عَنْ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خَيْرُكُمْ من تعلم الْقُرْآن وَعلمه» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshilaringiz Qurʼonni oʻrganib, uni (boshqalarga) oʻrgatgan kishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni biz Alining Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qilgan) hadisi sifatida faqat Abdurrahmon ibn Ishoq hadisidangina bilamiz.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшиларингиз Қуръонни ўрганиб, уни (бошқаларга) ўргатган кишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни биз Алининг Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилган) ҳадиси сифатида фақат Абдурраҳмон ибн Ишоқ ҳадисидангина биламиз.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِي الصُّفَّةِ فَقَالَ: «أَيُّكُمْ يُحِبُّ أَنْ يَغْدُوَ كُلَّ يَوْم إِلَى بطحان أَو إِلَى العقيق فَيَأْتِي مِنْهُ بِنَاقَتَيْنِ كَوْمَاوَيْنِ فِي غَيْرِ إِثْمٍ وَلَا قَطْعِ رحم» فَقُلْنَا يَا رَسُول الله نُحِبُّ ذَلِكَ قَالَ: «أَفَلَا يَغْدُو أَحَدُكُمْ إِلَى الْمَسْجِدِ فَيَعْلَمُ أَوْ يَقْرَأُ آيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِ الله عز وَجل خير لَهُ من نَاقَة أَو نَاقَتَيْنِ وَثَلَاثٍ خَيْرٌ لَهُ مِنْ ثَلَاثٍ وَأَرْبَعٍ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَرْبَعٍ وَمِنْ أَعْدَادِهِنَّ مِنَ الْإِبِل» . رَوَاهُ مُسلم

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: biz Suffada (ahli Suffa orasida) edik, Rasululloh ﷺ chiqib keldilar va: «Qaysingiz har kuni ertalab Buthonga yoki Aqiqqa borib, hech gunoh qilmasdan va qarindoshlik aloqasini uzmasdan u yerdan ikkita oʻrkachi katta tuya olib kelishni xohlaydi?» — dedilar. Biz: «Yo Rasululloh! Buni xohlaymiz», dedik. (Rasululloh) dedilar: «Sizdan biringiz ertalab masjidga borib, Aziz va Jalil boʻlgan Allohning Kitobidan ikki oyatni oʻrgansa yoki oʻqisa, bu unga ikkita tuyadan koʻra yaxshiroqdir; uchta (oyat) unga uchta (tuya)dan koʻra yaxshiroq; toʻrtta (oyat) unga toʻrtta (tuya)dan koʻra yaxshiroq; va shu kabi (oyatlar) soni qancha boʻlsa, shuncha tuyadan koʻra yaxshiroqdir».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: биз Суффада (аҳли Суффа орасида) эдик, Расулуллоҳ ﷺ чиқиб келдилар ва: «Қайсингиз ҳар куни эрталаб Бутҳонга ёки Ақиққа бориб, ҳеч гуноҳ қилмасдан ва қариндошлик алоқасини узмасдан у ердан иккита ўркачи катта туя олиб келишни хоҳлайди?» — дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Буни хоҳлаймиз», дедик. (Расулуллоҳ) дедилар: «Сиздан бирингиз эрталаб масжидга бориб, Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳнинг Китобидан икки оятни ўрганса ёки ўқиса, бу унга иккита туядан кўра яхшироқдир; учта (оят) унга учта (туя)дан кўра яхшироқ; тўртта (оят) унга тўртта (туя)дан кўра яхшироқ; ва шу каби (оятлар) сони қанча бўлса, шунча туядан кўра яхшироқдир».

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ أَنْ يَجِدَ فِيهِ ثَلَاثَ خَلِفَاتٍ عِظَامٍ سِمَانٍ» . قُلْنَا: نَعَمْ. قَالَ : «فَثَلَاثُ آيَاتٍ يَقْرَأُ بِهِنَّ أَحَدُكُمْ فِي صلَاته خَيْرٌ لَهُ مِنْ ثَلَاثِ خَلِفَاتٍ عِظَامٍ سِمَانٍ» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birortangiz oʻz ahli (oilasi) huzuriga qaytib kelganida, u yerda uchta katta, semiz, boʻgʻoz tuya topishni yoqtirarmidi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. (Rasululloh ﷺ): «Unday boʻlsa, birortangiz namozida oʻqiydigan uchta oyat unga uchta katta, semiz, boʻgʻoz tuyadan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз ўз аҳли (оиласи) ҳузурига қайтиб келганида, у ерда учта катта, семиз, бўғоз туя топишни ёқтирармиди?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ундай бўлса, бирортангиз намозида ўқийдиган учта оят унга учта катта, семиз, бўғоз туядан кўра яхшироқдир», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شاق لَهُ أَجْرَانِ»

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni mohirona (ravon) oʻqiydigan kishi (Qurʼonni eltgan) ulugʻ, yaxshi farishtalar bilan birga boʻladi. Qurʼonni oʻqiyotganda duduqlanib, qiynalib oʻqiydigan kishiga esa ikki ajr bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни моҳирона (равон) ўқийдиган киши (Қуръонни элтган) улуғ, яхши фаришталар билан бирга бўлади. Қуръонни ўқиётганда дудуқланиб, қийналиб ўқийдиган кишига эса икки ажр бордир», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا حَسَدَ إِلَّا على اثْنَيْنِ: رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَار "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad (havas) qilsa boʻladi: Alloh Qurʼon (ilmini) ato etgan, kechalari va kunduzlari unga (oʻqib, amal qilib) turuvchi kishi; va Alloh mol ato etgan, uni kechalari va kunduzlari (xayrli yoʻlda) sarflovchi kishi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад (ҳавас) қилса бўлади: Аллоҳ Қуръон (илмини) ато этган, кечалари ва кундузлари унга (ўқиб, амал қилиб) турувчи киши; ва Аллоҳ мол ато этган, уни кечалари ва кундузлари (хайрли йўлда) сарфловчи киши», — дедилар.

وَعَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مثل الْمُؤمن الَّذِي يقْرَأ الْقُرْآن كَمثل الْأُتْرُجَّةِ رِيحُهَا طِيبٌ وَطَعْمُهَا طَيِّبٌ وَمَثَلُ الْمُؤْمِنِ الَّذِي لَا يقْرَأ الْقُرْآن كَمثل التمرة لَا ريح لَهَا وطعمها حلوومثل الْمُنَافِقِ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ كَمَثَلِ الْحَنْظَلَةِ لَيْسَ لَهَا رِيحٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ وَمَثَلُ الْمُنَافِقِ الَّذِي يقْرَأ الْقُرْآن مثل الريحانة رِيحهَا طيب وَطَعْمُهَا مَرٌّ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ: «الْمُؤْمِنُ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَعْمَلُ بِهِ كَالْأُتْرُجَّةِ وَالْمُؤْمِنُ الَّذِي لَا يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَعْمَلُ بِهِ كَالتَّمْرَةِ»

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Qurʼon oʻqiydigan moʻminning misoli — utrujja (sitrun-limon) kabidir: hidi xush, taʼmi (ham) xush; Qurʼon oʻqimaydigan moʻminning misoli — xurmo kabidir: hidi yoʻq, (lekin) taʼmi shirin; Qurʼon oʻqiydigan munofiqning misoli — rayhona (xushboʻ y oʻ t) kabidir: hidi xush, (lekin) taʼmi achchiq; Qurʼon oʻqimaydigan munofiqning misoli — hanzala (achchiq qurtoq) kabidir: hidi yoʻq, taʼmi (ham) achchiq» dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон ўқийдиган мўминнинг мисоли — утружжа (ситрун-лимон) кабидир: ҳиди хуш, таъми (ҳам) хуш; Қуръон ўқимайдиган мўминнинг мисоли — хурмо кабидир: ҳиди йўқ, (лекин) таъми ширин; Қуръон ўқийдиган мунофиқнинг мисоли — райҳона (хушбў й ў т) кабидир: ҳиди хуш, (лекин) таъми аччиқ; Қуръон ўқимайдиган мунофиқнинг мисоли — ҳанзала (аччиқ қуртоқ) кабидир: ҳиди йўқ, таъми (ҳам) аччиқ» дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «إِن الله يَرْفَعُ بِهَذَا الْكِتَابِ أَقْوَامًا وَيَضَعُ بِهِ آخَرِينَ» . رَوَاهُ مُسلم

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh bu Kitob (Qurʼon) bilan baʼzi qavmlarni koʻtaradi va u bilan boshqalarini pastga tushiradi», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ бу Китоб (Қуръон) билан баъзи қавмларни кўтаради ва у билан бошқаларини пастга туширади», дедилар. Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ أُسَيْدَ بنَ حُضَيْرٍ قَالَ: بَيْنَمَا هُوَ يَقْرَأُ مِنَ اللَّيْلِ سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَفَرَسُهُ مَرْبُوطَةٌ عِنْدَهُ إِذْ جَالَتِ الْفرس فَسكت فَسَكَتَتْ فَقَرَأَ فجالت الْفرس فَسكت فَسَكَتَتْ الْفرس ثُمَّ قَرَأَ فَجَالَتِ الْفَرَسُ فَانْصَرَفَ وَكَانَ ابْنُهُ يحيى قَرِيبا مِنْهَا فأشفق أَن تصيبه فَلَمَّا أَخَّرَهُ رَفْعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا مِثْلُ الظُّلَّةِ فِيهَا أَمْثَالُ الْمَصَابِيحِ فَلَمَّا أَصْبَحَ حَدَّثَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «اقْرَأْ يَا ابْنَ حُضَيْرٍ اقْرَأْ يَا ابْنَ حُضَيْرٍ» . قَالَ فَأَشْفَقْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ تَطَأَ يحيى وَكَانَ مِنْهَا قَرِيبا فَرفعت رَأْسِي فَانْصَرَفْتُ إِلَيْهِ وَرَفَعْتُ رَأْسِي إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا مِثْلُ الظُّلَّةِ فِيهَا أَمْثَالُ الْمَصَابِيحِ فَخَرَجَتْ حَتَّى لَا أَرَاهَا قَالَ: «وَتَدْرِي مَا ذَاكَ؟» قَالَ لَا قَالَ: «تِلْكَ الْمَلَائِكَةُ دَنَتْ لِصَوْتِكَ وَلَوْ قَرَأْتَ لَأَصْبَحَتْ يَنْظُرُ النَّاسُ إِلَيْهَا لَا تَتَوَارَى مِنْهُمْ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَاللَّفْظُ لِلْبُخَارِيِّ وَفِي مُسْلِمٍ: «عرجت فِي الجو» بدل: «خرجت على صِيغَة الْمُتَكَلّم»

(Usayd ibn Huzayr (roziyallohu anhu) aytdi:) U (Usayd) kechasi Baqara surasini oʻqiyotgan, oti esa yonida bogʻ langan edi; birdan ot toʻ lgʻ andi (hurkdi); u (oʻqishdan) toʻ xtadi, (ot ham) toʻ xtadi; u (yana) oʻqidi, ot (yana) toʻ lgʻ andi; u toʻ xtadi, ot (ham) toʻ xtadi; soʻng u (yana) oʻqidi, ot (yana) toʻ lgʻ andi; shunda u (oʻqishdan) qaytdi. Uning oʻgʻ li Yahyo otga yaqin (joyda) edi; u (Usayd) — (ot) unga (Yahyoga) (zarar) yetkazishidan — qoʻ rqdi; uni (Yahyoni) tortib olar paytida, boshini osmonga koʻ tardi, hatto uni (osmonni) koʻ rmay qoldi. Tongda u buni Paygʻambar ﷺga soʻzlab berdi. U zot: «Oʻqi, ey Ibn Huzayr! Oʻqi, ey Ibn Huzayr!» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, men (ot) Yahyoni (bosib) ezishidan qoʻ rqdim — u (ot)ga yaqin edi; shu sababli boshimni koʻ tarib, uning oldigʻa bordim; soʻng boshimni osmonga koʻ tardim — birdan (osmonda) — ichida chiroqlarga oʻ xshash (narsalar boʻ lgan) — soyabondek (bir narsa) (bor) edi; u (yuqoriga) chiqib ketdi, hatto men uni (koʻ rmay) qoldim», dedi. U zot: «Bu nima ekanini bilasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ular — farishtalar(dir); sening ovozingga (qiroatingga) yaqinlashdi; agar (davom etib) oʻqigan boʻ lganingda, ular tonggacha (turgan) boʻ lar edi, odamlar ularga qarar va ular (odamlardan) yashirinmas edi», dedilar.(Усайд ибн Ҳузайр (розияллоҳу анҳу) айтди:) У (Усайд) кечаси Бақара сурасини ўқиётган, оти эса ёнида боғ ланган эди; бирдан от тў лғ анди (ҳуркди); у (ўқишдан) тў хтади, (от ҳам) тў хтади; у (яна) ўқиди, от (яна) тў лғ анди; у тў хтади, от (ҳам) тў хтади; сўнг у (яна) ўқиди, от (яна) тў лғ анди; шунда у (ўқишдан) қайтди. Унинг ўғ ли Яҳё отга яқин (жойда) эди; у (Усайд) — (от) унга (Яҳёга) (зарар) етказишидан — қў рқди; уни (Яҳёни) тортиб олар пайтида, бошини осмонга кў тарди, ҳатто уни (осмонни) кў рмай қолди. Тонгда у буни Пайғамбар ﷺга сўзлаб берди. У зот: «Ўқи, эй Ибн Ҳузайр! Ўқи, эй Ибн Ҳузайр!» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен (от) Яҳёни (босиб) эзишидан қў рқдим — у (от)га яқин эди; шу сабабли бошимни кў тариб, унинг олдиға бордим; сўнг бошимни осмонга кў тардим — бирдан (осмонда) — ичида чироқларга ў хшаш (нарсалар бў лган) — соябондек (бир нарса) (бор) эди; у (юқорига) чиқиб кетди, ҳатто мен уни (кў рмай) қолдим», деди. У зот: «Бу нима эканини биласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Улар — фаришталар(дир); сенинг овозингга (қироатингга) яқинлашди; агар (давом этиб) ўқиган бў лганингда, улар тонггача (турган) бў лар эди, одамлар уларга қарар ва улар (одамлардан) яширинмас эди», дедилар.

وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: كَانَ رَجُلٌ يَقْرَأُ سُورَةَ الْكَهْفِ وَإِلَى جَانِبِهِ حِصَانٌ مَرْبُوطٌ بِشَطَنَيْنِ فَتَغَشَّتْهُ سَحَابَةٌ فَجَعَلَتْ تَدْنُو وَتَدْنُو وَجَعَلَ فَرَسُهُ يَنْفِرُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «تِلْكَ السكينَة تنزلت بِالْقُرْآنِ»

