حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو نَعَامَةَ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ وَأَنَا أُرِيدُ الْعَطَاءَ مِنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ فَجَلَسْتُ إِلَى حَلْقَةٍ مِنْ حِلَقِ قُرَيْشٍ فَجَاءَ رَجُلٌ عَلَيْهِ أَسْمَالٌ لَهُ قَدْ لَفَّ ثَوْبًا عَلَى رَأْسِهِ قَالَ بَشِّرْ الْكَنَّازِينَ بِكَيٍّ فِي الْجِبَاهِ وَبِكَيٍّ فِي الظُّهُورِ وَبِكَيٍّ فِي الْجُنُوبِ ثُمَّ تَنَحَّى إِلَى سَارِيَةٍ فَصَلَّى خَلْفَهَا رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا فَقِيلَ هَذَا أَبُو ذَرٍّ فَقُلْتُ لَهُ مَا شَيْءٌ سَمِعْتُكَ تُنَادِي بِهِ قَالَ مَا قُلْتُ لَهُمْ إِلَّا شَيْئًا سَمِعُوهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ إِنِّي كُنْتُ آخُذُ الْعَطَاءَ مِنْ عُمَرَ فَمَا تَرَى قَالَ خُذْهُ فَإِنَّ فِيهِ الْيَوْمَ مَعُونَةً وَيُوشِكُ أَنْ يَكُونَ دَيْنًا فَإِذَا كَانَ دَيْنًا فَارْفُضْهُحَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ السَّعْدِيُّ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ إِلَّا شَيْئًا سَمِعُوهُ مِنْ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَرَى عَفَّانَ إِلَّا وَهِمَ وَذَهَبَ إِلَى حَدِيثِ أَبِي الْأَشْهَبِ لِأَنَّ عَفَّانَ زَادَهُ وَلَمْ يَكُنْ عِنْدَنَا
Ahnaf ibn Qays (rahimahulloh) aytdi: Men Madinaga keldim, Usmon ibn Affondan ato (nafaqa) olmoqchi edim. Bas, Quraysh halqalaridan bir halqaga borib oʻtirdim. Shunda ustida eski-tuski kiyimlari boʻlgan, boshiga bir matoni oʻrab olgan bir kishi kelib: «Xazina toʻplovchilarga peshonalarida dogʻlanish, yelkalarida dogʻlanish va yon tomonlarida dogʻlanish bilan bashorat ber», dedi. Soʻng bir ustun tomon chetlanib, uning ortida ikki rakat namoz oʻqidi. Men: «Bu kim?» dedim. «Bu Abu Zarr», deyildi. Men unga: «Sen nido qilib aytgan narsa nima edi?» dedim. U: «Men ularga faqat oʻzlari paygʻambarlari ﷺdan eshitgan narsani aytdim», dedi. Men: «Alloh senga rahm qilsin, men Umardan ato olar edim, bu haqda nima deysan?» dedim. U: «Uni ol, chunki bugun unda yordam bordir; yaqinda u qarzga aylanadi. Qachonki u qarz boʻlsa, uni tashla», dedi. Abu Komil ham Hammoddan, u Abu Naoma as-Saʼdiydan shu isnod va shu maʼnoda zikr qildi, biroq «faqat oʻzlari paygʻambarlari ﷺdan eshitgan narsani» degan (soʻz)ni zikr qilmadi. Menimcha, Affon adashib, Abul Ashhabning hadisiga oʻtib ketgan, chunki uni Affon ziyoda qilgan, bizning huzurimizda esa u yoʻq edi.Аҳнаф ибн Қайс (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Мадинага келдим, Усмон ибн Аффондан ато (нафақа) олмоқчи эдим. Бас, Қурайш ҳалқаларидан бир ҳалқага бориб ўтирдим. Шунда устида эски-туски кийимлари бўлган, бошига бир матони ўраб олган бир киши келиб: «Хазина тўпловчиларга пешоналарида доғланиш, елкаларида доғланиш ва ён томонларида доғланиш билан башорат бер», деди. Сўнг бир устун томон четланиб, унинг ортида икки ракат намоз ўқиди. Мен: «Бу ким?» дедим. «Бу Абу Зарр», дейилди. Мен унга: «Сен нидо қилиб айтган нарса нима эди?» дедим. У: «Мен уларга фақат ўзлари пайғамбарлари ﷺдан эшитган нарсани айтдим», деди. Мен: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, мен Умардан ато олар эдим, бу ҳақда нима дейсан?» дедим. У: «Уни ол, чунки бугун унда ёрдам бордир; яқинда у қарзга айланади. Қачонки у қарз бўлса, уни ташла», деди. Абу Комил ҳам Ҳаммоддан, у Абу Наома ас-Саъдийдан шу иснод ва шу маънода зикр қилди, бироқ «фақат ўзлари пайғамбарлари ﷺдан эшитган нарсани» деган (сўз)ни зикр қилмади. Менимча, Аффон адашиб, Абул Ашҳабнинг ҳадисига ўтиб кетган, чунки уни Аффон зиёда қилган, бизнинг ҳузуримизда эса у йўқ эди.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شِمْرِ بْنِ عَطِيَّةَ عَنِ أَشْيَاخِهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصِنِي قَالَ إِذَا عَمِلْتَ سَيِّئَةً فَأَتْبِعْهَا حَسَنَةً تَمْحُهَا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِنْ الْحَسَنَاتِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَالَ هِيَ أَفْضَلُ الْحَسَنَاتِ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, menga vasiyat qiling», dedim. U zot: «Yomonlik qilsang, ortidan uni oʻchiradigan yaxshilik qil», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ‹La ilaha illalloh› yaxshiliklardanmi?» dedim. U zot: «U yaxshiliklarning eng afzalidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга васият қилинг», дедим. У зот: «Ёмонлик қилсанг, ортидан уни ўчирадиган яхшилик қил», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› яхшиликларданми?» дедим. У зот: «У яхшиликларнинг энг афзалидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا أَوْ أَزِيدُ وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَجَزَاؤُهَا مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ عَمِلَ قُرَابَ الْأَرْضِ خَطِيئَةً ثُمَّ لَقِيَنِي لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا جَعَلْتُ لَهُ مِثْلَهَا مَغْفِرَةً وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا وَمَنْ اقْتَرَبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻshanga oʻxshash oʻn (savob) bor, yoki Men yana ziyoda qilaman. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi oʻshanga oʻxshashdir, yoki Men magʻfirat qilaman. Kim yer toʻlasi xato bilan, soʻng Menga hech narsani sherik qilmagan holda Menga yoʻliqsa, Men unga oʻshancha magʻfirat qilaman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshilib boraman›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўшанга ўхшаш ўн (савоб) бор, ёки Мен яна зиёда қиламан. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси ўшанга ўхшашдир, ёки Мен мағфират қиламан. Ким ер тўласи хато билан, сўнг Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Менга йўлиқса, Мен унга ўшанча мағфират қиламан. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошилиб бораман›», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, oq sochni oʻzgartiradigan eng yaxshi narsangiz xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, оқ сочни ўзгартирадиган энг яхши нарсангиз хина ва катамдир», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّهُ سَيَكُونُ عَلَيْكُمْ أُمَرَاءُ يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ مَوَاقِيتِهَا فَإِنْ أَنْتَ أَدْرَكْتَهُمْ فَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا وَرُبَّمَا قَالَ فِي رَحْلِكَ ثُمَّ ائْتِهِمْ فَإِنْ وَجَدْتَهُمْ قَدْ صَلَّوْا كُنْتَ قَدْ صَلَّيْتَ وَإِنْ وَجَدْتَهُمْ لَمْ يُصَلُّوا صَلَّيْتَ مَعَهُمْ فَتَكُونُ لَكَ نَافِلَةً
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga shunday dedilar: «Ey Abu Zarr, albatta, sizlarga namozni oʻz vaqtlaridan kechiktiradigan amirlar boʻladi. Agar sen ularga yetishsang, namozni oʻz vaqtida oʻqi». Baʼzan: «Uyingda (oʻqi)», dedilar. «Soʻng ularning oldiga bor. Agar ularni namoz oʻqib boʻlgan holda topsang, sen namozingni oʻqigan boʻlasan; agar ularni namoz oʻqimagan holda topsang, ular bilan birga oʻqiysan — bu senga nofila boʻladi».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга шундай дедилар: «Эй Абу Зарр, албатта, сизларга намозни ўз вақтларидан кечиктирадиган амирлар бўлади. Агар сен уларга етишсанг, намозни ўз вақтида ўқи». Баъзан: «Уйингда (ўқи)», дедилар. «Сўнг уларнинг олдига бор. Агар уларни намоз ўқиб бўлган ҳолда топсанг, сен намозингни ўқиган бўласан; агар уларни намоз ўқимаган ҳолда топсанг, улар билан бирга ўқийсан — бу сенга нофила бўлади».
