قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَلَقِيتُ أَبَا بَصْرَةَ الْغِفَارِيَّ قَالَ مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ فَقُلْتُ مِنْ الطُّورِ فَقَالَ أَمَا لَوْ أَدْرَكْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ إِلَيْهِ مَا خَرَجْتَ إِلَيْهِسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُعْمَلُ الْمَطِيُّ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِلَى مَسْجِدِي وَإِلَى مَسْجِدِ إِيلِيَاءَ أَوْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ يَشُكُّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — soʻng (roviy) hadisni zikr qildi. Abu Hurayra aytdi: Men Abu Basra al-Gʻiforiyni uchratdim. U: «Qayerdan kelding?» dedi. Men: «Turdan», dedim. U: «Ogoh boʻl, agar seni u yerga chiqishingdan oldin uchratganimda, chiqmasding. Men Rasululloh ﷺning: ‹Faqat uch masjid sari ulov haydaladi: Masjidul Haromga, mening masjidimga va Iyliyo — yoki Baytul-Maqdis — masjidiga›, deganlarini eshitganman», dedi — (roviy) shubha qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — сўнг (ровий) ҳадисни зикр қилди. Абу Ҳурайра айтди: Мен Абу Басра ал-Ғифорийни учратдим. У: «Қаердан келдинг?» деди. Мен: «Турдан», дедим. У: «Огоҳ бўл, агар сени у ерга чиқишингдан олдин учратганимда, чиқмасдинг. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Фақат уч масжид сари улов ҳайдалади: Масжидул Ҳаромга, менинг масжидимга ва Ийлиё — ёки Байтул-Мақдис — масжидига›, деганларини эшитганман», деди — (ровий) шубҳа қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَارَكٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍأَنَّ أَبَا بَصْرَةَ خَرَجَ فِي رَمَضَانَ مِنْ الْإِسْكَنْدَرِيَّةِ أُتِيَ بِطَعَامِهِ فَقِيلَ لَهُ لَمْ تَغِبْ عَنَّا مَنَازِلُنَا بَعْدُ فَقَالَ أَتَرْغَبُونَ عَنْ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَمَا زِلْنَا مُفْطِرِينَ حَتَّى بَلَغُوا مَكَانَ كَذَا وَكَذَا

Yazid ibn Abu Habib (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Basra ramazonda Iskandariyadan chiqdi. Unga taomi keltirildi. Unga: «Uylarimiz hali koʻzimizdan gʻoyib boʻlgani yoʻq-ku», deyildi. U: «Rasululloh ﷺning sunnatlaridan yuz oʻgirasizlarmi?» dedi. (Roviy) dedi: Biz falon-falon joyga yetguncha roʻza tutmagan holda qolaverdik.Язид ибн Абу Ҳабиб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Басра рамазонда Искандариядан чиқди. Унга таоми келтирилди. Унга: «Уйларимиз ҳали кўзимиздан ғойиб бўлгани йўқ-ку», дейилди. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларидан юз ўгирасизларми?» деди. (Ровий) деди: Биз фалон-фалон жойга етгунча рўза тутмаган ҳолда қолавердик.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّهُ قَالَلَقِيَ أَبُو بَصْرَةَ الْغِفَارِيُّ أَبَا هُرَيْرَةَ وَهُوَ جَاءٍ مِنْ الطُّورِ فَقَالَ مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ قَالَ مِنْ الطُّورِ صَلَّيْتُ فِيهِ قَالَ أَمَا لَوْ أَدْرَكْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَرْحَلَ إِلَيْهِ مَا رَحَلْتَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِي هَذَا وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصَى

Umar ibn Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Hishom (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Basra al-Gʻiforiy Turdan kelayotgan Abu Hurayrani uchratdi va: «Qayerdan kelding?» dedi. U: «Turdan; men unda namoz oʻqidim», dedi. U: «Ogoh boʻl, agar seni u yerga safar qilishingdan oldin uchratganimda, safar qilmasding. Men Rasululloh ﷺning: ‹Faqat uch masjidga — Masjidul Haromga, mening ushbu masjidimga va Masjidul Aqsoga safar (uchun ulov) tayyorlanadi›, deganlarini eshitdim», dedi.Умар ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Басра ал-Ғифорий Турдан келаётган Абу Ҳурайрани учратди ва: «Қаердан келдинг?» деди. У: «Турдан; мен унда намоз ўқидим», деди. У: «Огоҳ бўл, агар сени у ерга сафар қилишингдан олдин учратганимда, сафар қилмасдинг. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Фақат уч масжидга — Масжидул Ҳаромга, менинг ушбу масжидимга ва Масжидул Ақсога сафар (учун улов) тайёрланади›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ أَنْبَأَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنِي ابْنُ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيِّأَنَّ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ خَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ إِنَّ أَبَا بَصْرَةَ حَدَّثَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ زَادَكُمْ صَلَاةً وَهِيَ الْوِتْرُ فَصَلُّوهَا فِيمَا بَيْنَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى صَلَاةِ الْفَجْرِ قَالَ أَبُو تَمِيمٍ فَأَخَذَ بِيَدِي أَبُو ذَرٍّ فَسَارَ فِي الْمَسْجِدِ إِلَى أَبِي بَصْرَةَ فَقَالَ لَهُ أَنْتَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا قَالَ عَمْرٌو قَالَ أَبُو بَصْرَةَ أَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Tamim al-Jayshoniydan rivoyat qilinadiki, Amr ibn al-Os juma kuni odamlarga xutba qilib: «Abu Basra menga rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ: ‹Albatta, Alloh sizlarga bir namozni ziyoda qildi, u vitrdir. Bas, uni xufton namozi bilan bomdod namozi orasida oʻqinglar›, dedilar», dedi. Abu Tamim aytdi: Shunda Abu Zar qoʻlimdan ushlab, masjid ichida Abu Basraning oldiga bordi va unga: «Sen Rasululloh ﷺning Amr aytgan soʻzni aytganlarini eshitdingmi?» dedi. Abu Basra: «Ha, men uni Rasululloh ﷺdan eshitdim», dedi.Абу Тамим ал-Жайшонийдан ривоят қилинадики, Амр ибн ал-Ос жума куни одамларга хутба қилиб: «Абу Басра менга ривоят қилдики, Набий ﷺ: ‹Албатта, Аллоҳ сизларга бир намозни зиёда қилди, у витрдир. Бас, уни хуфтон намози билан бомдод намози орасида ўқинглар›, дедилар», деди. Абу Тамим айтди: Шунда Абу Зар қўлимдан ушлаб, масжид ичида Абу Басранинг олдига борди ва унга: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг Амр айтган сўзни айтганларини эшитдингми?» деди. Абу Басра: «Ҳа, мен уни Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ أَبِي وَهْبٍ الْخَوْلَانِيِّ عَنْ رَجُلٍ قَدْ سَمَّاهُ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَأَلْتُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَرْبَعًا فَأَعْطَانِي ثَلَاثًا وَمَنَعَنِي وَاحِدَةً سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يَجْمَعَ أُمَّتِي عَلَى ضَلَالَةٍ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُهْلِكَهُمْ بِالسِّنِينَ كَمَا أَهْلَكَ الْأُمَمَ قَبْلَهُمْ فَأَعْطَانِيهَا وَسَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يَلْبِسَهُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَهُمْ بَأْسَ بَعْضٍ فَمَنَعَنِيهَا

Rasululloh ﷺning sahobalari boʻlgan Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Robbim azza va jalladan toʻrt narsani soʻradim; U menga uchtasini berdi va bittasini bermadi. Men Alloh azza va jalladan ummatimni zalolat ustida jamlamasligini soʻradim — U menga buni berdi. Va Alloh azza va jalladan ularni oʻzlaridan oldingi ummatlarni halok qilganidek qahatchilik yillari bilan halok qilmasligini soʻradim — U menga buni ham berdi. Va Alloh azza va jalladan ularni firqalarga boʻlib, birlarining zarbini boshqalariga tottirmasligini soʻradim — U buni menga bermadi», dedilar.Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари бўлган Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Роббим азза ва жалладан тўрт нарсани сўрадим; У менга учтасини берди ва биттасини бермади. Мен Аллоҳ азза ва жалладан умматимни залолат устида жамламаслигини сўрадим — У менга буни берди. Ва Аллоҳ азза ва жалладан уларни ўзларидан олдинги умматларни ҳалок қилганидек қаҳатчилик йиллари билан ҳалок қилмаслигини сўрадим — У менга буни ҳам берди. Ва Аллоҳ азза ва жалладан уларни фирқаларга бўлиб, бирларининг зарбини бошқаларига тоттирмаслигини сўрадим — У буни менга бермади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ خَيْرِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ السَّبَائِيِّ وَكَانَ ثِقَةً عَنْ أَبِي تَمِيمٍ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْعَصْرِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنَّ هَذِهِ الصَّلَاةَ عُرِضَتْ عَلَى مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ فَتَوَانَوْا فِيهَا وَتَرَكُوهَا فَمَنْ صَلَّاهَا مِنْكُمْ ضُعِّفَ لَهُ أَجْرُهَا ضِعْفَيْنِ وَلَا صَلَاةَ بَعْدَهَا حَتَّى يُرَى الشَّاهِدُ وَالشَّاهِدُ النَّجْمُ

