, уларнинг закотини адо этмаган ҳар бир кишининг олдига қиёмат куни улар бўлган энг катта ва энг семиз ҳолатларида келади, уни шоҳлари билан сузади ва тувоқлари билан босиб топтайди. Ҳар гал охиргиси ўтиб бўлса, биринчиси қайтадан унга қайтарилади — токи одамлар орасида ҳукм чиқарилгунича», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ الْبَهِيمِ فَقَالَ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan qop-qora it haqida soʻradim». Shunda u zot: «Shayton», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қоп-қора ит ҳақида сўрадим». Шунда у зот: «Шайтон», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِي قَالَ اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ وَأَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا وَخَالِقِ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍقَالَ أَبِي وَكَانَ حَدَّثَنَا بِهِ وَكِيعٌ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ مُعَاذٍ ثُمَّ رَجَعَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, menga vasiyat qiling», dedim. U zot: «Qayerda boʻlsang ham, Allohdan qoʻrqgin, yomonlik (qilib qoʻyganing)ning ortidan yaxshilik qilgin, u (yaxshilik yomonlikni) oʻchiradi, odamlar bilan chiroyli xulq ila muomala qilgin», dedilar. Otam aytdi: Vakiʼ buni bizga Maymun ibn Abu Shabibdan, u Muozdan (deb) aytib bergan edi, soʻng (bu soʻzidan) qaytdi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, менга васият қилинг», дедим. У зот: «Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳдан қўрқгин, ёмонлик (қилиб қўйганинг)нинг ортидан яхшилик қилгин, у (яхшилик ёмонликни) ўчиради, одамлар билан чиройли хулқ ила муомала қилгин», дедилар. Отам айтди: Вакиъ буни бизга Маймун ибн Абу Шабибдан, у Муоздан (деб) айтиб берган эди, сўнг (бу сўзидан) қайтди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ رَجُلٍ عَنْ خَرَشَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَالْمَسْعُودِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ عَنْ خَرَشَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هُمْ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا قَالَ الْمَنَّانُ وَالْمُسْبِلُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْفَاجِرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Uch (toifa) borki, Alloh qiyomat kuni ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi va ularni poklamaydi, ularga alamli azob bordir», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ular kimlar? Ular haqiqatan noumid va ziyon koʻrgan kishilar», dedim. U zot: «Bergan narsasini minnat qiluvchi, izorini (toʻpigʻidan pastga) osiltiruvchi va molini yolgʻon qasam bilan pullaydigan kishi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ қиёмат куни улар билан гаплашмайди, уларга назар солмайди ва уларни покламайди, уларга аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, улар кимлар? Улар ҳақиқатан ноумид ва зиён кўрган кишилар», дедим. У зот: «Берган нарсасини миннат қилувчи, изорини (тўпиғидан пастга) осилтирувчи ва молини ёлғон қасам билан пуллайдиган киши», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى {وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا} قَالَ مُسْتَقَرُّهَا تَحْتَ الْعَرْشِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ مُسْهِرٍ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ الْمَنَّانُ بِمَا أَعْطَى وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ

(Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺdan Alloh taoloning ‹Va quyosh oʻz qarorgohiga (qarab) yuradi› (YoSin surasi, 38) degan soʻzi haqida soʻradim. U zot: «Uning qarorgohi — Arsh ostida(dir)», dedilar. Muhammad ibn Jaʼfar Shuʼbadan, u Sulaymondan (rivoyat qildi): Men Sulaymon ibn Mus·hirdan eshitdim, u Xarasha ibn al-Hurrdan, u Abu Zarrdan: U aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar, deb hadisni zikr qildi. Ibn Jaʼfar: «Bergan narsasi bilan minnat qiluvchi va izorini osiltiruvchi», dedi.(Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺдан Аллоҳ таолонинг ‹Ва қуёш ўз қароргоҳига (қараб) юради› (ЁСин сураси, 38) деган сўзи ҳақида сўрадим. У зот: «Унинг қароргоҳи — Арш остида(дир)», дедилар. Муҳаммад ибн Жаъфар Шуъбадан, у Сулаймондан (ривоят қилди): Мен Сулаймон ибн Мус·ҳирдан эшитдим, у Хараша ибн ал-Ҳуррдан, у Абу Заррдан: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар, деб ҳадисни зикр қилди. Ибн Жаъфар: «Берган нарсаси билан миннат қилувчи ва изорини осилтирувчи», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أَبِي هِلَالٍ عَنْ بَكْرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ انْظُرْ فَإِنَّكَ لَيْسَ بِخَيْرٍ مِنْ أَحْمَرَ وَلَا أَسْوَدَ إِلَّا أَنْ تَفْضُلَهُ بِتَقْوَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga: «Qaragin, sen taqvo bilan ustun boʻlmasang, na qizil (tanli)dan, na qora (tanli)dan yaxshiroq emassan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга: «Қарагин, сен тақво билан устун бўлмасанг, на қизил (танли)дан, на қора (танли)дан яхшироқ эмассан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ الْمَنَّانُ الَّذِي لَا يُعْطِي شَيْئًا إِلَّا مَنَّهُ وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْفَاجِرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Uch (toifa) borki, Alloh ular bilan gaplashmaydi: minnat qiluvchiki, hech narsani minnat qilmasdan bermaydi; izorini (toʻpigʻidan pastga) osiltiruvchi; va molini yolgʻon qasam bilan pullaydigan kishi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ улар билан гаплашмайди: миннат қилувчики, ҳеч нарсани миннат қилмасдан бермайди; изорини (тўпиғидан пастга) осилтирувчи; ва молини ёлғон қасам билан пуллайдиган киши», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ الْمَعْرُورِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِخْوَانُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ فِتْنَةً تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدَيْهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِنْ طَعَامِهِ وَلْيَكْسُهُ مِنْ لِبَاسِهِ وَلَا يُكَلِّفْهُ مَا يَغْلِبُهُ فَإِنْ كَلَّفَهُ مَا يَغْلِبُهُ فَلْيُعِنْهُ عَلَيْهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ular sizlarning birodarlaringizdir, Alloh ularni qoʻl ostingizda sinov qilib qoʻygan. Kimning birodari uning qoʻl ostida boʻlsa, oʻzi yeydiganidan unga yedirsin, oʻzi kiyadiganidan unga kiydirsin va uning kuchi yetmaydigan ishni unga yuklamasin. Agar kuchi yetmaydigan ishni yuklasa, unga yordamlashsin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Улар сизларнинг биродарларингиздир, Аллоҳ уларни қўл остингизда синов қилиб қўйган. Кимнинг биродари унинг қўл остида бўлса, ўзи ейдиганидан унга едирсин, ўзи киядиганидан унга кийдирсин ва унинг кучи етмайдиган ишни унга юкламасин. Агар кучи етмайдиган ишни юкласа, унга ёрдамлашсин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ قَالَ قَالَ مُجَاهِدٌ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَبْعَثْ اللَّهُ نَبِيًّا إِلَّا بِلُغَةِ قَوْمِهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh hech bir paygʻambarni oʻz qavmining tilidan boshqa (til) bilan yubormagan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳеч бир пайғамбарни ўз қавмининг тилидан бошқа (тил) билан юбормаган», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ أَبُوهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَبَقَنَا أَصْحَابُ الْأَمْوَالِ وَالدُّثُورِ سَبْقًا بَيِّنًا يُصَلُّونَ وَيَصُومُونَ كَمَا نُصَلِّي وَنَصُومُ وَعِنْدَهُمْ أَمْوَالٌ يَتَصَدَّقُونَ بِهَا وَلَيْسَتْ عِنْدَنَا أَمْوَالٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكَ بِعَمَلٍ إِنْ أَخَذْتَ بِهِ أَدْرَكْتَ مَنْ كَانَ قَبْلَكَ وَفُتَّ مَنْ يَكُونُ بَعْدَكَ إِلَّا أَحَدًا أَخَذَ بِمِثْلِ عَمَلِكَ تُسَبِّحُ خِلَافَ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَتَحْمَدُ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَتُكَبِّرُ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, mol-mulk va boylik egalari bizdan ochiq-oydin oʻzib ketdilar: biz namoz oʻqiganimiz va roʻza tutganimizdek ular ham namoz oʻqiydilar va roʻza tutadilar, ustiga ularda sadaqa qiladigan mollari bor, bizda esa mol yoʻq», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Senga shunday bir amalni aytaymi, agar uni tutsang, sendan oldingilarga yetib olasan va sendan keyingilardan oʻzib ketasan — sening amalingga oʻxshash amalni tutgan kishidan boshqa (hech kim senga yeta olmaydi): har namozdan keyin oʻttiz uch marta tasbeh aytasan, oʻttiz uch marta hamd aytasan va oʻttiz toʻrt marta takbir aytasan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мол-мулк ва бойлик эгалари биздан очиқ-ойдин ўзиб кетдилар: биз намоз ўқиганимиз ва рўза тутганимиздек улар ҳам намоз ўқийдилар ва рўза тутадилар, устига уларда садақа қиладиган моллари бор, бизда эса мол йўқ», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сенга шундай бир амални айтайми, агар уни тутсанг, сендан олдингиларга етиб оласан ва сендан кейингилардан ўзиб кетасан — сенинг амалингга ўхшаш амални тутган кишидан бошқа (ҳеч ким сенга ета олмайди): ҳар намоздан кейин ўттиз уч марта тасбеҳ айтасан, ўттиз уч марта ҳамд айтасан ва ўттиз тўрт марта такбир айтасан», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ قَالَ فَأَقْبَلْتُ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَجَلَسْتُ فَلَمْ أَتَقَارَّ أَنْ قُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ مَنْ هُمْ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قَالَ هُمْ الْأَكْثَرُونَ مَالًا إِلَّا مَنْ قَالَ بِالْمَالِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَقَلِيلٌ مَا هُمْ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Kaʼba soyasida oʻtirgan edilar. Men (u zot tomon) keldim. Meni koʻrganlarida: «Kaʼbaning Robbiga qasamki, ular — eng ziyon koʻruvchilardir», dedilar. Men oʻtirdim, biroq tinch oʻtirolmay, oʻrnimdan turib u zotning oldilariga bordim va: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, ular kimlar?» dedim. U zot: «Ular — moli eng koʻp boʻlganlardir, magar molini mana bunday, mana bunday va mana bunday (deb) sarflaganlar bundan mustasno; bundaylar esa ozdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Каъба соясида ўтирган эдилар. Мен (у зот томон) келдим. Мени кўрганларида: «Каъбанинг Роббига қасамки, улар — энг зиён кўрувчилардир», дедилар. Мен ўтирдим, бироқ тинч ўтиролмай, ўрнимдан туриб у зотнинг олдиларига бордим ва: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, улар кимлар?» дедим. У зот: «Улар — моли энг кўп бўлганлардир, магар молини мана бундай, мана бундай ва мана бундай (деб) сарфлаганлар бундан мустасно; бундайлар эса оздир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ قُرَّةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ حَدَّثَنِي صَعْصَعَةُ بْنُ مُعَاوِيَةَ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى الرَّبَذَةِ فَإِذَا أَنَا بِأَبِي ذَرٍّ قَدْ تَلَقَّانِي بِرَوَاحِلَ قَدْ أَوْرَدَهَا ثُمَّ أَصْدَرَهَا وَقَدْ أَعْلَقَ قِرْبَةً فِي عُنُقِ بَعِيرٍ مِنْهَا لِيَشْرَبَ وَيَسْقِيَ أَصْحَابَهُ وَكَانَ خُلُقًا مِنْ أَخْلَاقِ الْعَرَبِ قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا لَكَ قَالَ لِي عَمَلِي قُلْتُ إِيهٍ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ مِنْ مَالِهِ ابْتَدَرَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ قُلْنَا مَا هَذَانِ الزَّوْجَانِ قَالَ إِنْ كَانَتْ رِحَالًا فَرَحْلَانِ وَإِنْ كَانَتْ خَيْلًا فَفَرَسَانِ وَإِنْ كَانَتْ إِبِلًا فَبَعِيرَانِ حَتَّى عَدَّ أَصْنَافَ الْمَالِ كُلِّهِ

Sasʼa ibn Muoviya aytdi: Men Rabazaga yetib bordim, qarasam — Abu Zarr suvga olib borib, soʻng qaytargan ulovlari bilan meni kutib oldi; oʻzi ichishi va sheriklarini sugʻorishi uchun tuyalardan birining boʻyniga meshni ilib qoʻygan edi — bu arablarning xulqlaridan bir xulq edi. Men: «Ey Abu Zarr, molingiz qani?» dedim. U: «Menga amalim (yetadi)», dedi. Men: «Ey Abu Zarr, ayting-chi, Rasululloh ﷺdan nima deganlarini eshitgansiz?» dedim. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim molidan bir juftni sarflasa, jannat darvozabonlari uni (kutib olishga) shoshiladilar», deganlarini eshitdim. Biz: «Bu ikki juft nima?» dedik. U: «Agar ulovlar boʻlsa — ikki ulov, agar otlar boʻlsa — ikki ot, agar tuyalar boʻlsa — ikki tuya», dedi va shu tarzda molning barcha turlarini sanab chiqdi.Сасъа ибн Муовия айтди: Мен Рабазага етиб бордим, қарасам — Абу Зарр сувга олиб бориб, сўнг қайтарган уловлари билан мени кутиб олди; ўзи ичиши ва шерикларини суғориши учун туялардан бирининг бўйнига мешни илиб қўйган эди — бу арабларнинг хулқларидан бир хулқ эди. Мен: «Эй Абу Зарр, молингиз қани?» дедим. У: «Менга амалим (етади)», деди. Мен: «Эй Абу Зарр, айтинг-чи, Расулуллоҳ ﷺдан нима деганларини эшитгансиз?» дедим. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким молидан бир жуфтни сарфласа, жаннат дарвозабонлари уни (кутиб олишга) шошиладилар», деганларини эшитдим. Биз: «Бу икки жуфт нима?» дедик. У: «Агар уловлар бўлса — икки улов, агар отлар бўлса — икки от, агар туялар бўлса — икки туя», деди ва шу тарзда молнинг барча турларини санаб чиқди.

قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ إِيهِ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يُتَوَفَّى لَهُمْ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ لِلْمُصِيبَةِ

Men: «Ey Abu Zarr, ayting-chi, Rasululloh ﷺdan nima deganlarini eshitgansiz?» dedim. U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Qaysi bir musulmon er-xotinning balogʻatga yetmagan uchta farzandi vafot etsa, albatta, Alloh musibat (sabri) uchun boʻlgan rahmati fazli bilan uni jannatga kiritadi», deganlarini eshitdim.Мен: «Эй Абу Зарр, айтинг-чи, Расулуллоҳ ﷺдан нима деганларини эшитгансиз?» дедим. У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қайси бир мусулмон эр-хотиннинг балоғатга етмаган учта фарзанди вафот этса, албатта, Аллоҳ мусибат (сабри) учун бўлган раҳмати фазли билан уни жаннатга киритади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ مَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ أَتَانِي آتٍ مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَأَخْبَرَنِي أَوْ قَالَ فَبَشَّرَنِي شَكَّ مَهْدِيٌّ أَنَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U aytdi: Men u zotning shunday deganlarini eshitdim: «Robbim azza va jalla tomonidan menga bir keluvchi kelib, xabar berdi — yoki: xushxabar berdi, deb Mahdiy shubha qildi — ummatimdan kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda vafot etsa, jannatga kiradi». Men: «(U) zino qilib, oʻgʻirlik qilgan boʻlsa ham(mi)?» dedim. U zot: «(U) zino qilib, oʻgʻirlik qilgan boʻlsa ham», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади. У айтди: Мен у зотнинг шундай деганларини эшитдим: «Роббим азза ва жалла томонидан менга бир келувчи келиб, хабар берди — ёки: хушхабар берди, деб Маҳдий шубҳа қилди — умматимдан ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда вафот этса, жаннатга киради». Мен: «(У) зино қилиб, ўғирлик қилган бўлса ҳам(ми)?» дедим. У зот: «(У) зино қилиб, ўғирлик қилган бўлса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَلَّامٌ أَبُو الْمُنْذِرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَمَرَنِي خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسَبْعٍ أَمَرَنِي بِحُبِّ الْمَسَاكِينِ وَالدُّنُوِّ مِنْهُمْ وَأَمَرَنِي أَنْ أَنْظُرَ إِلَى مَنْ هُوَ دُونِي وَلَا أَنْظُرَ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقِي وَأَمَرَنِي أَنْ أَصِلَ الرَّحِمَ وَإِنْ أَدْبَرَتْ وَأَمَرَنِي أَنْ لَا أَسْأَلَ أَحَدًا شَيْئًا وَأَمَرَنِي أَنْ أَقُولَ بِالْحَقِّ وَإِنْ كَانَ مُرًّا وَأَمَرَنِي أَنْ لَا أَخَافَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ وَأَمَرَنِي أَنْ أُكْثِرَ مِنْ قَوْلِ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ فَإِنَّهُنَّ مِنْ كَنْزٍ تَحْتَ الْعَرْشِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Doʻstim ﷺ menga yetti (narsa)ni buyurdilar: miskinlarni sevishni va ularga yaqin boʻlishni buyurdilar; oʻzimdan pastdagiga qarashimni, oʻzimdan yuqoridagiga qaramasligimni buyurdilar; qarindoshlik rishtasini — u yuz oʻgirgan boʻlsa ham — ulashimni buyurdilar; hech kimdan hech narsa soʻramasligimni buyurdilar; achchiq boʻlsa ham haqni aytishimni buyurdilar; Alloh (yoʻli)da hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmasligimni buyurdilar; hamda «La havla va la quvvata illa billah» soʻzini koʻp aytishimni buyurdilar, chunki bu (kalimalar) Arsh ostidagi xazinadandir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Дўстим ﷺ менга етти (нарса)ни буюрдилар: мискинларни севишни ва уларга яқин бўлишни буюрдилар; ўзимдан пастдагига қарашимни, ўзимдан юқоридагига қарамаслигимни буюрдилар; қариндошлик риштасини — у юз ўгирган бўлса ҳам — улашимни буюрдилар; ҳеч кимдан ҳеч нарса сўрамаслигимни буюрдилар; аччиқ бўлса ҳам ҳақни айтишимни буюрдилар; Аллоҳ (йўли)да ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмаслигимни буюрдилар; ҳамда «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ» сўзини кўп айтишимни буюрдилар, чунки бу (калималар) Арш остидаги хазинадандир.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي ذَرٍّ وَهُوَ بِالرَّبَذَةِ وَعِنْدَهُ امْرَأَةٌ لَهُ سَوْدَاءُ مُسْغِبَةٌ لَيْسَ عَلَيْهَا أَثَرُ الْمَجَاسِدِ وَلَا الْخَلُوقِ قَالَ فَقَالَ أَلَا تَنْظُرُونَ إِلَى مَا تَأْمُرُنِي بِهِ هَذِهِ السُّوَيْدَاءُ تَأْمُرُنِي أَنْ آتِيَ الْعِرَاقَ فَإِذَا أَتَيْتُ الْعِرَاقَ مَالُوا عَلَيَّ بِدُنْيَاهُمْ وَإِنَّ خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَهِدَ إِلَيَّ أَنَّ دُونَ جِسْرِ جَهَنَّمَ طَرِيقًا ذَا دَحْضٍ وَمَزِلَّةٍ وَإِنَّا نَأْتِي عَلَيْهِ وَفِي أَحْمَالِنَا اقْتِدَارٌ وَحَدَّثَ مَطَرٌ أَيْضًا بِالْحَدِيثِ أَجْمَعَ فِي قَوْلِ أَحَدِهِمَا أَنْ نَأْتِيَ عَلَيْهِ وَفِي أَحْمَالِنَا اقْتِدَارٌ وَقَالَ الْآخَرُ أَنْ نَأْتِيَ عَلَيْهِ وَفِي أَحْمَالِنَا اقْتِدَارٌ وَقَالَ الْآخَرُ أَنْ نَأْتِيَ عَلَيْهِ وَفِي أَحْمَالِنَا اضْطِهَارٌ أَحْرَى أَنْ نَنْجُوَ عَنْ أَنْ نَأْتِيَ عَلَيْهِ وَنَحْنُ مَوَاقِيرُ

Abu Asmo Rabazada Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdi. Uning yonida qora tanli, och qolgan, ustida na (zarhal) kiyim, na xaluq (xushboʻylik) asari boʻlmagan xotini bor edi. U (Abu Zarr): «Mana bu qora (juvon) meni nimaga buyurayotganini koʻrmaysizlarmi? U meni Iroqqa borishga buyuradi. Iroqqa borsam, ular menga dunyolarini yogʻdiradilar. Doʻstim ﷺ esa menga jahannam koʻprigidan berida toygʻoq va sirpanchiq bir yoʻl borligini, biz esa unga yuklarimiz bilan oʻtishimizni tayinlaganlar», dedi. Matar ham hadisni toʻlaligicha rivoyat qildi: ikkovlaridan birining soʻzida — «biz unga oʻtamiz, yuklarimizda esa iqtidor bor», (deyilgan), boshqasi esa: «biz unga oʻtamiz, yuklarimizda esa iqtidor bor», dedi; yana boshqasi: «biz unga oʻtamiz, yuklarimizda esa iztihor bor», dedi. Najot topishimiz — unga ogʻir yuklangan holda oʻtishimizdan koʻra yaqinroqdir.Абу Асмо Рабазада Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирди. Унинг ёнида қора танли, оч қолган, устида на (зарҳал) кийим, на халуқ (хушбўйлик) асари бўлмаган хотини бор эди. У (Абу Зарр): «Мана бу қора (жувон) мени нимага буюраётганини кўрмайсизларми? У мени Ироққа боришга буюради. Ироққа борсам, улар менга дунёларини ёғдирадилар. Дўстим ﷺ эса менга жаҳаннам кўпригидан берида тойғоқ ва сирпанчиқ бир йўл борлигини, биз эса унга юкларимиз билан ўтишимизни тайинлаганлар», деди. Матар ҳам ҳадисни тўлалигича ривоят қилди: икковларидан бирининг сўзида — «биз унга ўтамиз, юкларимизда эса иқтидор бор», (дейилган), бошқаси эса: «биз унга ўтамиз, юкларимизда эса иқтидор бор», деди; яна бошқаси: «биз унга ўтамиз, юкларимизда эса изтиҳор бор», деди. Нажот топишимиз — унга оғир юкланган ҳолда ўтишимиздан кўра яқинроқдир.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ عَنْ أَبِي نَعَامَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّهَا سَتَكُونُ عَلَيْكُمْ أَئِمَّةٌ يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ فَإِنْ أَدْرَكْتُمُوهُمْ فَصَلُّوا الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَاجْعَلُوا صَلَوَاتِكُمْ مَعَهُمْ نَافِلَةًحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّامِتِ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ قَالَ لَهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّهَا سَتَكُونُ أَئِمَّةٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, sizlarning ustingizda namozni oʻldiradigan (uni vaqtidan kechiktiradigan) imomlar boʻladi. Agar ularga yetsangiz, namozni oʻz vaqtida oʻqinglar va ular bilan oʻqigan namozlaringizni nafl qilinglar», dedilar. Husayn Muborakdan (rivoyat qildi): Abu Naoma menga aytib berdi: Abdulloh ibn as-Somit menga aytib berdiki, Abu Zarr unga: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, albatta, (shunday) imomlar boʻladi», dedilar, deb hadisni zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, сизларнинг устингизда намозни ўлдирадиган (уни вақтидан кечиктирадиган) имомлар бўлади. Агар уларга етсангиз, намозни ўз вақтида ўқинглар ва улар билан ўқиган намозларингизни нафл қилинглар», дедилар. Ҳусайн Муборакдан (ривоят қилди): Абу Наома менга айтиб берди: Абдуллоҳ ибн ас-Сомит менга айтиб бердики, Абу Зарр унга: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, албатта, (шундай) имомлар бўлади», дедилар, деб ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَصُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنْ الشَّهْرِ حَتَّى إِذَا كَانَ لَيْلَةُ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ قَامَ بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَادَ أَنْ يَذْهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الَّتِي تَلِيهَا لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ سِتٍّ وَعِشْرِينَ قَامَ بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَادَ أَنْ يَذْهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِنَا هَذِهِ قَالَ لَا إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ مَعَ الْإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ فَلَمَّا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الَّتِي تَلِيهَا لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا أَنْ كَانَتْ لَيْلَةُ ثَمَانٍ وَعِشْرِينَ جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَهُ وَاجْتَمَعَ لَهُ النَّاسُ فَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَادَ يَفُوتُنَا الْفَلَاحُ قَالَ قُلْتُ وَمَا الْفَلَاحُ قَالَ السُّحُورُ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا يَا ابْنَ أَخِي شَيْئًا مِنْ الشَّهْرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazon roʻzasini tutdik. U zot oyning (biror kechasida) bizga (kechasi imom boʻlib) namoz oʻqib bermadilar, toki yigirma toʻrtinchi kecha boʻlganda Rasululloh ﷺ bizga kechaning uchdan biri oʻtay deguncha namoz oʻqib berdilar. Undan keyingi kecha boʻlganda bizga namoz oʻqib bermadilar. Yigirma oltinchi kecha boʻlganda Rasululloh ﷺ bizga kechaning yarmi oʻtay deguncha namoz oʻqib berdilar. Men: «Yo Rasululloh, shu kechamizning qolganida ham bizga nafl (namoz) oʻqib berganingizda edi», dedim. U zot: «Yoʻq; albatta, kishi imom bilan u (namozdan) qaytguncha turib namoz oʻqisa, unga bir kechalik qiyom (savobi) yoziladi», dedilar. Undan keyingi kecha boʻlganda bizga namoz oʻqib bermadilar. Yigirma sakkizinchi kecha boʻlganda esa Rasululloh ﷺ ahli-oilalarini toʻpladilar, odamlar ham u zotning oldilariga yigʻildilar va Rasululloh ﷺ bizga falohni boy berishimizga oz qolguncha namoz oʻqib berdilar. Men: «Faloh nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi. Soʻngra, ey ukamning oʻgʻli, oyning (qolgan qismi)da bizga (kechasi) namoz oʻqib bermadilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазон рўзасини тутдик. У зот ойнинг (бирор кечасида) бизга (кечаси имом бўлиб) намоз ўқиб бермадилар, токи йигирма тўртинчи кеча бўлганда Расулуллоҳ ﷺ бизга кечанинг учдан бири ўтай дегунча намоз ўқиб бердилар. Ундан кейинги кеча бўлганда бизга намоз ўқиб бермадилар. Йигирма олтинчи кеча бўлганда Расулуллоҳ ﷺ бизга кечанинг ярми ўтай дегунча намоз ўқиб бердилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, шу кечамизнинг қолганида ҳам бизга нафл (намоз) ўқиб берганингизда эди», дедим. У зот: «Йўқ; албатта, киши имом билан у (намоздан) қайтгунча туриб намоз ўқиса, унга бир кечалик қиём (савоби) ёзилади», дедилар. Ундан кейинги кеча бўлганда бизга намоз ўқиб бермадилар. Йигирма саккизинчи кеча бўлганда эса Расулуллоҳ ﷺ аҳли-оилаларини тўпладилар, одамлар ҳам у зотнинг олдиларига йиғилдилар ва Расулуллоҳ ﷺ бизга фалоҳни бой беришимизга оз қолгунча намоз ўқиб бердилар. Мен: «Фалоҳ нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди. Сўнгра, эй укамнинг ўғли, ойнинг (қолган қисми)да бизга (кечаси) намоз ўқиб бермадилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَعَبْدُ الصَّمَدِ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ وَقَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ الرَّحَبِيُّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِنِّي حَرَّمْتُ عَلَى نَفْسِي الظُّلْمَ وَعَلَى عِبَادِي أَلَا فَلَا تَظَالَمُوا كُلُّ بَنِي آدَمَ يُخْطِئُ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ ثُمَّ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرُ لَهُ وَلَا أُبَالِي وَقَالَ يَا بَنِي آدَمَ كُلُّكُمْ كَانَ ضَالًّا إِلَّا مَنْ هَدَيْتُ وَكُلُّكُمْ كَانَ عَارِيًا إِلَّا مَنْ كَسَوْتُ وَكُلُّكُمْ كَانَ جَائِعًا إِلَّا مَنْ أَطْعَمْتُ وَكُلُّكُمْ كَانَ ظَمْآنًا إِلَّا مَنْ سَقَيْتُ فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ وَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ وَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ وَاسْتَسْقُونِي أَسْقِكُمْ يَا عِبَادِي لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَجِنَّكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَصَغِيرَكُمْ وَكَبِيرَكُمْ وَذَكَرَكُمْ وَأُنْثَاكُمْ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ وَعُسِيَّكُمْ وَبَنِيكُمْ عَلَى قَلْبِ أَتْقَاكُمْ رَجُلًا وَاحِدًا لَمْ تَزِيدُوا فِي مُلْكِي شَيْئًا وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَجِنَّكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَصَغِيرَكُمْ وَكَبِيرَكُمْ وَذَكَرَكُمْ وَأُنْثَاكُمْ عَلَى قَلْبِ أَكْفَرِكُمْ رَجُلًا لَمْ تُنْقِصُوا مِنْ مُلْكِي شَيْئًا إِلَّا كَمَا يُنْقِصُ رَأْسُ الْمِخْيَطِ مِنْ الْبَحْرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi — u zot buni Robbisi azza va jalladan rivoyat qiladilar: «Albatta, Men zulmni Oʻzimga harom qildim va bandalarimga ham (harom qildim). Bas, bir-biringizga zulm qilmanglar. Odam farzandlarining hammasi kechasi ham, kunduzi ham xato qiladi, soʻng Mendan magʻfirat soʻraydi — Men esa uni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman». Va (Alloh) dedi: «Ey Odam farzandlari, hammangiz adashgan edingiz — Men hidoyat qilganlardan boshqangiz; hammangiz yalangʻoch edingiz — Men kiydirganlardan boshqangiz; hammangiz och edingiz — Men taomlantirganlardan boshqangiz; hammangiz chanqagan edingiz — Men sugʻorganlardan boshqangiz. Bas, Mendan hidoyat soʻranglar — sizlarni hidoyat qilaman; Mendan kiyim soʻranglar — sizlarni kiydiraman; Mendan taom soʻranglar — sizlarni taomlantiraman; Mendan suv soʻranglar — sizlarni sugʻoraman. Ey bandalarim, agar avvalgingiz va oxiringiz, jinlaringiz va insonlaringiz, kichigingiz va kattangiz, erkagingiz va ayolingiz — Abdus-Somad dedi: keksalaringiz va bolalaringiz — eng taqvodoringizning qalbi uzra bir kishi boʻlsangiz ham, mulkimga hech narsa ziyoda qilmagan boʻlar edingiz. Agar avvalgingiz va oxiringiz, jinlaringiz va insonlaringiz, kichigingiz va kattangiz, erkagingiz va ayolingiz eng kofiringizning qalbi uzra bir kishi boʻlsangiz ham, mulkimdan hech narsani kamaytirmagan boʻlar edingiz — magar igna uchi dengizdan kamaytirgani kabi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади — у зот буни Роббиси азза ва жалладан ривоят қиладилар: «Албатта, Мен зулмни Ўзимга ҳаром қилдим ва бандаларимга ҳам (ҳаром қилдим). Бас, бир-бирингизга зулм қилманглар. Одам фарзандларининг ҳаммаси кечаси ҳам, кундузи ҳам хато қилади, сўнг Мендан мағфират сўрайди — Мен эса уни мағфират қиламан ва парво қилмайман». Ва (Аллоҳ) деди: «Эй Одам фарзандлари, ҳаммангиз адашган эдингиз — Мен ҳидоят қилганлардан бошқангиз; ҳаммангиз яланғоч эдингиз — Мен кийдирганлардан бошқангиз; ҳаммангиз оч эдингиз — Мен таомлантирганлардан бошқангиз; ҳаммангиз чанқаган эдингиз — Мен суғорганлардан бошқангиз. Бас, Мендан ҳидоят сўранглар — сизларни ҳидоят қиламан; Мендан кийим сўранглар — сизларни кийдираман; Мендан таом сўранглар — сизларни таомлантираман; Мендан сув сўранглар — сизларни суғораман. Эй бандаларим, агар аввалгингиз ва охирингиз, жинларингиз ва инсонларингиз, кичигингиз ва каттангиз, эркагингиз ва аёлингиз — Абдус-Сомад деди: кексаларингиз ва болаларингиз — энг тақводорингизнинг қалби узра бир киши бўлсангиз ҳам, мулкимга ҳеч нарса зиёда қилмаган бўлар эдингиз. Агар аввалгингиз ва охирингиз, жинларингиз ва инсонларингиз, кичигингиз ва каттангиз, эркагингиз ва аёлингиз энг кофирингизнинг қалби узра бир киши бўлсангиз ҳам, мулкимдан ҳеч нарсани камайтирмаган бўлар эдингиз — магар игна учи денгиздан камайтиргани каби».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الْأَرْضِ أَوَّلُ قَالَ الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيُّ قَالَ ثُمَّ الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى قَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي بَيْتَ الْمَقْدِسِ قَالَ قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ أَرْبَعُونَ سَنَةً وَأَيْنَمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلَاةُ فَصَلِّ فَإِنَّهُ مَسْجِدٌقَالَ أَبِي وَابْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيَّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, yer yuzida birinchi boʻlib qaysi masjid qoʻyilgan?» dedim. U zot: «Masjidul-Harom», dedilar. «Soʻng qaysi?» dedim. «Soʻng Masjidul-Aqso», dedilar. Abu Muoviya: yaʼni Baytul-Maqdis, dedi. «Ikkovi orasida qancha (vaqt) bor?» dedim. «Qirq yil. Qayerda namoz (vaqti) senga yetib qolsa, oʻsha yerda namoz oʻqi, chunki u masjiddir», dedilar. Otam va Ibn Jaʼfar aytdilar: bizga Shuʼba Sulaymondan rivoyat qildi, u: men Ibrohim at-Taymiyni eshitdim, dedi — va uning maʼnosini zikr qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, ер юзида биринчи бўлиб қайси масжид қўйилган?» дедим. У зот: «Масжидул-Ҳаром», дедилар. «Сўнг қайси?» дедим. «Сўнг Масжидул-Ақсо», дедилар. Абу Муовия: яъни Байтул-Мақдис, деди. «Иккови орасида қанча (вақт) бор?» дедим. «Қирқ йил. Қаерда намоз (вақти) сенга етиб қолса, ўша ерда намоз ўқи, чунки у масжиддир», дедилар. Отам ва Ибн Жаъфар айтдилар: бизга Шуъба Сулаймондан ривоят қилди, у: мен Иброҳим ат-Таймийни эшитдим, деди — ва унинг маъносини зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ قَالَأَخَّرَ ابْنُ زِيَادٍ الصَّلَاةَ فَأَتَانِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّامِتِ فَأَلْقَيْتُ لَهُ كُرْسِيًّا فَجَلَسَ عَلَيْهِ فَذَكَرْتُ لَهُ صَنِيعَ ابْنِ زِيَادٍ فَعَضَّ عَلَى شَفَتِهِ وَضَرَبَ فَخِذِي وَقَالَ إِنِّي سَأَلْتُ أَبَا ذَرٍّ كَمَا سَأَلْتَنِي فَضَرَبَ فَخِذِي كَمَا ضَرَبْتُ عَلَى فَخِذِكَ وَقَالَ إِنِّي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَضَرَبَ فَخِذِي كَمَا ضَرَبْتُ فَخِذَكَ فَقَالَ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكَتْكَ مَعَهُمْ فَصَلِّ وَلَا تَقُلْ إِنِّي قَدْ صَلَّيْتُ وَلَا أُصَلِّي