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَلَمَّا رَآنِي مُقْبِلًا قَالَ هُمْ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَقُلْتُ مَا لِي لَعَلِّي أُنْزِلَ فِيَّ شَيْءٌ مَنْ هُمْ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي قَالَ الْأَكْثَرُونَ أَمْوَالًا إِلَّا مَنْ قَالَ هَكَذَا فَحَثَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ قَالَ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يَمُوتُ أَحَدٌ مِنْكُمْ فَيَدَعُ إِبِلًا وَبَقَرًا وَغَنَمًا لَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهَا إِلَّا جَاءَتْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَلَيْهِ أُعِيدَتْ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼba soyasida oʻtirgan ekanlar, men u zotning huzurlariga keldim. Meni kelayotganimni koʻrganlarida: «Kaʼbaning Robbi bilan qasamki, ular eng koʻp ziyon koʻruvchilardir», dedilar. Men: «Menga nima boʻldi? Men haqimda biror narsa nozil boʻlgan boʻlsa kerak. Otam va onam sizga fido boʻlsin, ular kimlar?» dedim. U zot: «Moli koʻp boʻlganlardir — magar mana bunday qilganlar bundan mustasno», deb oldilariga, oʻng va chap tomonlariga (moldan) sochib koʻrsatdilar. Soʻngra: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biror kishi tuya, qoramol va qoʻy qoldirib, zakotini bermay oʻlsa, qiyomat kuni ular eng katta va eng semiz holida kelib, tuyoqlari bilan uni bosadi, shoxlari bilan suzadi. Har safar oxirgisi tugagach, birinchisi qaytariladi — toki odamlar orasida hukm chiqarilguncha», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъба соясида ўтирган эканлар, мен у зотнинг ҳузурларига келдим. Мени келаётганимни кўрганларида: «Каъбанинг Робби билан қасамки, улар энг кўп зиён кўрувчилардир», дедилар. Мен: «Менга нима бўлди? Мен ҳақимда бирор нарса нозил бўлган бўлса керак. Отам ва онам сизга фидо бўлсин, улар кимлар?» дедим. У зот: «Моли кўп бўлганлардир — магар мана бундай қилганлар бундан мустасно», деб олдиларига, ўнг ва чап томонларига (молдан) сочиб кўрсатдилар. Сўнгра: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирор киши туя, қорамол ва қўй қолдириб, закотини бермай ўлса, қиёмат куни улар энг катта ва энг семиз ҳолида келиб, туёқлари билан уни босади, шохлари билан сузади. Ҳар сафар охиргиси тугагач, биринчиси қайтарилади — токи одамлар орасида ҳукм чиқарилгунча», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ يُؤْتَى بِرَجُلٍ فَيَقُولُ نَحُّوا كِبَارَ ذُنُوبِهِ وَسَلُوهُ عَنْ صِغَارِهَا قَالَ فَيُقَالُ لَهُ عَمِلْتَ كَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَعَمِلْتَ كَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لَقَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ لَمْ أَرَهَا هُنَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, men doʻzax ahlidan undan eng oxiri chiqadigan kishini va jannat ahlidan unga eng oxiri kiradigan kishini bilaman. Bir kishi keltiriladi va (Alloh): ‹Uning katta gunohlarini chetlatinglar va undan kichiklarini soʻranglar›, deydi. Shunda unga: ‹Sen falon-falon kuni shunday-shunday qilgansan, falon-falon kuni shunday-shunday qilgansan›, deyiladi. U esa: ‹Ey Robbim, men shunday ishlar qilganman-ki, ularni bu yerda koʻrmayapman›, deydi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ tishlari koʻrinib ketguncha kuldilar va: «Soʻng unga: ‹Albatta, senga har bir yomonliging oʻrniga bitta yaxshilik bordir›, deyiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мен дўзах аҳлидан ундан энг охири чиқадиган кишини ва жаннат аҳлидан унга энг охири кирадиган кишини биламан. Бир киши келтирилади ва (Аллоҳ): ‹Унинг катта гуноҳларини четлатинглар ва ундан кичикларини сўранглар›, дейди. Шунда унга: ‹Сен фалон-фалон куни шундай-шундай қилгансан, фалон-фалон куни шундай-шундай қилгансан›, дейилади. У эса: ‹Эй Роббим, мен шундай ишлар қилганман-ки, уларни бу ерда кўрмаяпман›, дейди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ тишлари кўриниб кетгунча кулдилар ва: «Сўнг унга: ‹Албатта, сенга ҳар бир ёмонлигинг ўрнига битта яхшилик бордир›, дейилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ ارْفَعْ بَصَرَكَ فَانْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ تَرَاهُ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ جَالِسٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ قَالَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ ارْفَعْ بَصَرَكَ فَانْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ تَرَاهُ فِي الْمَسْجِدِ فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ ضَعِيفٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ قَالَ فَقُلْتُ هَذَا قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهَذَا أَفْضَلُ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ قُرَابِ الْأَرْضِ مِثْلِ هَذَا
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, koʻzingni koʻtar va masjidda koʻrgan eng yuqori (martabali) kishiga qara», dedilar. Men qaradim, mana bir kishi ustida hulla (chiroyli kiyim) bilan oʻtiribdi. Men: «Mana bu», dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, koʻzingni koʻtar va masjidda koʻrgan eng past (holdagi) kishiga qara», dedilar. Men qaradim, mana ustida eski kiyimlari boʻlgan zaif bir kishi. Men: «Mana bu», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni Alloh huzurida bu (zaif kishi) anavi kabi yer toʻlasi (kishilar)dan afzaldir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, кўзингни кўтар ва масжидда кўрган энг юқори (мартабали) кишига қара», дедилар. Мен қарадим, мана бир киши устида ҳулла (чиройли кийим) билан ўтирибди. Мен: «Мана бу», дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, кўзингни кўтар ва масжидда кўрган энг паст (ҳолдаги) кишига қара», дедилар. Мен қарадим, мана устида эски кийимлари бўлган заиф бир киши. Мен: «Мана бу», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида бу (заиф киши) анави каби ер тўласи (кишилар)дан афзалдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ حَدَّثَنِي أَبُو صَالِحٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَشَدَّ أُمَّتِي لِي حُبًّا قَوْمٌ يَكُونُونَ أَوْ يَجِيئُونَ بَعْدِي يَوَدُّ أَحَدُهُمْ أَنَّهُ أَعْطَى أَهْلَهُ وَمَالَهُ وَأَنَّهُ رَآنِي
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Albatta, ummatimdan meni eng qattiq sevadiganlari mendan keyin boʻladigan — yoki keladigan — bir qavmdir. Ulardan biri meni koʻrish uchun ahli va molini berib yuborishni orzu qiladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Албатта, умматимдан мени энг қаттиқ севадиганлари мендан кейин бўладиган — ёки келадиган — бир қавмдир. Улардан бири мени кўриш учун аҳли ва молини бериб юборишни орзу қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا قُدَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَتْنِي جَسْرَةُ بِنْتُ دَجَاجَةَ أَنَّهَاانْطَلَقَتْ مُعْتَمِرَةً فَانْتَهَتْ إِلَى الرَّبَذَةِ فَسَمِعَتْ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً مِنْ اللَّيَالِي فِي صَلَاةِ الْعِشَاءِ فَصَلَّى بِالْقَوْمِ ثُمَّ تَخَلَّفَ أَصْحَابٌ لَهُ يُصَلُّونَ فَلَمَّا رَأَى قِيَامَهُمْ وَتَخَلُّفَهُمْ انْصَرَفَ إِلَى رَحْلِهِ فَلَمَّا رَأَى الْقَوْمَ قَدْ أَخْلَوْا الْمَكَانَ رَجَعَ إِلَى مَكَانِهِ فَصَلَّى فَجِئْتُ فَقُمْتُ خَلْفَهُ فَأَوْمَأَ إِلَيَّ بِيَمِينِهِ فَقُمْتُ عَنْ يَمِينِهِ ثُمَّ جَاءَ ابْنُ مَسْعُودٍ فَقَامَ خَلْفِي وَخَلْفَهُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ بِشِمَالِهِ فَقَامَ عَنْ شِمَالِهِ فَقُمْنَا ثَلَاثَتُنَا يُصَلِّي كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا بِنَفْسِهِ وَيَتْلُو مِنْ الْقُرْآنِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَتْلُوَ فَقَامَ بِآيَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ يُرَدِّدُهَا حَتَّى صَلَّى الْغَدَاةَ فَبَعْدَ أَنْ أَصْبَحْنَا أَوْمَأْتُ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنْ سَلْهُ مَا أَرَادَ إِلَى مَا صَنَعَ الْبَارِحَةَ فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ بِيَدِهِ لَا أَسْأَلُهُ عَنْ شَيْءٍ حَتَّى يُحَدِّثَ إِلَيَّ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي قُمْتَ بِآيَةٍ مِنْ الْقُرْآنِ وَمَعَكَ الْقُرْآنُ لَوْ فَعَلَ هَذَا بَعْضُنَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ قَالَ دَعَوْتُ لِأُمَّتِي قَالَ فَمَاذَا أُجِبْتَ أَوْ مَاذَا رُدَّ عَلَيْكَ قَالَ أُجِبْتُ بِالَّذِي لَوْ اطَّلَعَ عَلَيْهِ كَثِيرٌ مِنْهُمْ طَلْعَةً تَرَكُوا الصَّلَاةَ قَالَ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ بَلَى فَانْطَلَقْتُ مُعْنِقًا قَرِيبًا مِنْ قَذْفَةٍ بِحَجَرٍ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ إِنْ تَبْعَثْ إِلَى النَّاسِ بِهَذَا
Jasra bint Dajoja (rahimahalloh) umra qilish uchun yoʻlga chiqdi va Rabazaga yetdi. U yerda Abu Zarrning shunday deganini eshitdi: Nabiy ﷺ kechalardan bir kechada xufton namoziga turib, odamlarga imomlik qildilar. Soʻng baʼzi sahobalari (masjidda) qolib, namoz oʻqiy boshladilar. U zot ularning turganini va (masjidda) qolganini koʻrganlarida oʻz manzillariga qaytdilar. Odamlar joyni boʻshatganini koʻrganlarida esa yana oʻz joylariga qaytib, namoz oʻqidilar. Men kelib, u zotning orqalarida turdim. U zot oʻng qoʻllari bilan menga ishora qildilar, men oʻng tomonlarida turdim. Soʻng Ibn Masʼud kelib, mening va u zotning ortida turdi. U zot unga chap qoʻllari bilan ishora qildilar, u chap tomonlarida turdi. Uchovimiz turdik: har birimiz oʻzicha namoz oʻqir va Qurʼondan Alloh xohlagan miqdorda tilovat qilar edik. U zot esa Qurʼondan bir oyat bilan turib, uni takrorlar edilar — toki bomdodni oʻqiganlaricha. Tong otganidan keyin men Abdulloh ibn Masʼudga: «U zotdan soʻra, kecha qilgan ishlaridan nimani iroda qilgan ekanlar», deb ishora qildim. Ibn Masʼud qoʻli bilan (ishora qilib): «Men u zotdan hech narsa soʻramayman, toki oʻzlari menga soʻzlab bermagunlaricha», dedi. Shunda men: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, siz Qurʼondan bir oyat bilan turdingiz, holbuki Qurʼon sizning huzuringizda (butun) edi. Agar bizdan biri shunday qilganida, biz unga taʼna qilardik», dedim. U zot: «Men ummatim uchun duo qildim», dedilar. Men: «Sizga nima javob berildi yoki sizga nima qaytarildi?» dedim. U zot: «Menga shunday javob berildiki, agar ularning koʻplari unga bir nazar tashlasalar, namozni tark qilib qoʻyar edilar», dedilar. Men: «Odamlarga bashorat bermaymi?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men bir tosh otimi qadar shoshilib joʻnadim. Shunda Umar: «Ey Allohning Rasuli, agar siz odamlarga buni yuborsangiz...» dedi.