حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ أَبَا وَاقِدٍ اللَّيْثِيَّ بِمَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ فِي الْعِيدِ قَالَ كَانَ يَقْرَأُ بِقَافْ وَ اقْتَرَبَتْ

Ubaydulloh ibn Abdullohdan rivoyat qilinadiki, Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) Abu Voqid al-Laysiydan: «Rasululloh ﷺ iydda nima oʻqir edilar?», deb soʻradi. U: «U zot {Qof} va {Iqtarabat} (suralarini) oʻqir edilar», dedi.Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳдан ривоят қилинадики, Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Абу Воқид ал-Лайсийдан: «Расулуллоҳ ﷺ ийдда нима ўқир эдилар?», деб сўради. У: «У зот {Қоф} ва {Иқтарабат} (сураларини) ўқир эдилар», деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ ثُمَّ الْجُنْدَعِيِّ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّهُمْ خَرَجُوا عَنْ مَكَّةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى حُنَيْنٍ قَالَ وَكَانَ لِلْكُفَّارِ سِدْرَةٌ يَعْكُفُونَ عِنْدَهَا وَيُعَلِّقُونَ بِهَا أَسْلِحَتَهُمْ يُقَالُ لَهَا ذَاتُ أَنْوَاطٍ قَالَ فَمَرَرْنَا بِسِدْرَةٍ خَضْرَاءَ عَظِيمَةٍ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ اجْعَلْ لَنَا ذَاتَ أَنْوَاطٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُمْ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ كَمَا قَالَ قَوْمُ مُوسَى {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةً قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ} إِنَّهَا لَسُنَنٌ لَتَرْكَبُنَّ سُنَنَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ سُنَّةً سُنَّةً

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular Rasululloh ﷺ bilan birga Makkadan Hunayn tomon chiqdilar. U aytdi: Kofirlarning bir sidr daraxti bor edi, ular uning yonida (ibodatga) yigʻilar va qurollarini unga osib qoʻyar edilar; unga «Zotu Anvot» deyilar edi. U aytdi: Biz katta, koʻm-koʻk bir sidr daraxti yonidan oʻtdik. Shunda biz: «Yo Rasululloh, bizga ham bir Zotu Anvot belgilab bering», dedik. Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, sizlar Musoning qavmi aytganidek aytdingiz: {Bizga ham ularning ilohlari boʻlganidek bir iloh belgilab ber. U aytdi: Albatta sizlar johil qavmsizlar}. Bu — sunnatlardir; sizlar albatta oʻzlaringizdan oldingilarning yoʻllariga bir-bir ergashasizlar», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Маккадан Ҳунайн томон чиқдилар. У айтди: Кофирларнинг бир сидр дарахти бор эди, улар унинг ёнида (ибодатга) йиғилар ва қуролларини унга осиб қўяр эдилар; унга «Зоту Анвот» дейилар эди. У айтди: Биз катта, кўм-кўк бир сидр дарахти ёнидан ўтдик. Шунда биз: «Ё Расулуллоҳ, бизга ҳам бир Зоту Анвот белгилаб беринг», дедик. Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, сизлар Мусонинг қавми айтганидек айтдингиз: {Бизга ҳам уларнинг илоҳлари бўлганидек бир илоҳ белгилаб бер. У айтди: Албатта сизлар жоҳил қавмсизлар}. Бу — суннатлардир; сизлар албатта ўзларингиздан олдингиларнинг йўлларига бир-бир эргашасизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ تُصِيبُنَا بِهَا مَخْمَصَةٌ فَمَا يَحِلُّ لَنَا مِنْ الْمَيْتَةِ قَالَ إِذَا لَمْ تَصْطَبِحُوا وَلَمْ تَغْتَبِقُوا وَلَمْ تَحْتَفِئُوا بَقْلًا فَشَأْنُكُمْ بِهَا