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibn Ziyod namozni kechiktirdi. Shunda Abdulloh ibn as-Somit oldimga keldi, men unga bir kursi qoʻydim, u unga oʻtirdi va men unga Ibn Ziyodning qilmishini aytdim. Shunda u (gʻazabidan) lablarini tishladi va sonimga urib: «Men Abu Zardan sen mendan soʻraganingdek soʻragan edim, u sonimga sen soningga urganingdek urib: ‹Men Rasululloh ﷺ dan sen mendan soʻraganingdek soʻragan edim, u sonimga sen soningga urganingdek urib: ‹Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar sen namozni ular bilan (jamoatda) topib qolsang, oʻqiyver va: ‹Men allaqachon oʻqigan edim, endi oʻqimayman› dema›, — dedilar›», dedi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ибн Зиёд намозни кечиктирди. Шунда Абдуллоҳ ибн ас-Сомит олдимга келди, мен унга бир курси қўйдим, у унга ўтирди ва мен унга Ибн Зиёднинг қилмишини айтдим. Шунда у (ғазабидан) лабларини тишлади ва сонимга уриб: «Мен Абу Зардан сен мендан сўраганингдек сўраган эдим, у сонимга сен сонингга урганингдек уриб: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ дан сен мендан сўраганингдек сўраган эдим, у сонимга сен сонингга урганингдек уриб: ‹Намозни ўз вақтида ўқи. Агар сен намозни улар билан (жамоатда) топиб қолсанг, ўқийвер ва: ‹Мен аллақачон ўқиган эдим, энди ўқимайман› дема›, — дедилар›», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحَدُكُمْ قَامَ يُصَلِّي فَإِنَّهُ يَسْتُرُهُ إِذَا كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ فَإِنَّهُ يَقْطَعُ صَلَاتَهُ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ قَالَ فَقُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا بَالُ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ مِنْ الْكَلْبِ الْأَحْمَرِ مِنْ الْكَلْبِ الْأَصْفَرِ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqishga turganda, agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlsa, u (narsa) uni toʻsadi (sutra boʻladi). Agar oldida egar oxiri (qoshi)dek (narsa) boʻlmasa, eshak, ayol va qora it (oʻtishi) uning namozini uzib (botil qilib) yuboradi», — dedilar. Men: «Ey Abu Zarr, qora itning qizil itdan, sariq itdan (qanday) farqi bor?» — dedim. U: «Ey ukamning oʻgʻli, men ham sen mendan soʻraganingdek Rasululloh ﷺ dan soʻragan edim, shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», — dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқишга турганда, агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлса, у (нарса) уни тўсади (сутра бўлади). Агар олдида эгар охири (қоши)дек (нарса) бўлмаса, эшак, аёл ва қора ит (ўтиши) унинг намозини узиб (ботил қилиб) юборади», — дедилар. Мен: «Эй Абу Зарр, қора итнинг қизил итдан, сариқ итдан (қандай) фарқи бор?» — дедим. У: «Эй укамнинг ўғли, мен ҳам сен мендан сўраганингдек Расулуллоҳ ﷺ дан сўраган эдим, шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَبَيْنَا أَنَا فِي حَلَقَةٍ فِيهَا مَلَأٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَاتَّبَعْتُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى سَارِيَةٍ فَقُلْتُ مَا رَأَيْتُ هَؤُلَاءِ إِلَّا كَرِهُوا مَا قُلْتَ لَهُمْ فَقَالَ إِنَّ خَلِيلِي أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانِي فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَرَى أُحُدًا فَنَظَرْتُ مَا عَلَيْهِ مِنْ الشَّمْسِ وَأَنَا أَظُنُّهُ يَبْعَثُنِي فِي حَاجَةٍ فَقُلْتُ أَرَاهُ قَالَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ لِي مِثْلَهُ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ كُلَّهُ إِلَّا ثَلَاثَةَ الدَّنَانِيرِ

Ahnaf ibn Qays (rahimahulloh) aytdi: Madinaga keldim. Bir halqada — unda Qurayshdan bir jamoa bor edi — oʻtirganimda, birdan bir kishi keldi — va (roviy) hadisni zikr qildi. Men unga ergashdim, toki u bir ustunning yoniga oʻtirguncha. Men: «Men bularning sen aytgan narsani yoqtirmaganliklaridan boshqasini koʻrmadim», dedim. U: «Mening doʻstim Abul-Qosim ﷺ meni chaqirib: ‹Ey Abu Zarr›, dedilar. Men javob berdim. Soʻng: ‹Uhudni koʻryapsanmi?› dedilar. Men quyoshning uning ustida (qancha qolgani)ga qaradim — u zot meni biror hojat bilan yuboradilar deb oʻylab — va: ‹Uni koʻryapman›, dedim. Shunda: ‹Menda shu (Uhud) misli oltin boʻlib, uni butunlay ehson qilib, faqat uch dinordan boshqasini qoldirmasligim meni shod qilmaydi›, dedilar», dedi.Аҳнаф ибн Қайс (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мадинага келдим. Бир ҳалқада — унда Қурайшдан бир жамоа бор эди — ўтирганимда, бирдан бир киши келди — ва (ровий) ҳадисни зикр қилди. Мен унга эргашдим, токи у бир устуннинг ёнига ўтиргунча. Мен: «Мен буларнинг сен айтган нарсани ёқтирмаганликларидан бошқасини кўрмадим», дедим. У: «Менинг дўстим Абул-Қосим ﷺ мени чақириб: ‹Эй Абу Зарр›, дедилар. Мен жавоб бердим. Сўнг: ‹Уҳудни кўряпсанми?› дедилар. Мен қуёшнинг унинг устида (қанча қолгани)га қарадим — у зот мени бирор ҳожат билан юборадилар деб ўйлаб — ва: ‹Уни кўряпман›, дедим. Шунда: ‹Менда шу (Уҳуд) мисли олтин бўлиб, уни бутунлай эҳсон қилиб, фақат уч динордан бошқасини қолдирмаслигим мени шод қилмайди›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ قَالَ سَمِعْتُ سُوَيْدَ بْنَ الْحَارِثِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا قَالَ شُعْبَةُ أَوْ قَالَ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي أُحُدًا ذَهَبًا أَدَعُ مِنْهُ يَوْمَ أَمُوتُ دِينَارًا أَوْ نِصْفَ دِينَارٍ إِلَّا لِغَرِيمٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menda Uhud misli oltin boʻlishini yoqtirmayman», dedilar. Shuʼba dedi: yoki: «Menda Uhud (miqdoricha) oltin boʻlib, oʻladigan kunimda undan bir dinor yoki yarim dinorni qoldirishimni yoqtirmayman — magar u qarzdorga (toʻlanadigan) boʻlsa, boshqa gap», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менда Уҳуд мисли олтин бўлишини ёқтирмайман», дедилар. Шуъба деди: ёки: «Менда Уҳуд (миқдорича) олтин бўлиб, ўладиган кунимда ундан бир динор ёки ярим динорни қолдиришимни ёқтирмайман — магар у қарздорга (тўланадиган) бўлса, бошқа гап», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَشْيَاءَ يُؤْجَرُ فِيهَا الرَّجُلُ حَتَّى ذَكَرَ لِي غَشَيَانَ أَهْلِهِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُؤْجَرُ فِي شَهْوَتِهِ يُصِيبُهَا قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ آثِمًا أَلَيْسَ كَانَ يَكُونُ عَلَيْهِ الْوِزْرُ فَقَالُوا نَعَمْ قَالَ فَكَذَلِكَ يُؤْجَرُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot kishi ajr oladigan narsalarni zikr qildilar, hatto ahli bilan qoʻshilishini ham zikr qildilar. Shunda: «Yo Rasululloh, u oʻz shahvatini qondirsa ham ajr oladimi?» dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar u gunohkor boʻlganida, unga gunoh boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Xuddi shunday, u ajr oladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот киши ажр оладиган нарсаларни зикр қилдилар, ҳатто аҳли билан қўшилишини ҳам зикр қилдилар. Шунда: «Ё Расулуллоҳ, у ўз шаҳватини қондирса ҳам ажр оладими?» дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар у гуноҳкор бўлганида, унга гуноҳ бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Худди шундай, у ажр олади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَوْصَانِي خَلِيلِي عَلَيْهِ السَّلَام بِثَلَاثَةٍ اسْمَعْ وَأَطِعْ وَلَوْ لِعَبْدٍ مُجَدَّعِ الْأَطْرَافِ وَإِذَا صَنَعْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَانِكَ فَأَصِبْهُمْ مِنْهُ بِمَعْرُوفٍ وَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَإِذَا وَجَدْتَ الْإِمَامَ قَدْ صَلَّى فَقَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ وَإِلَّا فَهِيَ نَافِلَةٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Doʻstim alayhissalom menga uch (narsa)ni vasiyat qildilar: «Eshit va itoat qil — garchi aʼzolari kesilgan bir qul (amir) boʻlsa ham. Shoʻrva pishirsang, suvini koʻpaytir, soʻng qoʻshnilaringdan bir uy ahliga qara va maʼruf bilan ularga ham undan yetkaz. Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar imom oʻqib boʻlganini topsang, namozingni saqlab qolgan boʻlasan; aks holda u (jamoat bilan oʻqiganing) senga nafl boʻladi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Дўстим алайҳиссалом менга уч (нарса)ни васият қилдилар: «Эшит ва итоат қил — гарчи аъзолари кесилган бир қул (амир) бўлса ҳам. Шўрва пиширсанг, сувини кўпайтир, сўнг қўшниларингдан бир уй аҳлига қара ва маъруф билан уларга ҳам ундан етказ. Намозни ўз вақтида ўқи. Агар имом ўқиб бўлганини топсанг, намозингни сақлаб қолган бўласан; акс ҳолда у (жамоат билан ўқиганинг) сенга нафл бўлади».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَسْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ أَحَبَّ الْكَلَامِ إِلَى اللَّهِ أَنْ يَقُولَ الْعَبْدُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ قَالَ حَجَّاجٌ إِنَّهُ سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَحَبِّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَوْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّ الْكَلَامِ إِلَى اللَّهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Allohning Nabiysi ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Albatta, Allohga eng suyukli kalom — bandaning ‹Subhanallohi va bihamdihi› deyishidir», dedilar. Hajjoj dedi: u Nabiy ﷺdan Alloh azza va jallaga eng suyukli amal haqida soʻradi; yoki Nabiy ﷺ: «Albatta, Allohga eng suyukli kalom — ‹Subhanallohi va bihamdihi›dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Аллоҳнинг Набийси ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Албатта, Аллоҳга энг суюкли калом — банданинг ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи› дейишидир», дедилар. Ҳажжож деди: у Набий ﷺдан Аллоҳ азза ва жаллага энг суюкли амал ҳақида сўради; ёки Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳга энг суюкли калом — ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи›дир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَقْطَعُ الصَّلَاةَ إِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْ الرَّجُلِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ فَقُلْتُ مَا بَالُ الْأَسْوَدِ فِي الْأَحْمَرِ فَقَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ إِنَّ الْأَسْوَدَ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Kishining roʻparasida egar qoshidek (narsa) boʻlmasa, ayol, eshak va qora it namozni uzadi», dedilar. Men: «Qora itning qizil itdan (qanday) farqi bor?» dedim. U (Abu Zarr): «Men ham Rasululloh ﷺdan sen mendan soʻraganingdek soʻragan edim, shunda u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Кишининг рўпарасида эгар қошидек (нарса) бўлмаса, аёл, эшак ва қора ит намозни узади», дедилар. Мен: «Қора итнинг қизил итдан (қандай) фарқи бор?» дедим. У (Абу Зарр): «Мен ҳам Расулуллоҳ ﷺдан сен мендан сўраганингдек сўраган эдим, шунда у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ الْمَعْرُورَ بْنَ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ ثَوْبٌ وَعَلَى غُلَامِهِ ثَوْبٌ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ أَيْ مَعْنَى الْحَدِيثِ الَّذِي بَعْدَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ حَجَّاجٌ سَمِعْتُ الْمَعْرُورَ قَالَرَأَيْتُ أَبَا ذَرٍّ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ قَالَ حَجَّاجٌ بِالرَّبَذَةِ وَعَلَى غُلَامِهِ مِثْلُهُ قَالَ حَجَّاجٌ مَرَّةً أُخْرَى فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَذَكَرَ أَنَّهُ سَابَّ رَجُلًا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَيَّرَهُ بِأُمِّهِ قَالَ فَأَتَى الرَّجُلُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيَكْسُهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ عَلَيْهِ

Maʼrur ibn Suvayd aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu)ni Rabazada uchratdim — uning ustida bir kiyim, gʻulomining ustida ham bir kiyim bor edi — va (roviy) shuning maʼnosini zikr qildi. Maʼrur aytdi: Abu Zarrni koʻrdim, uning ustida bir sarpo (hulla) bor edi — Hajjoj: Rabazada, dedi — gʻulomining ustida ham unga oʻxshashi bor edi. Men undan bu haqda soʻradim. U zikr qildiki, Rasululloh ﷺ zamonida u bir kishi bilan soʻkishib, uni onasi bilan ayblab taʼna qilgan ekan. Oʻsha kishi Nabiy ﷺning oldilariga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Sen shunday kishisanki, senda johiliyat (qoldigʻi) bor. Ular birodarlaringiz va xizmatkorlaringizdir, Alloh ularni sizlarning qoʻllaringiz ostiga qoʻygan. Bas, kimning birodari uning qoʻli ostida boʻlsa, oʻzi yeydigan narsadan unga ham yedirsin, oʻzi kiyadigan narsadan unga ham kiydirsin va ularga qurbi yetmaydigan ishni yuklamanglar. Agar yuklasangiz, u ishda ularga yordam beringlar», dedilar.Маърур ибн Сувайд айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)ни Рабазада учратдим — унинг устида бир кийим, ғуломининг устида ҳам бир кийим бор эди — ва (ровий) шунинг маъносини зикр қилди. Маърур айтди: Абу Заррни кўрдим, унинг устида бир сарпо (ҳулла) бор эди — Ҳажжож: Рабазада, деди — ғуломининг устида ҳам унга ўхшаши бор эди. Мен ундан бу ҳақда сўрадим. У зикр қилдики, Расулуллоҳ ﷺ замонида у бир киши билан сўкишиб, уни онаси билан айблаб таъна қилган экан. Ўша киши Набий ﷺнинг олдиларига келиб, буни у зотга айтди. Шунда Набий ﷺ унга: «Сен шундай кишисанки, сенда жоҳилият (қолдиғи) бор. Улар биродарларингиз ва хизматкорларингиздир, Аллоҳ уларни сизларнинг қўлларингиз остига қўйган. Бас, кимнинг биродари унинг қўли остида бўлса, ўзи ейдиган нарсадан унга ҳам едирсин, ўзи киядиган нарсадан унга ҳам кийдирсин ва уларга қурби етмайдиган ишни юкламанглар. Агар юкласангиз, у ишда уларга ёрдам беринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنِ الْمَعْرُورِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَبَشَّرَنِي وَقَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ بَشَّرَنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام أَنَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga Jibril — alayhissalom — kelib, meni shu (xabar bilan) xushxabarladiki, ummatingdan kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar. Men: «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham(mi)?» dedim. (Paygʻambar): «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга Жибрил — алайҳиссалом — келиб, мени шу (хабар билан) хушхабарладики, умматингдан ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради», дедилар. Мен: «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам(ми)?» дедим. (Пайғамбар): «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَبَهْزٌ وَحَجَّاجٌ قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ قَالَ بَهْزٌ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ الْأَحْدَبُ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَالَ حَجَّاجٌ سَمِعْتُ مُجَاهِدًا عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي جُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا وَأُحِلَّتْ لِي الْغَنَائِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِنَبِيٍّ قَبْلِي وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ عَلَى عَدُوِّي وَبُعِثْتُ إِلَى كُلِّ أَحْمَرَ وَأَسْوَدَ وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ وَهِيَ نَائِلَةٌ مِنْ أُمَّتِي مَنْ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا قَالَ حَجَّاجٌ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Menga besh (narsa) berildiki, mendan avval ular hech kimga berilmagan: yer men uchun poklovchi va masjid qilindi; gʻanimatlar menga halol qilindi — mendan avvalgi hech bir paygʻambarga halol boʻlmagan edi; men dushmanimga (qarshi) bir oylik yoʻl (masofasidagi) qoʻrquv bilan nusratlandim; men har bir qizil va qoraga yuborildim; va menga shafoat berildi — u ummatimdan Allohga hech narsani sherik qilmaganlarga yetadi», dedilar. Hajjoj: «Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlganlarga», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Менга беш (нарса) берилдики, мендан аввал улар ҳеч кимга берилмаган: ер мен учун покловчи ва масжид қилинди; ғаниматлар менга ҳалол қилинди — мендан аввалги ҳеч бир пайғамбарга ҳалол бўлмаган эди; мен душманимга (қарши) бир ойлик йўл (масофасидаги) қўрқув билан нусратландим; мен ҳар бир қизил ва қорага юборилдим; ва менга шафоат берилди — у умматимдан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаганларга етади», дедилар. Ҳажжож: «Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлганларга», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلَا يُزَكِّيهِمْ قَالَ فَقَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالَ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ خَابُوا وَخَسِرُوا خَابُوا وَخَسِرُوا خَابُوا وَخَسِرُوا قَالَ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمَنَّانُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Uch (toifa) borki, Alloh azza va jalla qiyomat kuni ularga gapirmaydi, ularga qaramaydi va ularni poklamaydi», dedilar. (Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ buni uch marta oʻqidilar. Shunda Abu Zarr: «Ular noumid boʻldi va ziyon koʻrdi, noumid boʻldi va ziyon koʻrdi, noumid boʻldi va ziyon koʻrdi! Ular kim, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «(Kiyimini) isbol qiluvchi, minnat qiluvchi va molini yolgʻon qasam bilan sotuvchidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ азза ва жалла қиёмат куни уларга гапирмайди, уларга қарамайди ва уларни покламайди», дедилар. (Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ буни уч марта ўқидилар. Шунда Абу Зарр: «Улар ноумид бўлди ва зиён кўрди, ноумид бўлди ва зиён кўрди, ноумид бўлди ва зиён кўрди! Улар ким, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «(Кийимини) исбол қилувчи, миннат қилувчи ва молини ёлғон қасам билан сотувчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَامٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صُمْتَ مِنْ شَهْرٍ ثَلَاثًا فَصُمْ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Agar oydan uch (kun) roʻza tutsang, oʻn uch, oʻn toʻrt va oʻn beshinchi (kunlarni) roʻza tut», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Агар ойдан уч (кун) рўза тутсанг, ўн уч, ўн тўрт ва ўн бешинчи (кунларни) рўза тут», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ مُنْذِرٍ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَشْيَاخٍ لَهُمْ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ مُنْذِرِ بْنِ يَعْلَى أَبِي يَعْلَى عَنْ أَشْيَاخٍ لَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى شَاتَيْنِ تَنْتَطِحَانِ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي فِيمَ تَنْتَطِحَانِ قَالَ لَا قَالَ لَكِنَّ اللَّهَ يَدْرِي وَسَيَقْضِي بَيْنَهُمَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — va (Abu Muoviya) uning maʼnosini zikr qildi —: Rasululloh ﷺ ikkita qoʻyning suzishayotganini koʻrdilar va: «Ey Abu Zarr, ular nima uchun suzishayotganini bilasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Lekin Alloh biladi va tez orada ular oʻrtasida hukm qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — ва (Абу Муовия) унинг маъносини зикр қилди —: Расулуллоҳ ﷺ иккита қўйнинг сузишаётганини кўрдилар ва: «Эй Абу Зарр, улар нима учун сузишаётганини биласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Лекин Аллоҳ билади ва тез орада улар ўртасида ҳукм қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ الْمُنْذِرِ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَشْيَاخٍ لَهُمْ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَلَقَدْ تَرَكَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا يَتَقَلَّبُ فِي السَّمَاءِ طَائِرٌ إِلَّا ذَكَّرَنَا مِنْهُ عِلْمًاحَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا فِطْرٌ عَنِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْمَعْنَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni shunday (holda) tark etdilarki, osmonda qanot qoqib uchayotgan bir qush ham yoʻqki, u haqda bizga bir ilm eslatmagan boʻlsalar. Bizga Hajjoj rivoyat qildi: bizga Fitr Munzirdan, u Abu Zarrdan — maʼnoda (shu kabi) rivoyat qildi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни шундай (ҳолда) тарк этдиларки, осмонда қанот қоқиб учаётган бир қуш ҳам йўқки, у ҳақда бизга бир илм эслатмаган бўлсалар. Бизга Ҳажжож ривоят қилди: бизга Фитр Мунзирдан, у Абу Заррдан — маънода (шу каби) ривоят қилди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ مِنْ بَنِي تَيْمِ اللَّهِ مَوْلًى لَهُمْ قَالَ رَجَعْنَا مِنْ جَنَازَةٍ فَمَرَرْنَا بِزَيْدِ بْنِ وَهْبٍ فَحَدَّثَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْرِدْ قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ قَالَ حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ فَصَلَّى ثُمَّ قَالَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلَاةِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Nabiy ﷺ bilan safarda edik. Muazzin azon aytmoqchi boʻldi, Nabiy ﷺ: «Salqinlat», dedilar. Soʻng u yana azon aytmoqchi boʻldi, Nabiy ﷺ (yana): «Salqinlat», dedilar — buni uch marta aytdilar. (Abu Zarr) dedi: Toki biz tepaliklarning soyasini koʻrdik. Soʻng u zot namoz oʻqidilar va: «Albatta, issiqning qattiqligi jahannamning qaynogʻidandir. Bas, issiq qattiq boʻlsa, namozni salqinga suringlar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Набий ﷺ билан сафарда эдик. Муаззин азон айтмоқчи бўлди, Набий ﷺ: «Салқинлат», дедилар. Сўнг у яна азон айтмоқчи бўлди, Набий ﷺ (яна): «Салқинлат», дедилар — буни уч марта айтдилар. (Абу Зарр) деди: Токи биз тепаликларнинг соясини кўрдик. Сўнг у зот намоз ўқидилар ва: «Албатта, иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайноғидандир. Бас, иссиқ қаттиқ бўлса, намозни салқинга суринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهَاشِمٌ قَالَا حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَأَنَّ مُعَاوِيَةَ بْنَ حُدَيْجٍ مَرَّ عَلَى أَبِي ذَرٍّ وَهُوَ قَائِمٌ عِنْدَ فَرَسٍ لَهُ فَسَأَلَهُ مَا تُعَالِجُ مِنْ فَرَسِكَ هَذَا فَقَالَ إِنِّي أَظُنُّ أَنَّ هَذَا الْفَرَسَ قَدْ اسْتُجِيبَ لَهُ دَعْوَتُهُ قَالَ وَمَا دُعَاءُ الْبَهِيمَةِ مِنْ الْبَهَائِمِ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْ فَرَسٍ إِلَّا وَهُوَ يَدْعُو كُلَّ سَحَرٍ فَيَقُولُ اللَّهُمَّ أَنْتَ خَوَّلْتَنِي عَبْدًا مِنْ عِبَادِكَ وَجَعَلْتَ رِزْقِي بِيَدِهِ فَاجْعَلْنِي أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِقَالَ أَبِي وَوَافَقَهُ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ

Ibn Shimosadan rivoyat qilinadiki, Muoviya ibn Hudayj Abu Zarr (roziyallohu anhu)ning yonidan oʻtdi — u oʻz otining oldida turgan edi — va undan: «Bu otingdan nimani (koʻzlab) mashgʻul boʻlyapsan?» deb soʻradi. U: «Men bu otning duosi ijobat qilingan deb oʻlayman», dedi. U: «Hayvonlardan boʻlgan bir jonivorning duosi qanday boʻladi?» dedi. U: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, har bir ot, albatta, har sahar duo qilib: ‹Allohim, Sen meni bandalaringdan bir bandaga (qaram) qilding va rizqimni uning qoʻliga qoʻyding. Bas, meni unga ahlidan, molidan va bolasidan ham suyukliroq qilgin›, deydi», dedi. Otam dedi: unga Amr ibn al-Horis Ibn Shimosadan (rivoyat qilishda) muvofiq boʻldi.Ибн Шимосадан ривоят қилинадики, Муовия ибн Ҳудайж Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)нинг ёнидан ўтди — у ўз отининг олдида турган эди — ва ундан: «Бу отингдан нимани (кўзлаб) машғул бўляпсан?» деб сўради. У: «Мен бу отнинг дуоси ижобат қилинган деб ўлайман», деди. У: «Ҳайвонлардан бўлган бир жониворнинг дуоси қандай бўлади?» деди. У: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, ҳар бир от, албатта, ҳар саҳар дуо қилиб: ‹Аллоҳим, Сен мени бандаларингдан бир бандага (қарам) қилдинг ва ризқимни унинг қўлига қўйдинг. Бас, мени унга аҳлидан, молидан ва боласидан ҳам суюклироқ қилгин›, дейди», деди. Отам деди: унга Амр ибн ал-Ҳорис Ибн Шимосадан (ривоят қилишда) мувофиқ бўлди.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ خَالِدِ بْنِ ذَكْوَانَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ بْنُ بُشَيْرٍ عَنْ فُلَانٍ الْعَنَزِيِّ وَلَمْ يَقُلْ الْغُبَرِيِّ أَنَّهُأَقْبَلَ مَعَ أَبِي ذَرٍّ فَلَمَّا رَجَعَ تَقَطَّعَ النَّاسُ عَنْهُ فَقُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ بَعْضِ أَمْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنْ كَانَ سِرًّا مِنْ سِرِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ أُحَدِّثْكَ قُلْتُ لَيْسَ بِسِرٍّ وَلَكِنْ كَانَ إِذَا لَقِيَ الرَّجُلَ يَأْخُذُ بِيَدِهِ يُصَافِحُهُ قَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ لَمْ يَلْقَنِي قَطُّ إِلَّا أَخَذَ بِيَدِي غَيْرَ مَرَّةٍ وَاحِدَةٍ وَكَانَتْ تِلْكَ آخِرَهُنَّ أَرْسَلَ إِلَيَّ فَأَتَيْتُهُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ فَوَجَدْتُهُ مُضْطَجِعًا فَأَكْبَبْتُ عَلَيْهِ فَرَفَعَ يَدَهُ فَالْتَزَمَنِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ayyub ibn Bushayr Anaza (qabilasi)dan boʻlgan falon kishidan rivoyat qiladi — u «al-Gʻubariy» demadi — u Abu Zarr (roziyallohu anhu) bilan birga yoʻlga chiqdi. U qaytganida odamlar undan uzilib qolishdi. Men: «Ey Abu Zarr, men sendan Rasululloh ﷺning baʼzi ishlari haqida soʻramoqchiman», dedim. U: «Agar u Rasululloh ﷺning sirlaridan bir sir boʻlsa, senga aytmayman», dedi. Men: «U sir emas. U zot bir kishini uchratganlarida uning qoʻlidan tutib, koʻrishar edilarmi?» dedim. U: «Bilgan (kishi)ga yoʻliqding. U zot meni har gal uchratganlarida, albatta qoʻlimdan tutar edilar — faqat bir martadan boshqa; va oʻsha eng oxirgisi edi. U zot menga (odam) yubordilar, men u zotning huzurlariga vafot etgan kasalliklarida keldim va u zotni yonboshlab yotgan holda topdim. Men u zotning ustilariga engashdim, u zot qoʻllarini koʻtarib meni bagʻirlariga bosdilar — sollallohu alayhi va sallam», dedi.Айюб ибн Бушайр Аназа (қабиласи)дан бўлган фалон кишидан ривоят қилади — у «ал-Ғубарий» демади — у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) билан бирга йўлга чиқди. У қайтганида одамлар ундан узилиб қолишди. Мен: «Эй Абу Зарр, мен сендан Расулуллоҳ ﷺнинг баъзи ишлари ҳақида сўрамоқчиман», дедим. У: «Агар у Расулуллоҳ ﷺнинг сирларидан бир сир бўлса, сенга айтмайман», деди. Мен: «У сир эмас. У зот бир кишини учратганларида унинг қўлидан тутиб, кўришар эдиларми?» дедим. У: «Билган (киши)га йўлиқдинг. У зот мени ҳар гал учратганларида, албатта қўлимдан тутар эдилар — фақат бир мартадан бошқа; ва ўша энг охиргиси эди. У зот менга (одам) юбордилар, мен у зотнинг ҳузурларига вафот этган касалликларида келдим ва у зотни ёнбошлаб ётган ҳолда топдим. Мен у зотнинг устиларига энгашдим, у зот қўлларини кўтариб мени бағирларига босдилар — соллаллоҳу алайҳи ва саллам», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْحُسَيْنِ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ عَنَزَةَ أَنَّهُقَالَ لِأَبِي ذَرٍّ حِينَ سُيِّرَ مِنْ الشَّامِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَافِحُكُمْ إِذَا لَقِيتُمُوهُ فَقَالَ مَا لَقِيتُهُ قَطُّ إِلَّا صَافَحَنِي

Anaza (qabilasi)dan bir kishidan rivoyat qilinadiki, u Abu Zarr (roziyallohu anhu) Shomdan koʻchirilganida unga (savol) berdi — va hadisni zikr qildi — va unda: «Rasululloh ﷺ sizlar bilan uchrashganingizda qoʻl berib koʻrishar edilarmi?» dedi. U: «Men u zot bilan qachon uchrashsam, albatta menga qoʻl berib koʻrishar edilar», dedi.Аназа (қабиласи)дан бир кишидан ривоят қилинадики, у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Шомдан кўчирилганида унга (савол) берди — ва ҳадисни зикр қилди — ва унда: «Расулуллоҳ ﷺ сизлар билан учрашганингизда қўл бериб кўришар эдиларми?» деди. У: «Мен у зот билан қачон учрашсам, албатта менга қўл бериб кўришар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجْنَا مِنْ حَاشِي الْمَدِينَةِ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَإِنْ جِئْتَ وَقَدْ صَلَّى الْإِمَامُ كُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ قَبْلَ ذَلِكَ وَإِنْ جِئْتَ وَلَمْ يُصَلِّ صَلَّيْتَ مَعَهُ وَكَانَتْ صَلَاتُكَ لَكَ نَافِلَةً وَكُنْتَ قَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ النَّاسُ جَاعُوا حَتَّى لَا تَبْلُغَ مَسْجِدَكَ مِنْ الْجَهْدِ أَوْ لَا تَرْجِعَ إِلَى فِرَاشِكَ مِنْ الْجَهْدِ فَكَيْفَ أَنْتَ صَانِعٌ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ تَصَبَّرْ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ النَّاسُ مَاتُوا حَتَّى يَكُونَ الْبَيْتُ بِالْعَبْدِ فَكَيْفَ أَنْتَ صَانِعٌ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ تَعَفَّفْ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَرَأَيْتَ إِنْ النَّاسُ قُتِلُوا حَتَّى يَغْرَقَ حِجَارَةُ الزَّيْتِ مِنْ الدِّمَاءِ كَيْفَ أَنْتَ صَانِعٌ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ تَدْخُلُ بَيْتَكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنْ أَنَا دُخِلَ عَلَيَّ قَالَ تَأْتِي مَنْ أَنْتَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ وَأَحْمِلُ السِّلَاحَ قَالَ إِذًا شَارَكْتَ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ أَصْنَعُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنْ خِفْتَ أَنْ يَبْهَرَكَ شُعَاعُ السَّيْفِ فَأَلْقِ طَائِفَةً مِنْ رِدَائِكَ عَلَى وَجْهِكَ يَبُوءُ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Madina chekkasidan chiqqanimizda men Nabiy ﷺning ortlarida edim. U zot: «Ey Abu Zarr, namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar kelsang-u imom oʻqib boʻlgan boʻlsa, sen namozingni undan avval saqlab qolgan boʻlasan. Agar kelsang-u u hali oʻqimagan boʻlsa, u bilan birga oʻqiysan, namozing esa senga nafl boʻladi va namozingni saqlab qolgan boʻlasan. Ey Abu Zarr, aytchi, agar odamlar shu qadar ochlikka duchor boʻlsalarki, holsizlikdan masjidingga yeta olmasang yoki holsizlikdan toʻshagingga qayta olmasang, qanday qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Sabr qil. Ey Abu Zarr, aytchi, agar odamlar shu qadar oʻlsalarki, bir uy (bahosi) bir qulga (teng) boʻlsa, qanday qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Iffatli boʻl», dedilar. «Ey Abu Zarr, aytchi, agar odamlar shu qadar oʻldirilsalarki, Hijoratuz-Zayt qonga gʻarq boʻlsa, qanday qilasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Uyingga kirasan», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, agar mening (uyimga) kirilsa-chi?» dedim. U zot: «Oʻzing kimdan boʻlsang, oʻshaning oldiga borasan», dedilar. Men: «Qurol koʻtaraymi?» dedim. U zot: «Unda sen (ularga) sherik boʻlasan», dedilar. Men: «Qanday qilay, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Agar qilich yaltirogʻi koʻzingni qamashtirishidan qoʻrqsang, ridongning bir chetini yuzingga tashla — u sening gunohing bilan ham, oʻz gunohi bilan ham qaytadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мадина чеккасидан чиққанимизда мен Набий ﷺнинг ортларида эдим. У зот: «Эй Абу Зарр, намозни ўз вақтида ўқи. Агар келсанг-у имом ўқиб бўлган бўлса, сен намозингни ундан аввал сақлаб қолган бўласан. Агар келсанг-у у ҳали ўқимаган бўлса, у билан бирга ўқийсан, намозинг эса сенга нафл бўлади ва намозингни сақлаб қолган бўласан. Эй Абу Зарр, айтчи, агар одамлар шу қадар очликка дучор бўлсаларки, ҳолсизликдан масжидингга ета олмасанг ёки ҳолсизликдан тўшагингга қайта олмасанг, қандай қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Сабр қил. Эй Абу Зарр, айтчи, агар одамлар шу қадар ўлсаларки, бир уй (баҳоси) бир қулга (тенг) бўлса, қандай қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Иффатли бўл», дедилар. «Эй Абу Зарр, айтчи, агар одамлар шу қадар ўлдирилсаларки, Ҳижоратуз-Зайт қонга ғарқ бўлса, қандай қиласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Уйингга кирасан», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, агар менинг (уйимга) кирилса-чи?» дедим. У зот: «Ўзинг кимдан бўлсанг, ўшанинг олдига борасан», дедилар. Мен: «Қурол кўтарайми?» дедим. У зот: «Унда сен (уларга) шерик бўласан», дедилар. Мен: «Қандай қилай, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Агар қилич ялтироғи кўзингни қамаштиришидан қўрқсанг, ридонгнинг бир четини юзингга ташла — у сенинг гуноҳинг билан ҳам, ўз гуноҳи билан ҳам қайтади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عِيسَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَمُؤَمَّلٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَخِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى سَأَلْتُهُ عَنْ مَسْحِ الْحَصَى فَقَالَ وَاحِدَةً أَوْ دَعْ قَالَ مُؤَمَّلٌ عَنْ تَسْوِيَةِ الْحَصَى أَوْ مَسْحِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺdan har bir narsa haqida soʻradim, hatto (sajda oʻrnidagi) shagʻalni silash haqida ham soʻradim. U zot: «Bir marta (sila), yoki tark et», dedilar. Muammal: shagʻalni tekislash yoki silash (haqida) dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺдан ҳар бир нарса ҳақида сўрадим, ҳатто (сажда ўрнидаги) шағални силаш ҳақида ҳам сўрадим. У зот: «Бир марта (сила), ёки тарк эт», дедилар. Муаммал: шағални текислаш ёки силаш (ҳақида) деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُرَشِيِّ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَصُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنْ الشَّهْرِ حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ نَحْوٌ مِنْ ثُلُثِ اللَّيْلِ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا اللَّيْلَةَ الرَّابِعَةَ وَقَامَ بِنَا اللَّيْلَةَ الَّتِي تَلِيهَا حَتَّى ذَهَبَ نَحْوٌ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِنَا هَذِهِ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ مَعَ الْإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ بَقِيَّةُ لَيْلَتِهِ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا السَّادِسَةَ وَقَامَ بِنَا السَّابِعَةَ وَقَالَ وَبَعَثَ إِلَى أَهْلِهِ وَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلَاحُ قَالَ قُلْتُ وَمَا الْفَلَاحُ قَالَ السُّحُورُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazon roʻzasini tutdik. U zot oyning (birorta tunida) bizga (qiyom namozini) oʻqib bermadilar, toki yetti (kun) qolgunicha. Soʻng bizga imom boʻlib turdilar, toki tunning taxminan uchdan biri oʻtguncha. Soʻng toʻrtinchi tunda bizga oʻqib bermadilar. Undan keyingi tunda esa bizga tunning taxminan yarmi oʻtguncha oʻqib berdilar. Biz: «Yo Rasululloh, koshki shu tunimizning qolganida ham bizga nafl (oʻqib bersangiz)», dedik. U zot: «Albatta, kishi imom bilan birga u (namozdan) qaytguniga qadar tursa, unga tunining qolgani ham (qiyomda oʻtgan deb) hisoblanadi», dedilar. Soʻng oltinchi (tunda) bizga oʻqib bermadilar, yettinchi (tunda) esa bizga oʻqib berdilar. Va u zot ahllariga (odam) yubordilar, odamlar ham toʻplandi. Bizga shunday (uzoq) turdilarki, hatto falohni oʻtkazib yuborishimizdan qoʻrqdik. Men: «Faloh nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазон рўзасини тутдик. У зот ойнинг (бирорта тунида) бизга (қиём намозини) ўқиб бермадилар, токи етти (кун) қолгунича. Сўнг бизга имом бўлиб турдилар, токи туннинг тахминан учдан бири ўтгунча. Сўнг тўртинчи тунда бизга ўқиб бермадилар. Ундан кейинги тунда эса бизга туннинг тахминан ярми ўтгунча ўқиб бердилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, кошки шу тунимизнинг қолганида ҳам бизга нафл (ўқиб берсангиз)», дедик. У зот: «Албатта, киши имом билан бирга у (намоздан) қайтгунига қадар турса, унга тунининг қолгани ҳам (қиёмда ўтган деб) ҳисобланади», дедилар. Сўнг олтинчи (тунда) бизга ўқиб бермадилар, еттинчи (тунда) эса бизга ўқиб бердилар. Ва у зот аҳлларига (одам) юбордилар, одамлар ҳам тўпланди. Бизга шундай (узоқ) турдиларки, ҳатто фалоҳни ўтказиб юборишимиздан қўрқдик. Мен: «Фалоҳ нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ وَعَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ فَلَا تُحَرِّكُوا الْحَصَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozga tursa, rahmat unga yuzlanadi. Bas, shagʻalni qimirlatmanglar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозга турса, раҳмат унга юзланади. Бас, шағални қимирлатманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَبِيبٍ مَوْلَى عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ أَيُّ الْعَتَاقَةِ أَفْضَلُ قَالَ أَنْفَسُهَا قَالَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَجِدْ قَالَ فَتُعِينُ الصَّانِعَ أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَسْتَطِعْ قَالَ فَدَعْ النَّاسَ مِنْ شَرِّكَ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تَصَّدَّقُ بِهَا عَنْ نَفْسِكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir kishi kelib, u zotdan soʻradi: «Yo Rasululloh, qaysi amal afzalroq?» dedi. U zot: «Allohga iymon keltirish va Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar. U: «Qaysi (qulni) ozod qilish afzalroq?» dedi. U zot: «Ularning eng qimmatlisi», dedilar. U: «Aytingchi, agar (bunga) qodir boʻlmasam?» dedi. U zot: «Unda bir hunarmandga yordam berasan yoki bir uquvsizga (biror narsa) ishlab berasan», dedilar. U: «Aytingchi, agar buni ham uddalay olmasam?» dedi. U zot: «Unda odamlarni oʻz yomonligingdan tinch qoʻy — chunki bu sening oʻzing uchun qiladigan sadaqangdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир киши келиб, у зотдан сўради: «Ё Расулуллоҳ, қайси амал афзалроқ?» деди. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар. У: «Қайси (қулни) озод қилиш афзалроқ?» деди. У зот: «Уларнинг энг қимматлиси», дедилар. У: «Айтингчи, агар (бунга) қодир бўлмасам?» деди. У зот: «Унда бир ҳунармандга ёрдам берасан ёки бир уқувсизга (бирор нарса) ишлаб берасан», дедилар. У: «Айтингчи, агар буни ҳам уддалай олмасам?» деди. У зот: «Унда одамларни ўз ёмонлигингдан тинч қўй — чунки бу сенинг ўзинг учун қиладиган садақангдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَدَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ عَكَّافُ بْنُ بِشْرٍ التَّمِيمِيُّ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عَكَّافُ هَلْ لَكَ مِنْ زَوْجَةٍ قَالَ لَا قَالَ وَلَا جَارِيَةٍ قَالَ وَلَا جَارِيَةَ قَالَ وَأَنْتَ مُوسِرٌ بِخَيْرٍ قَالَ وَأَنَا مُوسِرٌ بِخَيْرٍ قَالَ أَنْتَ إِذًا مِنْ إِخْوَانِ الشَّيَاطِينِ وَلَوْ كُنْتَ فِي النَّصَارَى كُنْتَ مِنْ رُهْبَانِهِمْ إِنَّ سُنَّتَنَا النِّكَاحُ شِرَارُكُمْ عُزَّابُكُمْ وَأَرَاذِلُ مَوْتَاكُمْ عُزَّابُكُمْ أَبِالشَّيْطَانِ تَمَرَّسُونَ مَا لِلشَّيْطَانِ مِنْ سِلَاحٍ أَبْلَغُ فِي الصَّالِحِينَ مِنْ النِّسَاءِ إِلَّا الْمُتَزَوِّجُونَ أُولَئِكَ الْمُطَهَّرُونَ الْمُبَرَّءُونَ مِنْ الْخَنَا وَيْحَكَ يَا عَكَّافُ إِنَّهُنَّ صَوَاحِبُ أَيُّوبَ وَدَاوُدَ وَيُوسُفَ وَكُرْسُفَ فَقَالَ لَهُ بِشْرُ بْنُ عَطِيَّةَ وَمَنْ كُرْسُفُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَجُلٌ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ بِسَاحِلٍ مِنْ سَوَاحِلِ الْبَحْرِ ثَلَاثَ مِائَةِ عَامٍ يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ ثُمَّ إِنَّهُ كَفَرَ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ فِي سَبَبِ امْرَأَةٍ عَشِقَهَا وَتَرَكَ مَا كَانَ عَلَيْهِ مِنْ عِبَادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ اسْتَدْرَكَهُ اللَّهُ بِبَعْضِ مَا كَانَ مِنْهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَيْحَكَ يَا عَكَّافُ تَزَوَّجْ وَإِلَّا فَأَنْتَ مِنْ الْمُذَبْذَبِينَ قَالَ زَوِّجْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ قَدْ زَوَّجْتُكَ كَرِيمَةَ بِنْتَ كُلْثُومٍ الْحِمْيَرِيِّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga Akkof ibn Bishr at-Tamimiy deb ataladigan bir kishi kirdi. Nabiy ﷺ unga: «Ey Akkof, xotining bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Joriyang ham yoʻqmi?» dedilar. U: «Joriyam ham yoʻq», dedi. U zot: «Sen yaxshi (mol) bilan badavlatmisan?» dedilar. U: «Men yaxshi (mol) bilan badavlatman», dedi. U zot: «Unda sen shaytonlarning birodarlaridansan. Agar nasorolar ichida boʻlganingda, ularning rohiblaridan boʻlar eding. Albatta, bizning sunnatimiz — nikohdir. Sizlarning eng yomoningiz — boʻydoqlaringiz; oʻliklaringizning eng pasti — boʻydoqlaringizdir. Shayton bilan olishmoqchimisizlar? Solihlarga (qarshi) shaytonda ayollardan koʻra taʼsirliroq qurol yoʻq — magar uylanganlar bundan mustasno; ular — poklangan, fahshdan xolis (qilingan)lardir. Voy senga, ey Akkof! Albatta, ular Ayyub, Dovud, Yusuf va Kursufning (imtihoni boʻlgan) ayollardir», dedilar. Bishr ibn Atiyya u zotga: «Kursuf kim, yo Rasululloh?» dedi. U zot: «Dengiz sohillaridan bir sohilda uch yuz yil Allohga ibodat qilgan bir kishi (edi): kunduzi roʻza tutar, kechasi qiyomda turar edi. Soʻng u oʻzi oshiq boʻlgan bir ayol sababli Ulugʻ Allohga kufr keltirdi va Alloh azza va jallaga qilib kelayotgan ibodatini tark etdi. Soʻng Alloh undan (sodir) boʻlgan baʼzi (amallari) sababli uni qoʻlladi va tavbasini qabul qildi. Voy senga, ey Akkof! Uylan, aks holda sen sarosimada qolganlardansan», dedilar. U: «Meni uylantiring, yo Rasululloh», dedi. U zot: «Men seni Karima bint Kulsum al-Himyariyga uylantirdim», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига Аккоф ибн Бишр ат-Тамимий деб аталадиган бир киши кирди. Набий ﷺ унга: «Эй Аккоф, хотининг борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Жориянг ҳам йўқми?» дедилар. У: «Жориям ҳам йўқ», деди. У зот: «Сен яхши (мол) билан бадавлатмисан?» дедилар. У: «Мен яхши (мол) билан бадавлатман», деди. У зот: «Унда сен шайтонларнинг биродарларидансан. Агар насоролар ичида бўлганингда, уларнинг роҳибларидан бўлар эдинг. Албатта, бизнинг суннатимиз — никоҳдир. Сизларнинг энг ёмонингиз — бўйдоқларингиз; ўликларингизнинг энг пасти — бўйдоқларингиздир. Шайтон билан олишмоқчимисизлар? Солиҳларга (қарши) шайтонда аёллардан кўра таъсирлироқ қурол йўқ — магар уйланганлар бундан мустасно; улар — покланган, фаҳшдан холис (қилинган)лардир. Вой сенга, эй Аккоф! Албатта, улар Айюб, Довуд, Юсуф ва Курсуфнинг (имтиҳони бўлган) аёллардир», дедилар. Бишр ибн Атийя у зотга: «Курсуф ким, ё Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Денгиз соҳилларидан бир соҳилда уч юз йил Аллоҳга ибодат қилган бир киши (эди): кундузи рўза тутар, кечаси қиёмда турар эди. Сўнг у ўзи ошиқ бўлган бир аёл сабабли Улуғ Аллоҳга куфр келтирди ва Аллоҳ азза ва жаллага қилиб келаётган ибодатини тарк этди. Сўнг Аллоҳ ундан (содир) бўлган баъзи (амаллари) сабабли уни қўллади ва тавбасини қабул қилди. Вой сенга, эй Аккоф! Уйлан, акс ҳолда сен саросимада қолганлардансан», дедилар. У: «Мени уйлантиринг, ё Расулуллоҳ», деди. У зот: «Мен сени Карима бинт Кулсум ал-Ҳимярийга уйлантирдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الْأَقْنَعِ الْبَاهِلِيُّ حَدَّثَنَا الْأَحْنَفُ بْنُ قَيْسٍ قَالَكُنْتُ بِالْمَدِينَةِ فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ يَفِرُّ النَّاسُ مِنْهُ حِينَ يَرَوْنَهُ قَالَ قُلْتُ مَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا أَبُو ذَرٍّ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ مَا يُفِرُّ النَّاسَ قَالَ إِنِّي أَنْهَاهُمْ عَنْ الْكُنُوزِ بِالَّذِي كَانَ يَنْهَاهُمْ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ahnaf ibn Qays aytdi: Men Madinada edim. Birdan odamlar koʻrgan zahoti undan qochadigan bir kishiga duch keldim. Men: «Sen kimsan?» dedim. U: «Men Abu Zarrman, Rasululloh ﷺning sahobasiman», dedi. Men: «Odamlarni nima qochirmoqda?» dedim. U: «Men ularni Rasululloh ﷺ qaytargan narsa bilan (mol) xazina toʻplashdan qaytarmoqdaman», dedi.Аҳнаф ибн Қайс айтди: Мен Мадинада эдим. Бирдан одамлар кўрган заҳоти ундан қочадиган бир кишига дуч келдим. Мен: «Сен кимсан?» дедим. У: «Мен Абу Заррман, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобасиман», деди. Мен: «Одамларни нима қочирмоқда?» дедим. У: «Мен уларни Расулуллоҳ ﷺ қайтарган нарса билан (мол) хазина тўплашдан қайтармоқдаман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ سَمِعْتُ الْأَوْزَاعِيَّ يَقُولُ أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ رِئَابٍ عَنِ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَدَخَلْتُ بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَوَجَدْتُ فِيهِ رَجُلًا يُكْثِرُ السُّجُودَ فَوَجَدْتُ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ فَلَمَّا انْصَرَفَ قُلْتُ أَتَدْرِي عَلَى شَفْعٍ انْصَرَفْتَ أَمْ عَلَى وِتْرٍ قَالَ إِنْ أَكُ لَا أَدْرِي فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَدْرِي ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي حِبِّي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي حِبِّي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي حِبِّي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْجُدُ لِلَّهِ سَجْدَةً إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً وَكَتَبَ لَهُ بِهَا حَسَنَةً قَالَ قُلْتُ أَخْبِرْنِي مَنْ أَنْتَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ قَالَ أَنَا أَبُو ذَرٍّ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَقَاصَرَتْ إِلَيَّ نَفْسِي