Жасра бинт Дажожа (раҳимаҳаллоҳ) умра қилиш учун йўлга чиқди ва Рабазага етди. У ерда Абу Заррнинг шундай деганини эшитди: Набий ﷺ кечалардан бир кечада хуфтон намозига туриб, одамларга имомлик қилдилар. Сўнг баъзи саҳобалари (масжидда) қолиб, намоз ўқий бошладилар. У зот уларнинг турганини ва (масжидда) қолганини кўрганларида ўз манзилларига қайтдилар. Одамлар жойни бўшатганини кўрганларида эса яна ўз жойларига қайтиб, намоз ўқидилар. Мен келиб, у зотнинг орқаларида турдим. У зот ўнг қўллари билан менга ишора қилдилар, мен ўнг томонларида турдим. Сўнг Ибн Масъуд келиб, менинг ва у зотнинг ортида турди. У зот унга чап қўллари билан ишора қилдилар, у чап томонларида турди. Учовимиз турдик: ҳар биримиз ўзича намоз ўқир ва Қуръондан Аллоҳ хоҳлаган миқдорда тиловат қилар эдик. У зот эса Қуръондан бир оят билан туриб, уни такрорлар эдилар — токи бомдодни ўқиганларича. Тонг отганидан кейин мен Абдуллоҳ ибн Масъудга: «У зотдан сўра, кеча қилган ишларидан нимани ирода қилган эканлар», деб ишора қилдим. Ибн Масъуд қўли билан (ишора қилиб): «Мен у зотдан ҳеч нарса сўрамайман, токи ўзлари менга сўзлаб бермагунларича», деди. Шунда мен: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, сиз Қуръондан бир оят билан турдингиз, ҳолбуки Қуръон сизнинг ҳузурингизда (бутун) эди. Агар биздан бири шундай қилганида, биз унга таъна қилардик», дедим. У зот: «Мен умматим учун дуо қилдим», дедилар. Мен: «Сизга нима жавоб берилди ёки сизга нима қайтарилди?» дедим. У зот: «Менга шундай жавоб берилдики, агар уларнинг кўплари унга бир назар ташласалар, намозни тарк қилиб қўяр эдилар», дедилар. Мен: «Одамларга башорат бермайми?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен бир тош отими қадар шошилиб жўнадим. Шунда Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар сиз одамларга буни юборсангиз...» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ سُوَيْدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ حُدَيْجٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ فَرَسٍ عَرَبِيٍّ إِلَّا يُؤْذَنُ لَهُ مَعَ كُلِّ فَجْرٍ يَدْعُو بِدَعْوَتَيْنِ يَقُولُ اللَّهُمَّ خَوَّلْتَنِي مَنْ خَوَّلْتَنِي مِنْ بَنِي آدَمَ فَاجْعَلْنِي مِنْ أَحَبِّ أَهْلِهِ وَمَالِهِ إِلَيْهِ أَوْ أَحَبَّ أَهْلِهِ وَمَالِهِ إِلَيْهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ قَالَ أَبِي خَالَفَهُ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاشَةَ و قَالَ لَيْثٌ عَنْ أَبِي شِمَاشَةَ أَيْضًا
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir arab oti yoʻqki, unga har tongda ikki duo qilishga izn berilmasin. U: ‹Ey Alloh, Sen meni odam bolalaridan xohlaganingga (qaram) qilding. Bas, meni uning ahli va molidan eng sevimlisi qil›, deydi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Otam aytdi: Unga Amr ibn al-Horis xilof qilib: «Yaziddan, u Abdurrahmon ibn Shimosadan», dedi. Lays ham: «Abu Shimosadan», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир араб оти йўқки, унга ҳар тонгда икки дуо қилишга изн берилмасин. У: ‹Эй Аллоҳ, Сен мени одам болаларидан хоҳлаганингга (қарам) қилдинг. Бас, мени унинг аҳли ва молидан энг севимлиси қил›, дейди», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Отам айтди: Унга Амр ибн ал-Ҳорис хилоф қилиб: «Язиддан, у Абдурраҳмон ибн Шимосадан», деди. Лайс ҳам: «Абу Шимосадан», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ كُنْتُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ قَالَ عَنْ أَيِّ شَيْءٍ قُلْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ قَالَ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورًا أَنَّى أَرَاهُ
Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarrga: «Agar men Rasululloh ﷺni koʻrganimda edi, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nima haqida?» dedi. Men: «Muhammad Robbisini koʻrganmi, deb soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Men u zotdan soʻraganman. U zot: ‹Nurdir; Men Uni qanday koʻray?› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Заррга: «Агар мен Расулуллоҳ ﷺни кўрганимда эди, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нима ҳақида?» деди. Мен: «Муҳаммад Роббисини кўрганми, деб сўраган бўлардим», дедим. У: «Мен у зотдан сўраганман. У зот: ‹Нурдир; Мен Уни қандай кўрай?› дедилар», деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الزِّمَّانِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي مَرْثَدٌ قَالَسَأَلْتُ أَبَا ذَرٍّ قُلْتُ كُنْتَ سَأَلْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ قَالَ أَنَا كُنْتُ أَسْأَلَ النَّاسِ عَنْهَا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ لَيْلَةِ الْقَدْرِ أَفِي رَمَضَانَ هِيَ أَوْ فِي غَيْرِهِ قَالَ بَلْ هِيَ فِي رَمَضَانَ قَالَ قُلْتُ تَكُونُ مَعَ الْأَنْبِيَاءِ مَا كَانُوا فَإِذَا قُبِضُوا رُفِعَتْ أَمْ هِيَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ بَلْ هِيَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ قُلْتُ فِي أَيِّ رَمَضَانَ هِيَ قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأُوَلِ أَوْ الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ ثُمَّ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَ ثُمَّ اهْتَبَلْتُ وَغَفَلْتُهُ قُلْتُ فِي أَيِّ الْعِشْرِينَ هِيَ قَالَ ابْتَغُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ لَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا ثُمَّ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَ ثُمَّ اهْتَبَلْتُ وَغَفَلْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ بِحَقِّي عَلَيْكَ لَمَا أَخْبَرْتَنِي فِي أَيِّ الْعَشْرِ هِيَ قَالَ فَغَضِبَ عَلَيَّ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ مِثْلَهُ مُنْذُ صَحِبْتُهُ أَوْ صَاحَبْتُهُ كَلِمَةً نَحْوَهَا قَالَ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ لَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا
Molik ibn Marsad otasidan rivoyat qiladi: Men Abu Zarrdan soʻrab: «Sen Rasululloh ﷺdan Qadr kechasi haqida soʻraganmiding?» dedim. U: «Odamlar ichida bu haqda eng koʻp soʻragani men edim», dedi. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga Qadr kechasi haqida xabar bering: u Ramazondami yoki undan boshqadami?» dedim. U zot: «Balki u Ramazondadir», dedilar. Men: «U paygʻambarlar bor ekan ular bilan boʻlib, ular vafot etganlarida koʻtariladimi yoki u qiyomat kunigacha (davom etadi)mi?» dedim. U zot: «Balki u qiyomat kunigacha (davom etadi)», dedilar. Men: «U Ramazonning qaysisida?» dedim. U zot: «Uni avvalgi oʻnlikda yoki oxirgi oʻnlikda axtaringlar», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ soʻzlab, soʻzlab ketdilar; men fursatni gʻanimat bilib, u zot (soʻzga banda) paytda: «U ikki oʻnlikning qaysisida?» dedim. U zot: «Uni oxirgi oʻnlikda axtaringlar, bundan keyin mendan hech narsa soʻrama», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ yana soʻzlab ketdilar; men yana fursatni gʻanimat bilib: «Ey Allohning Rasuli, sizdagi haqqim bilan qasam beraman, menga xabar bering: u qaysi oʻnlikda?» dedim. Shunda u zot menga shunday gʻazab qildilarki, u zotga hamroh boʻlganimdan beri bunday gʻazab qilmagan edilar. Soʻng: «Uni oxirgi yettilikda axtaringlar, bundan keyin mendan hech narsa soʻrama», dedilar.Молик ибн Марсад отасидан ривоят қилади: Мен Абу Заррдан сўраб: «Сен Расулуллоҳ ﷺдан Қадр кечаси ҳақида сўраганмидинг?» дедим. У: «Одамлар ичида бу ҳақда энг кўп сўрагани мен эдим», деди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга Қадр кечаси ҳақида хабар беринг: у Рамазондами ёки ундан бошқадами?» дедим. У зот: «Балки у Рамазондадир», дедилар. Мен: «У пайғамбарлар бор экан улар билан бўлиб, улар вафот этганларида кўтариладими ёки у қиёмат кунигача (давом этади)ми?» дедим. У зот: «Балки у қиёмат кунигача (давом этади)», дедилар. Мен: «У Рамазоннинг қайсисида?» дедим. У зот: «Уни аввалги ўнликда ёки охирги ўнликда ахтаринглар», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ сўзлаб, сўзлаб кетдилар; мен фурсатни ғанимат билиб, у зот (сўзга банда) пайтда: «У икки ўнликнинг қайсисида?» дедим. У зот: «Уни охирги ўнликда ахтаринглар, бундан кейин мендан ҳеч нарса сўрама», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна сўзлаб кетдилар; мен яна фурсатни ғанимат билиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздаги ҳаққим билан қасам бераман, менга хабар беринг: у қайси ўнликда?» дедим. Шунда у зот менга шундай ғазаб қилдиларки, у зотга ҳамроҳ бўлганимдан бери бундай ғазаб қилмаган эдилар. Сўнг: «Уни охирги еттиликда ахтаринглар, бундан кейин мендан ҳеч нарса сўрама», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ أَبَا مُرَاوِحٍ الْغِفَارِيَّ أخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ أخْبَرَهُ أَنَّهُقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ قَالَ فَأَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَغْلَاهَا ثَمَنًا وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا قَالَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَفْعَلْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ قَالَ تُمْسِكُ عَنْ الشَّرِّ فَإِنَّهُ صَدَقَةٌ تَصَّدَّقُ بِهَا عَلَى نَفْسِكَ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qaysi amal afzal?» dedim. U zot: «Allohga iymon keltirish va Uning yoʻlida jihod qilish», dedilar. Men: «Qaysi qullarni (ozod qilish) afzal?» dedim. U zot: «Bahosi eng qimmati va ahli nazdida eng nafisi», dedilar. Men: «Agar buni qila olmasam-chi?» dedim. U zot: «Hunarmandga yordam berasan yoki (ish) qila olmaydigan kishi uchun ish qilib berasan», dedilar. Men: «Agar ojiz boʻlsam-chi?» dedim. U zot: «Yomonlikdan tiyilasan — albatta bu oʻzingga qilgan sadaqangdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси амал афзал?» дедим. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Унинг йўлида жиҳод қилиш», дедилар. Мен: «Қайси қулларни (озод қилиш) афзал?» дедим. У зот: «Баҳоси энг қиммати ва аҳли наздида энг нафиси», дедилар. Мен: «Агар буни қила олмасам-чи?» дедим. У зот: «Ҳунармандга ёрдам берасан ёки (иш) қила олмайдиган киши учун иш қилиб берасан», дедилар. Мен: «Агар ожиз бўлсам-чи?» дедим. У зот: «Ёмонликдан тийиласан — албатта бу ўзингга қилган садақангдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ قَالَلَمَّا قَدِمَ أَبُو ذَرٍّ عَلَى عُثْمَانَ مِنْ الشَّامِ فَقَالَ أَمَرَنِي خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثٍ اسْمَعْ وَأَطِعْ وَلَوْ عَبْدًا مُجَدَّعَ الْأَطْرَافِ وَإِذَا صَنَعْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَتِكَ فَأَصِبْهُمْ مِنْهَا بِمَعْرُوفٍ وَصَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ وَجَدْتَ الْإِمَامَ قَدْ صَلَّى فَقَدْ أَحْرَزْتَ صَلَاتَكَ وَإِلَّا فَهِيَ نَافِلَةٌ
Abdulloh ibn as-Somit (rahimahulloh) aytdi: Abu Zarr Shomdan Usmonning huzuriga kelganida shunday dedi: Doʻstim ﷺ meni uch narsaga buyurdilar: «Eshit va itoat qil — garchi aʼzolari kesilgan bir qul (amir boʻlsa) ham. Shoʻrva pishirsang, uning suvini koʻpaytir, soʻng qoʻshnilaringdan bir uy ahliga qarab, ularga yaxshilik bilan undan yetkaz. Namozni oʻz vaqtida oʻqi; agar imomni namoz oʻqib boʻlgan holda topsang, namozingni saqlab qolgan boʻlasan, aks holda u (jamoat bilan oʻqiganing) nofila boʻladi».Абдуллоҳ ибн ас-Сомит (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Абу Зарр Шомдан Усмоннинг ҳузурига келганида шундай деди: Дўстим ﷺ мени уч нарсага буюрдилар: «Эшит ва итоат қил — гарчи аъзолари кесилган бир қул (амир бўлса) ҳам. Шўрва пиширсанг, унинг сувини кўпайтир, сўнг қўшниларингдан бир уй аҳлига қараб, уларга яхшилик билан ундан етказ. Намозни ўз вақтида ўқи; агар имомни намоз ўқиб бўлган ҳолда топсанг, намозингни сақлаб қолган бўласан, акс ҳолда у (жамоат билан ўқиганинг) нофила бўлади».
حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ ابْنِ عَمٍّ لِأَبِي ذَرٍّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ لَمْ يَقْبَلْ اللَّهُ لَهُ صَلَاةً أَرْبَعِينَ لَيْلَةً فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ كَانَ مِثْلَ ذَلِكَ فَمَا أَدْرِي أَفِي الثَّالِثَةِ أَمْ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنْ عَادَ كَانَ حَتْمًا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ قَالَ عُصَارَةُ أَهْلِ النَّارِ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, Alloh uning namozini qirq kecha qabul qilmaydi. Agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar qaytsa, yana shunday boʻladi», dedilar. Men uchinchisidami yoki toʻrtinchisidami — bilmadim — Rasululloh ﷺ: «Agar yana qaytsa, Alloh azza va jallaning uni tiynatul-xaboldan sugʻorishi lozim boʻladi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, tiynatul-xabol nima?» dedilar. U zot: «Doʻzax ahlining shirasidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, Аллоҳ унинг намозини қирқ кеча қабул қилмайди. Агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар қайтса, яна шундай бўлади», дедилар. Мен учинчисидами ёки тўртинчисидами — билмадим — Расулуллоҳ ﷺ: «Агар яна қайтса, Аллоҳ азза ва жалланинг уни тийнатул-хаболдан суғориши лозим бўлади», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, тийнатул-хабол нима?» дедилар. У зот: «Дўзах аҳлининг ширасидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ قَالَ وَحَدَّثَنِي رِشْدِينُ عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلَانَ التُّجِيبِيِّ حَدَّثَهُ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ أَبِي عُثْمَانَ حَدَّثَهُ عَنْ حَاتِمِ بْنِ عَدِيٍّ أَوْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَبِيتَ عِنْدَكَ اللَّيْلَةَ فَأُصَلِّيَ بِصَلَاتِكَ قَالَ لَا تَسْتَطِيعُ صَلَاتِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ فَيَسْتُرُ بِثَوْبٍ وَأَنَا مُحَوَّلٌ عَنْهُ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ فَعَلْتُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي وَقُمْتُ مَعَهُ حَتَّى جَعَلْتُ أَضْرِبُ بِرَأْسِي الْجُدْرَانَ مِنْ طُولِ صَلَاتِهِ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ لِلصَّلَاةِ فَقَالَ أَفَعَلْتَ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا بِلَالُ إِنَّكَ لَتُؤَذِّنُ إِذَا كَانَ الصُّبْحُ سَاطِعًا فِي السَّمَاءِ وَلَيْسَ ذَلِكَ الصُّبْحَ إِنَّمَا الصُّبْحُ هَكَذَا مُعْتَرِضًا ثُمَّ دَعَا بِسَحُورٍ فَتَسَحَّرَ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺga: «Men bu kecha sizning huzuringizda tunab, siz kabi namoz oʻqimoqchiman», dedim. U zot: «Sen mening namozimga qodir boʻlolmaysan», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ gʻusl qilishga turdilar; bir mato bilan toʻsildilar, men esa u zotdan yuz oʻgirgan edim. U zot gʻusl qildilar, soʻng men ham shunday qildim. Soʻng u zot namozga turdilar, men ham u zot bilan turdim — hatto namozlarining uzunligidan boshimni devorlarga ura boshladim. Soʻng Bilol namozga azon aytdi. U zot: «Qildingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, sen tong osmonda tik (koʻtarilgan) boʻlganda azon aytasan; holbuki u tong emas. Tong faqat mana shunday — koʻndalang (yoyilgan) boʻladi», dedilar. Soʻng saharlik keltirishni soʻradilar va saharlik qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺга: «Мен бу кеча сизнинг ҳузурингизда тунаб, сиз каби намоз ўқимоқчиман», дедим. У зот: «Сен менинг намозимга қодир бўлолмайсан», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ғусл қилишга турдилар; бир мато билан тўсилдилар, мен эса у зотдан юз ўгирган эдим. У зот ғусл қилдилар, сўнг мен ҳам шундай қилдим. Сўнг у зот намозга турдилар, мен ҳам у зот билан турдим — ҳатто намозларининг узунлигидан бошимни деворларга ура бошладим. Сўнг Билол намозга азон айтди. У зот: «Қилдингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, сен тонг осмонда тик (кўтарилган) бўлганда азон айтасан; ҳолбуки у тонг эмас. Тонг фақат мана шундай — кўндаланг (ёйилган) бўлади», дедилар. Сўнг саҳарлик келтиришни сўрадилар ва саҳарлик қилдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ فِي كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat xazinalaridan bir xazinani (istaysan)mi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «‹La havla va la quvvata illa billah›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат хазиналаридан бир хазинани (истайсан)ми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا عَامِرٌ الْأَحْوَلُ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِي كَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِي عَنْ رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنَّهُ قَالَ يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي فَإِنِّي سَأَغْفِرُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فِيكَ وَلَوْ لَقِيتَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا لَلَقِيتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً وَلَوْ عَمِلْتَ مِنْ الْخَطَايَا حَتَّى تَبْلُغَ عَنَانَ السَّمَاءِ مَا لَمْ تُشْرِكْ بِي شَيْئًا ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِي لَغَفَرْتُ لَكَ ثُمَّ لَا أُبَالِحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ غَيْلَانَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ مَعْدِي كَرِبَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan, u zot Robbisi azza va jalladan rivoyat qilib: «Ey Odam farzandi, sen Menga duo qilib, Mendan umid qilar ekansan, senda boʻlgan (gunohlar)ga qaramay, Men seni magʻfirat qilaman. Agar Menga yer toʻlasi xatolar bilan yoʻliqsang, Men senga shuncha magʻfirat bilan yoʻliqaman. Agar xatolaring osmon bulutlariga yetguncha gunoh qilsang-u, Menga hech narsani sherik qilmagan holda Mendan magʻfirat soʻrasang, Men seni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashi rivoyat qilingan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан, у зот Роббиси азза ва жалладан ривоят қилиб: «Эй Одам фарзанди, сен Менга дуо қилиб, Мендан умид қилар экансан, сенда бўлган (гуноҳлар)га қарамай, Мен сени мағфират қиламан. Агар Менга ер тўласи хатолар билан йўлиқсанг, Мен сенга шунча мағфират билан йўлиқаман. Агар хатоларинг осмон булутларига етгунча гуноҳ қилсанг-у, Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда Мендан мағфират сўрасанг, Мен сени мағфират қиламан ва парво қилмайман», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам Набий ﷺдан шунга ўхшаши ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلَانَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِبِلَالٍ أَنْتَ يَا بِلَالُ تُؤَذِّنُ إِذَا كَانَ الصُّبْحُ سَاطِعًا فِي السَّمَاءِ فَلَيْسَ ذَلِكَ بِالصُّبْحِ إِنَّمَا الصُّبْحُ هَكَذَا مُعْتَرِضًا ثُمَّ دَعَا بِسَحُورِهِ فَتَسَحَّرَ وَكَانَ يَقُولُ لَا تَزَالُ أُمَّتِي بِخَيْرٍ مَا أَخَّرُوا السَّحُورَ وَعَجَّلُوا الْفِطْرَ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Bilolga: «Ey Bilol, sen tong osmonda tik (koʻtarilgan) boʻlganda azon aytasan; holbuki u tong emas. Tong faqat mana shunday — koʻndalang (yoyilgan)dir», dedilar. Soʻng saharliklarini soʻrab, saharlik qildilar. U zot: «Ummatim saharlikni kechiktirib, iftorni shoshiltirar ekan, yaxshilik uzra boʻlaveradi», der edilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Билолга: «Эй Билол, сен тонг осмонда тик (кўтарилган) бўлганда азон айтасан; ҳолбуки у тонг эмас. Тонг фақат мана шундай — кўндаланг (ёйилган)дир», дедилар. Сўнг саҳарликларини сўраб, саҳарлик қилдилар. У зот: «Умматим саҳарликни кечиктириб, ифторни шошилтирар экан, яхшилик узра бўлаверади», дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي يُونُسُ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْأَحْوَصِ مَوْلَى بَنِي لَيْثٍ يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ وَابْنُ الْمُسَيَّبِ جَالِسٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلًا عَلَى الْعَبْدِ فِي صَلَاتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا صَرَفَ وَجْهَهُ انْصَرَفَ عَنْهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla banda namozida boʻlsa, u oʻgirilmagunicha unga yuzlanib turaveradi. Qachonki u yuzini bursa, Alloh ham undan yuz oʻgiradi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла банда намозида бўлса, у ўгирилмагунича унга юзланиб тураверади. Қачонки у юзини бурса, Аллоҳ ҳам ундан юз ўгиради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ عَنْ أَبِي الْيَمَانِ وَأَبِي الْمُثَنَّى أَنَّ أَبَا ذَرٍّ قَالَبَايَعَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسًا وَأَوْثَقَنِي سَبْعًا وَأَشْهَدَ اللَّهَ عَلَيَّ تِسْعًا أَنْ لَا أَخَافَ فِي اللَّهِ لَوْمَةَ لَائِمٍ قَالَ أَبُو الْمُثَنَّى قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ لَكَ إِلَى بَيْعَةٍ وَلَكَ الْجَنَّةُ قُلْتُ نَعَمْ وَبَسَطْتُ يَدِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ وَهُوَ يَشْتَرِطُ عَلَيَّ أَنْ لَا تَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا قُلْتُ نَعَمْ قَالَ وَلَا سَوْطَكَ إِنْ يَسْقُطَ مِنْكَ حَتَّى تَنْزِلَ إِلَيْهِ فَتَأْخُذَهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ mendan beshta (narsa) ustiga bayʼat oldilar, yettita (narsa) bilan meni bogʻladilar va toʻqqizta (narsa)da ustimga Allohni guvoh qildilar — Alloh (yoʻli)da hech bir malomatchining malomatidan qoʻrqmasligimga. Abul Musanno aytdi: Abu Zarr dedi: Rasululloh ﷺ meni chaqirib: «Bayʼat qilasanmi — senga jannat bor?» dedilar. Men: «Ha», dedim va qoʻlimni choʻzdim. Shunda Rasululloh ﷺ menga shart qoʻyib: «Odamlardan hech narsa soʻramaysan», dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Hatto qamching qoʻlingdan tushib ketsa ham — toki oʻzing tushib uni olguningcha (birovdan soʻrama)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мендан бешта (нарса) устига байъат олдилар, еттита (нарса) билан мени боғладилар ва тўққизта (нарса)да устимга Аллоҳни гувоҳ қилдилар — Аллоҳ (йўли)да ҳеч бир маломатчининг маломатидан қўрқмаслигимга. Абул Мусанно айтди: Абу Зарр деди: Расулуллоҳ ﷺ мени чақириб: «Байъат қиласанми — сенга жаннат бор?