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga asr namozini oʻqib berdilar. Namozdan chiqqanlarida: «Albatta, bu namoz sizlardan oldingilarga taqdim etilgan edi, ular esa unga sustkashlik qilib, uni tark etdilar. Bas, sizlardan kim uni oʻqisa, unga ajri ikki barobar qilib beriladi. Shohid koʻringuncha undan keyin namoz yoʻq», dedilar. Shohid — yulduzdir.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга аср намозини ўқиб бердилар. Намоздан чиққанларида: «Албатта, бу намоз сизлардан олдингиларга тақдим этилган эди, улар эса унга сусткашлик қилиб, уни тарк этдилар. Бас, сизлардан ким уни ўқиса, унга ажри икки баробар қилиб берилади. Шоҳид кўрингунча ундан кейин намоз йўқ», дедилар. Шоҳид — юлдуздир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيِّ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا هَاجَرْتُ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ أُسْلِمَ فَحَلَبَ لِي شُوَيْهَةً كَانَ يَحْتَلِبُهَا لِأَهْلِهِ فَشَرِبْتُهَا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ أَسْلَمْتُ وَقَالَ عِيَالُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَبِيتُ اللَّيْلَةَ كَمَا بِتْنَا الْبَارِحَةَ جِيَاعًا فَحَلَبَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَاةً فَشَرِبْتُهَا وَرَوِيتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَوِيتَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَوِيتُ مَا شَبِعْتُ وَلَا رَوِيتُ قَبْلَ الْيَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْكَافِرَ يَأْكُلُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ وَالْمُؤْمِنُ يَأْكُلُ فِي مِعًى وَاحِدٍ

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men hijrat qilganimda Nabiy ﷺning huzurlariga keldim, bu esa hali Islomni qabul qilmasimdan oldin edi. U zot men uchun oilalariga sogʻadigan kichkina bir qoʻyni sogʻdilar, men uni ichdim. Tong otganida Islomni qabul qildim. Nabiy ﷺning oila aʼzolari: «Kechagi kechani och oʻtkazganimizdek, bu kechani ham (och) oʻtkazamiz», dedilar. Rasululloh ﷺ men uchun bir qoʻyni sogʻdilar, men uni ichdim va qondim. Rasululloh ﷺ menga: «Qondingmi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, qondim; bugundan oldin hech qachon toʻymagan ham, qonmagan ham edim», dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, kofir yetti ichak bilan yeydi, moʻmin esa bir ichak bilan yeydi», dedilar.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен ҳижрат қилганимда Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим, бу эса ҳали Исломни қабул қилмасимдан олдин эди. У зот мен учун оилаларига соғадиган кичкина бир қўйни соғдилар, мен уни ичдим. Тонг отганида Исломни қабул қилдим. Набий ﷺнинг оила аъзолари: «Кечаги кечани оч ўтказганимиздек, бу кечани ҳам (оч) ўтказамиз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ мен учун бир қўйни соғдилар, мен уни ичдим ва қондим. Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қондингми?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қондим; бугундан олдин ҳеч қачон тўймаган ҳам, қонмаган ҳам эдим», дедим. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, кофир етти ичак билан ейди, мўмин эса бир ичак билан ейди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هُبَيْرَةَ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي وَادٍ مِنْ أَوْدِيَتِهِمْ يُقَالُ لَهُ الْمُخَمَّصُ صَلَاةَ الْعَصْرِ فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الصَّلَاةَ صَلَاةَ الْعَصْرِ عُرِضَتْ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ فَضَيَّعُوهَا أَلَا وَمَنْ صَلَّاهَا ضُعِّفَ لَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ أَلَا وَلَا صَلَاةَ بَعْدَهَا حَتَّى تَرَوْا الشَّاهِدَقُلْتُ لِابْنِ لَهِيعَةَ مَا الشَّاهِدُ قَالَ الْكَوْكَبُ الْأَعْرَابُ يُسَمُّونَ الْكَوْكَبَ شَاهِدَ اللَّيْلِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنِي لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَيْرِ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيِّ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَهُ

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga oʻz vodiylaridan Muxammas deb ataladigan bir vodiyda asr namozini oʻqib berdilar va: «Albatta, bu namoz — asr namozi sizlardan oldingilarga taqdim etilgan edi, ular esa uni zoye qildilar. Ogoh boʻlinglar, kim uni oʻqisa, unga ajri ikki barobar qilib beriladi. Ogoh boʻlinglar, shohidni koʻrmagunlaringizcha undan keyin namoz yoʻq», dedilar. Men Ibn Lahiaga: «Shohid nima?» dedim. U: «Yulduz; aroblar yulduzni tunning shohidi deb ataydilar», dedi. Yahyo ibn Ishoq bizga soʻzlab berdi: unga Lays ibn Saʼd, unga Xayr ibn Nuaym, unga Abdulloh, unga Abu Tamim al-Jayshoniy Abu Basra al-Gʻiforiydan rivoyat qildi: U: «Rasululloh ﷺ bizga namoz oʻqib berdilar», dedi — va uni zikr qildi.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга ўз водийларидан Мухаммас деб аталадиган бир водийда аср намозини ўқиб бердилар ва: «Албатта, бу намоз — аср намози сизлардан олдингиларга тақдим этилган эди, улар эса уни зое қилдилар. Огоҳ бўлинглар, ким уни ўқиса, унга ажри икки баробар қилиб берилади. Огоҳ бўлинглар, шоҳидни кўрмагунларингизча ундан кейин намоз йўқ», дедилар. Мен Ибн Лаҳиага: «Шоҳид нима?» дедим. У: «Юлдуз; ароблар юлдузни туннинг шоҳиди деб атайдилар», деди. Яҳё ибн Ишоқ бизга сўзлаб берди: унга Лайс ибн Саъд, унга Хайр ибн Нуайм, унга Абдуллоҳ, унга Абу Тамим ал-Жайшоний Абу Басра ал-Ғифорийдан ривоят қилди: У: «Расулуллоҳ ﷺ бизга намоз ўқиб бердилар», деди — ва уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ زَادَكُمْ صَلَاةً فَصَلُّوهَا فِيمَا بَيْنَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى صَلَاةِ الصُّبْحِ الْوَتْرُ الْوَتْرُ أَلَا وَإِنَّهُ أَبُو بَصْرَةَ الْغِفَارِيُّ قَالَ أَبُو تَمِيمٍ فَكُنْتُ أَنَا وَأَبُو ذَرٍّ قَاعِدَيْنِ قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِي أَبُو ذَرٍّ فَانْطَلَقْنَا إِلَى أَبِي بَصْرَةَ فَوَجَدْنَاهُ عِنْدَ الْبَابِ الَّذِي يَلِي دَارَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ يَا أَبَا بَصْرَةَ آنْتَ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ زَادَكُمْ صَلَاةً صَلُّوهَا فِيمَا بَيْنَ صَلَاةِ الْعِشَاءِ إِلَى صَلَاةِ الصُّبْحِ الْوَتْرُ الْوَتْرُ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ سَمِعْتَهُ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ سَمِعْتَهُ قَالَ نَعَمْ