Ahnaf ibn Qays aytdi: Baytul-Maqdisga kirdim va u yerda koʻp sajda qiladigan bir kishini topdim. Koʻnglimda bundan (bir narsa) tugʻildi. U (namozdan) boʻshagach, men: «Juftda tugatganingni yoki toqda tugatganingni bilasanmi?» dedim. U: «Men bilmasam ham, Alloh azza va jalla biladi», dedi. Soʻng: «Menga doʻstim Abul-Qosim ﷺ xabar berdilar», dedi va yigʻladi. Soʻng: «Menga doʻstim Abul-Qosim ﷺ xabar berdilar», dedi va yigʻladi. Soʻng: «Menga doʻstim Abul-Qosim ﷺ xabar berdilarki, u zot: ‹Qaysi bir banda Allohga bir sajda qilsa, albatta Alloh u bilan uni bir daraja koʻtaradi, u bilan undan bir xatoni tushiradi va u bilan unga bir yaxshilik yozadi›, dedilar», dedi. Men: «Alloh senga rahm qilsin, menga ayt, sen kimsan?» dedim. U: «Men Abu Zarrman, Rasululloh ﷺning sahobasiman», dedi. Shunda oʻzim oʻz nazarimda kichrayib qoldim.Аҳнаф ибн Қайс айтди: Байтул-Мақдисга кирдим ва у ерда кўп сажда қиладиган бир кишини топдим. Кўнглимда бундан (бир нарса) туғилди. У (намоздан) бўшагач, мен: «Жуфтда тугатганингни ёки тоқда тугатганингни биласанми?» дедим. У: «Мен билмасам ҳам, Аллоҳ азза ва жалла билади», деди. Сўнг: «Менга дўстим Абул-Қосим ﷺ хабар бердилар», деди ва йиғлади. Сўнг: «Менга дўстим Абул-Қосим ﷺ хабар бердилар», деди ва йиғлади. Сўнг: «Менга дўстим Абул-Қосим ﷺ хабар бердиларки, у зот: ‹Қайси бир банда Аллоҳга бир сажда қилса, албатта Аллоҳ у билан уни бир даража кўтаради, у билан ундан бир хатони туширади ва у билан унга бир яхшилик ёзади›, дедилар», деди. Мен: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, менга айт, сен кимсан?» дедим. У: «Мен Абу Заррман, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобасиман», деди. Шунда ўзим ўз назаримда кичрайиб қолдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَيَزِيدُ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنِ الْحَسَنِ حَدَّثَنِي صَعْصَعَةُ قَالَ يَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ إِنَّهُلَقِيَ أَبَا ذَرٍّ وَهُوَ يَقُودُ جَمَلًا لَهُ وَفِي عُنُقِهِ قِرْبَةٌ فَقُلْتُ لَهُ أَلَا تُحَدِّثُنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَلَى سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَمُوتُ لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمَا اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ وَمَا مِنْ مُسْلِمٍ يُنْفِقُ مِنْ زَوْجَيْنِ مِنْ مَالِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا ابْتَدَرَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ وَقَالَ يَزِيدُ إِلَّا أَدْخَلَهُمَا اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ

Saʼsaʼa ibn Muoviya aytdi: u Abu Zarr (roziyallohu anhu)ni uchratdi — u oʻz tuyasini yetaklab borar, boʻynida bir mesh bor edi. Men unga: «Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisingni menga aytib bermaysanmi?» dedim. U: «Ha (aytaman). Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Qaysi bir musulmon (er-xotin)ning balogʻatga yetmagan uch farzandi vafot etsa, albatta Alloh ularga (koʻrsatgan) rahmatining fazli bilan ikkovini jannatga kiritadi. Va qaysi bir musulmon oʻz molidan bir juftni Alloh yoʻlida ehson qilsa, albatta jannat darvozabonlari uni (kutib olishga) shoshiladilar›», dedi. Yazid: «albatta Alloh ularga (koʻrsatgan) rahmatining fazli bilan ikkovini jannatga kiritadi», dedi.Саъсаъа ибн Муовия айтди: у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)ни учратди — у ўз туясини етаклаб борар, бўйнида бир меш бор эди. Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисингни менга айтиб бермайсанми?» дедим. У: «Ҳа (айтаман). Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Қайси бир мусулмон (эр-хотин)нинг балоғатга етмаган уч фарзанди вафот этса, албатта Аллоҳ уларга (кўрсатган) раҳматининг фазли билан икковини жаннатга киритади. Ва қайси бир мусулмон ўз молидан бир жуфтни Аллоҳ йўлида эҳсон қилса, албатта жаннат дарвозабонлари уни (кутиб олишга) шошиладилар›», деди. Язид: «албатта Аллоҳ уларга (кўрсатган) раҳматининг фазли билан икковини жаннатга киритади», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ قَعْنَبٍ قَالَخَرَجْتُ إِلَى الرَّبَذَةِ فَإِذَا أَبُو ذَرٍّ قَدْ جَاءَ فَكَلَّمَ امْرَأَتَهُ فِي شَيْءٍ فَكَأَنَّهَا رَدَّتْ عَلَيْهِ وَعَادَ فَعَادَتْ فَقَالَ مَا تَزِدْنَ عَلَى مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْأَةُ كَالضِّلْعِ فَإِنْ ثَنَيْتَهَا انْكَسَرَتْ وَفِيهَا بَلْغَةٌ وَأَوَدٌ

Nuaym ibn Qaʼnab aytdi: Rabazaga chiqdim, qarasam Abu Zarr (roziyallohu anhu) kelib, xotini bilan bir narsa haqida gaplashdi; u esa goʻyo unga (soʻzini) qaytardi. U qaytadan (aytdi), xotini ham qaytardi. Shunda u: «Sizlar Rasululloh ﷺ aytganlaridan ortiq (bir narsa) qilmayapsizlar: ‹Ayol qovurgʻa kabidir: uni toʻgʻrilamoqchi boʻlsang, sinadi. Unda (kun kechirishga) yetarli (foyda) ham, egrilik ham bor›», dedi.Нуайм ибн Қаънаб айтди: Рабазага чиқдим, қарасам Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) келиб, хотини билан бир нарса ҳақида гаплашди; у эса гўё унга (сўзини) қайтарди. У қайтадан (айтди), хотини ҳам қайтарди. Шунда у: «Сизлар Расулуллоҳ ﷺ айтганларидан ортиқ (бир нарса) қилмаяпсизлар: ‹Аёл қовурға кабидир: уни тўғриламоқчи бўлсанг, синади. Унда (кун кечиришга) етарли (фойда) ҳам, эгрилик ҳам бор›», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَيَقْطَعُ الصَّلَاةَ الْكَلْبُ الْأَسْوَدُ أَحْسَبُهُ قَالَ وَالْمَرْأَةُ الْحَائِضُ قَالَ قُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ مَا بَالُ الْكَلْبِ الْأَسْوَدِ قَالَ أَمَا إِنِّي قَدْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَاكَ فَقَالَ إِنَّهُ شَيْطَانٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Qora it namozni uzadi — oʻylaymanki, u: va hayzli ayol, dedi. Men Abu Zarrga: «Qora itga nima boʻlgan?» dedim. U: «Men bu haqda Rasululloh ﷺdan soʻragan edim, shunda u zot: ‹U shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Қора ит намозни узади — ўйлайманки, у: ва ҳайзли аёл, деди. Мен Абу Заррга: «Қора итга нима бўлган?» дедим. У: «Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан сўраган эдим, шунда у зот: ‹У шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ جُمَيْعٍ الْقُرَشِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو الطُّفَيْلِ عَامِرُ بْنُ وَاثِلَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ قَالَقَامَ أَبُو ذَرٍّ فَقَالَ يَا بَنِي غِفَارٍ قُولُوا وَلَا تَخْتَلِفُوا فَإِنَّ الصَّادِقَ الْمَصْدُوقَ حَدَّثَنِي أَنَّ النَّاسَ يُحْشَرُونَ عَلَى ثَلَاثَةِ أَفْوَاجٍ فَوْجٌ رَاكِبِينَ طَاعِمِينَ كَاسِينَ وَفَوْجٌ يَمْشُونَ وَيَسْعَوْنَ وَفَوْجٌ تَسْحَبُهُمْ الْمَلَائِكَةُ عَلَى وُجُوهِهِمْ وَتَحْشُرُهُمْ إِلَى النَّارِ فَقَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ هَذَانِ قَدْ عَرَفْنَاهُمَا فَمَا بَالُ الَّذِينَ يَمْشُونَ وَيَسْعَوْنَ قَالَ يُلْقِي اللَّه الْآفَةَ عَلَى الظَّهْرِ حَتَّى لَا يَبْقَى ظَهْرٌ حَتَّى إِنَّ الرَّجُلَ لَيَكُونُ لَهُ الْحَدِيقَةُ الْمُعْجِبَةُ فَيُعْطِيهَا بِالشَّارِفِ ذَاتِ الْقَتَبِ فَلَا يَقْدِرُ عَلَيْهَا

Huzayfa ibn Asid aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) turib: «Ey Gʻifor oʻgʻillari, (haqni) soʻzlanglar va ixtilof qilmanglar. Albatta, sodiq va (soʻzi) tasdiqlangan zot menga rivoyat qildilarki, odamlar uch guruh boʻlib mahshar qilinadilar: bir guruh — ulov mingan, taomlangan, kiyingan holda; bir guruh — piyoda yuradigan va yugurib boradigan holda; bir guruh — malaklar ularni yuzlari bilan sudrab, doʻzax tomon toʻplaydilar», dedi. Ulardan bir aytguvchi: «Bu ikkovini bildik; yuradigan va yuguradiganlarga nima boʻlgan?» dedi. U: «Alloh ulovlarga ofat soladi, hatto birorta ulov qolmaydi; hatto kishining koʻz quvontiradigan bir bogʻi boʻladi-yu, uni egari bor bir qari tuyaga bersa ham, unga ega boʻla olmaydi», dedi.Ҳузайфа ибн Асид айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) туриб: «Эй Ғифор ўғиллари, (ҳақни) сўзланглар ва ихтилоф қилманглар. Албатта, содиқ ва (сўзи) тасдиқланган зот менга ривоят қилдиларки, одамлар уч гуруҳ бўлиб маҳшар қилинадилар: бир гуруҳ — улов минган, таомланган, кийинган ҳолда; бир гуруҳ — пиёда юрадиган ва югуриб борадиган ҳолда; бир гуруҳ — малаклар уларни юзлари билан судраб, дўзах томон тўплайдилар», деди. Улардан бир айтгувчи: «Бу икковини билдик; юрадиган ва югурадиганларга нима бўлган?» деди. У: «Аллоҳ уловларга офат солади, ҳатто бирорта улов қолмайди; ҳатто кишининг кўз қувонтирадиган бир боғи бўлади-ю, уни эгари бор бир қари туяга берса ҳам, унга эга бўла олмайди», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ رَجُلٍ مِنْ أَيْلَةَ قَالَمَرَرْتُ بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ نِعْمَ الْغُلَامُ فَاتَّبَعَنِي رَجُلٌ مِمَّنْ كَانَ عِنْدَهُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي ادْعُ اللَّهَ لِي بِخَيْرٍ قَالَ قُلْتُ وَمَنْ أَنْتَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ قَالَ أَنَا أَبُو ذَرٍّ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ أَنْتَ أَحَقُّ أَنْ تَدْعُوَ لِي مِنِّي لَكَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي إِنِّي سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ حِينَ مَرَرْتُ بِهِ آنِفًا يَقُولُ نِعْمَ الْغُلَامُ وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ

Gʻudayf ibn al-Horis — Ayla ahlidan bir kishi — aytdi: Umar ibn Xattobning yonidan oʻtdim, u: «Qanday yaxshi yigit», dedi. Uning huzurida boʻlganlardan bir kishi menga ergashib: «Ey ukamning oʻgʻli, men uchun Allohga xayr (tilab) duo qil», dedi. Men: «Alloh senga rahm qilsin, sen kimsan?» dedim. U: «Men Abu Zarrman, Rasululloh ﷺning sahobasiman», dedi. Men: «Alloh seni magʻfirat qilsin! Sen menga duo qilishga men senga (duo qilishimdan) haqliroqsan», dedim. U: «Ey ukamning oʻgʻli, men hozirgina yonidan oʻtganimda Umar ibn Xattobning: ‹Qanday yaxshi yigit›, deganini eshitdim. Va men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, Alloh haqni Umarning tiliga joyladi, u (Umar) shu (haq) bilan soʻzlaydi›, deb aytayotganlarini eshitganman», dedi.Ғудайф ибн ал-Ҳорис — Айла аҳлидан бир киши — айтди: Умар ибн Хаттобнинг ёнидан ўтдим, у: «Қандай яхши йигит», деди. Унинг ҳузурида бўлганлардан бир киши менга эргашиб: «Эй укамнинг ўғли, мен учун Аллоҳга хайр (тилаб) дуо қил», деди. Мен: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, сен кимсан?» дедим. У: «Мен Абу Заррман, Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобасиман», деди. Мен: «Аллоҳ сени мағфират қилсин! Сен менга дуо қилишга мен сенга (дуо қилишимдан) ҳақлироқсан», дедим. У: «Эй укамнинг ўғли, мен ҳозиргина ёнидан ўтганимда Умар ибн Хаттобнинг: ‹Қандай яхши йигит›, деганини эшитдим. Ва мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, Аллоҳ ҳақни Умарнинг тилига жойлади, у (Умар) шу (ҳақ) билан сўзлайди›, деб айтаётганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّإِنِّي لَأَقْرَبُكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَقْرَبَكُمْ مِنِّي يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ خَرَجَ مِنْ الدُّنْيَا كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ تَرَكْتُهُ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا وَقَدْ تَشَبَّثَ مِنْهَا بِشَيْءٍ غَيْرِي

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Albatta, men qiyomat kuni sizlarning Rasululloh ﷺga eng yaqiningizman. Chunki men Rasululloh ﷺning: «Albatta, qiyomat kuni sizlardan menga eng yaqiningiz — dunyodan men uni tark etgan kundagi holatida chiqqan kishidir», deb aytayotganlarini eshitganman. Allohga qasamki, sizlardan hech kim yoʻqki, undan (dunyodan) biror narsaga yopishmagan boʻlsa — mendan boshqa.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Албатта, мен қиёмат куни сизларнинг Расулуллоҳ ﷺга энг яқинингизман. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, қиёмат куни сизлардан менга энг яқинингиз — дунёдан мен уни тарк этган кундаги ҳолатида чиққан кишидир», деб айтаётганларини эшитганман. Аллоҳга қасамки, сизлардан ҳеч ким йўқки, ундан (дунёдан) бирор нарсага ёпишмаган бўлса — мендан бошқа.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ وَعَلَيْهِ بَرْذَعَةٌ أَوْ قَطِيفَةٌ قَالَ فَذَاكَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَقَالَ لِي يَا أَبَا ذَرٍّ هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَغِيبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَامِئَةٍ تَنْطَلِقُ حَتَّى تَخِرَّ لِرَبِّهَا عَزَّ وَجَلَّ سَاجِدَةً تَحْتَ الْعَرْشِ فَإِذَا حَانَ خُرُوجُهَا أَذِنَ اللَّهُ لَهَا فَتَخْرُجُ فَتَطْلُعُ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُطْلِعَهَا مِنْ حَيْثُ تَغْرُبُ حَبَسَهَا فَتَقُولُ يَا رَبِّ إِنَّ مَسِيرِي بَعِيدٌ فَيَقُولُ لَهَا اطْلُعِي مِنْ حَيْثُ غِبْتِ فَذَلِكَ حِينَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan birga bir eshak ustida edim, uning ustida palos yoki chopon (toʻshalgan) edi. Bu quyosh botayotgan payt edi. U zot menga: «Ey Abu Zarr, bu (quyosh) qayerga gʻoyib boʻlishini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedim. U zot: «Albatta, u loyqa buloqqa botadi. U borib, Arsh ostida Robbisi azza va jallaga sajda qilgan holda yiqiladi. Chiqish vaqti kelganda, Alloh unga izn beradi, u chiqadi va koʻtariladi. Alloh uni botadigan tomonidan chiqarishni xohlaganida esa uni ushlab turadi. Shunda u: ‹Ey Robbim, mening yurishim uzoqdir›, deydi. Alloh unga: ‹Gʻoyib boʻlgan tomoningdan chiq›, deydi. Mana shu — hech bir jonga iymoni foyda bermaydigan paytdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ билан бирга бир эшак устида эдим, унинг устида палос ёки чопон (тўшалган) эди. Бу қуёш ботаётган пайт эди. У зот менга: «Эй Абу Зарр, бу (қуёш) қаерга ғойиб бўлишини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедим. У зот: «Албатта, у лойқа булоққа ботади. У бориб, Арш остида Роббиси азза ва жаллага сажда қилган ҳолда йиқилади. Чиқиш вақти келганда, Аллоҳ унга изн беради, у чиқади ва кўтарилади. Аллоҳ уни ботадиган томонидан чиқаришни хоҳлаганида эса уни ушлаб туради. Шунда у: ‹Эй Роббим, менинг юришим узоқдир›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Ғойиб бўлган томонингдан чиқ›, дейди. Мана шу — ҳеч бир жонга иймони фойда бермайдиган пайтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ قَالَا حَدَّثَنَا الْعَوَّامُ قَالَ مُحَمَّدٌ عَنِ الْقَاسِمِ وَقَالَ يَزِيدُ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيُّ عَنْ رَجُلٍ قَالَكُنَّا قَدْ حَمَلْنَا لِأَبِي ذَرٍّ شَيْئًا نُرِيدُ أَنْ نُعْطِيَهُ إِيَّاهُ فَأَتَيْنَا الرَّبَذَةَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَلَمْ نَجِدْهُ قِيلَ اسْتَأْذَنَ فِي الْحَجِّ فَأُذِنَ لَهُ فَأَتَيْنَاهُ بِالْبَلْدَةِ وَهِيَ مِنًى فَبَيْنَا نَحْنُ عِنْدَهُ إِذْ قِيلَ لَهُ إِنَّ عُثْمَانَ صَلَّى أَرْبَعًا فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَبِي ذَرٍّ وَقَالَ قَوْلًا شَدِيدًا وَقَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ وَصَلَّيْتُ مَعَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ثُمَّ قَامَ أَبُو ذَرٍّ فَصَلَّى أَرْبَعًا فَقِيلَ لَهُ عِبْتَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ شَيْئًا ثُمَّ صَنَعْتَ قَالَ الْخِلَافُ أَشَدُّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَنَا فَقَالَ إِنَّهُ كَائِنٌ بَعْدِي سُلْطَانٌ فَلَا تُذِلُّوهُ فَمَنْ أَرَادَ أَنْ يُذِلَّهُ فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الْإِسْلَامِ مِنْ عُنُقِهِ وَلَيْسَ بِمَقْبُولٍ مِنْهُ تَوْبَةٌ حَتَّى يَسُدَّ ثُلْمَتَهُ الَّتِي ثَلَمَ وَلَيْسَ بِفَاعِلٍ ثُمَّ يَعُودُ فَيَكُونُ فِيمَنْ يُعِزُّهُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَغْلِبُونَا عَلَى ثَلَاثٍ أَنْ نَأْمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَنْهَى عَنْ الْمُنْكَرِ وَنُعَلِّمَ النَّاسَ السُّنَنَ

Qosim ibn Avf ash-Shayboniy bir kishidan rivoyat qiladi: U aytdi: Biz Abu Zarrga bermoqchi boʻlgan bir narsani koʻtarib bordik. Rabazaga keldik va uni soʻradik, lekin topmadik. «U haj qilishga izn soʻragan edi, unga izn berildi», deyildi. Biz uning oldiga Baldaga — u Minodir — keldik. Biz uning huzurida ekanmiz, unga: «Usmon toʻrt (rakat) oʻqidi», deyildi. Bu Abu Zarrga ogʻir botdi va u qattiq soʻz aytdi hamda: «Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim — u zot ikki rakat oʻqidilar; Abu Bakr va Umar bilan ham oʻqidim», dedi. Soʻng Abu Zarr turib, toʻrt (rakat) oʻqidi. Unga: «Sen amirul-moʻmininga bir narsani ayb qilding, soʻng oʻzing ham shunday qilding?» deyildi. U: «Ixtilof (undan ham) qattiqroqdir. Albatta, Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib: ‹Mendan keyin sulton (hukmdorlik) boʻladi, uni xor qilmanglar. Kim uni xor qilishni istasa, u boʻynidan Islom rishtasini yechibdi va toki oʻzi ochgan rahnani yopmaguncha undan tavba qabul qilinmaydi — u esa (buni) qiluvchi emas — soʻng qaytib, uni aziz qiluvchilar orasida boʻladi›, dedilar. Rasululloh ﷺ bizga uch (narsa)da (boshqalar) bizdan ustun kelmasliklarini buyurdilar: maʼrufga buyurishimiz, munkardan qaytarishimiz va odamlarga sunnatlarni oʻrgatishimiz», dedi.Қосим ибн Авф аш-Шайбоний бир кишидан ривоят қилади: У айтди: Биз Абу Заррга бермоқчи бўлган бир нарсани кўтариб бордик. Рабазага келдик ва уни сўрадик, лекин топмадик. «У ҳаж қилишга изн сўраган эди, унга изн берилди», дейилди. Биз унинг олдига Балдага — у Минодир — келдик. Биз унинг ҳузурида эканмиз, унга: «Усмон тўрт (ракат) ўқиди», дейилди. Бу Абу Заррга оғир ботди ва у қаттиқ сўз айтди ҳамда: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим — у зот икки ракат ўқидилар; Абу Бакр ва Умар билан ҳам ўқидим», деди. Сўнг Абу Зарр туриб, тўрт (ракат) ўқиди. Унга: «Сен амирул-мўмининга бир нарсани айб қилдинг, сўнг ўзинг ҳам шундай қилдинг?» дейилди. У: «Ихтилоф (ундан ҳам) қаттиқроқдир. Албатта, Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб: ‹Мендан кейин султон (ҳукмдорлик) бўлади, уни хор қилманглар. Ким уни хор қилишни истаса, у бўйнидан Ислом риштасини ечибди ва токи ўзи очган раҳнани ёпмагунча ундан тавба қабул қилинмайди — у эса (буни) қилувчи эмас — сўнг қайтиб, уни азиз қилувчилар орасида бўлади›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ бизга уч (нарса)да (бошқалар) биздан устун келмасликларини буюрдилар: маъруфга буюришимиз, мункардан қайтаришимиз ва одамларга суннатларни ўргатишимиз», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ قَالَإِنَّ خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَهِدَ إِلَيَّ أَيُّمَا ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أُوكِيَ عَلَيْهِ فَهُوَ كَيٌّ عَلَى صَاحِبِهِ حَتَّى يُفْرِغَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِفْرَاغًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Albatta, doʻstim ﷺ menga shuni ahd qildilarki: qaysi bir oltin yoki kumushning (ogʻzi) bogʻlansa, u egasi uchun bir dogʻlashdir — toki uni Alloh yoʻlida butunlay sarflab yubormaguncha.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Албатта, дўстим ﷺ менга шуни аҳд қилдиларки: қайси бир олтин ёки кумушнинг (оғзи) боғланса, у эгаси учун бир доғлашдир — токи уни Аллоҳ йўлида бутунлай сарфлаб юбормагунча.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُؤَمَّلِ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّهُ أَخَذَ بِحَلْقَةِ بَابِ الْكَعْبَةِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا صَلَاةَ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَلَا بَعْدَ الْفَجْرِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ إِلَّا بِمَكَّةَ إِلَّا بِمَكَّةَ

Mujohiddan rivoyat qilinadi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) Kaʼba eshigining halqasidan ushlab: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Asrdan keyin quyosh botguncha namoz yoʻq, bomdoddan keyin quyosh chiqquncha namoz yoʻq — magar Makkada, magar Makkada›, deb aytayotganlarini eshitdim», dedi.Мужоҳиддан ривоят қилинади: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Каъба эшигининг ҳалқасидан ушлаб: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Асрдан кейин қуёш ботгунча намоз йўқ, бомдоддан кейин қуёш чиққунча намоз йўқ — магар Маккада, магар Маккада›, деб айтаётганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهَاشِمٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ قَالَ هَاشِمٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَعْمَلَ كَعَمَلِهِمْ قَالَ أَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ قُلْتُ فَإِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَأَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ قَالَ هَاشِمٌ قَالَهَا لَهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ

Abdulloh ibn as-Somit aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) dedi: Men: «Yo Rasululloh, kishi bir qavmni sevadi-yu, lekin ularning amali kabi amal qila olmaydi (nima boʻladi)?» dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, sen oʻzing sevgan kishi bilan birgasan», dedilar. Men: «Men Alloh va Uning Rasulini sevaman», dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, sen oʻzing sevgan kishi bilan birgasan», dedilar. Hoshim dedi: u zot unga buni uch marta: «Sen oʻzing sevgan kishi bilan birgasan», deb aytdilar.Абдуллоҳ ибн ас-Сомит айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, киши бир қавмни севади-ю, лекин уларнинг амали каби амал қила олмайди (нима бўлади)?» дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, сен ўзинг севган киши билан биргасан», дедилар. Мен: «Мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман», дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, сен ўзинг севган киши билан биргасан», дедилар. Ҳошим деди: у зот унга буни уч марта: «Сен ўзинг севган киши билан биргасан», деб айтдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ وَالْأَعْمَشُ كُلُّهُمْ سَمِعَ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ يَعْنِي الْمُعَلِّمَ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَعْمَرَ أَنَّ أَبَا الْأَسْوَدِ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُسَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيْسَ مِنْ رَجُلٍ ادَّعَى لِغَيْرِ أَبِيهِ وَهُوَ يَعْلَمُهُ إِلَّا كَفَرَ وَمَنْ ادَّعَى مَا لَيْسَ لَهُ فَلَيْسَ مِنَّا وَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ وَمَنْ دَعَا رَجُلًا بِالْكُفْرِ أَوْ قَالَ عَدُوُّ اللَّهِ وَلَيْسَ كَذَاكَ إِلَّا حَارَ عَلَيْهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdi: «Bila turib oʻz otasidan boshqasini (otam deb) daʼvo qilgan har bir kishi, albatta kufr qildi; kim oʻziniki boʻlmagan narsani daʼvo qilsa, u bizdan emas — u oʻrnini doʻzaxdan tayyorlasin; va kim bir kishini kufr bilan (kofir deb) chaqirsa yoki ‹Allohning dushmani› desa-yu, u (kishi) unday boʻlmasa, u (soʻz) oʻziga qaytadi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитди: «Била туриб ўз отасидан бошқасини (отам деб) даъво қилган ҳар бир киши, албатта куфр қилди; ким ўзиники бўлмаган нарсани даъво қилса, у биздан эмас — у ўрнини дўзахдан тайёрласин; ва ким бир кишини куфр билан (кофир деб) чақирса ёки ‹Аллоҳнинг душмани› деса-ю, у (киши) ундай бўлмаса, у (сўз) ўзига қайтади».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ أَنَّ يَحْيَى بْنَ يَعْمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ ثَوْبٌ أَبْيَضُ فَإِذَا هُوَ نَائِمٌ ثُمَّ أَتَيْتُهُ أُحَدِّثُهُ فَإِذَا هُوَ نَائِمٌ ثُمَّ أَتَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ مَاتَ عَلَى ذَلِكَ إِلَّا دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ عَلَى رَغْمِ أَنْفِ أَبِي ذَرٍّ قَالَ فَخَرَجَ أَبُو ذَرٍّ يَجُرُّ إِزَارَهُ وَهُوَ يَقُولُ وَإِنْ رَغِمَ أَنْفُ أَبِي ذَرٍّ قَالَ فَكَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ بِهَذَا بَعْدُ وَيَقُولُ وَإِنْ رَغِمَ أَنْفُ أَبِي ذَرٍّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning oldilariga keldim — U Zot ustilarida oq kiyim bilan uxlab yotardilar; soʻng (yana) keldim — yana uxlab yotardilar; keyin (yana) keldim — endi uygʻonib boʻlgan edilar. Men U Zotning yonlariga oʻtirdim. Shunda (Paygʻambar): «Qaysiki banda «Lo ilaha illalloh» deb, soʻng shu (holat) uzra oʻlsa, albatta jannatga kiradi», dedilar. Men: «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham(mi)?» dedim. (Paygʻambar): «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham», dedilar. Men (yana): «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham(mi)?» dedim. (Paygʻambar): «Garchi u zino qilsa va oʻgʻrilik qilsa ham», dedilar — uch marta —; soʻng toʻrtinchisida: «Abu Zarrning burni yerga ishqalansa (xohlamasa) ham (shunday)», dedilar. (Roviy) dedi: Shunda Abu Zarr: «Abu Zarrning burni yerga ishqalansa ham (mayli)», deya (takrorlab) chiqib ketdi. (Roviy) dedi: Abu Zarr keyinchalik buni rivoyat qilar va: «Abu Zarrning burni yerga ishqalansa ham», der edi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келдим — У Зот устиларида оқ кийим билан ухлаб ётардилар; сўнг (яна) келдим — яна ухлаб ётардилар; кейин (яна) келдим — энди уйғониб бўлган эдилар. Мен У Зотнинг ёнларига ўтирдим. Шунда (Пайғамбар): «Қайсики банда «Ло илаҳа иллаллоҳ» деб, сўнг шу (ҳолат) узра ўлса, албатта жаннатга киради», дедилар. Мен: «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам(ми)?» дедим. (Пайғамбар): «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам», дедилар. Мен (яна): «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам(ми)?» дедим. (Пайғамбар): «Гарчи у зино қилса ва ўғрилик қилса ҳам», дедилар — уч марта —; сўнг тўртинчисида: «Абу Заррнинг бурни ерга ишқаланса (хоҳламаса) ҳам (шундай)», дедилар. (Ровий) деди: Шунда Абу Зарр: «Абу Заррнинг бурни ерга ишқаланса ҳам (майли)», дея (такрорлаб) чиқиб кетди. (Ровий) деди: Абу Зарр кейинчалик буни ривоят қилар ва: «Абу Заррнинг бурни ерга ишқаланса ҳам», дер эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ يَعْنِي ابْنَ الْأَشْتَرِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَضَرَهُ الْمَوْتُ وَهُوَ بِالرَّبَذَةِ فَبَكَتْ امْرَأَتُهُ فَقَالَ مَا يُبْكِيكِ قَالَتْ أَبْكِي لَا يَدَ لِي بِنَفْسِكَ وَلَيْسَ عِنْدِي ثَوْبٌ يَسَعُكَ كَفَنًا فَقَالَ لَا تَبْكِي فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ وَأَنَا عِنْدَهُ فِي نَفَرٍ يَقُولُ لَيَمُوتَنَّ رَجُلٌ مِنْكُمْ بِفَلَاةٍ مِنْ الْأَرْضِ يَشْهَدُهُ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَكُلُّ مَنْ كَانَ مَعِي فِي ذَلِكَ الْمَجْلِسِ مَاتَ فِي جَمَاعَةٍ وَفُرْقَةٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ غَيْرِي وَقَدْ أَصْبَحْتُ بِالْفَلَاةِ أَمُوتُ فَرَاقِبِي الطَّرِيقَ فَإِنَّكِ سَوْفَ تَرَيْنَ مَا أَقُولُ فَإِنِّي وَاللَّهِ مَا كَذَبْتُ وَلَا كُذِبْتُ قَالَتْ وَأَنَّى ذَلِكَ وَقَدْ انْقَطَعَ الْحَاجُّ قَالَ رَاقِبِي الطَّرِيقَ قَالَ فَبَيْنَا هِيَ كَذَلِكَ إِذَا هِيَ بِالْقَوْمِ تَخُدُّ بِهِمْ رَوَاحِلُهُمْ كَأَنَّهُمْ الرَّخَمُ فَأَقْبَلَ الْقَوْمُ حَتَّى وَقَفُوا عَلَيْهَا فَقَالُوا مَا لَكِ قَالَتْ امْرُؤٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ تُكَفِّنُونَهُ وَتُؤْجَرُونَ فِيهِ قَالُوا وَمَنْ هُوَ قَالَتْ أَبُو ذَرٍّ فَفَدَوْهُ بِآبَائِهِمْ وَأُمَّهَاتِهِمْ وَوَضَعُوا سِيَاطَهُمْ فِي نُحُورِهَا يَبْتَدِرُونَهُ فَقَالَ أَبْشِرُوا أَنْتُمْ النَّفَرُ الَّذِينَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيكُمْ مَا قَالَ أَبْشِرُوا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ امْرَأَيْنِ مُسْلِمَيْنِ هَلَكَ بَيْنَهُمَا وَلَدَانِ أَوْ ثَلَاثَةٌ فَاحْتَسَبَا

Ibrohim ibn al-Ashtar otasidan rivoyat qiladiki, Abu Zarr (roziyallohu anhu)ga Rabazada oʻlim keldi va xotini yigʻladi. U: «Nega yigʻlaysan?» dedi. U (xotini): «Oʻzingga (kuchim) yetmayotgani va menda seni kafanlashga yetadigan bir kiyim yoʻqligi uchun yigʻlayapman», dedi. U: «Yigʻlama. Chunki men bir kuni Rasululloh ﷺning huzurlarida bir necha kishi bilan birga ekanimda u zotning: ‹Sizlardan bir kishi, albatta, yerning bir chekka sahrosida oʻladi, unda moʻminlardan bir jamoa hozir boʻladi›, deyayotganlarini eshitganman. Oʻsha majlisda men bilan birga boʻlganlarning hammasi jamoa ichida va (odamlar) orasida oʻldi; ulardan mendan boshqasi qolmadi. Men esa sahroda oʻlayotibman. Bas, yoʻlni kuzatib tur — tez orada men aytgan narsani koʻrasan. Allohga qasamki, men yolgʻon aytmadim va menga yolgʻon aytilmadi», dedi. U (xotini): «Bu qanday boʻlsin, hojilar (yoʻli) uzilib qolgan-ku?» dedi. U: «Yoʻlni kuzat», dedi. U shu holda turganida, birdan ulovlari ularni goʻyo tasqaralar (uchgani) kabi tez olib kelayotgan bir qavmga koʻzi tushdi. Qavm kelib, uning oldida toʻxtadi va: «Senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Musulmonlardan bir kishi (bor) — uni kafanlaysizlar va bunda ajr olasizlar», dedi. Ular: «U kim?» dedilar. U: «Abu Zarr», dedi. Shunda ular ota-onalarini unga fido qilib, qamchilarini tuyalarining koʻkraklariga urib, unga (yetishga) shoshildilar. U: «Xushxabar boʻlsin sizlarga! Sizlar — Rasululloh ﷺ haqingizda aytganlarini aytgan oʻsha kishilarsiz. Xushxabar boʻlsin! Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: ‹Qaysi ikki musulmonning ikki yoki uch farzandi halok boʻlsa-yu, ikkovi (ajrini Allohdan) umid qilsa...›», dedi.Иброҳим ибн ал-Аштар отасидан ривоят қиладики, Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)га Рабазада ўлим келди ва хотини йиғлади. У: «Нега йиғлайсан?» деди. У (хотини): «Ўзингга (кучим) етмаётгани ва менда сени кафанлашга етадиган бир кийим йўқлиги учун йиғлаяпман», деди. У: «Йиғлама. Чунки мен бир куни Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида бир неча киши билан бирга эканимда у зотнинг: ‹Сизлардан бир киши, албатта, ернинг бир чекка саҳросида ўлади, унда мўминлардан бир жамоа ҳозир бўлади›, деяётганларини эшитганман. Ўша мажлисда мен билан бирга бўлганларнинг ҳаммаси жамоа ичида ва (одамлар) орасида ўлди; улардан мендан бошқаси қолмади. Мен эса саҳрода ўлаётибман. Бас, йўлни кузатиб тур — тез орада мен айтган нарсани кўрасан. Аллоҳга қасамки, мен ёлғон айтмадим ва менга ёлғон айтилмади», деди. У (хотини): «Бу қандай бўлсин, ҳожилар (йўли) узилиб қолган-ку?» деди. У: «Йўлни кузат», деди. У шу ҳолда турганида, бирдан уловлари уларни гўё тасқаралар (учгани) каби тез олиб келаётган бир қавмга кўзи тушди. Қавм келиб, унинг олдида тўхтади ва: «Сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Мусулмонлардан бир киши (бор) — уни кафанлайсизлар ва бунда ажр оласизлар», деди. Улар: «У ким?» дедилар. У: «Абу Зарр», деди. Шунда улар ота-оналарини унга фидо қилиб, қамчиларини туяларининг кўкракларига уриб, унга (етишга) шошилдилар. У: «Хушхабар бўлсин сизларга! Сизлар — Расулуллоҳ ﷺ ҳақингизда айтганларини айтган ўша кишиларсиз. Хушхабар бўлсин! Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: ‹Қайси икки мусулмоннинг икки ёки уч фарзанди ҳалок бўлса-ю, иккови (ажрини Аллоҳдан) умид қилса...›», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَأَلَهُ عَنْ أَوَّلِ مَسْجِدٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ قَالَ الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ ثُمَّ بَيْتُ الْمَقْدِسِ فَسُئِلَ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ أَرْبَعُونَ عَامًا وَحَيْثُمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلَاةُ فَصَلِّ فَثَمَّ مَسْجِدٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zotdan odamlar uchun birinchi qoʻyilgan masjid haqida soʻraldi. U zot: «Masjidul-Harom, soʻng Baytul-Maqdis», dedilar. «Ikkovi orasida qancha bor?» deb soʻraldi. U zot: «Qirq yil. Qayerda namoz (vaqti) senga yetsa, oʻsha yerda oʻqi — oʻsha yer masjiddir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зотдан одамлар учун биринчи қўйилган масжид ҳақида сўралди. У зот: «Масжидул-Ҳаром, сўнг Байтул-Мақдис», дедилар. «Иккови орасида қанча бор?» деб сўралди. У зот: «Қирқ йил. Қаерда намоз (вақти) сенга етса, ўша ерда ўқи — ўша ер масжиддир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ أَهْلُ الْأَمْوَالِ بِالْأَجْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ فِيكَ صَدَقَةً كَثِيرَةً فَذَكَرَ فَضْلَ سَمْعِكَ وَفَضْلَ بَصَرِكَ قَالَ وَفِي مُبَاضَعَتِكَ أَهْلَكَ صَدَقَةٌ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ أَيُؤْجَرُ أَحَدُنَا فِي شَهْوَتِهِ قَالَ أَرَأَيْتَ لَوْ وَضَعْتَهُ فِي غَيْرِ حِلٍّ أَكَانَ عَلَيْكَ وِزْرٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَفَتَحْتَسِبُونَ بِالشَّرِّ وَلَا تَحْتَسِبُونَ بِالْخَيْرِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺga: «Mol-dunyo egalari ajrni olib ketdilar», deyildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, senda koʻp sadaqa bor», dedilar va eshitishing ortiqchasi hamda koʻrishing ortiqchasini zikr qildilar. U zot: «Ahling bilan qoʻshilishingda ham sadaqa bor», dedilar. Abu Zarr: «Birimiz oʻz shahvatida ham ajr oladimi?» dedi. U zot: «Aytchi, agar uni halol boʻlmagan joyga qoʻysang, senga gunoh boʻlarmidi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Yomonlikni hisobga olasizlar-u, yaxshilikni hisobga olmaysizlarmi?» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺга: «Мол-дунё эгалари ажрни олиб кетдилар», дейилди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, сенда кўп садақа бор», дедилар ва эшитишинг ортиқчаси ҳамда кўришинг ортиқчасини зикр қилдилар. У зот: «Аҳлинг билан қўшилишингда ҳам садақа бор», дедилар. Абу Зарр: «Биримиз ўз шаҳватида ҳам ажр оладими?» деди. У зот: «Айтчи, агар уни ҳалол бўлмаган жойга қўйсанг, сенга гуноҳ бўлармиди?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ёмонликни ҳисобга оласизлар-у, яхшиликни ҳисобга олмайсизларми?» дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ حَدَّثَنَا خُلَيْدٌ الْعَصَرِيُّ قَالَ أَبُو جُرَيٍّ أَيْنَ لَقِيتَ خُلَيْدًا قَالَ لَا أَدْرِي عَنِ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَكُنْتُ قَاعِدًا مَعَ أُنَاسٍ مِنْ قُرَيْشٍ إِذْ جَاءَ أَبُو ذَرٍّ حَتَّى كَانَ قَرِيبًا مِنْهُمْ قَالَ لِيُبَشَّرْ الْكَنَّازُونَ بِكَيٍّ مِنْ قِبَلِ ظُهُورِهِمْ يَخْرُجُ مِنْ قِبَلِ بُطُونِهِمْ وَبِكَيٍّ مِنْ قِبَلِ أَقْفَائِهِمْ يَخْرُجُ مِنْ جِبَاهِهِمْ قَالَ ثُمَّ تَنَحَّى فَقَعَدَ قَالَ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ مَا شَيْءٌ سَمِعْتُكَ تُنَادِي بِهِ قَالَ مَا قُلْتُ لَهُمْ شَيْئًا إِلَّا شَيْئًا قَدْ سَمِعُوهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ لَهُ مَا تَقُولُ فِي هَذَا الْعَطَاءِ قَالَ خُذْهُ فَإِنَّ فِيهِ الْيَوْمَ مَعُونَةً فَإِذَا كَانَ ثَمَنًا لِدِينِكَ فَدَعْهُ

Ahnaf ibn Qays (rahimahulloh) aytdi: Men Qurayshdan baʼzi kishilar bilan oʻtirgan edim, birdan Abu Zarr kelib, ularga yaqin boʻldi va: «Mol toʻplovchilarga orqalari tomonidan (bosiladigan) bir dogʻlash bilan xushxabar berilsin — u qorinlari tomonidan chiqadi; va ensalari tomonidan (bosiladigan) bir dogʻlash bilan — u peshonalaridan chiqadi», dedi. Soʻng u chetga chiqib oʻtirdi. Men: «Bu kim?» dedim. «Abu Zarr», deyildi. Men uning oldiga turib bordim va: «Sen nido qilayotganingni eshitgan narsam nima edi?» dedim. U: «Men ularga ular Paygʻambarlari ﷺdan eshitgan narsadan boshqasini aytganim yoʻq», dedi. Men unga: «Bu ato (inʼom) haqida nima deysan?» dedim. U: «Uni ol, chunki bugun unda (senga) yordam bor. Agar u dining uchun bahoga aylansa, uni tark et», dedi.Аҳнаф ибн Қайс (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Қурайшдан баъзи кишилар билан ўтирган эдим, бирдан Абу Зарр келиб, уларга яқин бўлди ва: «Мол тўпловчиларга орқалари томонидан (босиладиган) бир доғлаш билан хушхабар берилсин — у қоринлари томонидан чиқади; ва энсалари томонидан (босиладиган) бир доғлаш билан — у пешоналаридан чиқади», деди. Сўнг у четга чиқиб ўтирди. Мен: «Бу ким?» дедим. «Абу Зарр», дейилди. Мен унинг олдига туриб бордим ва: «Сен нидо қилаётганингни эшитган нарсам нима эди?» дедим. У: «Мен уларга улар Пайғамбарлари ﷺдан эшитган нарсадан бошқасини айтганим йўқ», деди. Мен унга: «Бу ато (инъом) ҳақида нима дейсан?» дедим. У: «Уни ол, чунки бугун унда (сенга) ёрдам бор. Агар у дининг учун баҳога айланса, уни тарк эт», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ وَعَارِمٌ أَبُو النُّعْمَانِ قَالَا حَدَّثَنَا دَيْلَمُ بْنُ غَزْوَانَ الْعَطَّارُ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ أَبِي دُبَيٍّ قَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنِي عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ مِحْجَنٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْعَيْنَ لَتُولِغُ الرَّجُلَ بِإِذْنِ اللَّهِ يَتَصَعَّدُ حَالِقًا ثُمَّ يَتَرَدَّى مِنْهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, koʻz (nazar) Allohning izni bilan kishini (shunday) qamrab oladiki, u baland (joy)ga chiqadi, soʻng undan yiqilib tushadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, кўз (назар) Аллоҳнинг изни билан кишини (шундай) қамраб оладики, у баланд (жой)га чиқади, сўнг ундан йиқилиб тушади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا غَيْلَانُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِي كَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ قَالَ ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فِيكَ ابْنَ آدَمَ إِنْ تَلْقَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا لَقِيتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً بَعْدَ أَنْ لَا تُشْرِكَ بِي شَيْئًا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ إِنْ تُذْنِبْ حَتَّى يَبْلُغَ ذَنْبُكَ عَنَانَ السَّمَاءِ ثُمَّ تَسْتَغْفِرُنِي أَغْفِرْ لَكَ وَلَا أُبَالِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan, u zot Robbisidan rivoyat qilgan (hadis)da (aytdilar): «Ey Odam farzandi, sen Menga duo qilib, Mendan umid qilar ekansan, senda boʻlgan (gunohlar)ni Men senga magʻfirat qilaman. Ey Odam farzandi, agar sen Menga yer toʻlasi xatolar bilan yoʻliqsang, Menga hech narsani shirk keltirmagan boʻlsang, Men senga shuncha magʻfirat bilan yoʻliqaman. Ey Odam farzandi, agar sen gunoh qilsang, hatto gunohing osmon bulutlariga yetsa-da, soʻng Mendan magʻfirat soʻrasang, Men seni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан, у зот Роббисидан ривоят қилган (ҳадис)да (айтдилар): «Эй Одам фарзанди, сен Менга дуо қилиб, Мендан умид қилар экансан, сенда бўлган (гуноҳлар)ни Мен сенга мағфират қиламан. Эй Одам фарзанди, агар сен Менга ер тўласи хатолар билан йўлиқсанг, Менга ҳеч нарсани ширк келтирмаган бўлсанг, Мен сенга шунча мағфират билан йўлиқаман. Эй Одам фарзанди, агар сен гуноҳ қилсанг, ҳатто гуноҳинг осмон булутларига етса-да, сўнг Мендан мағфират сўрасанг, Мен сени мағфират қиламан ва парво қилмайман».

حَدَّثَنَا عَارِمٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنَا وَاصِلٌ مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالْأُجُورِ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةً وَبِكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةً قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَأْتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ يَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ قَالَ أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي الْحَرَامِ أَكَانَ عَلَيْهِ فِيهَا وِزْرٌ وَكَذَلِكَ إِذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ كَانَ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ قَالَ عَفَّانُ تَصَّدَّقُونَ وَقَالَ وَتَهْلِيلَةٍ وَتَكْبِيرَةٍ صَدَقَةً وَأَمْرٍ بِمَعْرُوفٍ صَدَقَةً وَنَهْيٍ عَنْ مُنْكَرٍ صَدَقَةً وَفِي بُضْعٍحَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا الْأَسْوَدِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Ular: «Yo Rasululloh, boy-badavlatlar ajrlarni olib ketdilar: biz namoz oʻqiganimizday namoz oʻqiydilar, biz roʻza tutganimizday roʻza tutadilar va mol-mulklarining ortiqchasidan sadaqa qiladilar», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlarga ham sadaqa qiladigan narsani qilib qoʻymadimi? Albatta, har bir tasbeh sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir va birortangizning (ahli bilan) qoʻshilishida ham sadaqa bordir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, birimiz oʻz shahvatini qondiradi-yu, unga bunda ajr boʻladimi?» dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar uni haromga qoʻyganida, unga bunda gunoh boʻlmasmidi? Xuddi shuningdek, uni halolga qoʻysa, unga bunda ajr boʻladi», dedilar. Affon: «sadaqa qilasizlar», dedi va: «har bir tahlil va takbir sadaqadir, maʼrufga buyurish sadaqadir, munkardan qaytarish sadaqadir va (ahli bilan) qoʻshilishda ham (sadaqa bor)», dedi. Bizga Abun-Nazr rivoyat qildi: bizga Mahdiy rivoyat qildi — u Abul-Asvadni zikr qilmadi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Улар: «Ё Расулуллоҳ, бой-бадавлатлар ажрларни олиб кетдилар: биз намоз ўқиганимиздай намоз ўқийдилар, биз рўза тутганимиздай рўза тутадилар ва мол-мулкларининг ортиқчасидан садақа қиладилар», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизларга ҳам садақа қиладиган нарсани қилиб қўймадими? Албатта, ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир ва бирортангизнинг (аҳли билан) қўшилишида ҳам садақа бордир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биримиз ўз шаҳватини қондиради-ю, унга бунда ажр бўладими?» дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар уни ҳаромга қўйганида, унга бунда гуноҳ бўлмасмиди? Худди шунингдек, уни ҳалолга қўйса, унга бунда ажр бўлади», дедилар. Аффон: «садақа қиласизлар», деди ва: «ҳар бир таҳлил ва такбир садақадир, маъруфга буюриш садақадир, мункардан қайтариш садақадир ва (аҳли билан) қўшилишда ҳам (садақа бор)», деди. Бизга Абун-Назр ривоят қилди: бизга Маҳдий ривоят қилди — у Абул-Асвадни зикр қилмади.

حَدَّثَنَا عَارِمٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ وَاصِلٍ مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلَامَى مِنْ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةٌ وَتَهْلِيلَةٍ صَدَقَةٌ وَتَكْبِيرَةٍ صَدَقَةٌ وَتَحْمِيدَةٍ صَدَقَةٌ وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيٌ عَنْ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَيُجْزِئُ أَحَدَكُمْ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ رَكْعَتَانِ يَرْكَعُهُمَا مِنْ الضُّحَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har biringizning har bir boʻgʻiningiz uchun har kuni ertalab sadaqa (lozim) boʻladi: har bir tasbeh sadaqadir, har bir tahlil sadaqadir, har bir takbir sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir, maʼrufga buyurish sadaqadir, munkardan qaytarish sadaqadir. Bularning barchasidan biringizga zuhoda oʻqiydigan ikki rakat kifoya qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бирингизнинг ҳар бир бўғинингиз учун ҳар куни эрталаб садақа (лозим) бўлади: ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир таҳлил садақадир, ҳар бир такбир садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир, маъруфга буюриш садақадир, мункардан қайтариш садақадир. Буларнинг барчасидан бирингизга зуҳода ўқийдиган икки ракат кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنِي أَبُو حُسَيْنٍ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ رَجُلٍ مِنْ عَنْزٍ أَنَّهُقَالَ لِأَبِي ذَرٍّ حِينَ سُيِّرَ مِنْ الشَّامِ قَالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ حَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَنْ أُخْبِرَكَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَكُونَ سِرًّا فَقُلْتُ إِنَّهُ لَيْسَ سِرًّا هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَافِحُكُمْ إِذَا لَقِيتُمُوهُ فَقَالَ مَا لَقِيتُهُ قَطُّ إِلَّا صَافَحَنِي وَبَعَثَ إِلَيَّ يَوْمًا وَلَسْتُ فِي الْبَيْتِ فَلَمَّا جِئْتُ أُخْبِرْتُ بِرَسُولِهِ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ عَلَى سَرِيرٍ لَهُ فَالْتَزَمَنِي فَكَانَتْ أَجْوَدَ وَأَجْوَدَ

Ayyub ibn Bushayr ibn Kaʼb al-Adaviy Anz (qabilasi)dan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladiki, u Abu Zarr (roziyallohu anhu) Shomdan koʻchirilganida unga: «Men sendan Nabiy ﷺning hadislaridan bir hadis haqida soʻramoqchiman», dedi. U: «Unda men senga uni aytib beraman — sir boʻlmasa», dedi. Men: «U sir emas. Rasululloh ﷺ sizlar bilan uchrashganingizda qoʻl berib koʻrishar edilarmi?» dedim. U: «Men u zot bilan qachon uchrashsam, albatta menga qoʻl berib koʻrishar edilar. Bir kuni u zot menga (odam) yubordilar, men uyda yoʻq edim. Kelganimda menga u zotning elchisi haqida xabar berildi. Men u zotning huzurlariga bordim — u zot oʻz karavotlarida edilar — va meni bagʻirlariga bosdilar. Bu (koʻrishish) eng aʼlo, eng aʼlo edi», dedi.Айюб ибн Бушайр ибн Каъб ал-Адавий Анз (қабиласи)дан бўлган бир кишидан ривоят қиладики, у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Шомдан кўчирилганида унга: «Мен сендан Набий ﷺнинг ҳадисларидан бир ҳадис ҳақида сўрамоқчиман», деди. У: «Унда мен сенга уни айтиб бераман — сир бўлмаса», деди. Мен: «У сир эмас. Расулуллоҳ ﷺ сизлар билан учрашганингизда қўл бериб кўришар эдиларми?» дедим. У: «Мен у зот билан қачон учрашсам, албатта менга қўл бериб кўришар эдилар. Бир куни у зот менга (одам) юбордилар, мен уйда йўқ эдим. Келганимда менга у зотнинг элчиси ҳақида хабар берилди. Мен у зотнинг ҳузурларига бордим — у зот ўз каравотларида эдилар — ва мени бағирларига босдилар. Бу (кўришиш) энг аъло, энг аъло эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عِمْرَانَ الْجَوْنِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَفَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يَعْمَلُ لِنَفْسِهِ فَيُحِبُّهُ النَّاسُ قَالَ تِلْكَ عَاجِلُ بُشْرَى الْمُؤْمِنِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, kishi oʻzi uchun (yaxshi) amal qiladi, odamlar esa uni sevib qoladilar (bu nima)?» dedim. U zot: «Bu — moʻminning tezkor xushxabaridir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, киши ўзи учун (яхши) амал қилади, одамлар эса уни севиб қоладилар (бу нима)?» дедим. У зот: «Бу — мўминнинг тезкор хушхабаридир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ كَيْفَ أَنْتَ إِذَا بَقِيتَ فِي قَوْمٍ يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ وَقْتِهَا قَالَ فَقَالَ لِي صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَهُمْ لَمْ يُصَلُّوا فَصَلِّ مَعَهُمْ وَلَا تَقُلْ إِنِّي قَدْ صَلَّيْتُ وَلَا أُصَلِّي

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: u zot: «Ey Abu Zarr, namozni oʻz vaqtidan kechiktiradigan bir qavm ichida qolsang, holing qanday boʻladi?» dedilar. Soʻng menga: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar ularni namoz oʻqimagan holda topsang, ular bilan (yana) oʻqi va: ‹Men allaqachon oʻqigan edim, endi oʻqimayman›, dema», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: у зот: «Эй Абу Зарр, намозни ўз вақтидан кечиктирадиган бир қавм ичида қолсанг, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Сўнг менга: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар уларни намоз ўқимаган ҳолда топсанг, улар билан (яна) ўқи ва: ‹Мен аллақачон ўқиган эдим, энди ўқимайман›, дема», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْعَالِيَةِ الْبَرَّاءَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَرَبَ فَخِذَهُ وَقَالَ لَهُ كَيْفَ أَنْتَ إِذَا بَقِيتَ فِي قَوْمٍ يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ ثُمَّ قَالَ صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا ثُمَّ انْهَضْ فَإِنْ كُنْتَ فِي الْمَسْجِدِ حَتَّى تُقَامَ الصَّلَاةُ فَصَلِّ مَعَهُمْ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning soniga urdilar va unga: «Namozni kechiktiradigan bir qavm ichida qolsang, holing qanday boʻladi?» dedilar. Soʻng: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi, soʻng turib ket. Agar namozga iqomat aytilguncha masjidda boʻlsang, ular bilan birga oʻqi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг сонига урдилар ва унга: «Намозни кечиктирадиган бир қавм ичида қолсанг, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Сўнг: «Намозни ўз вақтида ўқи, сўнг туриб кет. Агар намозга иқомат айтилгунча масжидда бўлсанг, улар билан бирга ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ ثَقِيفٍ يُقَالُ لَهُ فُلَانُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مُجِيبٍ قَالَلَقِيَ أَبُو ذَرٍّ أَبَا هُرَيْرَةَ وَجَعَلَ أُرَاهُ قَالَ قَبِيعَةَ سَيْفِهِ فِضَّةً فَنَهَاهُ وَقَالَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ إِنْسَانٍ أَوْ قَالَ أَحَدٍ تَرَكَ صَفْرَاءَ أَوْ بَيْضَاءَ إِلَّا كُوِيَ بِهَا