(Baro (roziyallohu anhumo) aytdi:) Bir kishi Kahf surasini oʻqiyotgan, uning yonida esa ikki arqon bilan bogʻ langan bir ot (bor) edi. Shunda uni bir bulut qopladi va u (bulut) yaqinlashaverdi, oti esa hurka (toʻ lgʻ ana) boshladi. Tongda u (kishi) Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib, buni u zotga zikr qildi. U zot: «U — sakina (xotirjamlik) edi; (u) Qurʼon (oʻqilgani) sababli nozil boʻ ldi», dedilar.(Баро (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Бир киши Каҳф сурасини ўқиётган, унинг ёнида эса икки арқон билан боғ ланган бир от (бор) эди. Шунда уни бир булут қоплади ва у (булут) яқинлашаверди, оти эса ҳурка (тў лғ ана) бошлади. Тонгда у (киши) Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб, буни у зотга зикр қилди. У зот: «У — сакина (хотиржамлик) эди; (у) Қуръон (ўқилгани) сабабли нозил бў лди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ بْنِ الْمُعَلَّى قَالَ: كُنْتُ أُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَدَعَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم فَلم أجبه حَتَّى صليت ثُمَّ أَتَيْتُهُ. فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كنت أُصَلِّي فَقَالَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ (اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دعَاكُمْ) ثمَّ قَالَ لي: «أَلَا أُعَلِّمُكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ مِنَ الْمَسْجِدِ» . فَأَخَذَ بِيَدِي فَلَمَّا أَرَادَ أَن يخرج قلت لَهُ ألم تقل لأعلمنك سُورَة هِيَ أعظم سُورَةً مِنَ الْقُرْآنِ قَالَ: (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ) هِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ الَّذِي أُوتِيتهُ ". رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abu Saʼid ibnul-Muʼalla (roziyallohu anhu) aytdi:) Men masjidda namoz oʻqiyotgan edim; Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar, men u zotga javob bermadim. (Keyin:) «Ey Allohning Rasuli, men namoz oʻqiyotgan edim», dedim. U zot: «Alloh: ‹Rasul sizni (biror narsaga) chaqirganda, Allohga va Rasulga javob beringlar...› (Anfol surasi, 24) demaganmi?» dedilar. Soʻng menga: «Sen masjiddan chiqishingdan oldin, men senga Qurʼondagi eng ulugʻ surani albatta oʻrgataman», dedilar. Soʻng qoʻ limdan ushladilar. (U zot masjiddan) chiqmoqchi boʻ lganlarida, men u zotga: «Sen: ‹Senga Qurʼondagi eng ulugʻ surani oʻrgataman› demadingmi?» dedim. U zot: «‹Alhamdu lillahi Robbil-aalamin (Hamd butun olamlar Robbi Allohga xosdir)› (Fotiha surasi, 2) — bu, Sabʼul-masoniy (qayta-qayta oʻqiladigan yetti oyat) va menga berilgan ulugʻ Qurʼondir», dedilar.(Абу Саъид ибнул-Муъалла (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен масжидда намоз ўқиётган эдим; Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар, мен у зотга жавоб бермадим. (Кейин:) «Эй Аллоҳнинг Расули, мен намоз ўқиётган эдим», дедим. У зот: «Аллоҳ: ‹Расул сизни (бирор нарсага) чақирганда, Аллоҳга ва Расулга жавоб беринглар...› (Анфол сураси, 24) демаганми?» дедилар. Сўнг менга: «Сен масжиддан чиқишингдан олдин, мен сенга Қуръондаги энг улуғ сурани албатта ўргатаман», дедилар. Сўнг қў лимдан ушладилар. (У зот масжиддан) чиқмоқчи бў лганларида, мен у зотга: «Сен: ‹Сенга Қуръондаги энг улуғ сурани ўргатаман› демадингми?» дедим. У зот: «‹Алҳамду лиллаҳи Роббил-ааламин (Ҳамд бутун оламлар Робби Аллоҳга хосдир)› (Фотиҳа сураси, 2) — бу, Сабъул-масоний (қайта-қайта ўқиладиган етти оят) ва менга берилган улуғ Қуръондир», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَجْعَلُوا بِيُوتَكُمْ مَقَابِرَ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْفِرُ من الْبَيْت الَّذِي يقْرَأ فِيهِ سُورَة الْبَقَرَة» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Uylaringizni qabristonga aylantirmangiz va qabrimni bayramgoh (yigʻiladigan joy) qilmangiz. Menga salovot aytingiz, chunki sizlarning salovotingiz qayerda boʻlsangiz ham menga yetib keladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Уйларингизни қабристонга айлантирмангиз ва қабримни байрамгоҳ (йиғиладиган жой) қилмангиз. Менга саловот айтингиз, чунки сизларнинг саловотингиз қаерда бўлсангиз ҳам менга етиб келади».

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «اقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ يَأْتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ شَفِيعًا لِأَصْحَابِهِ اقْرَءُوا الزَّهْرَاوَيْنِ الْبَقَرَةَ وَسُورَةَ آلِ عِمْرَانَ فَإِنَّهُمَا تَأْتِيَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ كَأَنَّهُمَا غَيَايَتَانِ أَو فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ تُحَاجَّانِ عَنْ أَصْحَابِهِمَا اقْرَءُوا سُورَةَ الْبَقَرَةِ فَإِنَّ أَخْذَهَا بَرَكَةٌ وَتَرْكَهَا حَسْرَةٌ وَلَا تستطيعها البطلة» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Umoma al-Bohiliy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deyotganlarini eshitdim: «Qurʼonni oʻqinglar, chunki u Qiyomat kunida uni oʻqiganlarga shafoatchi boʻlib keladi. Ikki nurli surani — Baqara va Oli Imron surasini oʻqinglar, chunki ular Qiyomat kunida goʻyo ikki bulutdek, yoki goʻyo ikki soyabondek, yoki saf tortgan qushlarning ikki guruhidek kelib, ularni oʻqiganlar uchun himoya qiladi. Baqara surasini oʻqinglar, chunki uni olish (oʻqib amal qilish) baraka, uni tark etish hasrat (afsus)dir; sehrgarlar esa unga kuchlari yetmaydi». Muoviya dedi: «Menga shu yetib keldiki, ‹al-batala› — sehrgarlardir».Абу Умома ал-Боҳилий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деётганларини эшитдим: «Қуръонни ўқинглар, чунки у Қиёмат кунида уни ўқиганларга шафоатчи бўлиб келади. Икки нурли сурани — Бақара ва Оли Имрон сурасини ўқинглар, чунки улар Қиёмат кунида гўё икки булутдек, ёки гўё икки соябондек, ёки саф тортган қушларнинг икки гуруҳидек келиб, уларни ўқиганлар учун ҳимоя қилади. Бақара сурасини ўқинглар, чунки уни олиш (ўқиб амал қилиш) барака, уни тарк этиш ҳасрат (афсус)дир; сеҳргарлар эса унга кучлари етмайди». Муовия деди: «Менга шу етиб келдики, ‹ал-батала› — сеҳргарлардир».

وَعَن النواس بن سمْعَان قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «يُؤْتَى بِالْقُرْآنِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَهْلِهِ الَّذِينَ كَانُوا يَعْمَلُونَ بِهِ تَقْدُمُهُ سُورَةُ الْبَقَرَةِ وَآلُ عِمْرَانَ كَأَنَّهُمَا غَمَامَتَانِ أَوْ ظُلَّتَانِ سَوْدَاوَانِ بَيْنَهُمَا شَرْقٌ أَوْ كَأَنَّهُمَا فِرْقَانِ مِنْ طَيْرٍ صَوَافَّ تحاجان عَن صَاحبهمَا» . رَوَاهُ مُسلم

Navvos ibn Samʼon al-Kilobiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ ning shunday deyotganlarini eshitdim: «Qiyomat kunida Qurʼon va u bilan amal qilgan ahli (oʻquvchilari) olib kelinadi; Baqara surasi va Oli Imron ularning oldida boradi». Rasululloh ﷺ ularga (bu ikki suraga) keyin ham unutmagan uchta misol keltirdilar. (Rasululloh) dedilar: «Ular goʻyo ikki bulutdek, yoki orasida yorugʻlik boʻlgan ikki qora soyabondek, yoki saf tortgan qushlarning ikki guruhidek boʻlib, ularni oʻqigan kishi uchun himoya qiladi».Наввос ибн Самъон ал-Килобий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ нинг шундай деётганларини эшитдим: «Қиёмат кунида Қуръон ва у билан амал қилган аҳли (ўқувчилари) олиб келинади; Бақара сураси ва Оли Имрон уларнинг олдида боради». Расулуллоҳ ﷺ уларга (бу икки сурага) кейин ҳам унутмаган учта мисол келтирдилар. (Расулуллоҳ) дедилар: «Улар гўё икки булутдек, ёки орасида ёруғлик бўлган икки қора соябондек, ёки саф тортган қушларнинг икки гуруҳидек бўлиб, уларни ўқиган киши учун ҳимоя қилади».

وَعَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَك أعظم؟» . قَالَ: قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ: «يَا أَبَا الْمُنْذِرِ أَتَدْرِي أَيُّ آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَعَك أعظم؟» . قَالَ: قُلْتُ (اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ القيوم) قَالَ فَضرب فِي صَدْرِي وَقَالَ: «وَالله لِيَهنك الْعلم أَبَا الْمُنْذر» . رَوَاهُ مُسلم

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi (yodlagan) Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. (Ubay) dedi: men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedim. (Rasululloh) yana: «Ey Abul-Munzir! Bilasanmi, oʻzingdagi Allohning Kitobidan qaysi oyat eng ulugʻdir?» — dedilar. Men: {Alloh — Undan oʻzga iloh yoʻq; (U) tirik va (hamma narsani) idora qilib turuvchidir} (Baqara 255) dedim. Shunda (Rasululloh) koʻkragimga (yengilgina) urib: «Vallohi, ilm senga muborak boʻlsin, ey Abul-Munzir!» — dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги (ёдлаган) Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. (Убай) деди: мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедим. (Расулуллоҳ) яна: «Эй Абул-Мунзир! Биласанми, ўзингдаги Аллоҳнинг Китобидан қайси оят энг улуғдир?» — дедилар. Мен: {Аллоҳ — Ундан ўзга илоҳ йўқ; (У) тирик ва (ҳамма нарсани) идора қилиб турувчидир} (Бақара 255) дедим. Шунда (Расулуллоҳ) кўкрагимга (енгилгина) уриб: «Валлоҳи, илм сенга муборак бўлсин, эй Абул-Мунзир!» — дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: وَكَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحِفْظِ زَكَاةِ رَمَضَانَ فَأَتَانِي آتٍ فَجَعَلَ يَحْثُو من الطَّعَام فَأَخَذته وَقلت وَالله لَأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي مُحْتَاجٌ وَعَلَيَّ عِيَالٌ وَلِي حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ قَالَ فَخَلَّيْتُ عَنْهُ فَأَصْبَحْتُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَبَا هُرَيْرَة مَا فعل أسيرك البارحة» . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَكَا حَاجَةً شَدِيدَةً وَعِيَالًا فَرَحِمْتُهُ فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ قَالَ: «أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَذَبَكَ وَسَيَعُودُ» . فَعَرَفْتُ أَنَّهُ سَيَعُودُ لِقَوْلِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَنَّهُ سيعود» . فَرَصَدْتُهُ فَجَاءَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ: لَأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ دَعْنِي فَإِنِّي مُحْتَاجٌ وَعَلَيَّ عِيَالٌ لَا أَعُودُ فَرَحِمْتُهُ فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ فَأَصْبَحْتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَبَا هُرَيْرَةَ مَا فَعَلَ أَسِيرُكَ؟» قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَكَا حَاجَةً شَدِيدَةً وَعِيَالًا فَرَحِمْتُهُ فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ قَالَ: «أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَذبك وَسَيَعُودُ» . فرصدته الثَّالِثَة فَجَاءَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لَأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُول الله وَهَذَا آخِرُ ثَلَاثِ مَرَّاتٍ إِنَّكَ تَزْعُمُ لَا تَعُودُ ثُمَّ تَعُودُ قَالَ دَعْنِي أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ ينفعك الله بهَا قلت مَا هُوَ قَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ (اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ) حَتَّى تَخْتِمَ الْآيَةَ فَإِنَّكَ لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ من الله حَافظ وَلَا يقربنك شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ فَخَلَّيْتُ سَبِيلَهُ فَأَصْبَحْتُ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا فَعَلَ أَسِيرُكَ؟» قُلْتُ: زَعَمَ أَنَّهُ يُعَلِّمُنِي كَلِمَات يَنْفَعنِي الله بهَا فخليت سبيلهقال النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم: «أما إِنَّه قد صدقك وَهُوَ كذوب تعلم من تخاطب مُنْذُ ثَلَاث لَيَال» . يَا أَبَا هُرَيْرَة قَالَ لَا قَالَ: «ذَاك شَيْطَان» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ meni Ramazon sadaqasi (zakot ul-fitr)ni qoʻriqlashga (mutasaddi qilib) tayinladi. Bir kishi kelib, (sadaqa) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshladi. Men uni ushlab: «Allohga qasamki, men seni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Men muhtoj(man) va menda koʻp (boqiluvchi) oilam bor, men juda ehtiyojmandman», — dedi. Men uni qoʻyib yubordim va ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u kishi — muhtoj ekanini va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u yana keladi», — dedilar. Men — Allohning Rasuli ﷺ menga u qaytadi degan boʻlgani uchun — uning yana paydo boʻlishiga ishondim. Bas, men uni diqqat bilan kutdim. U (yana kelib) taomdan hovuchlab (oʻgʻirlikcha) ola boshlaganda, men uni yana ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman», — dedim. U: «Meni qoʻy — men juda muhtoj(man) va menda koʻp oilam bor. Men (vaʼda beraman) yana qaytmayman», — dedi. Men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ mendan: «Sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — katta ehtiyoji va koʻp oilasi borligini — aytdi; bas, men unga rahmim kelib, uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, u senga yolgʻon aytdi va u (yana) qaytadi», — dedilar. Men uni uchinchi marta diqqat bilan kutdim va u (kelib) taomdan hovuchlab ola boshlaganda, men uni ushlab: «Men seni albatta Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga olib boraman — chunki bu — sening: «(yana) qaytmayman», degan uchinchi (vaʼda)ng, lekin sen vaʼdangni buzib, (yana) kelyapsan», — dedim. U: «(Meni qoʻy va) men senga — Alloh sen orqali foyda beradigan — baʼzi kalimalarni oʻrgataman», — dedi. Men: «Ular nima?» — dedim. U: «Sen toʻshagingga yotgan har safar, ‹Ayat ul-Kursiy›ni — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›dan boshlab — to oxirigacha oʻqi. (Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi (farishta) tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi», — dedi. Bas, men uni qoʻyib yubordim. Ertalab Allohning Rasuli ﷺ: «Kecha sening asiring nima qildi?» — deb soʻradilar. Men: «Yo Rasululloh, u — Alloh men orqali foyda beradigan baʼzi kalimalarni oʻrgatishni daʼvo qildi; bas, men uni qoʻyib yubordim», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Ular nima?» — dedilar. Men: «U menga: ‹Sen toʻshagingga yotgan har safar, Ayat ul-Kursiyni — boshidan oxirigacha — ‹Allohu la ilaha illa Huval-Hayyul-Qayyum›ni oʻqi›, — dedi va menga: ‹(Agar shunday qilsang,) Alloh senga bir qoʻriqchi tayinlaydi va u — to tonggacha — sen bilan birga boʻladi hamda hech bir shayton senga yaqinlashmaydi›, — dedi», — dedim. (Sahobalar yaxshi amallar qilishga juda ishtiyoqmand edi.) Paygʻambar ﷺ: «Garchi u — ashaddiy yolgʻonchi boʻlsa ham — senga rost aytdi. Sen, ey Abu Hurayra, bu uch kecha kim bilan gaplashganingni bilasanmi?» — dedilar. Abu Hurayra: «Yoʻq», — dedi. U zot: «U — shayton edi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ мени Рамазон садақаси (закот ул-фитр)ни қўриқлашга (мутасадди қилиб) тайинлади. Бир киши келиб, (садақа) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлади. Мен уни ушлаб: «Аллоҳга қасамки, мен сени Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мен муҳтож(ман) ва менда кўп (боқилувчи) оилам бор, мен жуда эҳтиёжмандман», — деди. Мен уни қўйиб юбордим ва эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у киши — муҳтож эканини ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у яна келади», — дедилар. Мен — Аллоҳнинг Расули ﷺ менга у қайтади деган бўлгани учун — унинг яна пайдо бўлишига ишондим. Бас, мен уни диққат билан кутдим. У (яна келиб) таомдан ҳовучлаб (ўғирликча) ола бошлаганда, мен уни яна ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман», — дедим. У: «Мени қўй — мен жуда муҳтож(ман) ва менда кўп оилам бор. Мен (ваъда бераман) яна қайтмайман», — деди. Мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ мендан: «Сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — катта эҳтиёжи ва кўп оиласи борлигини — айтди; бас, мен унга раҳмим келиб, уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, у сенга ёлғон айтди ва у (яна) қайтади», — дедилар. Мен уни учинчи марта диққат билан кутдим ва у (келиб) таомдан ҳовучлаб ола бошлаганда, мен уни ушлаб: «Мен сени албатта Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига олиб бораман — чунки бу — сенинг: «(яна) қайтмайман», деган учинчи (ваъда)нг, лекин сен ваъдангни бузиб, (яна) келяпсан», — дедим. У: «(Мени қўй ва) мен сенга — Аллоҳ сен орқали фойда берадиган — баъзи калималарни ўргатаман», — деди. Мен: «Улар нима?» — дедим. У: «Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, ‹Аят ул-Курсий›ни — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›дан бошлаб — то охиригача ўқи. (Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи (фаришта) тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди», — деди. Бас, мен уни қўйиб юбордим. Эрталаб Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кеча сенинг асиринг нима қилди?» — деб сўрадилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, у — Аллоҳ мен орқали фойда берадиган баъзи калималарни ўргатишни даъво қилди; бас, мен уни қўйиб юбордим», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Улар нима?» — дедилар. Мен: «У менга: ‹Сен тўшагингга ётган ҳар сафар, Аят ул-Курсийни — бошидан охиригача — ‹Аллоҳу ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қайюм›ни ўқи›, — деди ва менга: ‹(Агар шундай қилсанг,) Аллоҳ сенга бир қўриқчи тайинлайди ва у — то тонггача — сен билан бирга бўлади ҳамда ҳеч бир шайтон сенга яқинлашмайди›, — деди», — дедим. (Саҳобалар яхши амаллар қилишга жуда иштиёқманд эди.) Пайғамбар ﷺ: «Гарчи у — ашаддий ёлғончи бўлса ҳам — сенга рост айтди. Сен, эй Абу Ҳурайра, бу уч кеча ким билан гаплашганингни биласанми?» — дедилар. Абу Ҳурайра: «Йўқ», — деди. У зот: «У — шайтон эди», — дедилар.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: بَيْنَمَا جِبْرِيلُ قَاعِدٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ نَقِيضًا مِنْ فَوْقِهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ: «هَذَا بَابٌ مِنَ السَّمَاءِ فُتِحَ الْيَوْمَ لَمْ يُفْتَحْ قَطُّ إِلَّا الْيَوْمَ فَنَزَلَ مِنْهُ مَلَكٌ فَقَالَ هَذَا مَلَكٌ نَزَلَ إِلَى الْأَرْضِ لَمْ يَنْزِلْ قَطُّ إِلَّا الْيَوْمَ فَسَلَّمَ وَقَالَ أَبْشِرْ بِنُورَيْنِ أُوتِيتَهُمَا لَمْ يُؤْتَهُمَا نَبِيٌّ قَبْلَكَ فَاتِحَةُ الْكِتَابِ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ لَنْ تَقْرَأَ بِحَرْفٍ مِنْهُمَا إِلَّا أَعْطيته» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Jibril Nabiy ﷺ ning huzurlarida oʻtirgan paytida ustidan bir gʻijirlash (eshik ochilish) ovozini eshitdi, soʻng boshini koʻtarib: «Bu — bugun ochilgan osmon eshigidir; u hech qachon ochilmagan, faqat bugun ochildi», dedi. Soʻng undan bir farishta tushib keldi, (Jibril): «Bu — yerga tushgan farishta; u hech qachon tushmagan, faqat bugun tushdi», dedi. (Farishta) salom berib dedi: «Senga berilgan ikki nur bilan suyungin; ular sendan oldingi hech bir paygʻambarga berilmagan: Fotihatul Kitob va Baqara surasining oxiri (oyatlari). Ulardan bir harfni oʻqimaysanki, magar senga (savobi) berilmasin».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Жибрил Набий ﷺ нинг ҳузурларида ўтирган пайтида устидан бир ғижирлаш (эшик очилиш) овозини эшитди, сўнг бошини кўтариб: «Бу — бугун очилган осмон эшигидир; у ҳеч қачон очилмаган, фақат бугун очилди», деди. Сўнг ундан бир фаришта тушиб келди, (Жибрил): «Бу — ерга тушган фаришта; у ҳеч қачон тушмаган, фақат бугун тушди», деди. (Фаришта) салом бериб деди: «Сенга берилган икки нур билан суюнгин; улар сендан олдинги ҳеч бир пайғамбарга берилмаган: Фотиҳатул Китоб ва Бақара сурасининг охири (оятлари). Улардан бир ҳарфни ўқимайсанки, магар сенга (савоби) берилмасин».