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим ва қўлимни чўздим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга шарт қўйиб: «Одамлардан ҳеч нарса сўрамайсан», дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ҳатто қамчинг қўлингдан тушиб кетса ҳам — токи ўзинг тушиб уни олгунингча (бировдан сўрама)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ الْحَضْرَمِيِّ يَرُدُّهُ إِلَى أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُ قَالَلَمَّا كَانَ الْعَشْرُ الْأَوَاخِرُ اعْتَكَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ فَلَمَّا صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ اثْنَيْنِ وَعِشْرِينَ قَالَ إِنَّا قَائِمُونَ اللَّيْلَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَقُومَ فَلْيَقُمْ وَهِيَ لَيْلَةُ ثَلَاثٍ وَعِشْرِينَ فَصَلَّاهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمَاعَةً بَعْدَ الْعَتَمَةِ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ لَمْ يُصَلِّ شَيْئًا وَلَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ قَامَ بَعْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ يَوْمَ أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ فَقَالَ إِنَّا قَائِمُونَ اللَّيْلَةَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِي لَيْلَةَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ فَمَنْ شَاءَ فَلْيَقُمْ فَصَلَّى بِالنَّاسِ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَمَّا كَانَ لَيْلَةُ سِتٍّ وَعِشْرِينَ لَمْ يَقُلْ شَيْئًا وَلَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَ عِنْدَ صَلَاةِ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ سِتٍّ وَعِشْرِينَ قَامَ فَقَالَ إِنَّا قَائِمُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ يَعْنِي لَيْلَةَ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ فَمَنْ شَاءَ أَنْ يَقُومَ فَلْيَقُمْ قَالَ أَبُو ذَرٍّ فَتَجَلَّدْنَا لِلْقِيَامِ فَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثَا اللَّيْلِ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى قُبَّتِهِ فِي الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لَهُ إِنْ كُنَّا لَقَدْ طَمِعْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَقُومَ بِنَا حَتَّى تُصْبِحَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ إِنَّكَ
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Oxirgi oʻnlik boʻlganda Rasululloh ﷺ masjidda eʼtikofga oʻtirdilar. Yigirma ikkinchi kuni Nabiy ﷺ asr namozini oʻqiganlarida: «Biz bu kecha, Alloh xohlasa, (namozga) qoim boʻlamiz. Sizlardan kim qoim boʻlishni xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar — u yigirma uchinchi kecha edi. Nabiy ﷺ xuftondan keyin ularga jamoat bilan namoz oʻqidilar — toki kechaning uchdan biri oʻtguncha, soʻng qaytdilar. Yigirma toʻrtinchi kecha boʻlganda hech narsa oʻqimadilar va qoim boʻlmadilar. Yigirma beshinchi kecha boʻlganda esa, yigirma toʻrtinchi kuni asr namozidan keyin turib: «Biz bu kecha, Alloh xohlasa, qoim boʻlamiz — yaʼni yigirma beshinchi kecha. Kim xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar va odamlarga kechaning uchdan biri oʻtguncha namoz oʻqidilar, soʻng qaytdilar. Yigirma oltinchi kecha boʻlganda hech narsa demadilar va qoim boʻlmadilar. Yigirma oltinchi kuni asr namozi payti boʻlganda turib: «Biz, Alloh xohlasa, qoim boʻlamiz — yaʼni yigirma yettinchi kecha. Kim qoim boʻlishni xohlasa, qoim boʻlsin», dedilar. Abu Zarr aytdi: Biz qoim boʻlishga bel bogʻladik. Nabiy ﷺ bizga kechaning uchdan ikkisi oʻtguncha namoz oʻqidilar, soʻng masjiddagi qubbalariga qaytdilar. Men u zotga: «Ey Allohning Rasuli, biz siz tong ottirguncha bizga (namozga) qoim boʻlishingizni tamaʼ qilgan edik», dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, albatta sen...» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Охирги ўнлик бўлганда Расулуллоҳ ﷺ масжидда эътикофга ўтирдилар. Йигирма иккинчи куни Набий ﷺ аср намозини ўқиганларида: «Биз бу кеча, Аллоҳ хоҳласа, (намозга) қоим бўламиз. Сизлардан ким қоим бўлишни хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар — у йигирма учинчи кеча эди. Набий ﷺ хуфтондан кейин уларга жамоат билан намоз ўқидилар — токи кечанинг учдан бири ўтгунча, сўнг қайтдилар. Йигирма тўртинчи кеча бўлганда ҳеч нарса ўқимадилар ва қоим бўлмадилар. Йигирма бешинчи кеча бўлганда эса, йигирма тўртинчи куни аср намозидан кейин туриб: «Биз бу кеча, Аллоҳ хоҳласа, қоим бўламиз — яъни йигирма бешинчи кеча. Ким хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар ва одамларга кечанинг учдан бири ўтгунча намоз ўқидилар, сўнг қайтдилар. Йигирма олтинчи кеча бўлганда ҳеч нарса демадилар ва қоим бўлмадилар. Йигирма олтинчи куни аср намози пайти бўлганда туриб: «Биз, Аллоҳ хоҳласа, қоим бўламиз — яъни йигирма еттинчи кеча. Ким қоим бўлишни хоҳласа, қоим бўлсин», дедилар. Абу Зарр айтди: Биз қоим бўлишга бел боғладик. Набий ﷺ бизга кечанинг учдан иккиси ўтгунча намоз ўқидилар, сўнг масжиддаги қуббаларига қайтдилар. Мен у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз сиз тонг оттиргунча бизга (намозга) қоим бўлишингизни тамаъ қилган эдик», дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, албатта сен...» дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا لَيْثٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ الْهُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ أَبِي ذَرٍّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ جَالِسًا وَشَاتَانِ تَقْتَرِنَانِ فَنَطَحَتْ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى فَأَجْهَضَتْهَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَجِبْتُ لَهَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيُقَادَنَّ لَهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, ikki qoʻy bir-biriga yaqinlashib bordi va biri ikkinchisini shoxi bilan urib, uning homilasini tushirib yubordi. Shunda Rasululloh ﷺ kuldilar. U zotga: «Ey Allohning Rasuli, sizni nima kuldirdi?» deyildi. U zot: «Bunga taajjub qildim. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, qiyomat kuni albatta uning uchun qasos olinadi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, икки қўй бир-бирига яқинлашиб борди ва бири иккинчисини шохи билан уриб, унинг ҳомиласини тушириб юборди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кулдилар. У зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизни нима кулдирди?» дейилди. У зот: «Бунга таажжуб қилдим. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, қиёмат куни албатта унинг учун қасос олинади», дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا حُيَيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا كَثِيرٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ الْغِفَارِيَّ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُكَلِمَاتٌ مَنْ ذَكَرَهُنَّ مِائَةَ مَرَّةٍ دُبُرَ كُلِّ صَلَاةٍ اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ ثُمَّ لَوْ كَانَتْ خَطَايَاهُ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ لَمَحَتْهُنَّقَالَ أَبِي لَمْ يَرْفَعْهُ
Abu Zarr Gʻiforiy (roziyallohu anhu) shunday der edi: Bir necha kalimalar borki, kim ularni har namozdan keyin yuz marta zikr qilsa, xatolari dengiz koʻpigidek boʻlsa ham, ular uni oʻchirib yuboradi: «Allohu akbar, subhanallohi val-hamdu lillah, va la ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, va la havla va la quvvata illa billah». Otam aytdi: Uni marfuʼ qilmadi.Абу Зарр Ғифорий (розияллоҳу анҳу) шундай дер эди: Бир неча калималар борки, ким уларни ҳар намоздан кейин юз марта зикр қилса, хатолари денгиз кўпигидек бўлса ҳам, улар уни ўчириб юборади: «Аллоҳу акбар, субҳаналлоҳи вал-ҳамду лиллаҳ, ва ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ». Отам айтди: Уни марфуъ қилмади.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ حُجَيْرَةَ الشَّيْخَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُنَاجَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً إِلَى الصُّبْحِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمِّرْنِي فَقَالَ إِنَّهَا أَمَانَةٌ وَخِزْيٌ وَنَدَامَةٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا مَنْ أَخَذَهَا بِحَقِّهَا وَأَدَّى الَّذِي عَلَيْهِ فِيهَا
Ibn Hujayra shayx aytdi: Menga Abu Zarrning shunday deganini eshitgan kishi xabar berdi: Men Rasululloh ﷺ bilan bir kecha tongga qadar suhbatlashdim va: «Ey Allohning Rasuli, meni amir qiling», dedim. U zot: «Albatta u omonatdir, qiyomat kuni esa xorlik va nadomatdir — magar uni haqqi bilan olib, undagi zimmasidagi (vazifa)ni ado qilgan kishidan boshqa», dedilar.Ибн Ҳужайра шайх айтди: Менга Абу Заррнинг шундай деганини эшитган киши хабар берди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бир кеча тонгга қадар суҳбатлашдим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени амир қилинг», дедим. У зот: «Албатта у омонатдир, қиёмат куни эса хорлик ва надоматдир — магар уни ҳаққи билан олиб, ундаги зиммасидаги (вазифа)ни адо қилган кишидан бошқа», дедилар.
حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ أَنَّ أَبَا سَالِمٍ الْجَيْشَانِيَّأَتَى أَبَا أُمَيَّةَ فِي مَنْزِلِهِ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُ إِنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا أَحَبَّ أَحَدُكُمْ صَاحِبَهُ فَلْيَأْتِهِ فِي مَنْزِلِهِ فَلْيُخْبِرْهُ أَنَّهُ يُحِبُّهُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَقَدْ أَحْبَبْتُكَ فَجِئْتُكَ فِي مَنْزِلِكَ
Abu Solim al-Jayshoniy (rahimahulloh) Abu Umayyaning huzuriga uyiga kelib: «Men Abu Zarrning shunday deganini eshitdim: U Rasululloh ﷺning: ‹Sizlardan biringiz oʻz doʻstini sevsa, uning uyiga borsin va unga Alloh azza va jalla uchun sevishini xabar bersin›, deb aytayotganlarini eshitgan ekan. Men esa seni sevdim, shuning uchun uyingga keldim», dedi.Абу Солим ал-Жайшоний (раҳимаҳуллоҳ) Абу Умайянинг ҳузурига уйига келиб: «Мен Абу Заррнинг шундай деганини эшитдим: У Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Сизлардан бирингиз ўз дўстини севса, унинг уйига борсин ва унга Аллоҳ азза ва жалла учун севишини хабар берсин›, деб айтаётганларини эшитган экан. Мен эса сени севдим, шунинг учун уйингга келдим», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ لَاءَمَكُمْ مِنْ خَدَمِكُمْ فَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَاكْسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَمَنْ لَا يُلَائِمُكُمْ مِنْ خَدَمِكُمْ فَبِيعُوا وَلَا تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Xizmatkorlaringizdan sizlarga mos kelganini oʻzingiz yeydigan narsadan yediringlar va oʻzingiz kiyadigan narsadan kiydiringlar. Xizmatkorlaringizdan sizlarga mos kelmaydiganini esa soting va Alloh azza va jallaning maxluqini azoblamanglar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Хизматкорларингиздан сизларга мос келганини ўзингиз ейдиган нарсадан едиринглар ва ўзингиз киядиган нарсадан кийдиринглар. Хизматкорларингиздан сизларга мос келмайдиганини эса сотинг ва Аллоҳ азза ва жалланинг махлуқини азобламанглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَسْوَدُ هُوَ ابْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ مُوَرِّقٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ وَأَسْمَعُ مَا لَا تَسْمَعُونَ أَطَّتْ السَّمَاءُ وَحَقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ مَا فِيهَا مَوْضِعُ أَرْبَعِ أَصَابِعَ إِلَّا عَلَيْهِ مَلَكٌ سَاجِدٌ لَوْ عَلِمْتُمْ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا وَلَا تَلَذَّذْتُمْ بِالنِّسَاءِ عَلَى الْفُرُشَاتِ وَلَخَرَجْتُمْ عَلَى أَوْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأَرُونَ إِلَى اللَّهِقَالَ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي شَجَرَةٌ تُعْضَدُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlar koʻrmagan narsani koʻraman va sizlar eshitmagan narsani eshitaman. Osmon gʻiyqilladi — uning gʻiyqillashga haqqi bordir: unda toʻrt barmoq (qadar) joy yoʻqki, unda bir farishta sajda qilayotgan boʻlmasin. Agar men bilgan narsani bilganingizda edi, oz kulib, koʻp yigʻlar edingiz, toʻshaklarda ayollardan lazzat olmas edingiz va Allohga zorlanib nido qilgan holda keng yoʻllarga chiqib ketardingiz», dedilar. Shunda Abu Zarr: «Allohga qasamki, men kesib tashlanadigan bir daraxt boʻlishni qanchalar istardim», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлар кўрмаган нарсани кўраман ва сизлар эшитмаган нарсани эшитаман. Осмон ғийқиллади — унинг ғийқиллашга ҳаққи бордир: унда тўрт бармоқ (қадар) жой йўқки, унда бир фаришта сажда қилаётган бўлмасин. Агар мен билган нарсани билганингизда эди, оз кулиб, кўп йиғлар эдингиз, тўшакларда аёллардан лаззат олмас эдингиз ва Аллоҳга зорланиб нидо қилган ҳолда кенг йўлларга чиқиб кетардингиз», дедилар. Шунда Абу Зарр: «Аллоҳга қасамки, мен кесиб ташланадиган бир дарахт бўлишни қанчалар истардим», деди.
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الرِّجَالِ الْمَدَنِيُّ أَخْبَرَنَا عُمَرُ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنِ ابْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوْصَانِي حِبِّي بِخَمْسٍ أَرْحَمُ الْمَسَاكِينَ وَأُجَالِسُهُمْ وَأَنْظُرُ إِلَى مَنْ هُوَ تَحْتِي وَلَا أَنْظُرُ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقِي وَأَنْ أَصِلَ الرَّحِمَ وَإِنْ أَدْبَرَتْ وَأَنْ أَقُولَ بِالْحَقِّ وَإِنْ كَانَ مُرًّا وَأَنْ أَقُولَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ يَقُولُ مَوْلَى غُفْرَةَ لَا أَعْلَمُ بَقِيَ فِينَا مِنْ الْخَمْسِ إِلَّا هَذِهِ قَوْلُنَا لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ الْحَكَمِ بْنِ مُوسَى و قَالَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Habibim menga beshta (narsani) vasiyat qildilar: miskinlarga rahm qilishim va ular bilan birga oʻtirishim; oʻzimdan pastdagiga qarashim va oʻzimdan yuqoridagiga qaramasligim; qarindoshlik rishtasini ulashim — garchi u uzilgan boʻlsa ham; haqni aytishim — garchi u achchiq boʻlsa ham; va ‹La havla va la quvvata illa billah› deb aytishim», dedilar. Gʻufraning mavlosi aytadi: Men bu beshtadan bizda faqat mana shu — «La havla va la quvvata illa billah» degan soʻzimiz qolganini bilaman. Abu Abdurrahmon aytdi: Men uni Hakam ibn Musodan oʻzim ham eshitdim; u: «Muhammad ibn Kaʼbdan, u Abu Zarrdan, u Nabiy ﷺdan», deb shunga oʻxshashini (rivoyat qildi).Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳабибим менга бешта (нарсани) васият қилдилар: мискинларга раҳм қилишим ва улар билан бирга ўтиришим; ўзимдан пастдагига қарашим ва ўзимдан юқоридагига қарамаслигим; қариндошлик риштасини улашим — гарчи у узилган бўлса ҳам; ҳақни айтишим — гарчи у аччиқ бўлса ҳам; ва ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› деб айтишим», дедилар. Ғуфранинг мавлоси айтади: Мен бу бештадан бизда фақат мана шу — «Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ» деган сўзимиз қолганини биламан. Абу Абдурраҳмон айтди: Мен уни Ҳакам ибн Мусодан ўзим ҳам эшитдим; у: «Муҳаммад ибн Каъбдан, у Абу Заррдан, у Набий ﷺдан», деб шунга ўхшашини (ривоят қилди).