Abu Mujib aytdi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) Abu Hurayrani uchratdi — oʻylaymanki, u qilichining dastasini kumushdan qilgan edi — va uni (bundan) qaytardi. Abu Zarr: Rasululloh ﷺ: «Sariq (oltin) yoki oq (kumush) qoldirgan hech bir inson — yoki: hech kim — yoʻqki, u bilan dogʻlanmasa», dedilar, dedi.Абу Мужиб айтди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Абу Ҳурайрани учратди — ўйлайманки, у қиличининг дастасини кумушдан қилган эди — ва уни (бундан) қайтарди. Абу Зарр: Расулуллоҳ ﷺ: «Сариқ (олтин) ёки оқ (кумуш) қолдирган ҳеч бир инсон — ёки: ҳеч ким — йўқки, у билан доғланмаса», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ مُسْهِرٍ عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمْ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ الْمَنَّانُ بِمَا أَعْطَى وَالْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch toifa kishi bilan Alloh azza va jalla qiyomat kuni gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi va ularni poklamaydi, ularga alamli azob boʻladi: bergan narsasini minnat qiluvchi, izorini toʻpigʻidan pastga tushirib suzuvchi va molini yolgʻon qasam bilan oʻtkazuvchi sotuvchi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч тоифа киши билан Аллоҳ азза ва жалла қиёмат куни гаплашмайди, уларга назар солмайди ва уларни покламайди, уларга аламли азоб бўлади: берган нарсасини миннат қилувчи, изорини тўпиғидан пастга тушириб сузувчи ва молини ёлғон қасам билан ўтказувчи сотувчи», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالْأُجُورِ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ فَقَالَ أَوَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّهُ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةٌ وَبِكُلِّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةٌ وَبِكُلِّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةٌ وَبِكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةٌ وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيٌ عَنْ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَأْتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي الْحَرَامِ أَلَيْسَ كَانَ يَكُونُ عَلَيْهِ وِزْرٌ أَوْ الْوِزْرُ قَالُوا بَلَى قَالَ فَكَذَلِكَ إِذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ يَكُونُ لَهُ الْأَجْرُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, boy-badavlatlar ajrlarni olib ketdilar: biz namoz oʻqiganimizday namoz oʻqiydilar, biz roʻza tutganimizday roʻza tutadilar va mol-mulklarining ortiqchasidan sadaqa qiladilar», deyildi. Shunda u zot: «Alloh sizlarga ham sadaqa qiladigan narsani qilib qoʻymadimi? Albatta, har bir tasbeh sadaqadir, har bir takbir sadaqadir, har bir tahlil sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir, maʼrufga buyurish sadaqadir, munkardan qaytarish sadaqadir va birortangizning (ahli bilan) qoʻshilishida ham sadaqa bordir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, birimiz oʻz shahvatini qondiradi-yu, unga bunda ajr boʻladimi?» dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar uni haromga qoʻyganida, unga gunoh boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Xuddi shunday, uni halolga qoʻysa, unga ajr boʻladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, бой-бадавлатлар ажрларни олиб кетдилар: биз намоз ўқиганимиздай намоз ўқийдилар, биз рўза тутганимиздай рўза тутадилар ва мол-мулкларининг ортиқчасидан садақа қиладилар», дейилди. Шунда у зот: «Аллоҳ сизларга ҳам садақа қиладиган нарсани қилиб қўймадими? Албатта, ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир такбир садақадир, ҳар бир таҳлил садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир, маъруфга буюриш садақадир, мункардан қайтариш садақадир ва бирортангизнинг (аҳли билан) қўшилишида ҳам садақа бордир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, биримиз ўз шаҳватини қондиради-ю, унга бунда ажр бўладими?» дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар уни ҳаромга қўйганида, унга гуноҳ бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Худди шундай, уни ҳалолга қўйса, унга ажр бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مُوَرِّقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَاءَمَكُمْ مِنْ خَدَمِكُمْ فَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَاكْسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ أَوْ قَالَ تَكْتَسُونَ وَمَنْ لَا يُلَائِمُكُمْ فَبِيعُوهُ وَلَا تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Xizmatkorlaringizdan sizlarga muvofiq kelganini oʻzlaringiz yeydigan narsadan yediringlar va oʻzlaringiz kiyadigan narsadan kiydiringlar. Sizlarga muvofiq kelmaganini esa sotinglar va Alloh azza va jallaning maxluqiga azob bermanglar».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Хизматкорларингиздан сизларга мувофиқ келганини ўзларингиз ейдиган нарсадан едиринглар ва ўзларингиз киядиган нарсадан кийдиринглар. Сизларга мувофиқ келмаганини эса сотинглар ва Аллоҳ азза ва жалланинг махлуқига азоб берманглар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَلِيٌّ يَعْنِي ابْنَ مُبَارَكٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ قَالَ أَبُو ذَرٍّعَلَى كُلِّ نَفْسٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ طَلَعَتْ فِيهِ الشَّمْسُ صَدَقَةٌ مِنْهُ عَلَى نَفْسِهِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مِنْ أَيْنَ أَتَصَدَّقُ وَلَيْسَ لَنَا أَمْوَالٌ قَالَ لِأَنَّ مِنْ أَبْوَابِ الصَّدَقَةِ التَّكْبِيرَ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَتَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَى عَنْ الْمُنْكَرِ وَتَعْزِلُ الشَّوْكَةَ عَنْ طَرِيقِ النَّاسِ وَالْعَظْمَ وَالْحَجَرَ وَتَهْدِي الْأَعْمَى وَتُسْمِعُ الْأَصَمَّ وَالْأَبْكَمَ حَتَّى يَفْقَهَ وَتُدِلُّ الْمُسْتَدِلَّ عَلَى حَاجَةٍ لَهُ قَدْ عَلِمْتَ مَكَانَهَا وَتَسْعَى بِشِدَّةِ سَاقَيْكَ إِلَى اللَّهْفَانِ الْمُسْتَغِيثِ وَتَرْفَعُ بِشِدَّةِ ذِرَاعَيْكَ مَعَ الضَّعِيفِ كُلُّ ذَلِكَ مِنْ أَبْوَابِ الصَّدَقَةِ مِنْكَ عَلَى نَفْسِكَ وَلَكَ فِي جِمَاعِكَ زَوْجَتَكَ أَجْرٌ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كَيْفَ يَكُونُ لِي أَجْرٌ فِي شَهْوَتِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ وَلَدٌ فَأَدْرَكَ وَرَجَوْتَ خَيْرَهُ فَمَاتَ أَكُنْتَ تَحْتَسِبُ بِهِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَأَنْتَ خَلَقْتَهُ قَالَ بَلْ اللَّهُ خَلَقَهُ قَالَ فَأَنْتَ هَدَيْتَهُ قَالَ بَلْ اللَّهُ هَدَاهُ قَالَ فَأَنْتَ تَرْزُقُهُ قَالَ بَلْ اللَّهُ كَانَ يَرْزُقُهُ قَالَ كَذَلِكَ فَضَعْهُ فِي حَلَالِهِ وَجَنِّبْهُ حَرَامَهُ فَإِنْ شَاءَ اللَّهُ أَحْيَاهُ وَإِنْ شَاءَ أَمَاتَهُ وَلَكَ أَجْرٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Quyosh chiqqan har bir kunda har bir jonga oʻzidan oʻziga (qiladigan) sadaqa (lozim)dir. Men: «Yo Rasululloh, qayerdan sadaqa qilaman, bizda mol-dunyo yoʻq-ku?» dedim. U zot: «Chunki sadaqa eshiklaridan (baʼzilari): takbir, ‹Subhanalloh›, ‹Alhamdulilloh›, ‹Lo ilaha illalloh› va ‹Astagʻfirulloh› (deyish); maʼrufga buyurishing va munkardan qaytarishing; odamlarning yoʻlidan tikanni, suyakni va toshni olib tashlashing; koʻrga yoʻl koʻrsatishing; kar va soqovga tushunguniga qadar eshittirishing; joyini bilgan hojatingga yoʻl soʻraganga yoʻl koʻrsatishing; oyoqlaring kuchi bilan (yordam) soʻrab dod solgan kishiga yugurishing; bilaklaring kuchi bilan zaif bilan birga (yukni) koʻtarishing — bularning barchasi sening oʻzingdan oʻzingga (qiladigan) sadaqa eshiklaringdandir. Va xotining bilan qoʻshilishingda ham senga ajr bordir», dedilar. Abu Zarr: «Oʻz shahvatimda menga qanday ajr boʻladi?» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Aytchi, agar sening bolang boʻlib, u (yoshga) yetsa va sen undan yaxshilik umid qilsang-u, soʻng u oʻlsa — sen (ajrini Allohdan) umid qilarmiding?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Uni sen yaratganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq, balki Alloh yaratgan», dedi. U zot: «Uni sen hidoyat qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq, balki Alloh hidoyat qilgan», dedi. U zot: «Unga sen rizq berasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq, balki Alloh unga rizq berardi», dedi. U zot: «Xuddi shunday. Bas, uni oʻz halolingga qoʻy va haromidan saqla. Agar Alloh xohlasa, uni tiriltiradi; xohlasa, oʻldiradi — senga esa ajr bordir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Қуёш чиққан ҳар бир кунда ҳар бир жонга ўзидан ўзига (қиладиган) садақа (лозим)дир. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қаердан садақа қиламан, бизда мол-дунё йўқ-ку?» дедим. У зот: «Чунки садақа эшикларидан (баъзилари): такбир, ‹Субҳаналлоҳ›, ‹Алҳамдулиллоҳ›, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› ва ‹Астағфируллоҳ› (дейиш); маъруфга буюришинг ва мункардан қайтаришинг; одамларнинг йўлидан тиканни, суякни ва тошни олиб ташлашинг; кўрга йўл кўрсатишинг; кар ва соқовга тушунгунига қадар эшиттиришинг; жойини билган ҳожатингга йўл сўраганга йўл кўрсатишинг; оёқларинг кучи билан (ёрдам) сўраб дод солган кишига югуришинг; билакларинг кучи билан заиф билан бирга (юкни) кўтаришинг — буларнинг барчаси сенинг ўзингдан ўзингга (қиладиган) садақа эшикларингдандир. Ва хотининг билан қўшилишингда ҳам сенга ажр бордир», дедилар. Абу Зарр: «Ўз шаҳватимда менга қандай ажр бўлади?» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Айтчи, агар сенинг боланг бўлиб, у (ёшга) етса ва сен ундан яхшилик умид қилсанг-у, сўнг у ўлса — сен (ажрини Аллоҳдан) умид қилармидинг?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Уни сен яратганмисан?» дедилар. У: «Йўқ, балки Аллоҳ яратган», деди. У зот: «Уни сен ҳидоят қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ, балки Аллоҳ ҳидоят қилган», деди. У зот: «Унга сен ризқ берасанми?» дедилар. У: «Йўқ, балки Аллоҳ унга ризқ берарди», деди. У зот: «Худди шундай. Бас, уни ўз ҳалолингга қўй ва ҳаромидан сақла. Агар Аллоҳ хоҳласа, уни тирилтиради; хоҳласа, ўлдиради — сенга эса ажр бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو نَعَامَةَ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ وَأَنَا أُرِيدُ الْعَطَاءَ مِنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَجَلَسْتُ إِلَى حَلْقَةٍ مِنْ حِلَقِ قُرَيْشٍ فَجَاءَ رَجُلٌ عَلَيْهِ أَسْمَالٌ لَهُ قَدْ لَفَّ ثَوْبًا عَلَى رَأْسِهِ قَالَ بَشِّرْ الْكَنَّازِينَ بِكَيٍّ فِي الْجِبَاهِ وَبِكَيٍّ فِي الظُّهُورِ وَبِكَيٍّ فِي الْجُنُوبِ ثُمَّ تَنَحَّى إِلَى سَارِيَةٍ فَصَلَّى خَلْفَهَا رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقِيلَ هَذَا أَبُو ذَرٍّ فَقُلْتُ لَهُ مَا شَيْءٌ سَمِعْتُكَ تُنَادِي بِهِ قَالَ مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا شَيْئًا سَمِعُوهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ إِنِّي كُنْتُ آخُذُ الْعَطَاءَ مِنْ عُمَرَ فَمَا تَرَى قَالَ خُذْهُ فَإِنَّ فِيهِ الْيَوْمَ مَعُونَةً وَيُوشِكُ أَنْ يَكُونَ دَيْنًا فَإِذَا كَانَ دَيْنًا فَارْفُضْهُحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ السَّعْدِيُّ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ إِلَّا شَيْئًا سَمِعُوهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَرَى عَفَّانَ إِلَّا وَهِمَ وَذَهَبَ إِلَى حَدِيثِ أَبِي الْأَشْهَبِ لِأَنَّ عَفَّانَ زَادَهُ وَلَمْ يَكُنْ عِنْدَنَا

Ahnaf ibn Qays (rahimahulloh) aytdi: Men Madinaga keldim, Usmon ibn Affondan ato (nafaqa) olmoqchi edim. Bas, Quraysh halqalaridan bir halqaga borib oʻtirdim. Shunda ustida eski-tuski kiyimlari boʻlgan, boshiga bir matoni oʻrab olgan bir kishi kelib: «Xazina toʻplovchilarga peshonalarida dogʻlanish, yelkalarida dogʻlanish va yon tomonlarida dogʻlanish bilan bashorat ber», dedi. Soʻng bir ustun tomon chetlanib, uning ortida ikki rakat namoz oʻqidi. Men: «Bu kim?» dedim. «Bu Abu Zarr», deyildi. Men unga: «Sen nido qilib aytgan narsa nima edi?» dedim. U: «Men ularga faqat oʻzlari paygʻambarlari ﷺdan eshitgan narsani aytdim», dedi. Men: «Alloh senga rahm qilsin, men Umardan ato olar edim, bu haqda nima deysan?» dedim. U: «Uni ol, chunki bugun unda yordam bordir; yaqinda u qarzga aylanadi. Qachonki u qarz boʻlsa, uni tashla», dedi. Abu Komil ham Hammoddan, u Abu Naoma as-Saʼdiydan shu isnod va shu maʼnoda zikr qildi, biroq «faqat oʻzlari paygʻambarlari ﷺdan eshitgan narsani» degan (soʻz)ni zikr qilmadi. Menimcha, Affon adashib, Abul Ashhabning hadisiga oʻtib ketgan, chunki uni Affon ziyoda qilgan, bizning huzurimizda esa u yoʻq edi.Аҳнаф ибн Қайс (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Мадинага келдим, Усмон ибн Аффондан ато (нафақа) олмоқчи эдим. Бас, Қурайш ҳалқаларидан бир ҳалқага бориб ўтирдим. Шунда устида эски-туски кийимлари бўлган, бошига бир матони ўраб олган бир киши келиб: «Хазина тўпловчиларга пешоналарида доғланиш, елкаларида доғланиш ва ён томонларида доғланиш билан башорат бер», деди. Сўнг бир устун томон четланиб, унинг ортида икки ракат намоз ўқиди. Мен: «Бу ким?» дедим. «Бу Абу Зарр», дейилди. Мен унга: «Сен нидо қилиб айтган нарса нима эди?» дедим. У: «Мен уларга фақат ўзлари пайғамбарлари ﷺдан эшитган нарсани айтдим», деди. Мен: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, мен Умардан ато олар эдим, бу ҳақда нима дейсан?» дедим. У: «Уни ол, чунки бугун унда ёрдам бордир; яқинда у қарзга айланади. Қачонки у қарз бўлса, уни ташла», деди. Абу Комил ҳам Ҳаммоддан, у Абу Наома ас-Саъдийдан шу иснод ва шу маънода зикр қилди, бироқ «фақат ўзлари пайғамбарлари ﷺдан эшитган нарсани» деган (сўз)ни зикр қилмади. Менимча, Аффон адашиб, Абул Ашҳабнинг ҳадисига ўтиб кетган, чунки уни Аффон зиёда қилган, бизнинг ҳузуримизда эса у йўқ эди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنِ أَشْيَاخِهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِي قَالَ إِذَا عَمِلْتَ سَيِّئَةً فَأَتْبِعْهَا حَسَنَةً تَمْحُهَا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِنْ الْحَسَنَاتِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ هِيَ أَفْضَلُ الْحَسَنَاتِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, menga vasiyat qiling», dedim. U zot: «Yomonlik qilsang, ortidan uni oʻchiradigan yaxshilik qil», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ‹La ilaha illalloh› yaxshiliklardanmi?» dedim. U zot: «U yaxshiliklarning eng afzalidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга васият қилинг», дедим. У зот: «Ёмонлик қилсанг, ортидан уни ўчирадиган яхшилик қил», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› яхшиликларданми?» дедим. У зот: «У яхшиликларнинг энг афзалидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا أَوْ أَزِيدُ وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَجَزَاؤُهَا مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ عَمِلَ قُرَابَ الْأَرْضِ خَطِيئَةً ثُمَّ لَقِيَنِي لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا جَعَلْتُ لَهُ مِثْلَهَا مَغْفِرَةً وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻshanga oʻxshash oʻn (savob) bor, yoki Men yana ziyoda qilaman. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi oʻshanga oʻxshashdir, yoki Men magʻfirat qilaman. Kim yer toʻlasi xato bilan, soʻng Menga hech narsani sherik qilmagan holda Menga yoʻliqsa, Men unga oʻshancha magʻfirat qilaman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshilib boraman›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўшанга ўхшаш ўн (савоб) бор, ёки Мен яна зиёда қиламан. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси ўшанга ўхшашдир, ёки Мен мағфират қиламан. Ким ер тўласи хато билан, сўнг Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Менга йўлиқса, Мен унга ўшанча мағфират қиламан. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошилиб бораман›», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, oq sochni oʻzgartiradigan eng yaxshi narsangiz xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, оқ сочни ўзгартирадиган энг яхши нарсангиз хина ва катамдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّهُ سَيَكُونُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ مَوَاقِيتِهَا فَإِنْ أَنْتَ أَدْرَكْتَهُمْ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَرُبَّمَا قَالَ فِي رَحْلِكَ ثُمَّ ائْتِهِمْ فَإِنْ وَجَدْتَهُمْ قَدْ صَلَّوْا كُنْتَ قَدْ صَلَّيْتَ وَإِنْ وَجَدْتَهُمْ لَمْ يُصَلُّوا صَلَّيْتَ مَعَهُمْ فَتَكُونُ لَكَ نَافِلَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga shunday dedilar: «Ey Abu Zarr, albatta, sizlarga namozni oʻz vaqtlaridan kechiktiradigan amirlar boʻladi. Agar sen ularga yetishsang, namozni oʻz vaqtida oʻqi». Baʼzan: «Uyingda (oʻqi)», dedilar. «Soʻng ularning oldiga bor. Agar ularni namoz oʻqib boʻlgan holda topsang, sen namozingni oʻqigan boʻlasan; agar ularni namoz oʻqimagan holda topsang, ular bilan birga oʻqiysan — bu senga nofila boʻladi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга шундай дедилар: «Эй Абу Зарр, албатта, сизларга намозни ўз вақтларидан кечиктирадиган амирлар бўлади. Агар сен уларга етишсанг, намозни ўз вақтида ўқи». Баъзан: «Уйингда (ўқи)», дедилар. «Сўнг уларнинг олдига бор. Агар уларни намоз ўқиб бўлган ҳолда топсанг, сен намозингни ўқиган бўласан; агар уларни намоз ўқимаган ҳолда топсанг, улар билан бирга ўқийсан — бу сенга нофила бўлади».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَلَمَّا رَآنِي مُقْبِلًا قَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَقُلْتُ مَا لِي لَعَلِّي أُنْزِلَ فِيَّ شَيْءٌ مَنْ هُمْ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قَالَ الْأَكْثَرُونَ أَمْوَالًا إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا فَحَثَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ قَالَ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَمُوتُ أَحَدٌ مِنْكُمْ فَيَدَعُ إِبِلًا وَبَقَرًا وَغَنَمًا لَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا إِلَّا جَاءَتْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَلَيْهِ أُعِيدَتْ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼba soyasida oʻtirgan ekanlar, men u zotning huzurlariga keldim. Meni kelayotganimni koʻrganlarida: «Kaʼbaning Robbi bilan qasamki, ular eng koʻp ziyon koʻruvchilardir», dedilar. Men: «Menga nima boʻldi? Men haqimda biror narsa nozil boʻlgan boʻlsa kerak. Otam va onam sizga fido boʻlsin, ular kimlar?» dedim. U zot: «Moli koʻp boʻlganlardir — magar mana bunday qilganlar bundan mustasno», deb oldilariga, oʻng va chap tomonlariga (moldan) sochib koʻrsatdilar. Soʻngra: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biror kishi tuya, qoramol va qoʻy qoldirib, zakotini bermay oʻlsa, qiyomat kuni ular eng katta va eng semiz holida kelib, tuyoqlari bilan uni bosadi, shoxlari bilan suzadi. Har safar oxirgisi tugagach, birinchisi qaytariladi — toki odamlar orasida hukm chiqarilguncha», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъба соясида ўтирган эканлар, мен у зотнинг ҳузурларига келдим. Мени келаётганимни кўрганларида: «Каъбанинг Робби билан қасамки, улар энг кўп зиён кўрувчилардир», дедилар. Мен: «Менга нима бўлди? Мен ҳақимда бирор нарса нозил бўлган бўлса керак. Отам ва онам сизга фидо бўлсин, улар кимлар?» дедим. У зот: «Моли кўп бўлганлардир — магар мана бундай қилганлар бундан мустасно», деб олдиларига, ўнг ва чап томонларига (молдан) сочиб кўрсатдилар. Сўнгра: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирор киши туя, қорамол ва қўй қолдириб, закотини бермай ўлса, қиёмат куни улар энг катта ва энг семиз ҳолида келиб, туёқлари билан уни босади, шохлари билан сузади. Ҳар сафар охиргиси тугагач, биринчиси қайтарилади — токи одамлар орасида ҳукм чиқарилгунча», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ يُؤْتَى بِرَجُلٍ فَيَقُولُ نَحُّوا كِبَارَ ذُنُوبِهِ وَسَلُوهُ عَنْ صِغَارِهَا قَالَ فَيُقَالُ لَهُ عَمِلْتَ كَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ كَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لَقَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَمْ أَرَهَا هُنَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, men doʻzax ahlidan undan eng oxiri chiqadigan kishini va jannat ahlidan unga eng oxiri kiradigan kishini bilaman. Bir kishi keltiriladi va (Alloh): ‹Uning katta gunohlarini chetlatinglar va undan kichiklarini soʻranglar›, deydi. Shunda unga: ‹Sen falon-falon kuni shunday-shunday qilgansan, falon-falon kuni shunday-shunday qilgansan›, deyiladi. U esa: ‹Ey Robbim, men shunday ishlar qilganman-ki, ularni bu yerda koʻrmayapman›, deydi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar va: «Soʻng unga: ‹Albatta, senga har bir yomonliging oʻrniga bitta yaxshilik bordir›, deyiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен дўзах аҳлидан ундан энг охири чиқадиган кишини ва жаннат аҳлидан унга энг охири кирадиган кишини биламан. Бир киши келтирилади ва (Аллоҳ): ‹Унинг катта гуноҳларини четлатинглар ва ундан кичикларини сўранглар›, дейди. Шунда унга: ‹Сен фалон-фалон куни шундай-шундай қилгансан, фалон-фалон куни шундай-шундай қилгансан›, дейилади. У эса: ‹Эй Роббим, мен шундай ишлар қилганман-ки, уларни бу ерда кўрмаяпман›, дейди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар ва: «Сўнг унга: ‹Албатта, сенга ҳар бир ёмонлигинг ўрнига битта яхшилик бордир›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ ارْفَعْ بَصَرَكَ فَانْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ تَرَاهُ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ قَالَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ ارْفَعْ بَصَرَكَ فَانْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ تَرَاهُ فِي الْمَسْجِدِ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ ضَعِيفٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ قَالَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهَذَا أَفْضَلُ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ قُرَابِ الْأَرْضِ مِثْلِ هَذَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, koʻzingni koʻtar va masjidda koʻrgan eng yuqori (martabali) kishiga qara», dedilar. Men qaradim, mana bir kishi ustida hulla (chiroyli kiyim) bilan oʻtiribdi. Men: «Mana bu», dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, koʻzingni koʻtar va masjidda koʻrgan eng past (holdagi) kishiga qara», dedilar. Men qaradim, mana ustida eski kiyimlari boʻlgan zaif bir kishi. Men: «Mana bu», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni Alloh huzurida bu (zaif kishi) anavi kabi yer toʻlasi (kishilar)dan afzaldir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, кўзингни кўтар ва масжидда кўрган энг юқори (мартабали) кишига қара», дедилар. Мен қарадим, мана бир киши устида ҳулла (чиройли кийим) билан ўтирибди. Мен: «Мана бу», дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, кўзингни кўтар ва масжидда кўрган энг паст (ҳолдаги) кишига қара», дедилар. Мен қарадим, мана устида эски кийимлари бўлган заиф бир киши. Мен: «Мана бу», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида бу (заиф киши) анави каби ер тўласи (кишилар)дан афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَشَدَّ أُمَّتِي لِي حُبًّا قَوْمٌ يَكُونُونَ أَوْ يَجِيئُونَ بَعْدِي يَوَدُّ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ أَعْطَى أَهْلَهُ وَمَالَهُ وَأَنَّهُ رَآنِي

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, ummatimdan meni eng qattiq sevadiganlari mendan keyin boʻladigan — yoki keladigan — bir qavmdir. Ulardan biri meni koʻrish uchun ahli va molini berib yuborishni orzu qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, умматимдан мени энг қаттиқ севадиганлари мендан кейин бўладиган — ёки келадиган — бир қавмдир. Улардан бири мени кўриш учун аҳли ва молини бериб юборишни орзу қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا قُدَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَتْنِي جَسْرَةُ بِنْتُ دَجَاجَةَ أَنَّهَاانْطَلَقَتْ مُعْتَمِرَةً فَانْتَهَتْ إِلَى الرَّبَذَةِ فَسَمِعَتْ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي فِي صَلَاةِ الْعِشَاءِ فَصَلَّى بِالْقَوْمِ ثُمَّ تَخَلَّفَ أَصْحَابٌ لَهُ يُصَلُّونَ فَلَمَّا رَأَى قِيَامَهُمْ وَتَخَلُّفَهُمْ انْصَرَفَ إِلَى رَحْلِهِ فَلَمَّا رَأَى الْقَوْمَ قَدْ أَخْلَوْا الْمَكَانَ رَجَعَ إِلَى مَكَانِهِ فَصَلَّى فَجِئْتُ فَقُمْتُ خَلْفَهُ فَأَوْمَأَ إِلَيَّ بِيَمِينِهِ فَقُمْتُ عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَامَ خَلْفِي وَخَلْفَهُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ بِشِمَالِهِ فَقَامَ عَنْ شِمَالِهِ فَقُمْنَا ثَلَاثَتُنَا يُصَلِّي كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا بِنَفْسِهِ وَيَتْلُو مِنْ الْقُرْآنِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَتْلُوَ فَقَامَ بِآيَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ يُرَدِّدُهَا حَتَّى صَلَّى الْغَدَاةَ فَبَعْدَ أَنْ أَصْبَحْنَا أَوْمَأْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنْ سَلْهُ مَا أَرَادَ إِلَى مَا صَنَعَ الْبَارِحَةَ فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ بِيَدِهِ لَا أَسْأَلُهُ عَنْ شَيْءٍ حَتَّى يُحَدِّثَ إِلَيَّ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي قُمْتَ بِآيَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ وَمَعَكَ الْقُرْآنُ لَوْ فَعَلَ هَذَا بَعْضُنَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ قَالَ دَعَوْتُ لِأُمَّتِي قَالَ فَمَاذَا أُجِبْتَ أَوْ مَاذَا رُدَّ عَلَيْكَ قَالَ أُجِبْتُ بِالَّذِي لَوْ اطَّلَعَ عَلَيْهِ كَثِيرٌ مِنْهُمْ طَلْعَةً تَرَكُوا الصَّلَاةَ قَالَ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ بَلَى فَانْطَلَقْتُ مُعْنِقًا قَرِيبًا مِنْ قَذْفَةٍ بِحَجَرٍ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ إِنْ تَبْعَثْ إِلَى النَّاسِ بِهَذَا