وَعَنْ أَبِي مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْآيَتَانِ مِنْ آخَرِ سُورَة الْبَقَرَة من قَرَأَ بهما فِي لَيْلَة كفتاه»

(Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Baqara surasining oxiridagi ikki oyat — kim ularni bir kechada oʻqisa, ular unga yetadi (kifoya qiladi)», dedilar.(Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Бақара сурасининг охиридаги икки оят — ким уларни бир кечада ўқиса, улар унга етади (кифоя қилади)», дедилар.

وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ حَفِظَ عشر آيَات من أول سُورَة الْكَهْف عصم من فتْنَة الدَّجَّال» . رَوَاهُ مُسلم

Abu Dardo (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot shunday dedilar: «Kim Kahf surasining boshidan oʻn oyatni yod olsa, Dajjol fitnasidan saqlanadi». Abu Dovud aytdi: Hishom ad-Dastavoiy ham Qatodadan shunday rivoyat qildi, faqat u: «Kim Kahf surasining oxiridan (oyatlarni) yod olsa», dedi. Shuʼba esa Qatodadan: «Kahfning oxiridan», deb rivoyat qildi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот шундай дедилар: «Ким Каҳф сурасининг бошидан ўн оятни ёд олса, Дажжол фитнасидан сақланади». Абу Довуд айтди: Ҳишом ад-Даставоий ҳам Қатодадан шундай ривоят қилди, фақат у: «Ким Каҳф сурасининг охиридан (оятларни) ёд олса», деди. Шуъба эса Қатодадан: «Каҳфнинг охиридан», деб ривоят қилди.

وَعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَيَعْجَزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فِي لَيْلَةٍ ثُلُثَ الْقُرْآنِ؟» قَالُوا: وَكَيْفَ يَقْرَأُ ثُلُثَ الْقُرْآنِ؟ قَالَ: «قُلْ هُوَ الله أحد» يعدل ثلث الْقُرْآن ". رَوَاهُ مُسلم وَرَوَاهُ البُخَارِيّ عَن أبي سعيد

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Sizdan biringiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishdan ojizmi?» (Sahobalar): «Qurʼonning uchdan birini qanday oʻqiydi?» dedilar. (Rasululloh): «{Qul huvalloohu ahad} (Ixlos surasi) Qurʼonning uchdan biriga teng keladi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Сиздан бирингиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишдан ожизми?» (Саҳобалар): «Қуръоннинг учдан бирини қандай ўқийди?» дедилар. (Расулуллоҳ): «{Қул ҳуваллооҳу аҳад} (Ихлос сураси) Қуръоннинг учдан бирига тенг келади», дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ رَجُلًا عَلَى سَرِيَّةٍ وَكَانَ يَقْرَأُ لأَصْحَابه فِي صلَاتهم فيختم ب (قل هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) فَلَمَّا رَجَعُوا ذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «سَلُوهُ لِأَيِّ شَيْءٍ يَصْنَعُ ذَلِكَ» فَسَأَلُوهُ فَقَالَ لِأَنَّهَا صفة الرَّحْمَن وَأَنا أحب أَن أَقرَأ بِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَخْبِرُوهُ أَن الله يُحِبهُ»

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ bir kishini bir sariyya (qoʻshin)ga (amir qilib) yubordilar. U oʻz namozida sahobalariga (Qurʼon) qiroat qilar va uni ‹Qul huvallohu ahad› (Ixlos surasi, 1-oyat) bilan tugatardi. Ular qaytganlarida, buni Paygʻambar ﷺga zikr qildilar. U zot: «Undan soʻranglar-chi, nima uchun shunday qiladi?» dedilar. Ular undan soʻradilar. U: «Chunki u (sura) — Rahmonning sifati; va men uni qiroat qilishni yaxshi koʻraman», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Unga xabar beringlarki, Alloh uni sevadi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ бир кишини бир сарийя (қўшин)га (амир қилиб) юбордилар. У ўз намозида саҳобаларига (Қуръон) қироат қилар ва уни ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад› (Ихлос сураси, 1-оят) билан тугатарди. Улар қайтганларида, буни Пайғамбар ﷺга зикр қилдилар. У зот: «Ундан сўранглар-чи, нима учун шундай қилади?» дедилар. Улар ундан сўрадилар. У: «Чунки у (сура) — Раҳмоннинг сифати; ва мен уни қироат қилишни яхши кўраман», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Унга хабар берингларки, Аллоҳ уни севади», дедилар.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: إِنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ هَذِهِ السُّورَةَ: (قُلْ هُوَ الله أحد) قَالَ: إِنَّ حُبَّكَ إِيَّاهَا أَدْخَلَكَ الْجَنَّةَ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وروى البُخَارِيّ مَعْنَاهُ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishi Qubo masjidida ularga imomlik qilar edi. U namozda ularga oʻqiydigan har bir surani boshlaganida, avval {Qul huvallohu ahad}ni boshlab uni tamomlar, soʻng u bilan birga boshqa bir surani oʻqir edi. U buni har bir rakaatda qilar edi. Sheriklari unga gapirib: «Sen bu surani oʻqiysan, soʻng (yana) boshqa sura oʻqimaguningcha uni oʻzingga kifoya deb bilmaysan. Yo uni (yolgʻiz) oʻqi, yo uni qoʻyib boshqa sura oʻqi», dedilar. U: «Men uni tark etmayman. Agar shu (sura) bilan sizlarga imomlik qilishimni xohlasangiz, qilaman; agar yoqtirmasangiz, sizlarni tark etaman», dedi. Ular uni oʻzlarining eng afzali deb bilishar va undan boshqasi imomlik qilishini yoqtirmas edilar. Nabiy ﷺ ularning oldiga kelganlarida, unga bu xabarni aytishdi. Shunda u zot: «Ey falon, sheriklaring buyurayotgan narsadan seni nima toʻsadi? Va bu surani har bir rakaatda oʻqishingga seni nima undaydi?» dedilar. U: «Yo Rasululloh, men uni sevaman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta uni sevganliging seni jannatga kiritdi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan, Ubaydulloh ibn Umar hadisidan, u Sobit al-Bunoniydan (rivoyatida) hasan gʻarib sahihdir. Muborak ibn Fazola ham Sobitdan, u Anasdan rivoyat qilganki, bir kishi: «Yo Rasululloh, men bu {Qul huvallohu ahad} surasini sevaman», dedi. Shunda u zot: «Albatta sening uni sevishing seni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир киши Қубо масжидида уларга имомлик қилар эди. У намозда уларга ўқийдиган ҳар бир сурани бошлаганида, аввал {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни бошлаб уни тамомлар, сўнг у билан бирга бошқа бир сурани ўқир эди. У буни ҳар бир ракаатда қилар эди. Шериклари унга гапириб: «Сен бу сурани ўқийсан, сўнг (яна) бошқа сура ўқимагунингча уни ўзингга кифоя деб билмайсан. Ё уни (ёлғиз) ўқи, ё уни қўйиб бошқа сура ўқи», дедилар. У: «Мен уни тарк этмайман. Агар шу (сура) билан сизларга имомлик қилишимни хоҳласангиз, қиламан; агар ёқтирмасангиз, сизларни тарк этаман», деди. Улар уни ўзларининг энг афзали деб билишар ва ундан бошқаси имомлик қилишини ёқтирмас эдилар. Набий ﷺ уларнинг олдига келганларида, унга бу хабарни айтишди. Шунда у зот: «Эй фалон, шерикларинг буюраётган нарсадан сени нима тўсади? Ва бу сурани ҳар бир ракаатда ўқишингга сени нима ундайди?» дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, мен уни севаман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта уни севганлигинг сени жаннатга киритди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан, Убайдуллоҳ ибн Умар ҳадисидан, у Собит ал-Бунонийдан (ривоятида) ҳасан ғариб саҳиҳдир. Муборак ибн Фазола ҳам Собитдан, у Анасдан ривоят қилганки, бир киши: «Ё Расулуллоҳ, мен бу {Қул ҳуваллоҳу аҳад} сурасини севаман», деди. Шунда у зот: «Албатта сенинг уни севишинг сени жаннатга киритади», дедилар.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " أَلَمْ تَرَ آيَاتٍ أُنْزِلَتِ اللَّيْلَةَ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ (قل أعوذ بِرَبّ الفلق) و (قل أعوذ بِرَبّ النَّاس) رَوَاهُ مُسلم

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu kecha shunday oyatlar nozil boʻlganini koʻrmadingmi? Ularning oʻxshashi hech qachon koʻrilmagan: {Qul aʼuzu bi-Rabbil-falaq} ({Aytgin: Men tong Robbidan panoh soʻrayman}) va {Qul aʼuzu bi-Rabbin-nos} ({Aytgin: Men odamlar Robbidan panoh soʻrayman})», — dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кеча шундай оятлар нозил бўлганини кўрмадингми? Уларнинг ўхшаши ҳеч қачон кўрилмаган: {Қул аъузу би-Раббил-фалақ} ({Айтгин: Мен тонг Роббидан паноҳ сўрайман}) ва {Қул аъузу би-Раббин-нос} ({Айтгин: Мен одамлар Роббидан паноҳ сўрайман})», — дедилар.

وَعَنْ عَائِشَةَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فيهمَا (قل هُوَ الله أحد) و (قل أعوذ بِرَبّ الفلق) و (قل أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ) ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلَاث مَرَّات " وَسَنَذْكُرُ حَدِيثَ ابْنِ مَسْعُودٍ: لَمَّا أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَابِ الْمِعْرَاج إِن شَاءَ الله تَعَالَى

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — har kecha toʻ shagiga borganlarida (yotganlarida) — ikki kaftlarini jamlab, soʻng ularga puflar (damlar), soʻng ularda ‹Qul Huvallohu Ahad› (Ixlos), ‹Qul aʼuzu bi-Robbil-falaq› (Falaq) va ‹Qul aʼuzu bi-Robbin-nas› (Nas) (suralarini) oʻqir edilar; soʻng ular bilan badanlarining — qoʻ li yetgan (joylari)ni — silar edilar; ularni boshlari va yuzlaridan, hamda badanlarining old (tomoni)dan boshlar edilar; buni uch marta qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ҳар кеча тў шагига борганларида (ётганларида) — икки кафтларини жамлаб, сўнг уларга пуфлар (дамлар), сўнг уларда ‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› (Ихлос), ‹Қул аъузу би-Роббил-фалақ› (Фалақ) ва ‹Қул аъузу би-Роббин-нас› (Нас) (сураларини) ўқир эдилар; сўнг улар билан баданларининг — қў ли етган (жойлари)ни — силар эдилар; уларни бошлари ва юзларидан, ҳамда баданларининг олд (томони)дан бошлар эдилар; буни уч марта қилар эдилар.

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " ثَلَاثَةٌ تَحْتَ الْعَرْشِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْقُرْآنُ يُحَاجُّ الْعِبَادَ لَهُ ظَهْرٌ وَبَطْنٌ وَالْأَمَانَةُ وَالرَّحِمُ تُنَادِي: أَلَا مَنْ وَصَلَنِي وَصَلَهُ اللَّهُ وَمَنْ قَطَعَنِي قَطَعَهُ اللَّهُ ". رَوَاهُ فِي شرح السّنة

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Fath (Makka fathi) kuni bir kishi oʻrnidan turib: «Ey Rasululloh, men Alloh Makkani sizning qoʻlingiz bilan fath qildirsa, Baytul-Maqdisda ikki rakaat namoz oʻqishni Allohga nazr qilgan edim», dedi. (U zot:) «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi) qaytib (gapini) aytdi, (u zot yana): «Shu yerda oʻqi», dedilar. Soʻng (u kishi yana) qaytib (gapini) aytdi, shunda (u zot): «Unday boʻlsa, oʻzing bilasan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Shunga oʻxshash (rivoyat) Abdurrahmon ibn Avfdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Фатҳ (Макка фатҳи) куни бир киши ўрнидан туриб: «Эй Расулуллоҳ, мен Аллоҳ Маккани сизнинг қўлингиз билан фатҳ қилдирса, Байтул-Мақдисда икки ракаат намоз ўқишни Аллоҳга назр қилган эдим», деди. (У зот:) «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши) қайтиб (гапини) айтди, (у зот яна): «Шу ерда ўқи», дедилар. Сўнг (у киши яна) қайтиб (гапини) айтди, шунда (у зот): «Ундай бўлса, ўзинг биласан», дедилар. Абу Довуд айтди: Шунга ўхшаш (ривоят) Абдурраҳмон ибн Авфдан, у Набий ﷺдан ривоят қилинган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يُقَالُ لِصَاحِبِ الْقُرْآنِ: اقْرَأْ وَارَتْقِ وَرَتِّلْ كَمَا كُنْتَ تُرَتِّلُ فِي الدُّنْيَا فَإِنَّ مَنْزِلَكَ عِنْدَ آخِرِ آيَة تقرؤها ". رَوَاهُ أَحْمد وَالتِّرْمِذِيّ أَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon sohibiga: ‹Oʻqi va (darajalarga) koʻtaril, dunyoda tartil bilan oʻqiganingdek tartil bilan oʻqi! Chunki sening manziling oʻqiyotgan oxirgi oyating oldidadir› deyiladi» dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон соҳибига: ‹Ўқи ва (даражаларга) кўтарил, дунёда тартил билан ўқиганингдек тартил билан ўқи! Чунки сенинг манзилинг ўқиётган охирги оятинг олдидадир› дейилади» дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الَّذِي لَيْسَ فِي جَوْفِهِ شَيْءٌ مِنَ الْقُرْآنِ كَالْبَيْتِ الْخَرِبِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ صَحِيح