Abu Tamim al-Jayshoniy aytdi: Men Amr ibn al-Osning shunday deganini eshitdim: Menga Nabiy ﷺning sahobalaridan bir kishi xabar berib aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga bir namozni ziyoda qildi. Bas, uni xufton namozi bilan bomdod namozi orasida oʻqinglar — bu vitrdir, vitrdir», dedilar. Ogoh boʻling, u — Abu Basra al-Gʻiforiydir. Abu Tamim aytdi: Men va Abu Zar oʻtirgan edik. Abu Zar qoʻlimdan ushladi va biz Abu Basraning oldiga bordik, uni Amr ibn al-Osning uyiga tutash eshik yonida topdik. Abu Zar: «Ey Abu Basra, sen Nabiy ﷺning: ‹Albatta, Alloh azza va jalla sizlarga bir namozni ziyoda qildi, uni xufton namozi bilan bomdod namozi orasida oʻqinglar — bu vitrdir, vitrdir›, deganlarini eshitdingmi?» dedi. U: «Ha», dedi. U: «Sen uni oʻzing eshitdingmi?» dedi. U: «Ha», dedi. U yana: «Sen uni oʻzing eshitdingmi?» dedi. U: «Ha», dedi.Абу Тамим ал-Жайшоний айтди: Мен Амр ибн ал-Оснинг шундай деганини эшитдим: Менга Набий ﷺнинг саҳобаларидан бир киши хабар бериб айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга бир намозни зиёда қилди. Бас, уни хуфтон намози билан бомдод намози орасида ўқинглар — бу витрдир, витрдир», дедилар. Огоҳ бўлинг, у — Абу Басра ал-Ғифорийдир. Абу Тамим айтди: Мен ва Абу Зар ўтирган эдик. Абу Зар қўлимдан ушлади ва биз Абу Басранинг олдига бордик, уни Амр ибн ал-Оснинг уйига туташ эшик ёнида топдик. Абу Зар: «Эй Абу Басра, сен Набий ﷺнинг: ‹Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларга бир намозни зиёда қилди, уни хуфтон намози билан бомдод намози орасида ўқинглар — бу витрдир, витрдир›, деганларини эшитдингми?» деди. У: «Ҳа», деди. У: «Сен уни ўзинг эшитдингми?» деди. У: «Ҳа», деди. У яна: «Сен уни ўзинг эшитдингми?» деди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْيَزَنِيِّ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَلَقِيتُ أَبَا هُرَيْرَةَ وَهُوَ يَسِيرُ إِلَى مَسْجِدِ الطُّورِ لِيُصَلِّيَ فِيهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ لَوْ أَدْرَكْتُكَ قَبْلَ أَنْ تَرْتَحِلَ مَا ارْتَحَلْتَ قَالَ فَقَالَ وَلِمَ قَالَ قَالَ فَقُلْتُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصَى وَمَسْجِدِي

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Abu Hurayraga yoʻliqdim, u Tur masjidiga unda namoz oʻqish uchun ketayotgan edi. Men unga: «Agar seni yoʻlga chiqishingdan oldin uchratganimda, sen yoʻlga chiqmagan boʻlarding», dedim. U: «Nega?» dedi. Men: «Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Uch masjiddan boshqasiga (safar uchun) egar bogʻlanmaydi: Masjidul Harom, Masjidul Aqso va mening masjidim›, deganlarini eshitganman», dedim.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Абу Ҳурайрага йўлиқдим, у Тур масжидига унда намоз ўқиш учун кетаётган эди. Мен унга: «Агар сени йўлга чиқишингдан олдин учратганимда, сен йўлга чиқмаган бўлардинг», дедим. У: «Нега?» деди. Мен: «Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уч масжиддан бошқасига (сафар учун) эгар боғланмайди: Масжидул Ҳаром, Масжидул Ақсо ва менинг масжидим›, деганларини эшитганман», дедим.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَيُونُسُ قَالَا حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ مَنْصُورٍ الْكَلْبِيِّ عَنْ دِحْيَةَ بْنِ خَلِيفَةَ أَنَّهُخَرَجَ مِنْ قَرْيَتِهِ إِلَى قَرِيبٍ مِنْ قَرْيَةِ عُقْبَةَ فِي رَمَضَانَ ثُمَّ أَنَّهُ أَفْطَرَ وَأَفْطَرَ مَعَهُ نَاسٌ وَكَرِهَ آخَرُونَ أَنْ يُفْطِرُوا قَالَ فَلَمَّا رَجَعَ إِلَى قَرْيَتِهِ قَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ الْيَوْمَ أَمْرًا مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنْ أَرَاهُ إِنَّ قَوْمًا رَغِبُوا عَنْ هَدْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ يَقُولُ ذَلِكَ لِلَّذِينَ صَامُوا ثُمَّ قَالَ عِنْدَ ذَلِكَ اللَّهُمَّ اقْبِضْنِي إِلَيْكَ