Jasra bint Dajoja (rahimahalloh) umra qilish uchun yoʻlga chiqdi va Rabazaga yetdi. U yerda Abu Zarrning shunday deganini eshitdi: Nabiy ﷺ kechalardan bir kechada xufton namoziga turib, odamlarga imomlik qildilar. Soʻng baʼzi sahobalari (masjidda) qolib, namoz oʻqiy boshladilar. U zot ularning turganini va (masjidda) qolganini koʻrganlarida oʻz manzillariga qaytdilar. Odamlar joyni boʻshatganini koʻrganlarida esa yana oʻz joylariga qaytib, namoz oʻqidilar. Men kelib, u zotning orqalarida turdim. U zot oʻng qoʻllari bilan menga ishora qildilar, men oʻng tomonlarida turdim. Soʻng Ibn Masʼud kelib, mening va u zotning ortida turdi. U zot unga chap qoʻllari bilan ishora qildilar, u chap tomonlarida turdi. Uchovimiz turdik: har birimiz oʻzicha namoz oʻqir va Qurʼondan Alloh xohlagan miqdorda tilovat qilar edik. U zot esa Qurʼondan bir oyat bilan turib, uni takrorlar edilar — toki bomdodni oʻqiganlaricha. Tong otganidan keyin men Abdulloh ibn Masʼudga: «U zotdan soʻra, kecha qilgan ishlaridan nimani iroda qilgan ekanlar», deb ishora qildim. Ibn Masʼud qoʻli bilan (ishora qilib): «Men u zotdan hech narsa soʻramayman, toki oʻzlari menga soʻzlab bermagunlaricha», dedi. Shunda men: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, siz Qurʼondan bir oyat bilan turdingiz, holbuki Qurʼon sizning huzuringizda (butun) edi. Agar bizdan biri shunday qilganida, biz unga taʼna qilardik», dedim. U zot: «Men ummatim uchun duo qildim», dedilar. Men: «Sizga nima javob berildi yoki sizga nima qaytarildi?» dedim. U zot: «Menga shunday javob berildiki, agar ularning koʻplari unga bir nazar tashlasalar, namozni tark qilib qoʻyar edilar», dedilar. Men: «Odamlarga bashorat bermaymi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men bir tosh otimi qadar shoshilib joʻnadim. Shunda Umar: «Ey Allohning Rasuli, agar siz odamlarga buni yuborsangiz...» dedi.Жасра бинт Дажожа (раҳимаҳаллоҳ) умра қилиш учун йўлга чиқди ва Рабазага етди. У ерда Абу Заррнинг шундай деганини эшитди: Набий ﷺ кечалардан бир кечада хуфтон намозига туриб, одамларга имомлик қилдилар. Сўнг баъзи саҳобалари (масжидда) қолиб, намоз ўқий бошладилар. У зот уларнинг турганини ва (масжидда) қолганини кўрганларида ўз манзилларига қайтдилар. Одамлар жойни бўшатганини кўрганларида эса яна ўз жойларига қайтиб, намоз ўқидилар. Мен келиб, у зотнинг орқаларида турдим. У зот ўнг қўллари билан менга ишора қилдилар, мен ўнг томонларида турдим. Сўнг Ибн Масъуд келиб, менинг ва у зотнинг ортида турди. У зот унга чап қўллари билан ишора қилдилар, у чап томонларида турди. Учовимиз турдик: ҳар биримиз ўзича намоз ўқир ва Қуръондан Аллоҳ хоҳлаган миқдорда тиловат қилар эдик. У зот эса Қуръондан бир оят билан туриб, уни такрорлар эдилар — токи бомдодни ўқиганларича. Тонг отганидан кейин мен Абдуллоҳ ибн Масъудга: «У зотдан сўра, кеча қилган ишларидан нимани ирода қилган эканлар», деб ишора қилдим. Ибн Масъуд қўли билан (ишора қилиб): «Мен у зотдан ҳеч нарса сўрамайман, токи ўзлари менга сўзлаб бермагунларича», деди. Шунда мен: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, сиз Қуръондан бир оят билан турдингиз, ҳолбуки Қуръон сизнинг ҳузурингизда (бутун) эди. Агар биздан бири шундай қилганида, биз унга таъна қилардик», дедим. У зот: «Мен умматим учун дуо қилдим», дедилар. Мен: «Сизга нима жавоб берилди ёки сизга нима қайтарилди?» дедим. У зот: «Менга шундай жавоб берилдики, агар уларнинг кўплари унга бир назар ташласалар, намозни тарк қилиб қўяр эдилар», дедилар. Мен: «Одамларга башорат бермайми?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен бир тош отими қадар шошилиб жўнадим. Шунда Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар сиз одамларга буни юборсангиз...» деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ فَرَسٍ عَرَبِيٍّ إِلَّا يُؤْذَنُ لَهُ مَعَ كُلِّ فَجْرٍ يَدْعُو بِدَعْوَتَيْنِ يَقُولُ اللَّهُمَّ خَوَّلْتَنِي مَنْ خَوَّلْتَنِي مِنْ بَنِي آدَمَ فَاجْعَلْنِي مِنْ أَحَبِّ أَهْلِهِ وَمَالِهِ إِلَيْهِ أَوْ أَحَبَّ أَهْلِهِ وَمَالِهِ إِلَيْهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ قَالَ أَبِي خَالَفَهُ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاشَةَ و قَالَ لَيْثٌ عَنْ أَبِي شِمَاشَةَ أَيْضًا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir arab oti yoʻqki, unga har tongda ikki duo qilishga izn berilmasin. U: ‹Ey Alloh, Sen meni odam bolalaridan xohlaganingga (qaram) qilding. Bas, meni uning ahli va molidan eng sevimlisi qil›, deydi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Otam aytdi: Unga Amr ibn al-Horis xilof qilib: «Yaziddan, u Abdurrahmon ibn Shimosadan», dedi. Lays ham: «Abu Shimosadan», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир араб оти йўқки, унга ҳар тонгда икки дуо қилишга изн берилмасин. У: ‹Эй Аллоҳ, Сен мени одам болаларидан хоҳлаганингга (қарам) қилдинг. Бас, мени унинг аҳли ва молидан энг севимлиси қил›, дейди», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Отам айтди: Унга Амр ибн ал-Ҳорис хилоф қилиб: «Язиддан, у Абдурраҳмон ибн Шимосадан», деди. Лайс ҳам: «Абу Шимосадан», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ كُنْتُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ قَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ قُلْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ قَالَ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورًا أَنَّى أَرَاهُ

Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarrga: «Agar men Rasululloh ﷺni koʻrganimda edi, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nima haqida?» dedi. Men: «Muhammad Robbisini koʻrganmi, deb soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Men u zotdan soʻraganman. U zot: ‹Nurdir; Men Uni qanday koʻray?› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Заррга: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺни кўрганимда эди, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нима ҳақида?» деди. Мен: «Муҳаммад Роббисини кўрганми, деб сўраган бўлардим», дедим. У: «Мен у зотдан сўраганман. У зот: ‹Нурдир; Мен Уни қандай кўрай?› дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الزِّمَّانِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي مَرْثَدٌ قَالَسَأَلْتُ أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ كُنْتَ سَأَلْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ قَالَ أَنَا كُنْتُ أَسْأَلَ النَّاسِ عَنْهَا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ أَفِي رَمَضَانَ هِيَ أَوْ فِي غَيْرِهِ قَالَ بَلْ هِيَ فِي رَمَضَانَ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ مَعَ الْأَنْبِيَاءِ مَا كَانُوا فَإِذَا قُبِضُوا رُفِعَتْ أَمْ هِيَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ بَلْ هِيَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ قُلْتُ فِي أَيِّ رَمَضَانَ هِيَ قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأُوَلِ أَوْ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ ثُمَّ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَ ثُمَّ اهْتَبَلْتُ وَغَفَلْتُهُ قُلْتُ فِي أَيِّ الْعِشْرِينَ هِيَ قَالَ ابْتَغُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ لَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا ثُمَّ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَ ثُمَّ اهْتَبَلْتُ وَغَفَلْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ بِحَقِّي عَلَيْكَ لَمَا أَخْبَرْتَنِي فِي أَيِّ الْعَشْرِ هِيَ قَالَ فَغَضِبَ عَلَيَّ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ مِثْلَهُ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَوْ صَاحَبْتُهُ كَلِمَةً نَحْوَهَا قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ لَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا

Molik ibn Marsad otasidan rivoyat qiladi: Men Abu Zarrdan soʻrab: «Sen Rasululloh ﷺdan Qadr kechasi haqida soʻraganmiding?» dedim. U: «Odamlar ichida bu haqda eng koʻp soʻragani men edim», dedi. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga Qadr kechasi haqida xabar bering: u Ramazondami yoki undan boshqadami?» dedim. U zot: «Balki u Ramazondadir», dedilar. Men: «U paygʻambarlar bor ekan ular bilan boʻlib, ular vafot etganlarida koʻtariladimi yoki u qiyomat kunigacha (davom etadi)mi?» dedim. U zot: «Balki u qiyomat kunigacha (davom etadi)», dedilar. Men: «U Ramazonning qaysisida?» dedim. U zot: «Uni avvalgi oʻnlikda yoki oxirgi oʻnlikda axtaringlar», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ soʻzlab, soʻzlab ketdilar; men fursatni gʻanimat bilib, u zot (soʻzga banda) paytda: «U ikki oʻnlikning qaysisida?» dedim. U zot: «Uni oxirgi oʻnlikda axtaringlar, bundan keyin mendan hech narsa soʻrama», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ yana soʻzlab ketdilar; men yana fursatni gʻanimat bilib: «Ey Allohning Rasuli, sizdagi haqqim bilan qasam beraman, menga xabar bering: u qaysi oʻnlikda?» dedim. Shunda u zot menga shunday gʻazab qildilarki, u zotga hamroh boʻlganimdan beri bunday gʻazab qilmagan edilar. Soʻng: «Uni oxirgi yettilikda axtaringlar, bundan keyin mendan hech narsa soʻrama», dedilar.Молик ибн Марсад отасидан ривоят қилади: Мен Абу Заррдан сўраб: «Сен Расулуллоҳ ﷺдан Қадр кечаси ҳақида сўраганмидинг?» дедим. У: «Одамлар ичида бу ҳақда энг кўп сўрагани мен эдим», деди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга Қадр кечаси ҳақида хабар беринг: у Рамазондами ёки ундан бошқадами?» дедим. У зот: «Балки у Рамазондадир», дедилар. Мен: «У пайғамбарлар бор экан улар билан бўлиб, улар вафот этганларида кўтариладими ёки у қиёмат кунигача (давом этади)ми?» дедим. У зот: «Балки у қиёмат кунигача (давом этади)», дедилар. Мен: «У Рамазоннинг қайсисида?» дедим. У зот: «Уни аввалги ўнликда ёки охирги ўнликда ахтаринглар», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ сўзлаб, сўзлаб кетдилар; мен фурсатни ғанимат билиб, у зот (сўзга банда) пайтда: «У икки ўнликнинг қайсисида?» дедим. У зот: «Уни охирги ўнликда ахтаринглар, бундан кейин мендан ҳеч нарса сўрама», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна сўзлаб кетдилар; мен яна фурсатни ғанимат билиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздаги ҳаққим билан қасам бераман, менга хабар беринг: у қайси ўнликда?» дедим. Шунда у зот менга шундай ғазаб қилдиларки, у зотга ҳамроҳ бўлганимдан бери бундай ғазаб қилмаган эдилар. Сўнг: «Уни охирги еттиликда ахтаринглар, бундан кейин мендан ҳеч нарса сўрама», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ أَبَا مُرَاوِحٍ الْغِفَارِيَّ أخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ أخْبَرَهُ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ قَالَ فَأَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَغْلَاهَا ثَمَنًا وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا قَالَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَفْعَلْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ قَالَ تُمْسِكُ عَنْ الشَّرِّ فَإِنَّهُ صَدَقَةٌ تَصَّدَّقُ بِهَا عَلَى نَفْسِكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qaysi amal afzal?» dedim. U zot: «Allohga iymon keltirish va Uning yoʻlida jihod qilish», dedilar. Men: «Qaysi qullarni (ozod qilish) afzal?» dedim. U zot: «Bahosi eng qimmati va ahli nazdida eng nafisi», dedilar. Men: «Agar buni qila olmasam-chi?» dedim. U zot: «Hunarmandga yordam berasan yoki (ish) qila olmaydigan kishi uchun ish qilib berasan», dedilar. Men: «Agar ojiz boʻlsam-chi?» dedim. U zot: «Yomonlikdan tiyilasan — albatta bu oʻzingga qilgan sadaqangdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси амал афзал?» дедим. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Унинг йўлида жиҳод қилиш», дедилар. Мен: «Қайси қулларни (озод қилиш) афзал?» дедим. У зот: «Баҳоси энг қиммати ва аҳли наздида энг нафиси», дедилар. Мен: «Агар буни қила олмасам-чи?» дедим. У зот: «Ҳунармандга ёрдам берасан ёки (иш) қила олмайдиган киши учун иш қилиб берасан», дедилар. Мен: «Агар ожиз бўлсам-чи?» дедим. У зот: «Ёмонликдан тийиласан — албатта бу ўзингга қилган садақангдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَلَمَّا قَدِمَ أَبُو ذَرٍّ عَلَى عُثْمَانَ مِنْ الشَّامِ فَقَالَ أَمَرَنِي خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثٍ اسْمَعْ وَأَطِعْ وَلَوْ عَبْدًا مُجَدَّعَ الْأَطْرَافِ وَإِذَا صَنَعْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَتِكَ فَأَصِبْهُمْ مِنْهَا بِمَعْرُوفٍ وَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ وَجَدْتَ الْإِمَامَ قَدْ صَلَّى فَقَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ وَإِلَّا فَهِيَ نَافِلَةٌ

Abdulloh ibn as-Somit (rahimahulloh) aytdi: Abu Zarr Shomdan Usmonning huzuriga kelganida shunday dedi: Doʻstim ﷺ meni uch narsaga buyurdilar: «Eshit va itoat qil — garchi aʼzolari kesilgan bir qul (amir boʻlsa) ham. Shoʻrva pishirsang, uning suvini koʻpaytir, soʻng qoʻshnilaringdan bir uy ahliga qarab, ularga yaxshilik bilan undan yetkaz. Namozni oʻz vaqtida oʻqi; agar imomni namoz oʻqib boʻlgan holda topsang, namozingni saqlab qolgan boʻlasan, aks holda u (jamoat bilan oʻqiganing) nofila boʻladi».Абдуллоҳ ибн ас-Сомит (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Абу Зарр Шомдан Усмоннинг ҳузурига келганида шундай деди: Дўстим ﷺ мени уч нарсага буюрдилар: «Эшит ва итоат қил — гарчи аъзолари кесилган бир қул (амир бўлса) ҳам. Шўрва пиширсанг, унинг сувини кўпайтир, сўнг қўшниларингдан бир уй аҳлига қараб, уларга яхшилик билан ундан етказ. Намозни ўз вақтида ўқи; агар имомни намоз ўқиб бўлган ҳолда топсанг, намозингни сақлаб қолган бўласан, акс ҳолда у (жамоат билан ўқиганинг) нофила бўлади».

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ ابْنِ عَمٍّ لِأَبِي ذَرٍّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ لَمْ يَقْبَلْ اللَّهُ لَهُ صَلَاةً أَرْبَعِينَ لَيْلَةً فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ كَانَ مِثْلَ ذَلِكَ فَمَا أَدْرِي أَفِي الثَّالِثَةِ أَمْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ عَادَ كَانَ حَتْمًا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ قَالَ عُصَارَةُ أَهْلِ النَّارِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, Alloh uning namozini qirq kecha qabul qilmaydi. Agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar qaytsa, yana shunday boʻladi», dedilar. Men uchinchisidami yoki toʻrtinchisidami — bilmadim — Rasululloh ﷺ: «Agar yana qaytsa, Alloh azza va jallaning uni tiynatul-xaboldan sugʻorishi lozim boʻladi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, tiynatul-xabol nima?» dedilar. U zot: «Doʻzax ahlining shirasidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, Аллоҳ унинг намозини қирқ кеча қабул қилмайди. Агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар қайтса, яна шундай бўлади», дедилар. Мен учинчисидами ёки тўртинчисидами — билмадим — Расулуллоҳ ﷺ: «Агар яна қайтса, Аллоҳ азза ва жалланинг уни тийнатул-хаболдан суғориши лозим бўлади», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, тийнатул-хабол нима?» дедилар. У зот: «Дўзах аҳлининг ширасидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ قَالَ وَحَدَّثَنِي رِشْدِينُ عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلَانَ التُّجِيبِيِّ حَدَّثَهُ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَهُ عَنْ حَاتِمِ بْنِ عَدِيٍّ أَوْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَبِيتَ عِنْدَكَ اللَّيْلَةَ فَأُصَلِّيَ بِصَلَاتِكَ قَالَ لَا تَسْتَطِيعُ صَلَاتِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ فَيَسْتُرُ بِثَوْبٍ وَأَنَا مُحَوَّلٌ عَنْهُ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ فَعَلْتُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي وَقُمْتُ مَعَهُ حَتَّى جَعَلْتُ أَضْرِبُ بِرَأْسِي الْجُدْرَانَ مِنْ طُولِ صَلَاتِهِ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ لِلصَّلَاةِ فَقَالَ أَفَعَلْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا بِلَالُ إِنَّكَ لَتُؤَذِّنُ إِذَا كَانَ الصُّبْحُ سَاطِعًا فِي السَّمَاءِ وَلَيْسَ ذَلِكَ الصُّبْحَ إِنَّمَا الصُّبْحُ هَكَذَا مُعْتَرِضًا ثُمَّ دَعَا بِسَحُورٍ فَتَسَحَّرَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga: «Men bu kecha sizning huzuringizda tunab, siz kabi namoz oʻqimoqchiman», dedim. U zot: «Sen mening namozimga qodir boʻlolmaysan», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ gʻusl qilishga turdilar; bir mato bilan toʻsildilar, men esa u zotdan yuz oʻgirgan edim. U zot gʻusl qildilar, soʻng men ham shunday qildim. Soʻng u zot namozga turdilar, men ham u zot bilan turdim — hatto namozlarining uzunligidan boshimni devorlarga ura boshladim. Soʻng Bilol namozga azon aytdi. U zot: «Qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, sen tong osmonda tik (koʻtarilgan) boʻlganda azon aytasan; holbuki u tong emas. Tong faqat mana shunday — koʻndalang (yoyilgan) boʻladi», dedilar. Soʻng saharlik keltirishni soʻradilar va saharlik qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга: «Мен бу кеча сизнинг ҳузурингизда тунаб, сиз каби намоз ўқимоқчиман», дедим. У зот: «Сен менинг намозимга қодир бўлолмайсан», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ғусл қилишга турдилар; бир мато билан тўсилдилар, мен эса у зотдан юз ўгирган эдим. У зот ғусл қилдилар, сўнг мен ҳам шундай қилдим. Сўнг у зот намозга турдилар, мен ҳам у зот билан турдим — ҳатто намозларининг узунлигидан бошимни деворларга ура бошладим. Сўнг Билол намозга азон айтди. У зот: «Қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, сен тонг осмонда тик (кўтарилган) бўлганда азон айтасан; ҳолбуки у тонг эмас. Тонг фақат мана шундай — кўндаланг (ёйилган) бўлади», дедилар. Сўнг саҳарлик келтиришни сўрадилар ва саҳарлик қилдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ فِي كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat xazinalaridan bir xazinani (istaysan)mi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «‹La havla va la quvvata illa billah›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат хазиналаридан бир хазинани (истайсан)ми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَامِرٌ الْأَحْوَلُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِي كَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنَّهُ قَالَ يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي فَإِنِّي سَأَغْفِرُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فِيكَ وَلَوْ لَقِيتَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا لَلَقِيتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً وَلَوْ عَمِلْتَ مِنْ الْخَطَايَا حَتَّى تَبْلُغَ عَنَانَ السَّمَاءِ مَا لَمْ تُشْرِكْ بِي شَيْئًا ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِي لَغَفَرْتُ لَكَ ثُمَّ لَا أُبَالِحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِي كَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan, u zot Robbisi azza va jalladan rivoyat qilib: «Ey Odam farzandi, sen Menga duo qilib, Mendan umid qilar ekansan, senda boʻlgan (gunohlar)ga qaramay, Men seni magʻfirat qilaman. Agar Menga yer toʻlasi xatolar bilan yoʻliqsang, Men senga shuncha magʻfirat bilan yoʻliqaman. Agar xatolaring osmon bulutlariga yetguncha gunoh qilsang-u, Menga hech narsani sherik qilmagan holda Mendan magʻfirat soʻrasang, Men seni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан, у зот Роббиси азза ва жалладан ривоят қилиб: «Эй Одам фарзанди, сен Менга дуо қилиб, Мендан умид қилар экансан, сенда бўлган (гуноҳлар)га қарамай, Мен сени мағфират қиламан. Агар Менга ер тўласи хатолар билан йўлиқсанг, Мен сенга шунча мағфират билан йўлиқаман. Агар хатоларинг осмон булутларига етгунча гуноҳ қилсанг-у, Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Мендан мағфират сўрасанг, Мен сени мағфират қиламан ва парво қилмайман», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам Набий ﷺдан шунга ўхшаши ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ أَنْتَ يَا بِلَالُ تُؤَذِّنُ إِذَا كَانَ الصُّبْحُ سَاطِعًا فِي السَّمَاءِ فَلَيْسَ ذَلِكَ بِالصُّبْحِ إِنَّمَا الصُّبْحُ هَكَذَا مُعْتَرِضًا ثُمَّ دَعَا بِسَحُورِهِ فَتَسَحَّرَ وَكَانَ يَقُولُ لَا تَزَالُ أُمَّتِي بِخَيْرٍ مَا أَخَّرُوا السَّحُورَ وَعَجَّلُوا الْفِطْرَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Bilolga: «Ey Bilol, sen tong osmonda tik (koʻtarilgan) boʻlganda azon aytasan; holbuki u tong emas. Tong faqat mana shunday — koʻndalang (yoyilgan)dir», dedilar. Soʻng saharliklarini soʻrab, saharlik qildilar. U zot: «Ummatim saharlikni kechiktirib, iftorni shoshiltirar ekan, yaxshilik uzra boʻlaveradi», der edilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Билолга: «Эй Билол, сен тонг осмонда тик (кўтарилган) бўлганда азон айтасан; ҳолбуки у тонг эмас. Тонг фақат мана шундай — кўндаланг (ёйилган)дир», дедилар. Сўнг саҳарликларини сўраб, саҳарлик қилдилар. У зот: «Умматим саҳарликни кечиктириб, ифторни шошилтирар экан, яхшилик узра бўлаверади», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْأَحْوَصِ مَوْلَى بَنِي لَيْثٍ يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ وَابْنُ الْمُسَيَّبِ جَالِسٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلًا عَلَى الْعَبْدِ فِي صَلَاتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا صَرَفَ وَجْهَهُ انْصَرَفَ عَنْهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla banda namozida boʻlsa, u oʻgirilmagunicha unga yuzlanib turaveradi. Qachonki u yuzini bursa, Alloh ham undan yuz oʻgiradi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла банда намозида бўлса, у ўгирилмагунича унга юзланиб тураверади. Қачонки у юзини бурса, Аллоҳ ҳам ундан юз ўгиради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ عَنْ أَبِي الْيَمَانِ وَأَبِي الْمُثَنَّى أَنَّ أَبَا ذَرٍّ قَالَبَايَعَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسًا وَأَوْثَقَنِي سَبْعًا وَأَشْهَدَ اللَّهَ عَلَيَّ تِسْعًا أَنْ لَا أَخَافَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ قَالَ أَبُو الْمُثَنَّى قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ لَكَ إِلَى بَيْعَةٍ وَلَكَ الْجَنَّةُ قُلْتُ نَعَمْ وَبَسَطْتُ يَدِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ وَهُوَ يَشْتَرِطُ عَلَيَّ أَنْ لَا تَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا قُلْتُ نَعَمْ قَالَ وَلَا سَوْطَكَ إِنْ يَسْقُطَ مِنْكَ حَتَّى تَنْزِلَ إِلَيْهِ فَتَأْخُذَهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ mendan beshta (narsa) ustiga bayʼat oldilar, yettita (narsa) bilan meni bogʻladilar va toʻqqizta (narsa)da ustimga Allohni guvoh qildilar — Alloh (yoʻli)da hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmasligimga. Abul Musanno aytdi: Abu Zarr dedi: Rasululloh ﷺ meni chaqirib: «Bayʼat qilasanmi — senga jannat bor?» dedilar. Men: «Ha», dedim va qoʻlimni choʻzdim. Shunda Rasululloh ﷺ menga shart qoʻyib: «Odamlardan hech narsa soʻramaysan», dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Hatto qamching qoʻlingdan tushib ketsa ham — toki oʻzing tushib uni olguningcha (birovdan soʻrama)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мендан бешта (нарса) устига байъат олдилар, еттита (нарса) билан мени боғладилар ва тўққизта (нарса)да устимга Аллоҳни гувоҳ қилдилар — Аллоҳ (йўли)да ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмаслигимга. Абул Мусанно айтди: Абу Зарр деди: Расулуллоҳ ﷺ мени чақириб: «Байъат қиласанми — сенга жаннат бор?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим ва қўлимни чўздим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга шарт қўйиб: «Одамлардан ҳеч нарса сўрамайсан», дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ҳатто қамчинг қўлингдан тушиб кетса ҳам — токи ўзинг тушиб уни олгунингча (бировдан сўрама)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ الْحَضْرَمِيِّ يَرُدُّهُ إِلَى أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُ قَالَلَمَّا كَانَ الْعَشْرُ الْأَوَاخِرُ اعْتَكَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فَلَمَّا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ اثْنَيْنِ وَعِشْرِينَ قَالَ إِنَّا قَائِمُونَ اللَّيْلَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَقُومَ فَلْيَقُمْ وَهِيَ لَيْلَةُ ثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ فَصَلَّاهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَاعَةً بَعْدَ الْعَتَمَةِ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ لَمْ يُصَلِّ شَيْئًا وَلَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ قَامَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ يَوْمَ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالَ إِنَّا قَائِمُونَ اللَّيْلَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِي لَيْلَةَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ فَمَنْ شَاءَ فَلْيَقُمْ فَصَلَّى بِالنَّاسِ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ سِتٍّ وَعِشْرِينَ لَمْ يَقُلْ شَيْئًا وَلَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ سِتٍّ وَعِشْرِينَ قَامَ فَقَالَ إِنَّا قَائِمُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِي لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ فَمَنْ شَاءَ أَنْ يَقُومَ فَلْيَقُمْ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَتَجَلَّدْنَا لِلْقِيَامِ فَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثَا اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى قُبَّتِهِ فِي الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لَهُ إِنْ كُنَّا لَقَدْ طَمِعْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَقُومَ بِنَا حَتَّى تُصْبِحَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّكَ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Oxirgi oʻnlik boʻlganda Rasululloh ﷺ masjidda eʼtikofga oʻtirdilar. Yigirma ikkinchi kuni Nabiy ﷺ asr namozini oʻqiganlarida: «Biz bu kecha, Alloh xohlasa, (namozga) qoim boʻlamiz. Sizlardan kim qoim boʻlishni xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar — u yigirma uchinchi kecha edi. Nabiy ﷺ xuftondan keyin ularga jamoat bilan namoz oʻqidilar — toki kechaning uchdan biri oʻtguncha, soʻng qaytdilar. Yigirma toʻrtinchi kecha boʻlganda hech narsa oʻqimadilar va qoim boʻlmadilar. Yigirma beshinchi kecha boʻlganda esa, yigirma toʻrtinchi kuni asr namozidan keyin turib: «Biz bu kecha, Alloh xohlasa, qoim boʻlamiz — yaʼni yigirma beshinchi kecha. Kim xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar va odamlarga kechaning uchdan biri oʻtguncha namoz oʻqidilar, soʻng qaytdilar. Yigirma oltinchi kecha boʻlganda hech narsa demadilar va qoim boʻlmadilar. Yigirma oltinchi kuni asr namozi payti boʻlganda turib: «Biz, Alloh xohlasa, qoim boʻlamiz — yaʼni yigirma yettinchi kecha. Kim qoim boʻlishni xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar. Abu Zarr aytdi: Biz qoim boʻlishga bel bogʻladik. Nabiy ﷺ bizga kechaning uchdan ikkisi oʻtguncha namoz oʻqidilar, soʻng masjiddagi qubbalariga qaytdilar. Men u zotga: «Ey Allohning Rasuli, biz siz tong ottirguncha bizga (namozga) qoim boʻlishingizni tamaʼ qilgan edik», dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, albatta sen...» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Охирги ўнлик бўлганда Расулуллоҳ ﷺ масжидда эътикофга ўтирдилар. Йигирма иккинчи куни Набий ﷺ аср намозини ўқиганларида: «Биз бу кеча, Аллоҳ хоҳласа, (намозга) қоим бўламиз. Сизлардан ким қоим бўлишни хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар — у йигирма учинчи кеча эди. Набий ﷺ хуфтондан кейин уларга жамоат билан намоз ўқидилар — токи кечанинг учдан бири ўтгунча, сўнг қайтдилар. Йигирма тўртинчи кеча бўлганда ҳеч нарса ўқимадилар ва қоим бўлмадилар. Йигирма бешинчи кеча бўлганда эса, йигирма тўртинчи куни аср намозидан кейин туриб: «Биз бу кеча, Аллоҳ хоҳласа, қоим бўламиз — яъни йигирма бешинчи кеча. Ким хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар ва одамларга кечанинг учдан бири ўтгунча намоз ўқидилар, сўнг қайтдилар. Йигирма олтинчи кеча бўлганда ҳеч нарса демадилар ва қоим бўлмадилар. Йигирма олтинчи куни аср намози пайти бўлганда туриб: «Биз, Аллоҳ хоҳласа, қоим бўламиз — яъни йигирма еттинчи кеча. Ким қоим бўлишни хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар. Абу Зарр айтди: Биз қоим бўлишга бел боғладик. Набий ﷺ бизга кечанинг учдан иккиси ўтгунча намоз ўқидилар, сўнг масжиддаги қуббаларига қайтдилар. Мен у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз сиз тонг оттиргунча бизга (намозга) қоим бўлишингизни тамаъ қилган эдик», дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, албатта сен...» дедилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا لَيْثٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ الْهُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ جَالِسًا وَشَاتَانِ تَقْتَرِنَانِ فَنَطَحَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى فَأَجْهَضَتْهَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَجِبْتُ لَهَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُقَادَنَّ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, ikki qoʻy bir-biriga yaqinlashib bordi va biri ikkinchisini shoxi bilan urib, uning homilasini tushirib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ kuldilar. U zotga: «Ey Allohning Rasuli, sizni nima kuldirdi?» deyildi. U zot: «Bunga taajjub qildim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni albatta uning uchun qasos olinadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, икки қўй бир-бирига яқинлашиб борди ва бири иккинчисини шохи билан уриб, унинг ҳомиласини тушириб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулдилар. У зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизни нима кулдирди?» дейилди. У зот: «Бунга таажжуб қилдим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни албатта унинг учун қасос олинади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا حُيَيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا كَثِيرٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ الْغِفَارِيَّ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُكَلِمَاتٌ مَنْ ذَكَرَهُنَّ مِائَةَ مَرَّةٍ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ ثُمَّ لَوْ كَانَتْ خَطَايَاهُ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ لَمَحَتْهُنَّقَالَ أَبِي لَمْ يَرْفَعْهُ