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta ichida (qalbida) Qurʼondan biror narsa boʻlmagan kishi vayron uy kabidir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта ичида (қалбида) Қуръондан бирор нарса бўлмаган киши вайрон уй кабидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَقُولُ الرَّبُّ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: مَنْ شَغَلَهُ الْقُرْآنُ عَنْ ذِكْرِي وَمَسْأَلَتِي أَعْطَيْتُهُ أَفْضَلَ مَا أُعْطِي السَّائِلِينَ. وَفَضْلُ كَلَامِ اللَّهِ عَلَى سَائِرِ الْكَلَامِ كَفَضْلِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robb azza va jalla aytadi: ‹Kimni Qurʼon Meni zikr qilishdan va Mendan soʻrashdan band qilib qoʻysa, Men unga soʻrovchilarga beradiganimning eng afzalini ataman›. Allohning kalomining boshqa barcha kalomdan ustunligi Allohning Oʻz xalqidan ustunligi kabidir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Робб азза ва жалла айтади: ‹Кимни Қуръон Мени зикр қилишдан ва Мендан сўрашдан банд қилиб қўйса, Мен унга сўровчиларга берадиганимнинг энг афзалини атаман›. Аллоҳнинг каломининг бошқа барча каломдан устунлиги Аллоҳнинг Ўз халқидан устунлиги кабидир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ قَرَأَ حَرْفًا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ فَلَهُ بِهِ حَسَنَةٌ وَالْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا لَا أَقُولُ: آلم حَرْفٌ. أَلْفٌ حَرْفٌ وَلَامٌ حَرْفٌ وَمِيمٌ حَرْفٌ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيب إِسْنَادًا

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohning Kitobidan bir harf oʻqisa, unga shu sababli bir yaxshilik (ajr) boʻladi, yaxshilik esa oʻn baravar (qaytariladi). Men ‹alif-lom-mim› bir harf demayman, balki alif bir harf, lom bir harf, mim bir harfdir», dedilar. Bu hadis Ibn Masʼuddan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilinadi. Uni Abul-Ahvas Ibn Masʼuddan rivoyat qilgan; baʼzilar uni marfuʼ (Paygʻambarga yetkazib), baʼzilar esa Ibn Masʼudga mavquf qilib rivoyat qilganlar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻl jihatidan hasan sahih gʻaribdir. Qutayba ibn Saidning shunday deganini eshitdim: «Menga yetishicha, Muhammad ibn Kaʼb al-Quraziy Paygʻambar ﷺ hayot vaqtlarida tugʻilgan ekan». Muhammad ibn Kaʼbning kunyasi Abu Hamzadir.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳнинг Китобидан бир ҳарф ўқиса, унга шу сабабли бир яхшилик (ажр) бўлади, яхшилик эса ўн баравар (қайтарилади). Мен ‹алиф-лом-мим› бир ҳарф демайман, балки алиф бир ҳарф, лом бир ҳарф, мим бир ҳарфдир», дедилар. Бу ҳадис Ибн Масъуддан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинади. Уни Абул-Аҳвас Ибн Масъуддан ривоят қилган; баъзилар уни марфуъ (Пайғамбарга етказиб), баъзилар эса Ибн Масъудга мавқуф қилиб ривоят қилганлар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўл жиҳатидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Қутайба ибн Саиднинг шундай деганини эшитдим: «Менга етишича, Муҳаммад ибн Каъб ал-Қуразий Пайғамбар ﷺ ҳаёт вақтларида туғилган экан». Муҳаммад ибн Каъбнинг куняси Абу Ҳамзадир.

وَعَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ قَالَ: مَرَرْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَإِذَا النَّاسُ يَخُوضُونَ فِي الْأَحَادِيثِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ: أَوَقَدْ فَعَلُوهَا؟ قلت نعم قَالَ: أما إِنِّي قَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُول: «أَلا إِنَّهَا سَتَكُون فتْنَة» . فَقلت مَا الْمَخْرَجُ مِنْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «كتاب الله فِيهِ نبأ مَا كَانَ قبلكُمْ وَخبر مَا بعدكم وَحكم مَا بَيْنكُم وَهُوَ الْفَصْلُ لَيْسَ بِالْهَزْلِ مَنْ تَرَكَهُ مِنْ جَبَّارٍ قَصَمَهُ اللَّهُ وَمَنِ ابْتَغَى الْهُدَى فِي غَيْرِهِ أَضَلَّهُ اللَّهُ وَهُوَ حَبْلُ اللَّهِ الْمَتِينُ وَهُوَ الذِّكْرُ الْحَكِيمُ وَهُوَ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيمُ هُوَ الَّذِي لَا تَزِيغُ بِهِ الْأَهْوَاءُ وَلَا تَلْتَبِسُ بِهِ الْأَلْسِنَةُ وَلَا يَشْبَعُ مِنْهُ الْعُلَمَاءُ وَلَا يَخْلِقُ على كَثْرَةِ الرَّدِّ وَلَا يَنْقَضِي عَجَائِبُهُ هُوَ الَّذِي لَمْ تَنْتَهِ الْجِنُّ إِذْ سَمِعَتْهُ حَتَّى قَالُوا (إِنَّا سَمِعْنَا قُرْآنًا عَجَبًا يَهْدِي إِلَى الرُّشْدِ فَآمَنا بِهِ) مَنْ قَالَ بِهِ صَدَقَ وَمَنْ عَمِلَ بِهِ أُجِرَ وَمَنْ حَكَمَ بِهِ عَدَلَ وَمَنْ دَعَا إِلَيْهِ هُدِيَ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ إِسْنَادُهُ مَجْهُولٌ وَفِي الْحَارِث مقَال

Horis al-Aʼvardan rivoyat qilinadi: «Men masjidga oʻtib kelayotgan edim, odamlar (turli) gaplarga shoʻngʻib ketgan edilar. Shunda Ali (roziyallohu anhu)nikiga kirib: ‹Ey moʻminlar amiri! Odamlar gaplarga berilib ketganini koʻrmayapsizmi?› dedim. U: ‹Ular shuni qildilarmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U dediki: ‹Albatta men Rasululloh ﷺning: «Ogoh boʻlinglar, fitna boʻladi», deganlarini eshitganman. Men: ‹Ey Allohning Rasuli, undan qutilish yoʻli nima?› dedim. U zot: «Allohning Kitobidir. Unda sizlardan oldingilarning xabari, sizlardan keyingilarning xabari va oranglardagi (ishlar)ning hukmi bordir. U haqni botildan ajratuvchidir, hazl emas. Qaysi bir zoʻravon uni tark etsa, Alloh uni sindiradi, kim undan boshqada hidoyat qidirsa, Alloh uni adashtiradi. U Allohning mustahkam arqonidir, u hikmatli zikrdir, u toʻgʻri yoʻldir. U shunday (kitob)ki, havoyi nafslar uni egib qoʻyolmaydi, tillar unda chalkashib ketmaydi, olimlar undan toʻymaydi, koʻp takrorlanishdan eskirmaydi, uning ajoyibotlari tugamaydi. U shunday (kitob)ki, jinlar uni eshitganda, toʻxtamasdan: {Albatta biz ajoyib bir Qurʼon eshitdik, u toʻgʻri yoʻlga hidoyat qiladi, bas, biz unga iymon keltirdik} (Jin 1-2), deyishdi. Kim u bilan soʻzlasa, rost soʻzlaydi, kim u bilan amal qilsa, ajr oladi, kim u bilan hukm qilsa, adolat qiladi, kim unga daʼvat qilsa, toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilinadi», dedilar›. (Soʻng Ali:) ‹Buni oʻzingga ol, ey Aʼvar›, dedi». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Hamza az-Zayyot hadisidangina bilamiz va isnodi notanishdir. Horisning hadisi haqida (tanqidiy) soʻz bor.Ҳорис ал-Аъвардан ривоят қилинади: «Мен масжидга ўтиб келаётган эдим, одамлар (турли) гапларга шўнғиб кетган эдилар. Шунда Али (розияллоҳу анҳу)никига кириб: ‹Эй мўминлар амири! Одамлар гапларга берилиб кетганини кўрмаяпсизми?› дедим. У: ‹Улар шуни қилдиларми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У дедики: ‹Албатта мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Огоҳ бўлинглар, фитна бўлади», деганларини эшитганман. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, ундан қутилиш йўли нима?› дедим. У зот: «Аллоҳнинг Китобидир. Унда сизлардан олдингиларнинг хабари, сизлардан кейингиларнинг хабари ва оранглардаги (ишлар)нинг ҳукми бордир. У ҳақни ботилдан ажратувчидир, ҳазл эмас. Қайси бир зўравон уни тарк этса, Аллоҳ уни синдиради, ким ундан бошқада ҳидоят қидирса, Аллоҳ уни адаштиради. У Аллоҳнинг мустаҳкам арқонидир, у ҳикматли зикрдир, у тўғри йўлдир. У шундай (китоб)ки, ҳавойи нафслар уни эгиб қўёлмайди, тиллар унда чалкашиб кетмайди, олимлар ундан тўймайди, кўп такрорланишдан эскирмайди, унинг ажойиботлари тугамайди. У шундай (китоб)ки, жинлар уни эшитганда, тўхтамасдан: {Албатта биз ажойиб бир Қуръон эшитдик, у тўғри йўлга ҳидоят қилади, бас, биз унга иймон келтирдик} (Жин 1-2), дейишди. Ким у билан сўзласа, рост сўзлайди, ким у билан амал қилса, ажр олади, ким у билан ҳукм қилса, адолат қилади, ким унга даъват қилса, тўғри йўлга ҳидоят қилинади», дедилар›. (Сўнг Али:) ‹Буни ўзингга ол, эй Аъвар›, деди». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳамза аз-Зайёт ҳадисидангина биламиз ва исноди нотанишдир. Ҳориснинг ҳадиси ҳақида (танқидий) сўз бор.

وَعَن معَاذ الْجُهَنِيّ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ وَعَمِلَ بِمَا فِيهِ أُلْبِسَ وَالِدَاهُ تَاجًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ضَوْءُهُ أَحْسَنُ مِنْ ضَوْءِ الشَّمْسِ فِي بُيُوتِ الدُّنْيَا لَوْ كَانَتْ فِيكُمْ فَمَا ظَنُّكُمْ بِالَّذِي عَمِلَ بِهَذَا؟» . رَوَاهُ أَحْمد وَأَبُو دَاوُد

Ahmad ibn Amr ibn as-Sarh bizga rivoyat qildi, Ibn Vahb bizga xabar berdi, Yahyo ibn Ayyub menga Zabbon ibn Foiddan, u Sahl ibn Muoz al-Juhaniydan, u otasidan xabar berdiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim Qurʼonni oʻqib, undagi narsalarga amal qilsa, qiyomat kuni uning ota-onasiga shunday toj kiydiriladiki, uning yorugʻligi — agar dunyo uylarida boʻlganida — quyoshning yorugʻligidan ham goʻzalroqdir. Bunga (Qurʼonga) amal qilgan kishi haqida nima deb oʻylaysizlar?»Аҳмад ибн Амр ибн ас-Сарҳ бизга ривоят қилди, Ибн Ваҳб бизга хабар берди, Яҳё ибн Айюб менга Заббон ибн Фоиддан, у Саҳл ибн Муоз ал-Жуҳанийдан, у отасидан хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким Қуръонни ўқиб, ундаги нарсаларга амал қилса, қиёмат куни унинг ота-онасига шундай тож кийдириладики, унинг ёруғлиги — агар дунё уйларида бўлганида — қуёшнинг ёруғлигидан ҳам гўзалроқдир. Бунга (Қуръонга) амал қилган киши ҳақида нима деб ўйлайсизлар?»

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «لَوْ جُعِلَ الْقُرْآنُ فِي إِهَابٍ ثُمَّ أُلْقِيَ فِي النَّار مَا احْتَرَقَ» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Agar Qurʼon bir teriga (charmga) solinib, soʻng olovga tashlansa, u yonmas edi», deganlarini eshitdim. Dorimiy rivoyat qilgan.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Агар Қуръон бир терига (чармга) солиниб, сўнг оловга ташланса, у ёнмас эди», деганларини эшитдим. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَاسْتَظْهَرَهُ فَأَحَلَّ حَلَالَهُ وَحَرَّمَ حَرَامَهُ أَدْخَلَهُ اللَّهُ بِهِ الْجَنَّةَ وَشَفَّعَهُ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ كُلِّهِمْ قَدْ وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب وَحَفْص بن سُلَيْمَان الرَّاوِي لَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ يَضْعُفُ فِي الْحَدِيثِ

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Qurʼonni oʻqib, uni yod olib, uning halolini halol, haromini harom deb bilsa, Alloh uni shu sababli jannatga kiritadi va uning oʻz ahli baytidan oʻzlariga doʻzax vojib boʻlgan oʻn kishiga shafoatchi qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz va isnodi sahih emas. Hafs ibn Sulaymon Abu Umar Bazzoz Kufiy hadisda zaif sanaladi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Қуръонни ўқиб, уни ёд олиб, унинг ҳалолини ҳалол, ҳаромини ҳаром деб билса, Аллоҳ уни шу сабабли жаннатга киритади ва унинг ўз аҳли байтидан ўзларига дўзах вожиб бўлган ўн кишига шафоатчи қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз ва исноди саҳиҳ эмас. Ҳафс ибн Сулаймон Абу Умар Баззоз Куфий ҳадисда заиф саналади.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم قَالَ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ: «كَيْفَ تَقْرَأُ فِي الصَّلَاةِ؟» فَقَرَأَ أُمَّ الْقُرْآنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا أنزلت فِي التَّوْرَاة وَلَا فِي الْإِنْجِيل وَلَا فِي الزبُور وَلَا فِي الْفرْقَان مِثْلُهَا وَإِنَّهَا سَبْعٌ مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ الَّذِي أُعْطِيتُهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَرَوَى الدَّارِمِيُّ مِنْ قَوْلِهِ: «مَا أُنْزِلَتْ» وَلَمْ يَذْكُرْ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ubay ibn Kaʼbning oldiga chiqib: «Ey Ubay!» dedilar. U esa namoz oʻqiyotgan edi. Ubay (orqasiga) qaradi-yu, javob bermadi va namozini yengillatib oʻqib boʻlgach, Rasululloh ﷺ tomon yuzlanib: «Assalomu alaykum, ey Rasululloh!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Va alaykas-salom. Ey Ubay, men seni chaqirganimda javob berishingni nima toʻsdi?» dedilar. U: «Ey Rasululloh, men namozda edim», dedi. U zot: «Alloh menga vahiy qilgan narsada: {Alloh va Paygʻambar sizlarni sizga hayot beradigan narsaga chaqirgan vaqtda, ularga javob bering} (Anfol 24) degan oyatni topmadingmi?» dedilar. U: «Ha (topdim), Alloh xohlasa, boshqa qaytarmayman», dedi. U zot: «Senga Tavrotda ham, Injilda ham, Zaburda ham, Furqonda ham unga oʻxshashi nozil qilinmagan bir surani oʻrgatishimni xohlaysanmi?» dedilar. U: «Ha, ey Rasululloh», dedi. Rasululloh ﷺ: «Namozda qanday oʻqiysan?» dedilar. U Ummul-Qurʼonni (Fotihani) oʻqidi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, na Tavrotda, na Injilda, na Zaburda va na Furqonda unga oʻxshashi nozil qilinmagan. U — takror oʻqiladigan yetti (oyat) va menga ato etilgan Ulugʻ Qurʼondir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Anas ibn Molik va Abu Said ibnul-Muallodan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Убай ибн Каъбнинг олдига чиқиб: «Эй Убай!» дедилар. У эса намоз ўқиётган эди. Убай (орқасига) қаради-ю, жавоб бермади ва намозини енгиллатиб ўқиб бўлгач, Расулуллоҳ ﷺ томон юзланиб: «Ассалому алайкум, эй Расулуллоҳ!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ва алайкас-салом. Эй Убай, мен сени чақирганимда жавоб беришингни нима тўсди?» дедилар. У: «Эй Расулуллоҳ, мен намозда эдим», деди. У зот: «Аллоҳ менга ваҳий қилган нарсада: {Аллоҳ ва Пайғамбар сизларни сизга ҳаёт берадиган нарсага чақирган вақтда, уларга жавоб беринг} (Анфол 24) деган оятни топмадингми?» дедилар. У: «Ҳа (топдим), Аллоҳ хоҳласа, бошқа қайтармайман», деди. У зот: «Сенга Тавротда ҳам, Инжилда ҳам, Забурда ҳам, Фурқонда ҳам унга ўхшаши нозил қилинмаган бир сурани ўргатишимни хоҳлайсанми?» дедилар. У: «Ҳа, эй Расулуллоҳ», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Намозда қандай ўқийсан?» дедилар. У Уммул-Қуръонни (Фотиҳани) ўқиди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жоним қўлида бўлган Зот ила қасамки, на Тавротда, на Инжилда, на Забурда ва на Фурқонда унга ўхшаши нозил қилинмаган. У — такрор ўқиладиган етти (оят) ва менга ато этилган Улуғ Қуръондир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Анас ибн Молик ва Абу Саид ибнул-Муаллодан ҳам (ривоят) бор.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَعَلَّمُوا الْقُرْآنَ فَاقْرَءُوهُ فَإِن مثل الْقُرْآن لمن تعلم وَقَامَ بِهِ كَمثل جراب محشو مسكا يفوح رِيحُهُ كُلَّ مَكَانٍ وَمَثَلُ مَنْ تَعَلَّمَهُ فَرَقَدَ وَهُوَ فِي جَوْفِهِ كَمَثَلِ جِرَابٍ أُوكِئَ عَلَى مسك» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni oʻrganinglar, uni oʻqinglar va uxlanglar. Zero, Qurʼonning va uni oʻrganib, unga amal qilgan kishining misoli misk toʻldirilgan xaltaga oʻxshaydi, uning hidi har tomonga taraladi. Uni oʻrganib, soʻng Qurʼon dilida boʻlgani holda uxlab qolgan kishining misoli esa miskning ustidan bogʻlab qoʻyilgan xaltaga oʻxshaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни ўрганинглар, уни ўқинглар ва ухланглар. Зеро, Қуръоннинг ва уни ўрганиб, унга амал қилган кишининг мисоли миск тўлдирилган халтага ўхшайди, унинг ҳиди ҳар томонга таралади. Уни ўрганиб, сўнг Қуръон дилида бўлгани ҳолда ухлаб қолган кишининг мисоли эса мискнинг устидан боғлаб қўйилган халтага ўхшайди», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَرَأَ (حم) الْمُؤْمِنَ إِلَى (إِلَيْهِ الْمَصِيرُ) وَآيَةَ الْكُرْسِيِّ حِينَ يُصْبِحُ حُفِظَ بِهِمَا حَتَّى يُمْسِيَ. وَمَنْ قَرَأَ بِهِمَا حِينَ يُمْسِي حُفِظَ بهما حَتَّى يصبح ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ والدرامي وَقَالَ التِّرْمِذِيّ هَذَا حَدِيث غَرِيب