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, biz shunday yurtdamizki, unda bizga ochlik yetadi. Bizga oʻlaksadan nima halol boʻladi?», dedim. U zot: «Agar ertalab ham (sut) ichmasangiz, kechqurun ham ichmasangiz va koʻkat yigʻib yemasangiz, u holda undan foydalanaveringlar», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, биз шундай юртдамизки, унда бизга очлик етади. Бизга ўлаксадан нима ҳалол бўлади?», дедим. У зот: «Агар эрталаб ҳам (сут) ичмасангиз, кечқурун ҳам ичмасангиз ва кўкат йиғиб емасангиз, у ҳолда ундан фойдаланаверинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ نَافِعِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ عُدْنَا أَبَا وَاقِدٍ الْبَكْرِيَّ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ الْبَدْرِيَّ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَسَمِعَهُ يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَفَّ النَّاسِ صَلَاةً عَلَى النَّاسِ وَأَطْوَلَ النَّاسِ صَلَاةً لِنَفْسِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Nofiʼ ibn Sarjis aytdi: Biz Abu Voqid al-Bakriyni — Ibn Bakr esa: al-Badriyni, dedi — vafot etgan kasalligida koʻrgani bordik va uning shunday deganini eshitdik: Nabiy ﷺ odamlarga namoz oʻqishda odamlarning eng yengili, oʻzlari uchun (oʻqigan) namozda esa odamlarning eng uzogʻi edilar ﷺ.Нофиъ ибн Саржис айтди: Биз Абу Воқид ал-Бакрийни — Ибн Бакр эса: ал-Бадрийни, деди — вафот этган касаллигида кўргани бордик ва унинг шундай деганини эшитдик: Набий ﷺ одамларга намоз ўқишда одамларнинг энг енгили, ўзлари учун (ўқиган) намозда эса одамларнинг энг узоғи эдилар ﷺ.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الدِّيْلِيِّ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَخَرَجَنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ حُنَيْنٍ فَمَرَرْنَا بِسِدْرَةٍ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ اجْعَلْ لَنَا هَذِهِ ذَاتَ أَنْوَاطٍ كَمَا لِلْكُفَّارِ ذَاتُ أَنْوَاطٍ وَكَانَ الْكُفَّارُ يَنُوطُونَ بِسِلَاحِهِمْ بِسِدْرَةٍ وَيَعْكُفُونَ حَوْلَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُ أَكْبَرُ هَذَا كَمَا قَالَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ لِمُوسَى {اجْعَلْ لَنَا إِلَهًا كَمَا لَهُمْ آلِهَةً} إِنَّكُمْ تَرْكَبُونَ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Hunayn tomon chiqdik va bir sidr daraxti yonidan oʻtdik. Shunda men: «Ey Allohning Nabiysi, kofirlarga Zotu Anvot boʻlganidek, bizga ham buni Zotu Anvot qilib bering», dedim — kofirlar qurollarini bir sidr daraxtiga osib, uning atrofida (ibodatga) yigʻilar edilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Allohu akbar! Bu Bani Isroil Musoga: {Bizga ham ularning ilohlari boʻlganidek bir iloh belgilab ber} deganiga oʻxshaydi. Sizlar albatta oʻzlaringizdan oldingilarning yoʻllariga ergashasizlar», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Ҳунайн томон чиқдик ва бир сидр дарахти ёнидан ўтдик. Шунда мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, кофирларга Зоту Анвот бўлганидек, бизга ҳам буни Зоту Анвот қилиб беринг», дедим — кофирлар қуролларини бир сидр дарахтига осиб, унинг атрофида (ибодатга) йиғилар эдилар. Шунда Набий ﷺ: «Аллоҳу акбар! Бу Бани Исроил Мусога: {Бизга ҳам уларнинг илоҳлари бўлганидек бир илоҳ белгилаб бер} деганига ўхшайди. Сизлар албатта ўзларингиздан олдингиларнинг йўлларига эргашасизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّأَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ تُصِيبُنَا بِهَا الْمَخْمَصَةُ فَمَتَى تَحِلُّ لَنَا الْمَيْتَةُ قَالَ إِذَا لَمْ تَصْطَبِحُوا وَلَمْ تَغْتَبِقُوا وَلَمْ تَحْتَفِئُوا فَشَأْنُكُمْ بِهَاحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سِنَانِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى حُنَيْنٍ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ مَعْمَرٍ وَمَعْمَرٌ أَتَمُّ حَدِيثًا