Mansur al-Kalbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Dihya ibn Xalifa (roziyallohu anhu) Ramazonda oʻz qishlogʻidan Uqba qishlogʻiga yaqin joygacha chiqdi. Soʻngra u roʻzasini ochdi, u bilan birga bir qancha odamlar ham roʻzasini ochdi, boshqalari esa roʻzani ochishni yoqtirmadilar. U oʻz qishlogʻiga qaytib kelganida shunday dedi: «Vallohi, bugun men shunday ishni koʻrdimki, uni koʻraman deb oʻylamagan edim. Bir qavm Rasululloh ﷺning va u zotning sahobalarining hidoyatidan yuz oʻgirdilar». U buni roʻza tutganlarga qarata aytdi. Soʻngra shu choqda: «Ey Alloh, meni Oʻzingga ol!» dedi.Мансур ал-Калбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Диҳя ибн Халифа (розияллоҳу анҳу) Рамазонда ўз қишлоғидан Уқба қишлоғига яқин жойгача чиқди. Сўнгра у рўзасини очди, у билан бирга бир қанча одамлар ҳам рўзасини очди, бошқалари эса рўзани очишни ёқтирмадилар. У ўз қишлоғига қайтиб келганида шундай деди: «Валлоҳи, бугун мен шундай ишни кўрдимки, уни кўраман деб ўйламаган эдим. Бир қавм Расулуллоҳ ﷺнинг ва у зотнинг саҳобаларининг ҳидоятидан юз ўгирдилар». У буни рўза тутганларга қарата айтди. Сўнгра шу чоқда: «Эй Аллоҳ, мени Ўзингга ол!» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ أَنَّ كُلَيْبَ بْنَ ذُهْلٍ أَخْبَرَهُ عَنْ عُبَيْدٍ يَعْنِي ابْنَ جَبْرٍ قَالَرَكِبْتُ مَعَ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفِينَةٍ مِنْ الْفُسْطَاطِ فِي رَمَضَانَ فَدَفَعَ ثُمَّ قَرَّبَ غَدَاءَهُ ثُمَّ قَالَ اقْتَرِبْ فَقُلْتُ أَلَسْنَا نَرَى الْبُيُوتَ فَقَالَ أَبُو بَصْرَةَ أَرَغِبْتَ عَنْ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ubayd ibn Jabr aytdi: Men Rasululloh ﷺning sahobalaridan boʻlgan Abu Basra al-Gʻiforiy bilan Ramazonda Fustotdan kemaga chiqdim. Kema joyidan siljidi, soʻng u nonushtasini yaqin qoʻyib: «Yaqin kel», dedi. Men: «Axir biz uylarni koʻrib turibmiz-ku?» dedim. Abu Basra: «Sen Rasululloh ﷺning sunnatlaridan yuz oʻgirasanmi?» dedi.Убайд ибн Жабр айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бўлган Абу Басра ал-Ғифорий билан Рамазонда Фустотдан кемага чиқдим. Кема жойидан силжиди, сўнг у нонуштасини яқин қўйиб: «Яқин кел», деди. Мен: «Ахир биз уйларни кўриб турибмиз-ку?» дедим. Абу Басра: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларидан юз ўгирасанми?» деди.