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim tongda Ha Mim al-Muʼminni (Gʻofir surasini) {ilayhil-masiyr} — (qaytish faqat Ungadir) (Gʻofir 1-3) (oyatigacha) va Oyatul-Kursiyni oʻqisa, kechgacha shu ikkisi bilan asralur. Kim ularni kechqurun oʻqisa, tonggacha shu ikkisi bilan asralur», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Baʼzi ilm ahli Abdurrahmon ibn Abu Bakr ibn Abu Mulayka al-Mulaykiy haqida uning hifzi (yodlash quvvati) jihatidan (tanqidiy) gapirgan. Zuroro ibn Musʼab esa Abdurrahmon ibn Avfning oʻgʻli boʻlib, u Abu Musʼab al-Madaniyning bobosidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким тонгда Ҳа Мим ал-Муъминни (Ғофир сурасини) {илайҳил-масийр} — (қайтиш фақат Унгадир) (Ғофир 1-3) (оятигача) ва Оятул-Курсийни ўқиса, кечгача шу иккиси билан асралур. Ким уларни кечқурун ўқиса, тонггача шу иккиси билан асралур», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Баъзи илм аҳли Абдурраҳмон ибн Абу Бакр ибн Абу Мулайка ал-Мулайкий ҳақида унинг ҳифзи (ёдлаш қуввати) жиҳатидан (танқидий) гапирган. Зуроро ибн Мусъаб эса Абдурраҳмон ибн Авфнинг ўғли бўлиб, у Абу Мусъаб ал-Маданийнинг бобосидир.

وَعَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ كتب كتابا قبل أَن يخلق السَّمَوَات وَالْأَرْضَ بِأَلْفَيْ عَامٍ أَنْزَلَ مِنْهُ آيَتَيْنِ خَتَمَ بِهِمَا سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَلَا تُقْرَآنِ فِي دَارٍ ثَلَاثَ لَيَالٍ فَيَقْرَبَهَا الشَّيْطَانُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, Alloh osmonlar va yerni yaratishidan ikki ming yil avval bir kitob yozdi va undan ikki oyatni nozil qilib, Baqara surasini ular bilan yakunladi. Bir uyda uch kecha (davomida) ular oʻqilsa, unga shayton yaqinlashmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, Аллоҳ осмонлар ва ерни яратишидан икки минг йил аввал бир китоб ёзди ва ундан икки оятни нозил қилиб, Бақара сурасини улар билан якунлади. Бир уйда уч кеча (давомида) улар ўқилса, унга шайтон яқинлашмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَن أبي الدَّرْدَاء قَالَ ك قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَرَأَ ثَلَاثَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ الْكَهْفِ عُصِمَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim Kahf (surasi)ning boshidan uchta oyatni oʻqisa, Dajjol fitnasidan saqlanadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким Каҳф (сураси)нинг бошидан учта оятни ўқиса, Дажжол фитнасидан сақланади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ قَلْبًا وَقَلْبُ الْقُرْآنِ (يس) وَمَنْ قَرَأَ (يس) كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِقِرَاءَتِهَا قِرَاءَةَ الْقُرْآنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيب

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, har bir narsaning qalbi bor, Qurʼonning qalbi esa Yosindir. Kim Yosinni oʻqisa, Alloh unga uni oʻqigani uchun Qurʼonni oʻn marta oʻqigan (savobini) yozadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Humayd ibn Abdurrahmonning hadisidangina bilamiz. Basrada Qatodaning hadisini faqat shu jihatdangina biladilar. Horun Abu Muhammad esa nomaʼlum (majhul) shayxdir. Bu bobda Abu Bakr Siddiqdan ham (rivoyat) bor, biroq u isnodi jihatidan sahih emas, uning isnodi zaifdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, ҳар бир нарсанинг қалби бор, Қуръоннинг қалби эса Ёсиндир. Ким Ёсинни ўқиса, Аллоҳ унга уни ўқигани учун Қуръонни ўн марта ўқиган (савобини) ёзади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳумайд ибн Абдурраҳмоннинг ҳадисидангина биламиз. Басрада Қатоданинг ҳадисини фақат шу жиҳатдангина биладилар. Ҳорун Абу Муҳаммад эса номаълум (мажҳул) шайхдир. Бу бобда Абу Бакр Сиддиқдан ҳам (ривоят) бор, бироқ у исноди жиҳатидан саҳиҳ эмас, унинг исноди заифдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَرَأَ (طه) و (يس) قبل أَن يخلق السَّمَوَات وَالْأَرْضَ بِأَلْفِ عَامٍ فَلَمَّا سَمِعَتِ الْمَلَائِكَةُ الْقُرْآنَ قَالَتْ طُوبَى لِأُمَّةٍ يَنْزِلُ هَذَا عَلَيْهَا وَطُوبَى لِأَجْوَافٍ تَحْمِلُ هَذَا وَطُوبَى لِأَلْسِنَةٍ تَتَكَلَّمُ بِهَذَا» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh tabaroka va taolo bir bandani sevsa, Jibrilga nido qilib: ‹Albatta, Alloh falon (kishi)ni sevdi; bas, sen ham uni sev›, deydi. Bas, Jibril uni sevadi. Soʻng Jibril osmonda nido qilib: ‹Albatta, Alloh falon (kishi)ni sevdi; bas, sizlar ham uni sevinglar›, deydi. Bas, osmon ahli uni sevadi; soʻng unga yer ahli ichida (ham) qabul (mehr-muhabbat) qoʻyiladi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ табарока ва таоло бир бандани севса, Жибрилга нидо қилиб: ‹Албатта, Аллоҳ фалон (киши)ни севди; бас, сен ҳам уни сев›, дейди. Бас, Жибрил уни севади. Сўнг Жибрил осмонда нидо қилиб: ‹Албатта, Аллоҳ фалон (киши)ни севди; бас, сизлар ҳам уни севинглар›, дейди. Бас, осмон аҳли уни севади; сўнг унга ер аҳли ичида (ҳам) қабул (меҳр-муҳаббат) қўйилади», дедилар.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَرَأَ (حم) الدُّخَانِ فِي لَيْلَةٍ أَصْبَحَ يَسْتَغْفِرُ لَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيث غَرِيب وَعمر بن أبي خَثْعَمٍ الرَّاوِي يُضَعَّفُ وَقَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي الْبُخَارِيَّ هُوَ مُنكر الحَدِيث

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Ha Mim ad-Duxonni kechasi oʻqisa, tongda yetmish ming farishta uning uchun magʻfirat soʻraydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu jihatdangina bilamiz. Umar ibn Abu Xasʼam esa zaif sanaladi. Muhammad (al-Buxoriy) aytdi: U munkarul-hadisdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Ҳа Мим ад-Духонни кечаси ўқиса, тонгда етмиш минг фаришта унинг учун мағфират сўрайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу жиҳатдангина биламиз. Умар ибн Абу Хасъам эса заиф саналади. Муҳаммад (ал-Бухорий) айтди: У мункарул-ҳадисдир.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَرَأَ (حم) الدُّخَانِ فِي لَيْلَةِ الْجُمْعَةِ غُفِرَ لَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَهِشَام أَبُو الْمِقْدَام الرَّاوِي يضعف

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kechasida ‹Hamim Duxon›ni oʻqisa, u kishi magʻfirat qilinadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl bilangina bilamiz. Hishom Abulmiqdom zaif sanaladi, Hasan esa Abu Hurayradan eshitmagan. Buni Ayyub, Yunus ibn Ubayd va Ali ibn Zayd ham shunday aytishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума кечасида ‹Ҳамим Духон›ни ўқиса, у киши мағфират қилинади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўл билангина биламиз. Ҳишом Абулмиқдом заиф саналади, Ҳасан эса Абу Ҳурайрадан эшитмаган. Буни Айюб, Юнус ибн Убайд ва Али ибн Зайд ҳам шундай айтишган.

وَعَنِ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ الْمُسَبِّحَاتِ قَبْلَ أَنْ يَرْقُدَ يَقُولُ: «إِنَّ فِيهِنَّ آيَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ آيَةٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ. وَرَوَاهُ الدَّارِمِيُّ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ مُرْسَلًا. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Irbod ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uxlashdan oldin Musabbihotlarni (tasbeh bilan boshlanuvchi suralarni) oʻqir va: «Albatta, ularning ichida mingta oyatdan yaxshiroq bir oyat bordir», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ирбод ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ухлашдан олдин Мусаббиҳотларни (тасбеҳ билан бошланувчи сураларни) ўқир ва: «Албатта, уларнинг ичида мингта оятдан яхшироқ бир оят бордир», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِنَّ سُورَةً فِي الْقُرْآنِ ثَلَاثُونَ آيَةً شَفَعَتْ لِرَجُلٍ حَتَّى غُفِرَ لَهُ وَهِيَ: (تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ) رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonda oʻttiz oyatli bir sura bor, u bir kishiga to magʻfirat qilingunicha shafoat qildi. U — {Butun borliq ustidagi hokimlik Oʻz Qoʻlida boʻlgan Zot barakotli-buyukdir} (surasi)dir», dedilar. Ahmad, Termiziy, Abu Dovud, Nasoiy va Ibn Moja rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонда ўттиз оятли бир сура бор, у бир кишига то мағфират қилингунича шафоат қилди. У — {Бутун борлиқ устидаги ҳокимлик Ўз Қўлида бўлган Зот баракотли-буюкдир} (сураси)дир», дедилар. Аҳмад, Термизий, Абу Довуд, Насоий ва Ибн Можа ривоят қилишган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: ضَرَبَ بَعْضِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خِبَاءَهُ عَلَى قَبْرٍ وَهُوَ لَا يَحْسَبُ أَنَّهُ قَبْرٌ فَإِذَا فِيهِ إِنْسَان يَقْرَأُ سُورَةَ (تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ) حَتَّى خَتَمَهَا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هِيَ الْمَانِعَةُ هِيَ الْمُنْجِيَةُ تُنْجِيهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْر» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيث غَرِيب

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning sahobalaridan biri qabr ustiga chodirini tikdi, u uning qabr ekanini bilmasdi. Birdan chodir ichida bir kishi ‹Tabaarakallaziy biyadihil-mulk› surasini oxirigacha oʻqib turganini eshitdi. U Nabiy ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, men chodirimni bir qabr ustiga tikdim, uning qabr ekanini bilmagandim. Birdan chodir ichida bir kishi ‹Tabaarakal-mulk› surasini oxirigacha oʻqiyotganini eshitdim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U (sura) toʻsuvchidir, u qutqaruvchidir, uni qabr azobidan qutqaradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu bobda Abu Hurayradan ham (rivoyat) bor.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири қабр устига чодирини тикди, у унинг қабр эканини билмасди. Бирдан чодир ичида бир киши ‹Табааракаллазий биядиҳил-мулк› сурасини охиригача ўқиб турганини эшитди. У Набий ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен чодиримни бир қабр устига тикдим, унинг қабр эканини билмагандим. Бирдан чодир ичида бир киши ‹Табааракал-мулк› сурасини охиригача ўқиётганини эшитдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У (сура) тўсувчидир, у қутқарувчидир, уни қабр азобидан қутқаради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоят) бор.

وَعَنْ جَابِرٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ لَا يَنَامُ حَتَّى يَقْرَأَ: (آلم تَنْزِيل) و (تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ) رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ. وَكَذَا فِي شرح السّنة. وَفِي المصابيح

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ {Alif, Lom, Mim. Tanziyl} (Sajda surasi) va {Tabaarakallaziy biyadihil-mulk} (Mulk surasi)ni oʻqimaguncha uxlamas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni bir nechta (rovi) Lays ibn Abu Sulaymdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Uni Mugʻiyra ibn Muslim ham Abuz-Zubayrdan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Zuhayr esa rivoyat qilib aytdi: Men Abuz-Zubayrga: «Sen Jobirdan bu hadisni zikr qilganini eshitganmisan?» dedim. Abuz-Zubayr: «Buni menga faqat Safvon yoki Ibn Safvon xabar bergan», dedi. Goʻyo Zuhayr bu hadis Abuz-Zubayrdan, u Jobirdan boʻlishini inkor qilgandek edi. Tovus aytdi: Bu ikki (sura) Qurʼonning har bir surasidan yetmish hasana bilan ortiqdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ {Алиф, Лом, Мим. Танзийл} (Сажда сураси) ва {Табааракаллазий биядиҳил-мулк} (Мулк сураси)ни ўқимагунча ухламас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни бир нечта (рови) Лайс ибн Абу Сулаймдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Уни Муғийра ибн Муслим ҳам Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган. Зуҳайр эса ривоят қилиб айтди: Мен Абуз-Зубайрга: «Сен Жобирдан бу ҳадисни зикр қилганини эшитганмисан?» дедим. Абуз-Зубайр: «Буни менга фақат Сафвон ёки Ибн Сафвон хабар берган», деди. Гўё Зуҳайр бу ҳадис Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан бўлишини инкор қилгандек эди. Товус айтди: Бу икки (сура) Қуръоннинг ҳар бир сурасидан етмиш ҳасана билан ортиқдир.

وَعَن ابْن عَبَّاس وَأنس بن مَالك رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَا: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: (إِذا زلزلت) تعدل نصف الْقُرْآن (قل هُوَ الله أحد) تعدل ثلث الْقُرْآن و (قل يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ) تَعْدِلُ رُبْعَ الْقُرْآنِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «{Izaa zulzilat} Qurʼonning yarmiga teng boʻladi, {Qul huvallohu ahad} Qurʼonning uchdan biriga teng boʻladi va {Qul yaa ayyuhal-kaafiruun} Qurʼonning chorak qismiga teng boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Yamon ibn Mugʻiyra hadisi orqaligina bilamiz.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «{Изаа зулзилат} Қуръоннинг ярмига тенг бўлади, {Қул ҳуваллоҳу аҳад} Қуръоннинг учдан бирига тенг бўлади ва {Қул яа айюҳал-каафируун} Қуръоннинг чорак қисмига тенг бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ямон ибн Муғийра ҳадиси орқалигина биламиз.

وَعَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ: أَعُوذُ بِاللَّهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ فَقَرَأَ ثَلَاثَ آيَاتٍ مِنْ آخِرِ سُورَةِ (الْحَشْرِ) وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يُصَلُّونَ عَلَيْهِ حَتَّى يُمْسِيَ وَإِنْ مَاتَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ مَاتَ شَهِيدًا. وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ بِتِلْكَ الْمَنْزِلَةِ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ. وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim tongga kirganda uch marta ‹Aʼuuzu billaahis-Samiiʼil-Aliimi minash-shaytoonir-rojiim› desa va Hashr surasining oxiridan uch oyatni oʻqisa, Alloh unga yetmish ming farishtani vakil qiladiki, ular kun botgunicha unga salavot aytadilar. Agar u oʻsha kuni vafot etsa, shahid boʻlib oʻladi. Kim buni oqshomga kirganda aytsa, u ham xuddi shu martabada boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким тонгга кирганда уч марта ‹Аъуузу биллааҳис-Самииъил-Алиими минаш-шайтоонир-рожиим› деса ва Ҳашр сурасининг охиридан уч оятни ўқиса, Аллоҳ унга етмиш минг фариштани вакил қиладики, улар кун ботгунича унга салавот айтадилар. Агар у ўша куни вафот этса, шаҳид бўлиб ўлади. Ким буни оқшомга кирганда айтса, у ҳам худди шу мартабада бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.

وَعَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَتَيْ مَرَّةٍ (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) مُحِيَ عَنْهُ ذُنُوبُ خَمْسِينَ سَنَةً إِلَّا أَنْ يَكُونَ عَلَيْهِ دَيْنٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَالدَّارِمِيُّ وَفِي رِوَايَتِهِ «خَمْسِينَ مَرَّةٍ» وَلَمْ يَذْكُرْ «إِلَّا أَنْ يَكُونَ عَلَيْهِ دين»

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim har kuni {Qul huvallohu ahad}ni ikki yuz marta oʻqisa, undan ellik yillik gunohlar oʻchiriladi, faqat uning zimmasida qarz boʻlmasa», dedilar. Yana shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadi): U zot: «Kim oʻrniga (uxlash uchun) yotmoqchi boʻlib, oʻng yoni bilan yotsa, soʻng {Qul huvallohu ahad}ni yuz marta oʻqisa, qiyomat kuni boʻlganida Robb unga: ‹Ey bandam, oʻng tomoningdan jannatga kir›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Sobitdan, u Anasdan (rivoyatida) gʻaribdir. Bu hadis Sobitdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким ҳар куни {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни икки юз марта ўқиса, ундан эллик йиллик гуноҳлар ўчирилади, фақат унинг зиммасида қарз бўлмаса», дедилар. Яна шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинади): У зот: «Ким ўрнига (ухлаш учун) ётмоқчи бўлиб, ўнг ёни билан ётса, сўнг {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни юз марта ўқиса, қиёмат куни бўлганида Робб унга: ‹Эй бандам, ўнг томонингдан жаннатга кир›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Собитдан, у Анасдан (ривоятида) ғарибдир. Бу ҳадис Собитдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.

وَعَنْ أَنَسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " مِنْ أَرَادَ أَنْ يَنَامَ عَلَى فِرَاشِهِ فَنَامَ عَلَى يَمِينِهِ ثُمَّ قَرَأَ مِائَةَ مَرَّةٍ (قل هُوَ الله أحد) إِذا كَانَ يَوْم الْقِيَامَةِ يَقُولُ لَهُ الرَّبُّ: يَا عَبْدِي ادْخُلْ عَلَى يَمِينِكَ الْجَنَّةَ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim har kuni {Qul huvallohu ahad}ni ikki yuz marta oʻqisa, undan ellik yillik gunohlar oʻchiriladi, faqat uning zimmasida qarz boʻlmasa», dedilar. Yana shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadi): U zot: «Kim oʻrniga (uxlash uchun) yotmoqchi boʻlib, oʻng yoni bilan yotsa, soʻng {Qul huvallohu ahad}ni yuz marta oʻqisa, qiyomat kuni boʻlganida Robb unga: ‹Ey bandam, oʻng tomoningdan jannatga kir›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Sobitdan, u Anasdan (rivoyatida) gʻaribdir. Bu hadis Sobitdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким ҳар куни {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни икки юз марта ўқиса, ундан эллик йиллик гуноҳлар ўчирилади, фақат унинг зиммасида қарз бўлмаса», дедилар. Яна шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинади): У зот: «Ким ўрнига (ухлаш учун) ётмоқчи бўлиб, ўнг ёни билан ётса, сўнг {Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни юз марта ўқиса, қиёмат куни бўлганида Робб унга: ‹Эй бандам, ўнг томонингдан жаннатга кир›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Собитдан, у Анасдан (ривоятида) ғарибдир. Бу ҳадис Собитдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلًا يَقْرَأُ (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) فَقَالَ: «وَجَبَتْ» قُلْتُ: وَمَا وَجَبَتْ؟ قَالَ: «الْجنَّة» . رَوَاهُ مَالك وَالتِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining {Ayting: ‹U — Alloh yagonadir›} (surasi)ni oʻqiyotganini eshitib: «Vojib boʻldi», dedilar. Men: «Nima vojib boʻldi?» deb soʻradim. U zot: «Jannat», dedilar. Molik, Termiziy va Nasoiy rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг {Айтинг: ‹У — Аллоҳ ягонадир›} (сураси)ни ўқиётганини эшитиб: «Вожиб бўлди», дедилар. Мен: «Нима вожиб бўлди?» деб сўрадим. У зот: «Жаннат», дедилар. Молик, Термизий ва Насоий ривоят қилишган.

وَعَنْ فَرْوَةَ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ أَبِيهِ: أَنَّهُ قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلِّمْنِي شَيْئًا أَقُولُهُ إِذَا أَوَيْتُ إِلَى فِرَاشِي. فَقَالَ: «اقْرَأْ (قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ) فَإِنَّهَا بَرَاءَةٌ مِنَ الشِّرْكِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد والدارمي

Farva ibn Navfal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, menga oʻrnimga yotganimda aytadigan biror narsani oʻrgating», dedi. U zot: «{Qul yaa ayyuhal-kaafiruun}ni oʻqi, chunki u shirkdan poklanishdir», dedilar. Shuʼba: «(Abu Ishoq) baʼzan ‹bir marta› der, baʼzan esa buni aytmas edi», dedi. (Yana bir yoʻl bilan) Farva ibn Navfaldan, u otasidan rivoyat qilinishicha, u Nabiy ﷺning huzurlariga kelgan, deb shunga oʻxshash maʼnoda zikr qildi — va bu sahihroqdir. Abu Iso aytdi: Zuhayr ham bu hadisni Abu Ishoqdan, u Farva ibn Navfaldan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan, bu esa Shuʼbaning hadisidan koʻra mosroq va sahihroqdir. Abu Ishoqning shogirdlari bu hadisda ixtilofga tushganlar. Bu hadis bu yoʻldan boshqa tarzda ham rivoyat qilingan: uni Abdurahmon ibn Navfal otasidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan; Abdurahmon esa Farva ibn Navfalning ukasidir.Фарва ибн Навфал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ўрнимга ётганимда айтадиган бирор нарсани ўргатинг», деди. У зот: «{Қул яа айюҳал-каафируун}ни ўқи, чунки у ширкдан покланишдир», дедилар. Шуъба: «(Абу Ишоқ) баъзан ‹бир марта› дер, баъзан эса буни айтмас эди», деди. (Яна бир йўл билан) Фарва ибн Навфалдан, у отасидан ривоят қилинишича, у Набий ﷺнинг ҳузурларига келган, деб шунга ўхшаш маънода зикр қилди — ва бу саҳиҳроқдир. Абу Исо айтди: Зуҳайр ҳам бу ҳадисни Абу Ишоқдан, у Фарва ибн Навфалдан, у отасидан, у Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилган, бу эса Шуъбанинг ҳадисидан кўра мосроқ ва саҳиҳроқдир. Абу Ишоқнинг шогирдлари бу ҳадисда ихтилофга тушганлар. Бу ҳадис бу йўлдан бошқа тарзда ҳам ривоят қилинган: уни Абдураҳмон ибн Навфал отасидан, у Набий ﷺдан ривоят қилган; Абдураҳмон эса Фарва ибн Навфалнинг укасидир.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: بَيْنَا أَنَا سير مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الْجُحْفَةِ وَالْأَبْوَاءِ إِذْ غَشِيَتْنَا رِيحٌ وَظُلْمَةٌ شَدِيدَةٌ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَوِّذُ ب (أعوذ بِرَبّ الفلق) و (أعوذ بِرَبِّ النَّاسِ) وَيَقُولُ: «يَا عُقْبَةُ تَعَوَّذْ بِهِمَا فَمَا تَعَوَّذَ مُتَعَوِّذٌ بِمِثْلِهِمَا» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Men Rasululloh ﷺ bilan Juhfa va Abvo oraligʻida ketayotgan edim, birdan bizni shamol va qattiq zulmat qoplab oldi. Shunda Rasululloh ﷺ {Aʼuzu birobbil falaq} va {Aʼuzu birobbin-nas} bilan panoh tilay boshladilar va: «Ey Uqba, bu ikkalasi bilan panoh tila, chunki hech bir panoh tilovchi shu ikkisiga oʻxshash narsa bilan panoh tilamagan» dedilar. U dedi: Men u zotning namozda bizga shu ikkalasini imom boʻlib oʻqiganlarini eshitdim.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Жуҳфа ва Абво оралиғида кетаётган эдим, бирдан бизни шамол ва қаттиқ зулмат қоплаб олди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ {Аъузу бироббил фалақ} ва {Аъузу бироббин-нас} билан паноҳ тилай бошладилар ва: «Эй Уқба, бу иккаласи билан паноҳ тила, чунки ҳеч бир паноҳ тиловчи шу иккисига ўхшаш нарса билан паноҳ тиламаган» дедилар. У деди: Мен у зотнинг намозда бизга шу иккаласини имом бўлиб ўқиганларини эшитдим.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبِيبٍ قَالَ: خَرَجْنَا فِي لَيْلَةِ مَطَرٍ وَظُلْمَةٍ شَدِيدَةٍ نَطْلُبُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَدْرَكْنَاهُ فَقَالَ: «قُلْ» . قُلْتُ مَا أَقُولُ؟ قَالَ: « (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ حِينَ تُصْبِحُ وَحِينَ تُمْسِي ثَلَاثَ مَرَّاتٍ تَكْفِيكَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ

Muhammad ibn al-Musaffo bizga aytib berib, bizga Ibn Abu Fudayk aytib berib, dedi: Menga Ibn Abu Ziʼb xabar berib, u Abu Asid al-Barroddan, u Muoz ibn Abdulloh ibn Xubaybdan, u otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: «Biz yomgʻirli va juda qorongʻu kechada Rasululloh ﷺni bizga namoz oʻqib berishlari uchun izlab chiqdik. Soʻng u zotga yetib oldik. U zot: ‹Namoz oʻqidingizmi?›, dedilar. Men hech narsa demadim. U zot: ‹Ayt›, dedilar. Men hech narsa demadim. Soʻng u zot yana: ‹Ayt›, dedilar. Men yana hech narsa demadim. Soʻng u zot: ‹Ayt›, dedilar. Shunda men: ‹Ey Rasululloh, nima deyin?›, dedim. U zot: ‹{Qul huvallohu ahad}ni va muavvizataynni (yaʼni Falaq va Nos suralarini) kechqurun va tongda uch martadan oʻqi, ular senga har bir narsadan yetarli boʻladi›, dedilar».Муҳаммад ибн ал-Мусаффо бизга айтиб бериб, бизга Ибн Абу Фудайк айтиб бериб, деди: Менга Ибн Абу Зиъб хабар бериб, у Абу Асид ал-Барроддан, у Муоз ибн Абдуллоҳ ибн Хубайбдан, у отасидан ривоят қилади. У айтди: «Биз ёмғирли ва жуда қоронғу кечада Расулуллоҳ ﷺни бизга намоз ўқиб беришлари учун излаб чиқдик. Сўнг у зотга етиб олдик. У зот: ‹Намоз ўқидингизми?›, дедилар. Мен ҳеч нарса демадим. У зот: ‹Айт›, дедилар. Мен ҳеч нарса демадим. Сўнг у зот яна: ‹Айт›, дедилар. Мен яна ҳеч нарса демадим. Сўнг у зот: ‹Айт›, дедилар. Шунда мен: ‹Эй Расулуллоҳ, нима дейин?›, дедим. У зот: ‹{Қул ҳуваллоҳу аҳад}ни ва муаввизатайнни (яъни Фалақ ва Нос сураларини) кечқурун ва тонгда уч мартадан ўқи, улар сенга ҳар бир нарсадан етарли бўлади›, дедилар».

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرَأُ سُورَةَ (هُودٍ) أَوْ سُورَةَ (يُوسُفَ) ؟ قَالَ: " لَنْ تَقْرَأَ شَيْئًا أَبْلَغَ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) رَوَاهُ أَحْمد وَالنَّسَائِيّ والدارمي

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ning ortlaridan yurdim, u zot ulov ustida edilar. Qoʻlimni u zotning oyoqlariga qoʻyib: ‹Ey Rasululloh, menga Hud surasi bilan Yusuf surasini oʻqiting›, dedim. Shunda u zot: ‹Sen Alloh huzurida {Ayting: panoh soʻrayman tong Robbisidan} va {Ayting: panoh soʻrayman odamlar Robbisidan} suralaridan koʻra taʼsirliroq narsani hech oʻqimaysan›, dedilar».Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларидан юрдим, у зот улов устида эдилар. Қўлимни у зотнинг оёқларига қўйиб: ‹Эй Расулуллоҳ, менга Ҳуд сураси билан Юсуф сурасини ўқитинг›, дедим. Шунда у зот: ‹Сен Аллоҳ ҳузурида {Айтинг: паноҳ сўрайман тонг Роббисидан} ва {Айтинг: паноҳ сўрайман одамлар Роббисидан} сураларидан кўра таъсирлироқ нарсани ҳеч ўқимайсан›, дедилар».

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَعْرِبُوا الْقُرْآنَ وَاتَّبِعُوا غَرَائِبَهُ وَغَرَائِبُهُ فَرَائِضُهُ وَحُدُودُهُ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni (toʻgʻri, aniq) iʼrob bilan oʻqinglar va uning gʻaroyib (nodir) soʻzlariga ergashinglar; uning gʻaroyibliklari — farzlari va hududlaridir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни (тўғри, аниқ) иъроб билан ўқинглар ва унинг ғаройиб (нодир) сўзларига эргашинглар; унинг ғаройибликлари — фарзлари ва ҳудудларидир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «قِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي الصَّلَاةِ أَفْضَلُ مِنْ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ فِي غَيْرِ الصَّلَاةِ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ فِي غَيْرِ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ مِنَ التَّسْبِيحِ وَالتَّكْبِيرِ وَالتَّسْبِيحُ أَفْضَلُ مِنَ الصَّدَقَةِ وَالصَّدَقَةُ أَفْضَلُ مِنَ الصَّوْمِ وَالصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّارِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Namozda Qurʼon oʻqish namozdan tashqarida Qurʼon oʻqishdan afzaldir, namozdan tashqarida Qurʼon oʻqish tasbeh va takbirdan afzaldir, tasbeh sadaqadan afzaldir, sadaqa roʻzadan afzaldir, roʻza esa doʻzaxdan (saqlovchi) qalqondir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Намозда Қуръон ўқиш намоздан ташқарида Қуръон ўқишдан афзалдир, намоздан ташқарида Қуръон ўқиш тасбеҳ ва такбирдан афзалдир, тасбеҳ садақадан афзалдир, садақа рўзадан афзалдир, рўза эса дўзахдан (сақловчи) қалқондир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «قِرَاءَةُ الرَّجُلِ الْقُرْآنَ فِي غَيْرِ الْمُصْحَفِ أَلْفُ دَرَجَةٍ وَقِرَاءَتُهُ فِي الْمُصحف تضعف عل ذَلِك إِلَى ألفي دَرَجَة» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Aws as-Saqafiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining Qurʼonni mushafsiz (yoddan) oʻqishi ming daraja, mushafdan oʻqishi esa bundan ikki barobar — ikki ming darajagacha (savob) boʻladi», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab ul-iymon»da rivoyat qilgan.Аwс ас-Сақафий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг Қуръонни мушафсиз (ёддан) ўқиши минг даража, мушафдан ўқиши эса бундан икки баробар — икки минг даражагача (савоб) бўлади», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ул-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَصْدَأُ كَمَا يَصْدَأُ الْحَدِيدُ إِذَا أَصَابَهُ الْمَاءُ» . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا جِلَاؤُهَا؟ قَالَ: «كَثْرَةُ ذِكْرِ الْمَوْتِ وَتِلَاوَةِ الْقُرْآنِ» . رَوَى الْبَيْهَقِيُّ الْأَحَادِيثَ الْأَرْبَعَةَ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu qalblar temirga suv tegib zanglaganidek zanglaydi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, uning sayqali nima?» deb soʻraldi. U zot: «Oʻlimni koʻp eslash va Qurʼon tilovat qilishdir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу қалблар темирга сув тегиб занглаганидек занглайди», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг сайқали нима?» деб сўралди. У зот: «Ўлимни кўп эслаш ва Қуръон тиловат қилишдир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ أَيْفَعَ بْنِ عَبْدٍ الْكَلَاعِيِّ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ سُورَةِ الْقُرْآنِ أَعْظَمُ؟ قَالَ: (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) قَالَ: فَأَيُّ آيَةٍ فِي الْقُرْآنِ أَعْظَمُ؟ قَالَ: آيَةُ الْكُرْسِيِّ (اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ) قَالَ: فَأَيُّ آيَةٍ يَا نَبِيَّ اللَّهِ تُحِبُّ أَنْ تُصِيبَكَ وَأُمَّتَكَ؟ قَالَ: «خَاتِمَةُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ فَإِنَّهَا مِنْ خَزَائِنِ رَحْمَةِ اللَّهِ تَعَالَى مِنْ تَحْتِ عَرْشِهِ أَعْطَاهَا هَذِهِ الْأُمَّةَ لَمْ تتْرك خيرا من يخر الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ إِلَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ» . رَوَاهُ الدَّارِمِيُّ