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ular: «Yo Rasululloh, biz shunday yurtdamizki, unda bizga ochlik yetadi. Bizga oʻlaksa qachon halol boʻladi?», dedilar. U zot: «Agar ertalab ham (sut) ichmasangiz, kechqurun ham ichmasangiz va (koʻkat) yigʻib yemasangiz, u holda undan foydalanaveringlar», dedilar. Ishoq ibn Sulaymon bizga aytib berdi: Molik ibn Anas az-Zuhriydan, u Sinon ibn Abu Sinon ad-Duʼaliydan, u Abu Voqid al-Laysiydan (rivoyat qildi): u aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Hunaynga chiqdik — soʻng Maʼmar hadisining maʼnosini zikr qildi. Maʼmarning hadisi esa toʻliqroqdir.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, улар: «Ё Расулуллоҳ, биз шундай юртдамизки, унда бизга очлик етади. Бизга ўлакса қачон ҳалол бўлади?», дедилар. У зот: «Агар эрталаб ҳам (сут) ичмасангиз, кечқурун ҳам ичмасангиз ва (кўкат) йиғиб емасангиз, у ҳолда ундан фойдаланаверинглар», дедилар. Ишоқ ибн Сулаймон бизга айтиб берди: Молик ибн Анас аз-Зуҳрийдан, у Синон ибн Абу Синон ад-Дуъалийдан, у Абу Воқид ал-Лайсийдан (ривоят қилди): у айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Ҳунайнга чиқдик — сўнг Маъмар ҳадисининг маъносини зикр қилди. Маъмарнинг ҳадиси эса тўлиқроқдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَحَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ الْمَعْنَى قَالَا ثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَبِهَا نَاسٌ يَعْمِدُونَ إِلَى أَلْيَاتِ الْغَنَمِ وَأَسْنِمَةِ الْإِبِلِ فَيَجُبُّونَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قُطِعَ مِنْ الْبَهِيمَةِ وَهِيَ حَيَّةٌ فَهِيَ مَيْتَةٌ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, odamlar qoʻylarning dumbasi va tuyalarning oʻrkachiga qoʻl urib, ularni kesib olishar edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hayvondan u tirik holida kesib olingan narsa — oʻlaksadir», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, одамлар қўйларнинг думбаси ва туяларнинг ўркачига қўл уриб, уларни кесиб олишар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳайвондан у тирик ҳолида кесиб олинган нарса — ўлаксадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَالنَّاسُ يَجُبُّونَ أَسْنِمَةَ الْإِبِلِ وَيَقْطَعُونَ أَلْيَاتِ الْغَنَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قُطِعَ مِنْ الْبَهِيمَةِ وَهِيَ حَيَّةٌ فَهِيَ مَيْتَةٌ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, odamlar tuyalarning oʻrkachini va qoʻylarning dumbasini kesib olishar edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hayvondan u tirik holida kesib olingan narsa — oʻlaksadir», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, одамлар туяларнинг ўркачини ва қўйларнинг думбасини кесиб олишар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳайвондан у тирик ҳолида кесиб олинган нарса — ўлаксадир», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ وَاقِدٍ بْنِ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِنِسَائِهِ فِي حَجَّتِهِ هَذِهِ ثُمَّ ظُهُورَ الْحُصُرِ

Voqid ibn Abu Voqid al-Laysiy otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ oʻz hajlarida ayollariga: «Mana shu (haj), soʻngra boʻyralarning usti», dedilar.Воқид ибн Абу Воқид ал-Лайсий отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ ўз ҳажларида аёлларига: «Мана шу (ҳаж), сўнгра бўйраларнинг усти», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَكُنَّا نَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ فَيُحَدِّثُنَا فَقَالَ لَنَا ذَاتَ يَوْمٍ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ إِنَّا أَنْزَلْنَا الْمَالَ لِإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَلَوْ كَانَ لِابْنِ آدَمَ وَادٍ لَأَحَبَّ أَنْ يَكُونَ إِلَيْهِ ثَانٍ وَلَوْ كَانَ لَهُ وَادِيَانِ لَأَحَبَّ أَنْ يَكُونَ إِلَيْهِمَا ثَالِثٌ وَلَا يَمْلَأُ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلَّا التُّرَابُ ثُمَّ يَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺga (vahiy) nozil qilinganda, biz u zotning huzurlariga kelar edik, u zot bizga hadis aytib berardilar. Bir kuni u zot bizga: «Albatta Alloh azza va jalla shunday dedi: Biz molni namozni toʻkis ado etish va zakot berish uchun tushirdik. Agar Odam farzandiga bir vodiy boʻlsa, unga ikkinchisi qoʻshilishini yaxshi koʻrar edi; agar unga ikki vodiy boʻlsa, ularga uchinchisi qoʻshilishini yaxshi koʻrar edi. Odam farzandining ichini tuproqdan boshqa narsa toʻldirmaydi. Soʻng Alloh tavba qilgan kishining tavbasini qabul qiladi», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺга (ваҳий) нозил қилинганда, биз у зотнинг ҳузурларига келар эдик, у зот бизга ҳадис айтиб берардилар. Бир куни у зот бизга: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла шундай деди: Биз молни намозни тўкис адо этиш ва закот бериш учун туширдик. Агар Одам фарзандига бир водий бўлса, унга иккинчиси қўшилишини яхши кўрар эди; агар унга икки водий бўлса, уларга учинчиси қўшилишини яхши кўрар эди. Одам фарзандининг ичини тупроқдан бошқа нарса тўлдирмайди. Сўнг Аллоҳ тавба қилган кишининг тавбасини қабул қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَرْبٌ يَعْنِي ابْنَ شَدَّادٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ حَدِيثِ أَبِي مُرَّةَ أَنَّ أَبَا وَاقِدٍ اللَّيْثِيَّ حَدَّثَهُ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ مَرَّ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ فَجَاءَ أَحَدُهُمْ فَوَجَدَ فُرْجَةً فِي الْحَلْقَةِ فَجَلَسَ وَجَلَسَ الْآخَرُ مِنْ وَرَائِهِمْ وَانْطَلَقَ الثَّالِثُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَبَرِ هَؤُلَاءِ النَّفَرِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَمَّا الَّذِي جَاءَ فَجَلَسَ فَأَوَى فَآوَاهُ اللَّهُ وَالَّذِي جَلَسَ مِنْ وَرَائِكُمْ فَاسْتَحَى فَاسْتَحَى اللَّهُ مِنْهُ وَأَمَّا الَّذِي انْطَلَقَ رَجُلٌ أَعْرَضَ فَأَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik, shu payt uch kishi oʻtib qoldi. Ulardan biri kelib, halqada boʻsh joy topdi-da, oʻtirdi. Boshqasi ularning orqasida oʻtirdi. Uchinchisi esa ketib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarga mana bu uch kishining xabarini aytaymi?», dedilar. Ular: «Albatta, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Kelib oʻtirganiga kelsak — u (Allohdan) joy soʻradi, Alloh ham unga joy berdi. Sizlarning orqangizda oʻtirgani — u hayo qildi, Alloh ham undan hayo qildi. Ketib qolganiga kelsak — u yuz oʻgirdi, Alloh ham undan yuz oʻgirdi», dedilar.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик, шу пайт уч киши ўтиб қолди. Улардан бири келиб, ҳалқада бўш жой топди-да, ўтирди. Бошқаси уларнинг орқасида ўтирди. Учинчиси эса кетиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга мана бу уч кишининг хабарини айтайми?», дедилар. Улар: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Келиб ўтирганига келсак — у (Аллоҳдан) жой сўради, Аллоҳ ҳам унга жой берди. Сизларнинг орқангизда ўтиргани — у ҳаё қилди, Аллоҳ ҳам ундан ҳаё қилди. Кетиб қолганига келсак — у юз ўгирди, Аллоҳ ҳам ундан юз ўгирди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ عُدْنَا أَبَا وَاقِدٍ الْكِنْدِيَّ فِي مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَفَّ النَّاسِ صَلَاةً بِالنَّاسِ وَأَطْوَلَ النَّاسِ صَلَاةً لِنَفْسِهِحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ سَرْجِسَ قَالَ عُدْنَا أَبَا وَاقِدٍ الْكِنْدِيَّ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ الْبَدْرِيَّ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Nofiʼ ibn Sarjis aytdi: Biz Abu Voqid al-Kindiyni vafot etgan kasalligida koʻrgani bordik. U aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqishda odamlarning eng yengili, oʻzlari uchun (oʻqigan) namozda esa odamlarning eng uzogʻi edilar. Abdurrazzoq va Ibn Bakr bizga aytib berdilar: Ibn Jurayj bizga xabar berdi: Menga Abdulloh ibn Usmon ibn Xusaym Nofiʼ ibn Sarjisdan xabar berdi: u aytdi: Biz Abu Voqid al-Kindiyni — Ibn Bakr: al-Badriyni, dedi — vafot etgan ogʻrigʻida koʻrgani bordik — soʻng hadisni zikr qildi.