حَدَّثَنَا عَتَّابٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ ذُهْلٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جَبْرٍ قَالَرَكِبْتُ مَعَ أَبِي بَصْرَةَ مِنْ الْفُسْطَاطِ إِلَى الْإِسْكَنْدَرِيَّةِ فِي سَفِينَةٍ فَلَمَّا دَفَعْنَا مِنْ مَرْسَانَا أَمَرَ بِسُفْرَتِهِ فَقُرِّبَتْ ثُمَّ دَعَانِي إِلَى الْغَدَاءِ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ فَقُلْتُ يَا أَبَا بَصْرَةَ وَاللَّهِ مَا تَغَيَّبَتْ عَنَّا مَنَازِلُنَا بَعْدُ فَقَالَ أَتَرْغَبُ عَنْ سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ لَا قَالَ فَكُلْ فَلَمْ نَزَلْ مُفْطِرِينَ حَتَّى بَلَغْنَا مَاحُوزَنَاحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ كُلَيْبِ بْنِ ذُهْلٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ رَكِبْتُ مَعَ أَبِي بَصْرَةَ السَّفِينَةَ وَهُوَ يُرِيدُ الْإِسْكَنْدَرِيَّةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Ubayd ibn Jabr aytdi: Men Abu Basra bilan Fustotdan Iskandariyaga kemada yoʻlga chiqdim. Langargohimizdan siljiganimizda u dasturxonini buyurdi, u yaqin qoʻyildi, soʻng meni nonushtaga chaqirdi — bu esa Ramazonda edi. Men: «Ey Abu Basra, vallohi, uylarimiz hali koʻzimizdan gʻoyib boʻlgani yoʻq-ku», dedim. U: «Sen Rasululloh ﷺning sunnatlaridan yuz oʻgirasanmi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim. U: «Unda ye», dedi. Biz manzilimizga yetguncha roʻzasiz holda davom etdik. Yahyo ibn Gʻaylon bizga soʻzlab berdi: unga Mufazzal, unga Abdulloh ibn Ayyosh, unga Yazid ibn Abu Habib, unga Kulayb ibn Zuhl al-Hazramiy, unga Ubayd ibn Jabr rivoyat qildi: U: «Men Abu Basra bilan, u Iskandariyani koʻzlagan holda, kemaga chiqdim», dedi — va hadisni zikr qildi.Убайд ибн Жабр айтди: Мен Абу Басра билан Фустотдан Искандарияга кемада йўлга чиқдим. Лангаргоҳимиздан силжиганимизда у дастурхонини буюрди, у яқин қўйилди, сўнг мени нонуштага чақирди — бу эса Рамазонда эди. Мен: «Эй Абу Басра, валлоҳи, уйларимиз ҳали кўзимиздан ғойиб бўлгани йўқ-ку», дедим. У: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг суннатларидан юз ўгирасанми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим. У: «Унда е», деди. Биз манзилимизга етгунча рўзасиз ҳолда давом этдик. Яҳё ибн Ғайлон бизга сўзлаб берди: унга Муфаззал, унга Абдуллоҳ ибн Айёш, унга Язид ибн Абу Ҳабиб, унга Кулайб ибн Зуҳл ал-Ҳазрамий, унга Убайд ибн Жабр ривоят қилди: У: «Мен Абу Басра билан, у Искандарияни кўзлаган ҳолда, кемага чиқдим», деди — ва ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مَرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُمْ يَوْمًا إِنِّي رَاكِبٌ إِلَى يَهُودَ فَمَنْ انْطَلَقَ مَعِي فَإِنْ سَلَّمُوا عَلَيْكُمْ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ فَانْطَلَقْنَا فَلَمَّا جِئْنَاهُمْ وَسَلَّمُوا عَلَيْنَا فَقُلْنَا وَعَلَيْكُمْ

Abu Basra al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bir kuni ularga: «Men yahudiylarning oldiga otlanaman; kim men bilan borsa, agar ular sizlarga salom bersalar, ‹Va alaykum›, denglar», dedilar. Biz yoʻlga chiqdik. Ularning oldiga kelganimizda, ular bizga salom berishdi, biz esa: «Va alaykum», dedik.Абу Басра ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир куни уларга: «Мен яҳудийларнинг олдига отланаман; ким мен билан борса, агар улар сизларга салом берсалар, ‹Ва алайкум›, денглар», дедилар. Биз йўлга чиқдик. Уларнинг олдига келганимизда, улар бизга салом беришди, биз эса: «Ва алайкум», дедик.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَصْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا غَادُونَ إِلَى يَهُودَ فَلَا تَبْدَءُوهُمْ بِالسَّلَامِ فَإِذَا سَلَّمُوا عَلَيْكُمْ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ

Abu Basraning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: «Biz ertaga yahudiylarning oldiga boramiz. Bas, salomni siz ular bilan boshlamanglar. Agar ular sizlarga salom bersalar, ‹Va alaykum›, denglar», dedilar.Абу Басранинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз эртага яҳудийларнинг олдига борамиз. Бас, саломни сиз улар билан бошламанглар. Агар улар сизларга салом берсалар, ‹Ва алайкум›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مِرْثَدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بَصْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا غَادُونَ عَلَى يَهُودَ فَلَا تَبْدَءُوهُمْ بِالسَّلَامِ فَإِذَا سَلَّمُوا عَلَيْكُمْ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ

Abu Basra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biz ertaga yahudiylarning oldiga boramiz. Bas, salomni siz ular bilan boshlamanglar. Agar ular sizlarga salom bersalar, ‹Va alaykum›, deb ayting», dedilar.Абу Басра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз эртага яҳудийларнинг олдига борамиз. Бас, саломни сиз улар билан бошламанглар. Агар улар сизларга салом берсалар, ‹Ва алайкум›, деб айтинг», дедилар.