Ayfaʼ ibn Abd al-Kalaiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, Qurʼonning qaysi surasi eng ulugʻ?» dedi. U zot ﷺ: {Qul huvallohu ahad} (Ixlos surasi), dedilar. U: «Qurʼondagi qaysi oyat eng ulugʻ?» dedi. U zot: «Oyatul Kursiy: {Allohu la ilaha illa huval hayyul qoyyum}» (Baqara surasi, 255), dedilar. U: «Ey Allohning Nabiysi, oʻzingizga va ummatingizga qaysi oyat yetishini yaxshi koʻrasiz?» dedi. U zot: «Baqara surasining oxiri, chunki u Alloh taoloning Arshi ostidagi rahmat xazinalaridandir. Alloh uni bu ummatga ato etdi. U dunyo va oxiratning biror yaxshiligini qamrab olmay qoldirmadi», dedilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Айфаъ ибн Абд ал-Калаий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, Қуръоннинг қайси сураси энг улуғ?» деди. У зот ﷺ: {Қул ҳуваллоҳу аҳад} (Ихлос сураси), дедилар. У: «Қуръондаги қайси оят энг улуғ?» деди. У зот: «Оятул Курсий: {Аллоҳу ла илаҳа илла ҳувал ҳайюл қойюм}» (Бақара сураси, 255), дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ўзингизга ва умматингизга қайси оят етишини яхши кўрасиз?» деди. У зот: «Бақара сурасининг охири, чунки у Аллоҳ таолонинг Арши остидаги раҳмат хазиналаридандир. Аллоҳ уни бу умматга ато этди. У дунё ва охиратнинг бирор яхшилигини қамраб олмай қолдирмади», дедилар. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ مُرْسَلًا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «فِي فَاتِحَةِ الْكِتَابِ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ وَالْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Abd al-Malik ibn Umayr (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Fotihatul Kitobda har bir dard uchun shifo bordir», dedilar. Dorimiy va Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Абд ал-Малик ибн Умайр (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фотиҳатул Китобда ҳар бир дард учун шифо бордир», дедилар. Доримий ва Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: مَنْ قَرَأَ آخِرَ آلِ عِمْرَانَ فِي لَيْلَة كتب لَهُ قيام لَيْلَة. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim bir kechada Oli Imronning oxirini oʻqisa, unga bir kechani (ibodat bilan) qoim boʻlish (savobi) yoziladi». Dorimiy rivoyat qilgan.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким бир кечада Оли Имроннинг охирини ўқиса, унга бир кечани (ибодат билан) қоим бўлиш (савоби) ёзилади». Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ مَكْحُولٍ قَالَ: مَنْ قَرَأَ سُورَةَ آلِ عِمْرَانَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ صَلَّتْ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ إِلَى اللَّيْل. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Maxul (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Kim juma kuni Oli Imron surasini oʻqisa, kechgacha farishtalar unga (rahmat) duo qiladi». Dorimiy rivoyat qilgan.Махул (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Ким жума куни Оли Имрон сурасини ўқиса, кечгача фаришталар унга (раҳмат) дуо қилади». Доримий ривоят қилган.

وَعَن جُبَير بن نفير رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ اللَّهَ خَتَمَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ بِآيَتَيْنِ أُعْطِيتُهُمَا مِنْ كَنْزِهِ الَّذِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَعَلَّمُوهُنَّ وَعَلِّمُوهُنَّ نِسَاءَكُمْ فَإِنَّهَا صَلَاةٌ وقربان وَدُعَاء» . رَوَاهُ الدِّرَامِي مُرْسلا

Jubayr ibn Nufayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh Baqara surasini ikki oyat bilan yakunladi, ularni Arsh ostidagi xazinasidan menga berdi. Bas, ularni oʻrganinglar va ayollaringizga ham oʻrgatinglar, chunki ular namoz, (Allohga) yaqinlik vositasi va duodir», dedilar. Dorimiy mursal tarzda rivoyat qilgan.Жубайр ибн Нуфайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ Бақара сурасини икки оят билан якунлади, уларни Арш остидаги хазинасидан менга берди. Бас, уларни ўрганинглар ва аёлларингизга ҳам ўргатинглар, чунки улар намоз, (Аллоҳга) яқинлик воситаси ва дуодир», дедилар. Доримий мурсал тарзда ривоят қилган.

وَعَن كَعْب رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم قَالَ: «اقرؤوا سُورَة هود يَوْم الْجُمُعَة» . رَوَاهُ الدِّرَامِي مُرْسلا

Kaʼb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni Hud surasini oʻqinglar», dedilar. Dorimiy mursal tarzda rivoyat qilgan.Каъб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни Ҳуд сурасини ўқинглар», дедилар. Доримий мурсал тарзда ривоят қилган.

وَعَنْ أَبِي سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «من قَرَأَ سُورَة الْكَهْف فِي يَوْم الْجُمُعَة أَضَاء لَهُ النُّور مَا بَيْنَ الْجُمْعَتَيْنِ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي الدَّعَوَاتِ الْكَبِير

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar — oʻzingizdan oldingilarning (yaʼni yahudiy va nasroniylarning) notoʻgʻri yoʻllariga — shu qadar toʻliq va aynan ergashasizki, hatto ular bir kaltakesakning iniga kirsalar (ham), sizlar (ham) oʻsha yerga kirasiz», — dedi. Biz: «Yo Rasululloh! Siz yahudiylar va nasroniylarni nazarda tutyapsizmi?» — dedik. U zot: «(Ulardan) boshqa kim (boʻlardi)?» — dedi (yaʼni, albatta, yahudiy va nasroniylarni).Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар — ўзингиздан олдингиларнинг (яъни яҳудий ва насронийларнинг) нотўғри йўлларига — шу қадар тўлиқ ва айнан эргашасизки, ҳатто улар бир калтакесакнинг инига кирсалар (ҳам), сизлар (ҳам) ўша ерга кирасиз», — деди. Биз: «Ё Расулуллоҳ! Сиз яҳудийлар ва насронийларни назарда тутяпсизми?» — дедик. У зот: «(Улардан) бошқа ким (бўларди)?» — деди (яъни, албатта, яҳудий ва насронийларни).

وَعَن خَالِد بن معدان قَالَ: اقرؤوا المنجية وَهِي (آلم تَنْزِيل) فَإِن بَلَغَنِي أَنَّ رَجُلًا كَانَ يَقْرَؤُهَا مَا يَقْرَأُ شَيْئًا غَيْرَهَا وَكَانَ كَثِيرَ الْخَطَايَا فَنَشَرَتْ جَنَاحَهَا عَلَيْهِ قَالَتْ: رَبِّ اغْفِرْ لَهُ فَإِنَّهُ كَانَ يُكْثِرُ قِرَاءَتِي فَشَفَّعَهَا الرَّبُّ تَعَالَى فِيهِ وَقَالَ: اكْتُبُوا لَهُ بِكُلِّ خَطِيئَةٍ حَسَنَةٍ وَارْفَعُوا لَهُ دَرَجَةً ". وَقَالَ أَيْضًا: " إِنَّهَا تُجَادِلُ عَنْ صَاحِبِهَا فِي الْقَبْرِ تَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتُ مِنْ كِتَابِكَ فَشَفِّعْنِي فِيهِ وَإِنْ لَمْ أَكُنْ مِنْ كِتَابِكَ فَامْحُنِي عَنْهُ وَإِنَّهَا تَكُونُ كَالطَّيْرِ تَجْعَلُ جَنَاحَهَا عَلَيْهِ فَتَشْفَعُ لَهُ فَتَمْنَعُهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْر " وَقَالَ فِي (تبَارك) مثله. وَكَانَ خَالِد لَا يَبِيتُ حَتَّى يَقْرَأَهُمَا. وَقَالَ طَاوُوسُ: فُضِّلَتَا عَلَى كُلِّ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ بِسِتِّينَ حَسَنَةً. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Xolid ibn Maʼdon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Najot beruvchini, yaʼni {Alif Lom Mim, Tanzil}ni (Sajda surasi) oʻqinglar. Menga xabar yetishicha, koʻp gunoh qilgan bir kishi undan boshqa hech narsani oʻqimay, doim oʻshani oʻqir edi. (Qiyomatda) u sura oʻz qanotini uning ustiga yoydi va: ‹Ey Robbim, uni magʻfirat qil, chunki u meni koʻp oʻqir edi›, dedi. Shunda Robb taolo uni (surani) uning haqida shafoatchi qildi va: ‹Har bir gunohi oʻrniga unga bir yaxshilik yozinglar va uni bir daraja koʻtaringlar›, dedi». U yana dedi: «Albatta, u sura qabrda oʻz sohibi haqida bahs qilib: ‹Ey Alloh, agar men Sening Kitobingdan boʻlsam, meni uning haqida shafoatchi qil; agar Sening Kitobingdan boʻlmasam, meni undan oʻchir›, deydi. Va u qush kabi boʻlib, qanotini uning ustiga qoʻyadi, unga shafoat qiladi va uni qabr azobidan saqlaydi». U {Tabaraka} (Mulk surasi) haqida ham shunga oʻxshash gap aytdi. Xolid bu ikki surani oʻqimaguncha uxlamas edi. Tovus esa: «Bu ikkisi Qurʼondagi har bir suradan oltmish yaxshilik bilan afzal qilingan», dedi. Dorimiy rivoyat qilgan.Холид ибн Маъдон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Нажот берувчини, яъни {Алиф Лом Мим, Танзил}ни (Сажда сураси) ўқинглар. Менга хабар етишича, кўп гуноҳ қилган бир киши ундан бошқа ҳеч нарсани ўқимай, доим ўшани ўқир эди. (Қиёматда) у сура ўз қанотини унинг устига ёйди ва: ‹Эй Роббим, уни мағфират қил, чунки у мени кўп ўқир эди›, деди. Шунда Робб таоло уни (сурани) унинг ҳақида шафоатчи қилди ва: ‹Ҳар бир гуноҳи ўрнига унга бир яхшилик ёзинглар ва уни бир даража кўтаринглар›, деди». У яна деди: «Албатта, у сура қабрда ўз соҳиби ҳақида баҳс қилиб: ‹Эй Аллоҳ, агар мен Сенинг Китобингдан бўлсам, мени унинг ҳақида шафоатчи қил; агар Сенинг Китобингдан бўлмасам, мени ундан ўчир›, дейди. Ва у қуш каби бўлиб, қанотини унинг устига қўяди, унга шафоат қилади ва уни қабр азобидан сақлайди». У {Табарака} (Мулк сураси) ҳақида ҳам шунга ўхшаш гап айтди. Холид бу икки сурани ўқимагунча ухламас эди. Товус эса: «Бу иккиси Қуръондаги ҳар бир сурадан олтмиш яхшилик билан афзал қилинган», деди. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ قَالَ: بَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ (يس) فِي صَدْرِ النَّهَارِ قضيت حَوَائِجه» رَوَاهُ الدَّارمِيّ مُرْسلا

Ato ibn Abi Raboh (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Menga xabar yetishicha, Rasululloh ﷺ: «Kim kunning boshida Yosin (surasini) oʻqisa, uning hojatlari ravo boʻladi», dedilar. Dorimiy mursal tarzda rivoyat qilgan.Ато ибн Аби Рабоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Менга хабар етишича, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким куннинг бошида Ёсин (сурасини) ўқиса, унинг ҳожатлари раво бўлади», дедилар. Доримий мурсал тарзда ривоят қилган.

وَعَن معقل بن يسَار الْمُزنِيّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ (يس) ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ تَعَالَى غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنبه فاقرؤوها عِنْدَ مَوْتَاكُمْ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Maʼqil ibn Yasar al-Muzaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh taoloning yuzini (roziligini) istab Yosin surasini oʻqisa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi. Bas, uni oʻlayotganlaringiz yonida oʻqinglar», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Маъқил ибн Ясар ал-Музаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ таолонинг юзини (розилигини) истаб Ёсин сурасини ўқиса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади. Бас, уни ўлаётганларингиз ёнида ўқинглар», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ سَنَامًا وَإِنَّ سَنَامَ الْقُرْآنِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ وَإِنَّ لِكُلِّ شَيْءٍ لُبَابًا وَإِنَّ لباب الْقُرْآن الْمفصل. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Albatta, har bir narsaning choʻqqisi boʻladi va Qurʼonning choʻqqisi Baqara surasidir. Har bir narsaning magʻzi boʻladi va Qurʼonning magʻzi mufassaldir». Dorimiy rivoyat qilgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Албатта, ҳар бир нарсанинг чўққиси бўлади ва Қуръоннинг чўққиси Бақара сурасидир. Ҳар бир нарсанинг мағзи бўлади ва Қуръоннинг мағзи муфассалдир». Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «لكل شَيْء عروس وعروس الْقُرْآن الرَّحْمَن» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Har bir narsaning bezagi bor, Qurʼonning bezagi esa Ar-Rahmon (surasi)dir», deb aytayotganlarini eshitdim. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир нарсанинг безаги бор, Қуръоннинг безаги эса Ар-Раҳмон (сураси)дир», деб айтаётганларини эшитдим. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الْوَاقِعَةِ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ لَمْ تُصِبْهُ فَاقَةٌ أَبَدًا» . وَكَانَ ابْنُ مَسْعُودٍ يَأْمُرُ بَنَاتَهُ يَقْرَأْنَ بهَا فِي كل لَيْلَة. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim har kecha Voqiʼa surasini oʻqisa, unga hech qachon muhtojlik yetmaydi», dedilar. Ibn Masʼud qizlariga har kecha uni oʻqishni buyurardi. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳар кеча Воқиъа сурасини ўқиса, унга ҳеч қачон муҳтожлик етмайди», дедилар. Ибн Масъуд қизларига ҳар кеча уни ўқишни буюрарди. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عَلَيْهِ وَسلم يجب هَذِهِ السُّورَةَ (سَبِّحِ اسْمِ رَبِّكَ الْأَعْلَى) رَوَاهُ أَحْمد

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mana bu {Sabbihisma robbikal aʼlo} surasini yaxshi koʻrar edilar. Ahmad rivoyat qilgan.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мана бу {Саббиҳисма роббикал аъло} сурасини яхши кўрар эдилар. Аҳмад ривоят қилган.