Нофиъ ибн Саржис айтди: Биз Абу Воқид ал-Киндийни вафот этган касаллигида кўргани бордик. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқишда одамларнинг энг енгили, ўзлари учун (ўқиган) намозда эса одамларнинг энг узоғи эдилар. Абдурраззоқ ва Ибн Бакр бизга айтиб бердилар: Ибн Журайж бизга хабар берди: Менга Абдуллоҳ ибн Усмон ибн Хусайм Нофиъ ибн Саржисдан хабар берди: у айтди: Биз Абу Воқид ал-Киндийни — Ибн Бакр: ал-Бадрийни, деди — вафот этган оғриғида кўргани бордик — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ النُّوشَجَانِ وَهُوَ أَبُو جَعْفَرٍ السُّوَيْدِيُّ حَدَّثَنَا الدَّرَاوَرْدِيُّ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنِ ابْنِ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَزْوَاجِهِ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ هَذِهِ ثُمَّ ظُهُورَ الْحُصُرِ

Ibn Abu Voqid al-Laysiy otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ Vidolashuv hajida ayollariga: «Mana shu (haj), soʻngra boʻyralarning usti», dedilar.Ибн Абу Воқид ал-Лайсий отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ Видолашув ҳажида аёлларига: «Мана шу (ҳаж), сўнгра бўйраларнинг усти», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ وَسُرَيْجٌ قَالَا ثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ قَالَسَأَلَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ عَمَّا قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الْعِيدَيْنِ قَالَ سُرَيْجٌ بِمَ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاةِ الْخُرُوجِ قَالَ فَقُلْتُ قَرَأَ اقْتَرَبَتْ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ وَ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ

Abu Voqid al-Laysiy (roziyallohu anhu) aytdi: Umar (roziyallohu anhu) mendan Rasululloh ﷺ ikki iyd namozida nima oʻqiganlari haqida soʻradi — Surayj esa: «Chiqish namozida Rasululloh ﷺ nima oʻqidilar?», dedi. U aytdi: Men: «U zot {Soat yaqinlashdi va oy boʻlindi} hamda {Qof. Shonli Qurʼonga qasam} (suralarini) oʻqidilar», dedim.Абу Воқид ал-Лайсий (розияллоҳу анҳу) айтди: Умар (розияллоҳу анҳу) мендан Расулуллоҳ ﷺ икки ийд намозида нима ўқиганлари ҳақида сўради — Сурайж эса: «Чиқиш намозида Расулуллоҳ ﷺ нима ўқидилар?», деди. У айтди: Мен: «У зот {Соат яқинлашди ва ой бўлинди} ҳамда {Қоф. Шонли Қуръонга қасам} (сураларини) ўқидилар», дедим.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ سَرْجِسَأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَخَفَّ النَّاسِ صَلَاةً عَلَى النَّاسِ وَأَدْوَمَهُ عَلَى نَفْسِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Nofiʼ ibn Sarjis bizga aytib berdiki, u Nabiy ﷺning sohiblari Abu Voqid al-Laysiyning huzuriga, vafot etgan kasalligida kirdi. U: «Albatta Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqishda odamlarning eng yengili, oʻzlari uchun esa eng davomlisi edilar ﷺ», dedi.Нофиъ ибн Саржис бизга айтиб бердики, у Набий ﷺнинг соҳиблари Абу Воқид ал-Лайсийнинг ҳузурига, вафот этган касаллигида кирди. У: «Албатта Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқишда одамларнинг энг енгили, ўзлари учун эса энг давомлиси эдилар ﷺ», деди.