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَأَوْصَانِي حِبِّي بِثَلَاثٍ لَا أَدَعُهُنَّ إِنْ شَاءَ اللَّهُ أَبَدًا أَوْصَانِي بِصَلَاةِ الضُّحَى وَبِالْوِتْرِ قَبْلَ النَّوْمِ وَبِصِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Habibim menga uch narsani vasiyat qildilar; Alloh xohlasa, ularni hech qachon tark etmayman: u zot menga chosht namozini, uyqudan oldin vitrni va har oyda uch kun roʻza tutishni vasiyat qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Ҳабибим менга уч нарсани васият қилдилар; Аллоҳ хоҳласа, уларни ҳеч қачон тарк этмайман: у зот менга чошт намозини, уйқудан олдин витрни ва ҳар ойда уч кун рўза тутишни васият қилдилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَحْقِرَنَّ مِنْ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فَالْقَ أَخَاكَ بِوَجْهٍ طَلْقٍ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yaxshilikdan hech narsani kamsitma; agar (biror narsa) topmasang, birodaringni ochiq yuz bilan qarshi ol», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Яхшиликдан ҳеч нарсани камситма; агар (бирор нарса) топмасанг, биродарингни очиқ юз билан қарши ол», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ حَرْمَلَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاسَةَ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ سَتَفْتَحُونَ مِصْرَ وَهِيَ أَرْضٌ يُسَمَّى فِيهَا الْقِيرَاطُ فَإِذَا فَتَحْتُمُوهَا فَأَحْسِنُوا إِلَى أَهْلِهَا فَإِنَّ لَهُمْ ذِمَّةً وَرَحِمًا أَوْ قَالَ ذِمَّةً وَصِهْرًا فَإِذَا رَأَيْتَ رَجُلَيْنِ يَخْتَصِمَانِ فِيهَا فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَاخْرُجْ مِنْهَاقَالَ فَرَأَيْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ شُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَأَخَاهُ رَبِيعَةَ يَخْتَصِمَانِ فِي مَوْضِعِ لَبِنَةٍ فَخَرَجْتُ مِنْهَا قَالَ و حَدَّثَنَاه هَارُونُ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاسَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar yaqinda Misrni fath qilasizlar. U shunday yurtdirki, unda (pul birligi) qirot deb ataladi. Uni fath qilganingizda, ahliga yaxshilik qilinglar, chunki ularning (zimmangizda) ahdu zimmasi va qarindoshligi bordir», dedilar. Yoki: «ahdu zimmasi va qudaligi bordir. Qachonki, u yerda bir gʻisht oʻrni (kabi arzimas narsa) ustida tortishayotgan ikki kishini koʻrsang, u yerdan chiqib ket», dedilar. (Abu Zarr) dedi: Men Abdurrahmon ibn Shurahbil ibn Hasana va uning akasi Rabiʼani bir gʻisht oʻrni ustida tortishayotganini koʻrdim va u yerdan chiqib ketdim. Boshqa bir sanad bilan ham shu maʼnoda zikr qilingan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар яқинда Мисрни фатҳ қиласизлар. У шундай юртдирки, унда (пул бирлиги) қирот деб аталади. Уни фатҳ қилганингизда, аҳлига яхшилик қилинглар, чунки уларнинг (зиммангизда) аҳду зиммаси ва қариндошлиги бордир», дедилар. Ёки: «аҳду зиммаси ва қудалиги бордир. Қачонки, у ерда бир ғишт ўрни (каби арзимас нарса) устида тортишаётган икки кишини кўрсанг, у ердан чиқиб кет», дедилар. (Абу Зарр) деди: Мен Абдурраҳмон ибн Шураҳбил ибн Ҳасана ва унинг акаси Рабиъани бир ғишт ўрни устида тортишаётганини кўрдим ва у ердан чиқиб кетдим. Бошқа бир санад билан ҳам шу маънода зикр қилинган.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَابِتِ بْنِ ثَوْبَانَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مَكْحُولٍ عَنِ ابْنِ أَبِي نُعَيْمٍ حَدَّثَهُ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُمْأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ تَوْبَةَ عَبْدِهِ أَوْ يَغْفِرُ لِعَبْدِهِ مَا لَمْ يَقَعْ الْحِجَابُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْحِجَابُ قَالَ أَنْ تَمُوتَ النَّفْسُ وَهِيَ مُشْرِكَةٌ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh bandasining tavbasini qabul qiladi — yoki bandasini magʻfirat qiladi — toki parda tushmaguncha», der edilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, parda nima?» dedilar. U zot: «Jonning mushrik holida oʻlishidir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ бандасининг тавбасини қабул қилади — ёки бандасини мағфират қилади — токи парда тушмагунча», дер эдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, парда нима?» дедилар. У зот: «Жоннинг мушрик ҳолида ўлишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَغْفِرُ لِعَبْدِهِ مَا لَمْ يَقَعْ الْحِجَابُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا وُقُوعُ الْحِجَابِ قَالَ أَنْ تَمُوتَ النَّفْسُ وَهِيَ مُشْرِكَةٌحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ وَعِصَامُ بْنُ خَالِدٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَوْبَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ سَلْمَانَ وَقَالَ عِصَامٌ عُمَرَ بْنِ نُعَيْمٍ الْعَنْسِيِّ أَنَّ أَبَا ذَرٍّ حَدَّثَهُمْ وَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا وُقُوعُ الْحِجَابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيَغْفِرُ لِعَبْدِهِ فَذَكَرَا مِثْلَهُ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla bandasini magʻfirat qilaveradi — toki parda tushmaguncha», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, pardaning tushishi nima?» dedilar. U zot: «Jonning mushrik holida oʻlishidir», dedilar. Ali ibn Ayyosh va Isom ibn Xolid ham shunga oʻxshashini zikr qildilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла бандасини мағфират қилаверади — токи парда тушмагунча», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, парданинг тушиши нима?» дедилар. У зот: «Жоннинг мушрик ҳолида ўлишидир», дедилар. Али ибн Айёш ва Исом ибн Холид ҳам шунга ўхшашини зикр қилдилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّخَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا ذِي مَالٍ وَذِي هَيْئَةٍ فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا فَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَلَفَكَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَنَا خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَنَا فِيمَا بَعْدُ قَالَ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ وَجَعَلَ يَبْكِي قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ قَالَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ رَجُلًا عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ سِنِينَ قَالَ فَقُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَأُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ قَالَ أَبِي قَالَ أَبُو النَّضْرِ قَالَ سُلَيْمَانُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ قَالَ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ أَتَانِي فَقُلْتُ مَا حَبَسَكَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَهُ عَلَى
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Biz — men, akam Unays va onamiz — qavmimiz Gʻifordan chiqib ketdik; ular harom oyni halol sanar edilar. Yoʻlga tushib, mol-dunyoli va obroʻli bir togʻamiznikiga tushdik. Togʻamiz bizni izzat-ikrom qilib, bizga yaxshilik qildi. Shunda uning qavmi bizga hasad qilib: «Sen oilangdan chiqib ketganingda, Unays ularning oldiga (kirib) oʻrningni egallayapti», dedilar. Togʻamiz kelib, oʻziga aytilgan narsani bizga toʻkib soldi. Men: «Oʻtgan yaxshiliklaringni esa loyqalatib yubording; bundan keyin biz birga boʻlmaymiz», dedim. Soʻng biz tuyalarimizni yaqinlashtirib, ularga (yukimizni) ortdik. Togʻamiz esa kiyimi bilan yuzini yopib, yigʻlay boshladi. Biz yoʻlga chiqib, Makka qarshisiga tushdik. Unays bizning tuyalarimiz va shuncha (tuya) ustiga bir kishi bilan garov bahsiga kirishdi. Ikkovlari kohinning oldiga bordilar, u Unaysni afzal (gʻolib) deb hukm qildi. Bas, Unays bizning tuyalarimizni va shuncha (tuya)ni olib bizga keldi. Ey jiyanim, men Rasululloh ﷺni uchratishimdan uch yil oldin ham namoz oʻqir edim. Men (Unaysga): «Kimga (oʻqirding)?» dedim. U: «Allohga», dedi. Men: «Qaysi tomonga yuzlanar eding?» dedim. U: «Alloh azza va jalla meni yuzlantirgan tomonga. Men xufton (namozini) oʻqiyman, kechaning oxiri boʻlganda esa xuddi bir chodir (matosi)dek tashlanib qolaman — toki quyosh ustimga koʻtarilguncha», dedi. Soʻng Unays: «Menda Makkada bir hojat bor, men qaytib kelgunimcha (oʻrnimga) qarab tur», dedi. U yoʻlga chiqdi va menga kechikib qaytdi. Soʻng oldimga keldi. Men: «Seni nima ushlab qoldi?» dedim. U: «Bir kishini uchratdim; u Alloh azza va jalla oʻzini yuborganini daʼvo qilmoqda...» dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз — мен, акам Унайс ва онамиз — қавмимиз Ғифордан чиқиб кетдик; улар ҳаром ойни ҳалол санар эдилар. Йўлга тушиб, мол-дунёли ва обрўли бир тоғамизникига тушдик. Тоғамиз бизни иззат-икром қилиб, бизга яхшилик қилди. Шунда унинг қавми бизга ҳасад қилиб: «Сен оилангдан чиқиб кетганингда, Унайс уларнинг олдига (кириб) ўрнингни эгаллаяпти», дедилар. Тоғамиз келиб, ўзига айтилган нарсани бизга тўкиб солди. Мен: «Ўтган яхшиликларингни эса лойқалатиб юбординг; бундан кейин биз бирга бўлмаймиз», дедим. Сўнг биз туяларимизни яқинлаштириб, уларга (юкимизни) ортдик. Тоғамиз эса кийими билан юзини ёпиб, йиғлай бошлади. Биз йўлга чиқиб, Макка қаршисига тушдик. Унайс бизнинг туяларимиз ва шунча (туя) устига бир киши билан гаров баҳсига киришди. Икковлари коҳиннинг олдига бордилар, у Унайсни афзал (ғолиб) деб ҳукм қилди. Бас, Унайс бизнинг туяларимизни ва шунча (туя)ни олиб бизга келди. Эй жияним, мен Расулуллоҳ ﷺни учратишимдан уч йил олдин ҳам намоз ўқир эдим. Мен (Унайсга): «Кимга (ўқирдинг)?» дедим. У: «Аллоҳга», деди. Мен: «Қайси томонга юзланар эдинг?» дедим. У: «Аллоҳ азза ва жалла мени юзлантирган томонга. Мен хуфтон (намозини) ўқийман, кечанинг охири бўлганда эса худди бир чодир (матоси)дек ташланиб қоламан — токи қуёш устимга кўтарилгунча», деди. Сўнг Унайс: «Менда Маккада бир ҳожат бор, мен қайтиб келгунимча (ўрнимга) қараб тур», деди. У йўлга чиқди ва менга кечикиб қайтди. Сўнг олдимга келди. Мен: «Сени нима ушлаб қолди?» дедим. У: «Бир кишини учратдим; у Аллоҳ азза ва жалла ўзини юборганини даъво қилмоқда...» деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ أَدْرَكْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ قَالَ وَعَمَّا كُنْتَ تَسْأَلُهُ قَالَ سَأَلْتُهُ هَلْ رَأَى رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُ
Abdulloh ibn Shaqiq (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarrga: «Agar men Nabiy ﷺga yetganimda edi, u zotdan soʻragan boʻlardim», dedim. U: «Nima haqida soʻragan boʻlarding?» dedi. Men: «U zotdan Robbisi azza va jallani koʻrgan-koʻrmaganini soʻragan boʻlardim», dedim. Abu Zarr: «Men u zotdan soʻraganman. U zot: ‹Nurdir; Men Uni qanday koʻray?› dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Шақиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Заррга: «Агар мен Набий ﷺга етганимда эди, у зотдан сўраган бўлардим», дедим. У: «Нима ҳақида сўраган бўлардинг?» деди. Мен: «У зотдан Роббиси азза ва жаллани кўрган-кўрмаганини сўраган бўлардим», дедим. Абу Зарр: «Мен у зотдан сўраганман. У зот: ‹Нурдир; Мен Уни қандай кўрай?› дедилар», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَكُنْتُ مَعَ أَبِي ذَرٍّ وَقَدْ خَرَجَ عَطَاؤُهُ وَمَعَهُ جَارِيَةٌ لَهُ فَجَعَلَتْ تَقْضِي حَوَائِجَهُ وَقَالَ مَرَّةً نَقْضِي قَالَ فَفَضَلَ مَعَهُ فَضْلٌ قَالَ أَحْسِبُهُ قَالَ سَبْعٌ قَالَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَشْتَرِيَ بِهَا فُلُوسًا قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ لَوْ ادَّخَرْتَهُ لِلْحَاجَةِ تَنُوبُكَ وَلِلضَّيْفِ يَأْتِيكَ فَقَالَ إِنَّ خَلِيلِي عَهِدَ إِلَيَّ أَنْ أَيُّمَا ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ أُوكِيَ عَلَيْهِ فَهُوَ جَمْرٌ عَلَى صَاحِبِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُفْرِغَهُ إِفْرَاغًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
Abdulloh ibn Somit (rahimahulloh) aytdi: Men Abu Zarr bilan birga edim, uning ato (nafaqa)si chiqqan edi. Uning bilan bir joriyasi bor edi, u Abu Zarrning hojatlarini ado qila boshladi — bir marta: «biz ado qilar edik», dedi. Uning huzurida ortiqchasi qoldi; menimcha: «yetti (dirham)», dedi. U joriyaga oʻsha (pul) bilan chaqa sotib olishni buyurdi. Men: «Ey Abu Zarr, uni boshingga tushadigan hojating uchun va oldingga keladigan mehmon uchun saqlab qoʻysang boʻlmasmidi?» dedim. U: «Albatta, doʻstim menga: ‹Ogʻzi bogʻlab yigʻib qoʻyilgan har qanday oltin yoki kumush — sohibi uchun qiyomat kuni choʻgʻdir, toki uni Alloh yoʻlida butunlay sarflab yuborguniga qadar›, deb ahd qilgan», dedi.Абдуллоҳ ибн Сомит (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Абу Зарр билан бирга эдим, унинг ато (нафақа)си чиққан эди. Унинг билан бир жорияси бор эди, у Абу Заррнинг ҳожатларини адо қила бошлади — бир марта: «биз адо қилар эдик», деди. Унинг ҳузурида ортиқчаси қолди; менимча: «етти (дирҳам)», деди. У жорияга ўша (пул) билан чақа сотиб олишни буюрди. Мен: «Эй Абу Зарр, уни бошингга тушадиган ҳожатинг учун ва олдингга келадиган меҳмон учун сақлаб қўйсанг бўлмасмиди?» дедим. У: «Албатта, дўстим менга: ‹Оғзи боғлаб йиғиб қўйилган ҳар қандай олтин ёки кумуш — соҳиби учун қиёмат куни чўғдир, токи уни Аллоҳ йўлида бутунлай сарфлаб юборгунига қадар›, деб аҳд қилган», деди.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ أَبُو مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَسْرِيِّ عَنِ ابْنِ الصَّامِتِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْكَلَامِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ مَا اصْطَفَاهُ لِمَلَائِكَتِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ثَلَاثًا تَقُولُهَا
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, Alloh azza va jallaga eng sevimli soʻz qaysi?» dedim. U zot: «Alloh Oʻz farishtalari uchun tanlab olgan (soʻz): ‹Subhanallohi va bihamdihi› — uni uch marta aytasan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ азза ва жаллага энг севимли сўз қайси?» дедим. У зот: «Аллоҳ Ўз фаришталари учун танлаб олган (сўз): ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи› — уни уч марта айтасан», дедилар.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ عَنْ يَزِيدَ أَبِي الْعَلَاءِ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ قَالَبَلَغَنِي عَنْ أَبِي ذَرٍّ حَدِيثٌ فَكُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَلْقَاهُ فَلَقِيتُهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا ذَرٍّ بَلَغَنِي عَنْكَ حَدِيثٌ فَكُنْتُ أُحِبُّ أَنْ أَلْقَاكَ فَأَسْأَلَكَ عَنْهُ فَقَالَ قَدْ لَقِيتَ فَاسْأَلْ قَالَ قُلْتُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثَلَاثَةٌ يُحِبُّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَثَلَاثَةٌ يُبْغِضُهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ نَعَمْ فَمَا أَخَالُنِي أَكْذِبُ عَلَى خَلِيلِي مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا يَقُولُهَا قَالَ قُلْتُ مَنْ الثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُحِبُّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ رَجُلٌ غَزَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَقِيَ الْعَدُوَّ مُجَاهِدًا مُحْتَسِبًا فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ وَأَنْتُمْ تَجِدُونَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا} وَرَجُلٌ لَهُ جَارٌ يُؤْذِيهِ فَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُ وَيَحْتَسِبُهُ حَتَّى يَكْفِيَهُ اللَّهُ إِيَّاهُ بِمَوْتٍ أَوْ حَيَاةٍ وَرَجُلٌ يَكُونُ مَعَ قَوْمٍ فَيَسِيرُونَ حَتَّى يَشُقَّ عَلَيْهِمْ الْكَرَى أَوْ النُّعَاسُ فَيَنْزِلُونَ فِي آخِرِ اللَّيْلِ فَيَقُومُ إِلَى وُضُوئِهِ وَصَلَاتِهِ قَالَ قُلْتُ مَنْ الثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُبْغِضُهُمْ اللَّهُ قَالَ الْفَخُورُ الْمُخْتَالُ وَأَنْتُمْ تَجِدُونَ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ {إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ} وَالْبَخِيلُ الْمَنَّانُ وَالتَّاجِرُ وَالْبَيَّاعُ الْحَلَّافُ قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا ذَرٍّ مَا الْمَالُ قَالَ فِرْقٌ
Mutarrif ibn Abdulloh ibn ash-Shixxir (rahimahulloh) aytdi: Menga Abu Zarrdan bir hadis yetdi va men uni uchratishni sevar edim. Bas, uni uchratdim va unga: «Ey Abu Zarr, menga sendan bir hadis yetdi, men seni uchratib, undan soʻrashni sevar edim», dedim. U: «Uchratding, endi soʻra», dedi. Men: «Menga yetishicha, sen: ‹Men Rasululloh ﷺning: Uch (toifa) borki, Alloh azza va jalla ularni sevadi, uch (toifa) borki, Alloh azza va jalla ularga gʻazab qiladi, deb aytayotganlarini eshitdim›, deb aytar ekansan», dedim. U: «Ha, men doʻstim Muhammad ﷺga yolgʻon toʻqiyman deb oʻylamayman», dedi — buni uch marta takrorladi. Men: «Alloh azza va jalla sevadigan uchovi kimlar?» dedim. U: «Alloh yoʻlida gʻazot qilib, dushmanga mujohid va savob umidida yoʻliqib, oʻldirilguncha jang qilgan kishi — sizlar Alloh azza va jallaning Kitobida {Albatta, Alloh Oʻz yoʻlida saf tortib jang qiladiganlarni sevadi} (deganini) topasizlar; qoʻshnisi oʻziga ozor beradigan, biroq uning ozoriga sabr qilib, savobini Allohdan kutadigan kishi — toki Alloh oʻlim yoki hayot bilan uni undan kifoya qilguncha; va bir qavm bilan birga boʻlib, ular yurib, uyqu ularga ogʻir kelib, kechaning oxirida (yoʻldan) tushganlarida, tahoratiga va namoziga turadigan kishi», dedi. Men: «Alloh gʻazab qiladigan uchovi kimlar?» dedim. U: «Maqtanchoq, kibrlangan — sizlar Alloh azza va jallaning Kitobida {Albatta, Alloh har bir kibrlangan, maqtanchoqni sevmaydi} (deganini) topasizlar; minnat qiladigan baxil; va koʻp qasam ichadigan savdogar va sotuvchi», dedi. Men: «Ey Abu Zarr, mol nima?» dedim. U: «Firqdir», dedi.Мутарриф ибн Абдуллоҳ ибн аш-Шиххир (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Менга Абу Заррдан бир ҳадис етди ва мен уни учратишни севар эдим. Бас, уни учратдим ва унга: «Эй Абу Зарр, менга сендан бир ҳадис етди, мен сени учратиб, ундан сўрашни севар эдим», дедим. У: «Учратдинг, энди сўра», деди. Мен: «Менга етишича, сен: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: Уч (тоифа) борки, Аллоҳ азза ва жалла уларни севади, уч (тоифа) борки, Аллоҳ азза ва жалла уларга ғазаб қилади, деб айтаётганларини эшитдим›, деб айтар экансан», дедим. У: «Ҳа, мен дўстим Муҳаммад ﷺга ёлғон тўқийман деб ўйламайман», деди — буни уч марта такрорлади. Мен: «Аллоҳ азза ва жалла севадиган учови кимлар?» дедим. У: «Аллоҳ йўлида ғазот қилиб, душманга мужоҳид ва савоб умидида йўлиқиб, ўлдирилгунча жанг қилган киши — сизлар Аллоҳ азза ва жалланинг Китобида {Албатта, Аллоҳ Ўз йўлида саф тортиб жанг қиладиганларни севади} (деганини) топасизлар; қўшниси ўзига озор берадиган, бироқ унинг озорига сабр қилиб, савобини Аллоҳдан кутадиган киши — токи Аллоҳ ўлим ёки ҳаёт билан уни ундан кифоя қилгунча; ва бир қавм билан бирга бўлиб, улар юриб, уйқу уларга оғир келиб, кечанинг охирида (йўлдан) тушганларида, таҳоратига ва намозига турадиган киши», деди. Мен: «Аллоҳ ғазаб қиладиган учови кимлар?» дедим. У: «Мақтанчоқ, кибрланган — сизлар Аллоҳ азза ва жалланинг Китобида {Албатта, Аллоҳ ҳар бир кибрланган, мақтанчоқни севмайди} (деганини) топасизлар; миннат қиладиган бахил; ва кўп қасам ичадиган савдогар ва сотувчи», деди. Мен: «Эй Абу Зарр, мол нима?» дедим. У: «Фирқдир», деди.