Abu Zarr Gʻiforiy (roziyallohu anhu) shunday der edi: Bir necha kalimalar borki, kim ularni har namozdan keyin yuz marta zikr qilsa, xatolari dengiz koʻpigidek boʻlsa ham, ular uni oʻchirib yuboradi: «Allohu akbar, subhanallohi val-hamdu lillah, va la ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, va la havla va la quvvata illa billah». Otam aytdi: Uni marfuʼ qilmadi.Абу Зарр Ғифорий (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: Бир неча калималар борки, ким уларни ҳар намоздан кейин юз марта зикр қилса, хатолари денгиз кўпигидек бўлса ҳам, улар уни ўчириб юборади: «Аллоҳу акбар, субҳаналлоҳи вал-ҳамду лиллаҳ, ва ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ». Отам айтди: Уни марфуъ қилмади.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ حُجَيْرَةَ الشَّيْخَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُنَاجَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِّرْنِي فَقَالَ إِنَّهَا أَمَانَةٌ وَخِزْيٌ وَنَدَامَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ أَخَذَهَا بِحَقِّهَا وَأَدَّى الَّذِي عَلَيْهِ فِيهَا

Ibn Hujayra shayx aytdi: Menga Abu Zarrning shunday deganini eshitgan kishi xabar berdi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir kecha tongga qadar suhbatlashdim va: «Ey Allohning Rasuli, meni amir qiling», dedim. U zot: «Albatta u omonatdir, qiyomat kuni esa xorlik va nadomatdir — magar uni haqqi bilan olib, undagi zimmasidagi (vazifa)ni ado qilgan kishidan boshqa», dedilar.Ибн Ҳужайра шайх айтди: Менга Абу Заррнинг шундай деганини эшитган киши хабар берди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир кеча тонгга қадар суҳбатлашдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени амир қилинг», дедим. У зот: «Албатта у омонатдир, қиёмат куни эса хорлик ва надоматдир — магар уни ҳаққи билан олиб, ундаги зиммасидаги (вазифа)ни адо қилган кишидан бошқа», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ أَنَّ أَبَا سَالِمٍ الْجَيْشَانِيَّأَتَى أَبَا أُمَيَّةَ فِي مَنْزِلِهِ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أَحَبَّ أَحَدُكُمْ صَاحِبَهُ فَلْيَأْتِهِ فِي مَنْزِلِهِ فَلْيُخْبِرْهُ أَنَّهُ يُحِبُّهُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَقَدْ أَحْبَبْتُكَ فَجِئْتُكَ فِي مَنْزِلِكَ

Abu Solim al-Jayshoniy (rahimahulloh) Abu Umayyaning huzuriga uyiga kelib: «Men Abu Zarrning shunday deganini eshitdim: U Rasululloh ﷺning: ‹Sizlardan biringiz oʻz doʻstini sevsa, uning uyiga borsin va unga Alloh azza va jalla uchun sevishini xabar bersin›, deb aytayotganlarini eshitgan ekan. Men esa seni sevdim, shuning uchun uyingga keldim», dedi.Абу Солим ал-Жайшоний (раҳимаҳуллоҳ) Абу Умайянинг ҳузурига уйига келиб: «Мен Абу Заррнинг шундай деганини эшитдим: У Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Сизлардан бирингиз ўз дўстини севса, унинг уйига борсин ва унга Аллоҳ азза ва жалла учун севишини хабар берсин›, деб айтаётганларини эшитган экан. Мен эса сени севдим, шунинг учун уйингга келдим», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَاءَمَكُمْ مِنْ خَدَمِكُمْ فَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَاكْسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَمَنْ لَا يُلَائِمُكُمْ مِنْ خَدَمِكُمْ فَبِيعُوا وَلَا تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xizmatkorlaringizdan sizlarga mos kelganini oʻzingiz yeydigan narsadan yediringlar va oʻzingiz kiyadigan narsadan kiydiringlar. Xizmatkorlaringizdan sizlarga mos kelmaydiganini esa soting va Alloh azza va jallaning maxluqini azoblamanglar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хизматкорларингиздан сизларга мос келганини ўзингиз ейдиган нарсадан едиринглар ва ўзингиз киядиган нарсадан кийдиринглар. Хизматкорларингиздан сизларга мос келмайдиганини эса сотинг ва Аллоҳ азза ва жалланинг махлуқини азобламанглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ هُوَ ابْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مُوَرِّقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ وَأَسْمَعُ مَا لَا تَسْمَعُونَ أَطَّتْ السَّمَاءُ وَحَقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ مَا فِيهَا مَوْضِعُ أَرْبَعِ أَصَابِعَ إِلَّا عَلَيْهِ مَلَكٌ سَاجِدٌ لَوْ عَلِمْتُمْ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا وَلَا تَلَذَّذْتُمْ بِالنِّسَاءِ عَلَى الْفُرُشَاتِ وَلَخَرَجْتُمْ عَلَى أَوْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأَرُونَ إِلَى اللَّهِقَالَ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي شَجَرَةٌ تُعْضَدُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlar koʻrmagan narsani koʻraman va sizlar eshitmagan narsani eshitaman. Osmon gʻiyqilladi — uning gʻiyqillashga haqqi bordir: unda toʻrt barmoq (qadar) joy yoʻqki, unda bir farishta sajda qilayotgan boʻlmasin. Agar men bilgan narsani bilganingizda edi, oz kulib, koʻp yigʻlar edingiz, toʻshaklarda ayollardan lazzat olmas edingiz va Allohga zorlanib nido qilgan holda keng yoʻllarga chiqib ketardingiz», dedilar. Shunda Abu Zarr: «Allohga qasamki, men kesib tashlanadigan bir daraxt boʻlishni qanchalar istardim», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлар кўрмаган нарсани кўраман ва сизлар эшитмаган нарсани эшитаман. Осмон ғийқиллади — унинг ғийқиллашга ҳаққи бордир: унда тўрт бармоқ (қадар) жой йўқки, унда бир фаришта сажда қилаётган бўлмасин. Агар мен билган нарсани билганингизда эди, оз кулиб, кўп йиғлар эдингиз, тўшакларда аёллардан лаззат олмас эдингиз ва Аллоҳга зорланиб нидо қилган ҳолда кенг йўлларга чиқиб кетардингиз», дедилар. Шунда Абу Зарр: «Аллоҳга қасамки, мен кесиб ташланадиган бир дарахт бўлишни қанчалар истардим», деди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الرِّجَالِ الْمَدَنِيُّ أَخْبَرَنَا عُمَرُ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنِ ابْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوْصَانِي حِبِّي بِخَمْسٍ أَرْحَمُ الْمَسَاكِينَ وَأُجَالِسُهُمْ وَأَنْظُرُ إِلَى مَنْ هُوَ تَحْتِي وَلَا أَنْظُرُ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقِي وَأَنْ أَصِلَ الرَّحِمَ وَإِنْ أَدْبَرَتْ وَأَنْ أَقُولَ بِالْحَقِّ وَإِنْ كَانَ مُرًّا وَأَنْ أَقُولَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ يَقُولُ مَوْلَى غُفْرَةَ لَا أَعْلَمُ بَقِيَ فِينَا مِنْ الْخَمْسِ إِلَّا هَذِهِ قَوْلُنَا لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ الْحَكَمِ بْنِ مُوسَى و قَالَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Habibim menga beshta (narsani) vasiyat qildilar: miskinlarga rahm qilishim va ular bilan birga oʻtirishim; oʻzimdan pastdagiga qarashim va oʻzimdan yuqoridagiga qaramasligim; qarindoshlik rishtasini ulashim — garchi u uzilgan boʻlsa ham; haqni aytishim — garchi u achchiq boʻlsa ham; va ‹La havla va la quvvata illa billah› deb aytishim», dedilar. Gʻufraning mavlosi aytadi: Men bu beshtadan bizda faqat mana shu — «La havla va la quvvata illa billah» degan soʻzimiz qolganini bilaman. Abu Abdurrahmon aytdi: Men uni Hakam ibn Musodan oʻzim ham eshitdim; u: «Muhammad ibn Kaʼbdan, u Abu Zarrdan, u Nabiy ﷺdan», deb shunga oʻxshashini (rivoyat qildi).Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳабибим менга бешта (нарсани) васият қилдилар: мискинларга раҳм қилишим ва улар билан бирга ўтиришим; ўзимдан пастдагига қарашим ва ўзимдан юқоридагига қарамаслигим; қариндошлик риштасини улашим — гарчи у узилган бўлса ҳам; ҳақни айтишим — гарчи у аччиқ бўлса ҳам; ва ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› деб айтишим», дедилар. Ғуфранинг мавлоси айтади: Мен бу бештадан бизда фақат мана шу — «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ» деган сўзимиз қолганини биламан. Абу Абдурраҳмон айтди: Мен уни Ҳакам ибн Мусодан ўзим ҳам эшитдим; у: «Муҳаммад ибн Каъбдан, у Абу Заррдан, у Набий ﷺдан», деб шунга ўхшашини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَوْصَانِي حِبِّي بِثَلَاثٍ لَا أَدَعُهُنَّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَبَدًا أَوْصَانِي بِصَلَاةِ الضُّحَى وَبِالْوِتْرِ قَبْلَ النَّوْمِ وَبِصِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Habibim menga uch narsani vasiyat qildilar; Alloh xohlasa, ularni hech qachon tark etmayman: u zot menga chosht namozini, uyqudan oldin vitrni va har oyda uch kun roʻza tutishni vasiyat qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Ҳабибим менга уч нарсани васият қилдилар; Аллоҳ хоҳласа, уларни ҳеч қачон тарк этмайман: у зот менга чошт намозини, уйқудан олдин витрни ва ҳар ойда уч кун рўза тутишни васият қилдилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فَالْقَ أَخَاكَ بِوَجْهٍ طَلْقٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yaxshilikdan hech narsani kamsitma; agar (biror narsa) topmasang, birodaringni ochiq yuz bilan qarshi ol», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Яхшиликдан ҳеч нарсани камситма; агар (бирор нарса) топмасанг, биродарингни очиқ юз билан қарши ол», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ حَرْمَلَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاسَةَ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ سَتَفْتَحُونَ مِصْرَ وَهِيَ أَرْضٌ يُسَمَّى فِيهَا الْقِيرَاطُ فَإِذَا فَتَحْتُمُوهَا فَأَحْسِنُوا إِلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ لَهُمْ ذِمَّةً وَرَحِمًا أَوْ قَالَ ذِمَّةً وَصِهْرًا فَإِذَا رَأَيْتَ رَجُلَيْنِ يَخْتَصِمَانِ فِيهَا فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَاخْرُجْ مِنْهَاقَالَ فَرَأَيْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَأَخَاهُ رَبِيعَةَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَخَرَجْتُ مِنْهَا قَالَ و حَدَّثَنَاه هَارُونُ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاسَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar yaqinda Misrni fath qilasizlar. U shunday yurtdirki, unda (pul birligi) qirot deb ataladi. Uni fath qilganingizda, ahliga yaxshilik qilinglar, chunki ularning (zimmangizda) ahdu zimmasi va qarindoshligi bordir», dedilar. Yoki: «ahdu zimmasi va qudaligi bordir. Qachonki, u yerda bir gʻisht oʻrni (kabi arzimas narsa) ustida tortishayotgan ikki kishini koʻrsang, u yerdan chiqib ket», dedilar. (Abu Zarr) dedi: Men Abdurrahmon ibn Shurahbil ibn Hasana va uning akasi Rabiʼani bir gʻisht oʻrni ustida tortishayotganini koʻrdim va u yerdan chiqib ketdim. Boshqa bir sanad bilan ham shu maʼnoda zikr qilingan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар яқинда Мисрни фатҳ қиласизлар. У шундай юртдирки, унда (пул бирлиги) қирот деб аталади. Уни фатҳ қилганингизда, аҳлига яхшилик қилинглар, чунки уларнинг (зиммангизда) аҳду зиммаси ва қариндошлиги бордир», дедилар. Ёки: «аҳду зиммаси ва қудалиги бордир. Қачонки, у ерда бир ғишт ўрни (каби арзимас нарса) устида тортишаётган икки кишини кўрсанг, у ердан чиқиб кет», дедилар. (Абу Зарр) деди: Мен Абдурраҳмон ибн Шураҳбил ибн Ҳасана ва унинг акаси Рабиъани бир ғишт ўрни устида тортишаётганини кўрдим ва у ердан чиқиб кетдим. Бошқа бир санад билан ҳам шу маънода зикр қилинган.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مَكْحُولٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نُعَيْمٍ حَدَّثَهُ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُمْأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ تَوْبَةَ عَبْدِهِ أَوْ يَغْفِرُ لِعَبْدِهِ مَا لَمْ يَقَعْ الْحِجَابُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْحِجَابُ قَالَ أَنْ تَمُوتَ النَّفْسُ وَهِيَ مُشْرِكَةٌ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh bandasining tavbasini qabul qiladi — yoki bandasini magʻfirat qiladi — toki parda tushmaguncha», der edilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, parda nima?» dedilar. U zot: «Jonning mushrik holida oʻlishidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ бандасининг тавбасини қабул қилади — ёки бандасини мағфират қилади — токи парда тушмагунча», дер эдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, парда нима?» дедилар. У зот: «Жоннинг мушрик ҳолида ўлишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَغْفِرُ لِعَبْدِهِ مَا لَمْ يَقَعْ الْحِجَابُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا وُقُوعُ الْحِجَابِ قَالَ أَنْ تَمُوتَ النَّفْسُ وَهِيَ مُشْرِكَةٌحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ وَعِصَامُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ وَقَالَ عِصَامٌ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ الْعَنْسِيِّ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُمْ وَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا وُقُوعُ الْحِجَابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَغْفِرُ لِعَبْدِهِ فَذَكَرَا مِثْلَهُ

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla bandasini magʻfirat qilaveradi — toki parda tushmaguncha», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, pardaning tushishi nima?» dedilar. U zot: «Jonning mushrik holida oʻlishidir», dedilar. Ali ibn Ayyosh va Isom ibn Xolid ham shunga oʻxshashini zikr qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бандасини мағфират қилаверади — токи парда тушмагунча», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, парданинг тушиши нима?» дедилар. У зот: «Жоннинг мушрик ҳолида ўлишидир», дедилар. Али ибн Айёш ва Исом ибн Холид ҳам шунга ўхшашини зикр қилдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّخَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا ذِي مَالٍ وَذِي هَيْئَةٍ فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا فَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَلَفَكَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَنَا خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَنَا فِيمَا بَعْدُ قَالَ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ وَجَعَلَ يَبْكِي قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ قَالَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ رَجُلًا عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ سِنِينَ قَالَ فَقُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَأُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ قَالَ أَبِي قَالَ أَبُو النَّضْرِ قَالَ سُلَيْمَانُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ قَالَ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ أَتَانِي فَقُلْتُ مَا حَبَسَكَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَهُ عَلَى

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz — men, akam Unays va onamiz — qavmimiz Gʻifordan chiqib ketdik; ular harom oyni halol sanar edilar. Yoʻlga tushib, mol-dunyoli va obroʻli bir togʻamiznikiga tushdik. Togʻamiz bizni izzat-ikrom qilib, bizga yaxshilik qildi. Shunda uning qavmi bizga hasad qilib: «Sen oilangdan chiqib ketganingda, Unays ularning oldiga (kirib) oʻrningni egallayapti», dedilar. Togʻamiz kelib, oʻziga aytilgan narsani bizga toʻkib soldi. Men: «Oʻtgan yaxshiliklaringni esa loyqalatib yubording; bundan keyin biz birga boʻlmaymiz», dedim. Soʻng biz tuyalarimizni yaqinlashtirib, ularga (yukimizni) ortdik. Togʻamiz esa kiyimi bilan yuzini yopib, yigʻlay boshladi. Biz yoʻlga chiqib, Makka qarshisiga tushdik. Unays bizning tuyalarimiz va shuncha (tuya) ustiga bir kishi bilan garov bahsiga kirishdi. Ikkovlari kohinning oldiga bordilar, u Unaysni afzal (gʻolib) deb hukm qildi. Bas, Unays bizning tuyalarimizni va shuncha (tuya)ni olib bizga keldi. Ey jiyanim, men Rasululloh ﷺni uchratishimdan uch yil oldin ham namoz oʻqir edim. Men (Unaysga): «Kimga (oʻqirding)?» dedim. U: «Allohga», dedi. Men: «Qaysi tomonga yuzlanar eding?» dedim. U: «Alloh azza va jalla meni yuzlantirgan tomonga. Men xufton (namozini) oʻqiyman, kechaning oxiri boʻlganda esa xuddi bir chodir (matosi)dek tashlanib qolaman — toki quyosh ustimga koʻtarilguncha», dedi. Soʻng Unays: «Menda Makkada bir hojat bor, men qaytib kelgunimcha (oʻrnimga) qarab tur», dedi. U yoʻlga chiqdi va menga kechikib qaytdi. Soʻng oldimga keldi. Men: «Seni nima ushlab qoldi?» dedim. U: «Bir kishini uchratdim; u Alloh azza va jalla oʻzini yuborganini daʼvo qilmoqda...» dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз — мен, акам Унайс ва онамиз — қавмимиз Ғифордан чиқиб кетдик; улар ҳаром ойни ҳалол санар эдилар. Йўлга тушиб, мол-дунёли ва обрўли бир тоғамизникига тушдик. Тоғамиз бизни иззат-икром қилиб, бизга яхшилик қилди. Шунда унинг қавми бизга ҳасад қилиб: «Сен оилангдан чиқиб кетганингда, Унайс уларнинг олдига (кириб) ўрнингни эгаллаяпти», дедилар. Тоғамиз келиб, ўзига айтилган нарсани бизга тўкиб солди. Мен: «Ўтган яхшиликларингни эса лойқалатиб юбординг; бундан кейин биз бирга бўлмаймиз», дедим. Сўнг биз туяларимизни яқинлаштириб, уларга (юкимизни) ортдик. Тоғамиз эса кийими билан юзини ёпиб, йиғлай бошлади. Биз йўлга чиқиб, Макка қаршисига тушдик. Унайс бизнинг туяларимиз ва шунча (туя) устига бир киши билан гаров баҳсига киришди. Икковлари коҳиннинг олдига бордилар, у Унайсни афзал (ғолиб) деб ҳукм қилди. Бас, Унайс бизнинг туяларимизни ва шунча (туя)ни олиб бизга келди. Эй жияним, мен Расулуллоҳ ﷺни учратишимдан уч йил олдин ҳам намоз ўқир эдим. Мен (Унайсга): «Кимга (ўқирдинг)?» дедим. У: «Аллоҳга», деди. Мен: «Қайси томонга юзланар эдинг?» дедим. У: «Аллоҳ азза ва жалла мени юзлантирган томонга. Мен хуфтон (намозини) ўқийман, кечанинг охири бўлганда эса худди бир чодир (матоси)дек ташланиб қоламан — токи қуёш устимга кўтарилгунча», деди. Сўнг Унайс: «Менда Маккада бир ҳожат бор, мен қайтиб келгунимча (ўрнимга) қараб тур», деди. У йўлга чиқди ва менга кечикиб қайтди. Сўнг олдимга келди. Мен: «Сени нима ушлаб қолди?» дедим. У: «Бир кишини учратдим; у Аллоҳ азза ва жалла ўзини юборганини даъво қилмоқда...» деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ أَدْرَكْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ قَالَ وَعَمَّا كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ سَأَلْتُهُ هَلْ رَأَى رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ

Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarrga: «Agar men Nabiy ﷺga yetganimda edi, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nima haqida soʻragan boʻlarding?» dedi. Men: «U zotdan Robbisi azza va jallani koʻrgan-koʻrmaganini soʻragan boʻlardim», dedim. Abu Zarr: «Men u zotdan soʻraganman. U zot: ‹Nurdir; Men Uni qanday koʻray?› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Заррга: «Агар мен Набий ﷺга етганимда эди, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нима ҳақида сўраган бўлардинг?» деди. Мен: «У зотдан Роббиси азза ва жаллани кўрган-кўрмаганини сўраган бўлардим», дедим. Абу Зарр: «Мен у зотдан сўраганман. У зот: ‹Нурдир; Мен Уни қандай кўрай?› дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَكُنْتُ مَعَ أَبِي ذَرٍّ وَقَدْ خَرَجَ عَطَاؤُهُ وَمَعَهُ جَارِيَةٌ لَهُ فَجَعَلَتْ تَقْضِي حَوَائِجَهُ وَقَالَ مَرَّةً نَقْضِي قَالَ فَفَضَلَ مَعَهُ فَضْلٌ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ سَبْعٌ قَالَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَشْتَرِيَ بِهَا فُلُوسًا قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ لَوْ ادَّخَرْتَهُ لِلْحَاجَةِ تَنُوبُكَ وَلِلضَّيْفِ يَأْتِيكَ فَقَالَ إِنَّ خَلِيلِي عَهِدَ إِلَيَّ أَنْ أَيُّمَا ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أُوكِيَ عَلَيْهِ فَهُوَ جَمْرٌ عَلَى صَاحِبِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُفْرِغَهُ إِفْرَاغًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Abdulloh ibn Somit (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarr bilan birga edim, uning ato (nafaqa)si chiqqan edi. Uning bilan bir joriyasi bor edi, u Abu Zarrning hojatlarini ado qila boshladi — bir marta: «biz ado qilar edik», dedi. Uning huzurida ortiqchasi qoldi; menimcha: «yetti (dirham)», dedi. U joriyaga oʻsha (pul) bilan chaqa sotib olishni buyurdi. Men: «Ey Abu Zarr, uni boshingga tushadigan hojating uchun va oldingga keladigan mehmon uchun saqlab qoʻysang boʻlmasmidi?» dedim. U: «Albatta, doʻstim menga: ‹Ogʻzi bogʻlab yigʻib qoʻyilgan har qanday oltin yoki kumush — sohibi uchun qiyomat kuni choʻgʻdir, toki uni Alloh yoʻlida butunlay sarflab yuborguniga qadar›, deb ahd qilgan», dedi.Абдуллоҳ ибн Сомит (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Зарр билан бирга эдим, унинг ато (нафақа)си чиққан эди. Унинг билан бир жорияси бор эди, у Абу Заррнинг ҳожатларини адо қила бошлади — бир марта: «биз адо қилар эдик», деди. Унинг ҳузурида ортиқчаси қолди; менимча: «етти (дирҳам)», деди. У жорияга ўша (пул) билан чақа сотиб олишни буюрди. Мен: «Эй Абу Зарр, уни бошингга тушадиган ҳожатинг учун ва олдингга келадиган меҳмон учун сақлаб қўйсанг бўлмасмиди?» дедим. У: «Албатта, дўстим менга: ‹Оғзи боғлаб йиғиб қўйилган ҳар қандай олтин ёки кумуш — соҳиби учун қиёмат куни чўғдир, токи уни Аллоҳ йўлида бутунлай сарфлаб юборгунига қадар›, деб аҳд қилган», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ أَبُو مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَسْرِيِّ عَنِ ابْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْكَلَامِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ مَا اصْطَفَاهُ لِمَلَائِكَتِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ثَلَاثًا تَقُولُهَا

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, Alloh azza va jallaga eng sevimli soʻz qaysi?» dedim. U zot: «Alloh Oʻz farishtalari uchun tanlab olgan (soʻz): ‹Subhanallohi va bihamdihi› — uni uch marta aytasan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ азза ва жаллага энг севимли сўз қайси?» дедим. У зот: «Аллоҳ Ўз фаришталари учун танлаб олган (сўз): ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи› — уни уч марта айтасан», дедилар.