وَعَن عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ: أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَقْرِئْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ: " اقْرَأْ ثَلَاثًا مِنْ ذَوَاتِ (ألر) فَقَالَ: كَبُرَتْ سِنِّي وَاشْتَدَّ قَلْبِي وَغَلُظَ لِسَانِي قَالَ: " فَاقْرَأْ ثَلَاثًا مِنْ ذَوَاتِ (حم) فَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ. قَالَ الرَّجُلُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرِئْنِي سُورَةً جَامِعَةً فَأَقْرَأَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (إِذَا زُلْزِلَتْ الأَرْض) حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا فَقَالَ الرَّجُلُ: وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيد عَلَيْهَا أبدا ثمَّ أدبر الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ الرُّوَيْجِلُ " مَرَّتَيْنِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ

Yahyo ibn Muso al-Balxiy va Horun ibn Abdulloh bizga hadis aytib, ular: Abdulloh ibn Yazid bizga xabar berib, (u): Said ibn Abu Ayyub bizga xabar berib, (u): Ayyosh ibn Abbos al-Qitboniy menga hadis aytib, (u) Iso ibn Hilol as-Sadafiydan, (u) Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi. U dedi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, menga (Qurʼon) oʻrgating», dedi. Shunda (u zot): «‹Ro›li uchta surani oʻqi», dedilar. U: «Yoshim ulgʻaydi, qalbim qattiqlashdi va tilim ogʻirlashdi», dedi. (U zot): «Unday boʻlsa, ‹Ho Mim›li uchta surani oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. (U zot): «Musabbihotlardan uchtasini oʻqi», dedilar. U yana avvalgi gapining oʻzini aytdi. Soʻng u kishi: «Ey Rasululloh, menga (hammasini) jamlovchi bir surani oʻrgating», dedi. Bas, Nabiy ﷺ unga {Izo zulzilatil-arz} (surasini) tamom boʻlguncha oʻqitib berdilar. Shunda u kishi: «Seni haq bilan (paygʻambar qilib) yuborgan Zotga qasamki, men bunga aslo (boshqasini) qoʻshmayman», dedi. Soʻng u kishi orqasiga oʻgirilib ketdi. Bas, Nabiy ﷺ ikki marta: «Bu kichkina kishi najot topdi», dedilar.Яҳё ибн Мусо ал-Балхий ва Ҳорун ибн Абдуллоҳ бизга ҳадис айтиб, улар: Абдуллоҳ ибн Язид бизга хабар бериб, (у): Саид ибн Абу Айюб бизга хабар бериб, (у): Айёш ибн Аббос ал-Қитбоний менга ҳадис айтиб, (у) Исо ибн Ҳилол ас-Садафийдан, (у) Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади. У деди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, менга (Қуръон) ўргатинг», деди. Шунда (у зот): «‹Ро›ли учта сурани ўқи», дедилар. У: «Ёшим улғайди, қалбим қаттиқлашди ва тилим оғирлашди», деди. (У зот): «Ундай бўлса, ‹Ҳо Мим›ли учта сурани ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. (У зот): «Мусаббиҳотлардан учтасини ўқи», дедилар. У яна аввалги гапининг ўзини айтди. Сўнг у киши: «Эй Расулуллоҳ, менга (ҳаммасини) жамловчи бир сурани ўргатинг», деди. Бас, Набий ﷺ унга {Изо зулзилатил-арз} (сурасини) тамом бўлгунча ўқитиб бердилар. Шунда у киши: «Сени ҳақ билан (пайғамбар қилиб) юборган Зотга қасамки, мен бунга асло (бошқасини) қўшмайман», деди. Сўнг у киши орқасига ўгирилиб кетди. Бас, Набий ﷺ икки марта: «Бу кичкина киши нажот топди», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَلَا يَسْتَطِيعُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ أَلْفَ آيَةٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ؟» قَالُوا: وَمَنْ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَقْرَأَ أَلْفَ آيَةٍ فِي كل يَوْم؟ قَالَ: " أَمَا يَسْتَطِيعُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ: (أَلْهَاكُمُ التكاثر) ؟) رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz har kuni ming oyat oʻqishga qodir emasmi?» dedilar. Ular: «Har kuni ming oyatni kim ham oʻqiy oladi?» deyishdi. U zot: «Sizlardan biringiz {Alhokumut takosur}ni oʻqishga qodir emasmi?» dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ҳар куни минг оят ўқишга қодир эмасми?» дедилар. Улар: «Ҳар куни минг оятни ким ҳам ўқий олади?» дейишди. У зот: «Сизлардан бирингиз {Алҳокумут такосур}ни ўқишга қодир эмасми?» дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ مُرْسَلًا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ (قل هُوَ الله أحد) عشر مَرَّات بني لَهُ بِهَا قَصْرٌ فِي الْجَنَّةِ وَمَنْ قَرَأَ عِشْرِينَ مَرَّةً بُنِي لَهُ بِهَا قَصْرَانِ فِي الْجَنَّةِ وَمَنْ قَرَأَهَا ثَلَاثِينَ مَرَّةً بُنِيَ لَهُ بِهَا ثَلَاثَةُ قُصُورٍ فِي الْجَنَّةِ» . فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا لَنُكَثِّرَنَّ قُصُورَنَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اللَّهُ أَوْسَعُ من ذَلِك» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim {Qul huwallohu ahad}ni oʻn marta oʻqisa, unga jannatda bir qasr bino qilinadi; kim yigirma marta oʻqisa, unga jannatda ikki qasr bino qilinadi; kim uni oʻttiz marta oʻqisa, unga jannatda uch qasr bino qilinadi», dedilar. Shunda Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Alloh haqqi, ey Rasululloh, unday boʻlsa biz qasrlarimizni koʻpaytiramiz-ku!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohning (fazli) bundan-da kengroqdir», dedilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким {Қул ҳуwаллоҳу аҳад}ни ўн марта ўқиса, унга жаннатда бир қаср бино қилинади; ким йигирма марта ўқиса, унга жаннатда икки қаср бино қилинади; ким уни ўттиз марта ўқиса, унга жаннатда уч қаср бино қилинади», дедилар. Шунда Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳ ҳаққи, эй Расулуллоҳ, ундай бўлса биз қасрларимизни кўпайтирамиз-ку!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг (фазли) бундан-да кенгроқдир», дедилар. Доримий ривоят қилган.

وَعَنِ الْحَسَنِ مُرْسَلًا: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ مِائَةَ آيَةٍ لَمْ يُحَاجِّهِ الْقُرْآنُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ وَمَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ مِائَتَيْ آيَةٍ كُتِبَ لَهُ قُنُوتُ لَيْلَةٍ وَمَنْ قَرَأَ فِي لَيْلَةٍ خَمْسَمِائَةً إِلَى الْأَلْفِ أَصْبَحَ وَلَهُ قِنْطَارٌ مِنَ الْأَجْرِ» . قَالُوا: وَمَا الْقِنْطَارُ؟ قَالَ: «اثْنَا عَشَرَ ألفا» . رَوَاهُ الدِّرَامِي

Hasan Basriy (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir kechada yuz oyat oʻqisa, oʻsha kechada Qurʼon unga qarshi hujjat boʻlmaydi; kim bir kechada ikki yuz oyat oʻqisa, unga bir kechani (ibodatda) qoim boʻlgani yozib qoʻyiladi; kim bir kechada besh yuzdan mingtagacha oyat oʻqisa, ertalab uning uchun bir qintor ajr boʻladi», dedilar. Ular: «Qintor nima?» deyishdi. U zot: «Oʻn ikki ming (dinor)», dedilar. Dorimiy rivoyat qilgan.Ҳасан Басрий (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир кечада юз оят ўқиса, ўша кечада Қуръон унга қарши ҳужжат бўлмайди; ким бир кечада икки юз оят ўқиса, унга бир кечани (ибодатда) қоим бўлгани ёзиб қўйилади; ким бир кечада беш юздан мингтагача оят ўқиса, эрталаб унинг учун бир қинтор ажр бўлади», дедилар. Улар: «Қинтор нима?» дейишди. У зот: «Ўн икки минг (динор)», дедилар. Доримий ривоят қилган.

عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَعَاهَدُوا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهْوَ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنَ الْإِبِلِ فِي عُقُلِهَا»

(Abu Muso (al-Ashʼariy) (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Qurʼonni (takror oʻqib) yodda saqlanglar; jonim qoʻ lida boʻ lgan Zotga qasamki, albatta u — bogʻ langan (toʻ siq solingan) tuyalardan (qochishda) koʻ ra qattiqroq qochadi (oson unutiladi)», dedilar.(Абу Мусо (ал-Ашъарий) (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Қуръонни (такрор ўқиб) ёдда сақланглар; жоним қў лида бў лган Зотга қасамки, албатта у — боғ ланган (тў сиқ солинган) туялардан (қочишда) кў ра қаттиқроқ қочади (осон унутилади)», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: " بئس مالأحدهم أَنْ يَقُولَ: نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ بَلْ نُسِّيَ وَاسْتَذْكِرُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ صُدُورِ الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ ". مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَزَادَ مُسلم: «بعقلها»

(Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Birortangiz uchun ‹Men falon-falon oyatni unutdim› deb aytish qanchalik yomon! Balki (u oʻ zi unutmadi,) unga unuttirildi (chunki u eslab turmadi). Qurʼonni (doimo takror oʻqib) yodda saqlanglar; chunki u — kishilarning koʻ kslari (yodi)dan — boʻ shalgan (yechilgan) tuyalardan (qochishda) koʻ ra qattiqroq qochadi (oson unutiladi)», dedilar.(Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Бирортангиз учун ‹Мен фалон-фалон оятни унутдим› деб айтиш қанчалик ёмон! Балки (у ў зи унутмади,) унга унуттирилди (чунки у эслаб турмади). Қуръонни (доимо такрор ўқиб) ёдда сақланглар; чунки у — кишиларнинг кў кслари (ёди)дан — бў шалган (ечилган) туялардан (қочишда) кў ра қаттиқроқ қочади (осон унутилади)», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا مَثَلُ صَاحِبِ الْقُرْآنِ كَمَثَلِ صَاحِبِ الْإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ عَاهَدَ عَلَيْهَا أَمْسَكَهَا وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ»

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Qurʼon sohibining (yodlovchisining) misli — faqat bogʻ langan (toʻ siq solingan) tuyalar sohibi kabidir: agar u ularni (toʻ siq bilan) saqlab tursa, ularni ushlab (saqlab) qoladi; agar ularni qoʻ yib yuborsa, ketib qoladi (qochadi)», dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон соҳибининг (ёдловчисининг) мисли — фақат боғ ланган (тў сиқ солинган) туялар соҳиби кабидир: агар у уларни (тў сиқ билан) сақлаб турса, уларни ушлаб (сақлаб) қолади; агар уларни қў йиб юборса, кетиб қолади (қочади)», дедилар.

وَعَنْ جُنْدُبِ بْنِ عَبْدُ اللَّهِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «اقرؤوا الْقُرْآنَ مَا ائْتَلَفَتْ عَلَيْهِ قُلُوبُكُمْ فَإِذَا اخْتَلَفْتُمْ فَقومُوا عَنهُ»

Jundub ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qalblaringiz uygʻun boʻlgunicha Qurʼon oʻqinglar, ixtilofga tushsangiz esa, undan (oʻqishdan) turinglar», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Жундуб ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қалбларингиз уйғун бўлгунича Қуръон ўқинглар, ихтилофга тушсангиз эса, ундан (ўқишдан) туринглар», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْ قَتَادَةَ قَالَ: سُئِلَ أَنَسٌ: كَيْفَ كَانَتْ قِرَاءَةُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: كَانَت مدا مَدًّا ثُمَّ قَرَأَ: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ يَمُدُّ بِبَسْمِ اللَّهِ وَيَمُدُّ بِالرَّحْمَنِ وَيَمُدُّ بِالرَّحِيمِ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Qatoda aytdi:) Anasdan: «Paygʻambar ﷺning qiroati qanday edi?» deb soʻraldi. U: «(U zot) (tovushlarni) choʻ zib (madd qilib oʻqir) edilar», dedi, soʻng ‹Bismillahir-Rohmanir-Rohim›ni (oʻqib koʻ rsatdi): u ‹Bismillah›ni choʻ zar, ‹ar-Rohman›ni choʻ zar va ‹ar-Rohim›ni choʻ zar edi.(Қатода айтди:) Анасдан: «Пайғамбар ﷺнинг қироати қандай эди?» деб сўралди. У: «(У зот) (товушларни) чў зиб (мадд қилиб ўқир) эдилар», деди, сўнг ‹Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳим›ни (ўқиб кў рсатди): у ‹Бисмиллаҳ›ни чў зар, ‹ар-Роҳман›ни чў зар ва ‹ар-Роҳим›ни чў зар эди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَيْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِيٍّ يَتَغَنَّى بِالْقُرْآنِ»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday derdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh hech narsaga — Qurʼonni chiroyli (ovoz) bilan tilovat qiladigan paygʻambarga izn bergani kabi — izn bermagan», dedilar.) Uning bir hamrohi (roviy): «(bu soʻz) uni jahriy (ovoz chiqarib) oʻqishini nazarda tutadi», dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳеч нарсага — Қуръонни чиройли (овоз) билан тиловат қиладиган пайғамбарга изн бергани каби — изн бермаган», дедилар.) Унинг бир ҳамроҳи (ровий): «(бу сўз) уни жаҳрий (овоз чиқариб) ўқишини назарда тутади», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا أَذِنَ اللَّهُ لِشَيْءٍ مَا أَذِنَ لِنَبِيٍّ حَسِنِ الصَّوْتِ بِالْقُرْآنِ يَجْهَرُ بِهِ»

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) shunday derdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh hech narsaga — Qurʼonni chiroyli (ovoz) bilan tilovat qiladigan paygʻambarga izn bergani kabi — izn bermagan», dedilar.) Uning bir hamrohi (roviy): «(bu soʻz) uni jahriy (ovoz chiqarib) oʻqishini nazarda tutadi», dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) шундай дерди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳеч нарсага — Қуръонни чиройли (овоз) билан тиловат қиладиган пайғамбарга изн бергани каби — изн бермаган», дедилар.) Унинг бир ҳамроҳи (ровий): «(бу сўз) уни жаҳрий (овоз чиқариб) ўқишини назарда тутади», деди.

وَعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni chiroyli (ovoz) bilan tilovat qilmagan (kishi) bizdan emas», dedilar. Boshqasi: «(yaʼni) uni jahriy (ovoz chiqarib oʻqiydigan)», deb ziyoda qildi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни чиройли (овоз) билан тиловат қилмаган (киши) биздан эмас», дедилар. Бошқаси: «(яъни) уни жаҳрий (овоз чиқариб ўқийдиган)», деб зиёда қилди.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ: «اقْرَأْ عَلَيَّ» . قُلْتُ: أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ؟ قَالَ: «إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي» . فَقَرَأْتُ سُورَةَ النِّسَاءِ حَتَّى أَتَيْتُ إِلَى هَذِهِ الْآيَةِ (فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدا) قَالَ: «حَسْبُكَ الْآنَ» . فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَانِ

(Abida, Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi:) Paygʻambar ﷺ menga: «Menga (Qurʼon) oʻqib ber», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, senga oʻqib beraymi — holbuki u senga nozil qilingan-ku?» dedim. U zot: «Ha», dedilar. Men Niso surasini oʻqidim, to bu oyatga yetdim: ‹Bas, (qiyomat kuni) har bir ummatdan bir guvoh keltirgan paytimizda va seni — ana shularga (ummatingga) guvoh qilib keltirgan paytimizda — qanday boʻ lar ekan?› (Niso surasi, 41). U zot: «Hozir senga yetar (bas)», dedilar. Men u zotga qaradim — birdan u zotning ikki koʻ zi yosh toʻ kib turgan edi.(Абида, Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди:) Пайғамбар ﷺ менга: «Менга (Қуръон) ўқиб бер», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сенга ўқиб берайми — ҳолбуки у сенга нозил қилинган-ку?» дедим. У зот: «Ҳа», дедилар. Мен Нисо сурасини ўқидим, то бу оятга етдим: ‹Бас, (қиёмат куни) ҳар бир умматдан бир гувоҳ келтирган пайтимизда ва сени — ана шуларга (умматингга) гувоҳ қилиб келтирган пайтимизда — қандай бў лар экан?› (Нисо сураси, 41). У зот: «Ҳозир сенга етар (бас)», дедилар. Мен у зотга қарадим — бирдан у зотнинг икки кў зи ёш тў киб турган эди.

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ: «إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ» قَالَ: آللَّهُ سَمَّانِي لَكَ؟ قَالَ: «نَعَمْ» . قَالَ: وَقَدْ ذُكِرْتُ عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ؟ قَالَ: «نَعَمْ» . فَذَرَفَتْ عَيْنَاهُ. وَفِي رِوَايَةٍ: " إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ (لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا) قَالَ: وَسَمَّانِي؟ قَالَ: «نَعَمْ» . فَبَكَى

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ubay ibn Kaʼbga: «Albatta, Alloh menga senga {Lam yakunillaziyna kafaru} (surasini) qiroat qilib berishimni buyurdi», dedilar. U: «Meni nom bilan aytdimi?», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Shunda u yigʻlab yubordi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis Ubay ibn Kaʼbdan ham rivoyat qilingan boʻlib, u: «Nabiy ﷺ menga (shunday) dedilar», deb shunga oʻxshashini zikr qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Убай ибн Каъбга: «Албатта, Аллоҳ менга сенга {Лам якуниллазийна кафару} (сурасини) қироат қилиб беришимни буюрди», дедилар. У: «Мени ном билан айтдими?», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Шунда у йиғлаб юборди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Убай ибн Каъбдан ҳам ривоят қилинган бўлиб, у: «Набий ﷺ менга (шундай) дедилар», деб шунга ўхшашини зикр қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِن يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «لَا تُسَافِرُوا بِالْقُرْآنِ فَإِنِّي لَا آمن أَن يَنَالهُ الْعَدو»

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ Qurʼon bilan dushman yurtiga safar qilishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ Қуръон билан душман юртига сафар қилишдан қайтардилар.

عَن أبي سعيد الْخُدْرِيّ قَالَ: جَلَست فِي عِصَابَةٍ مِنْ ضُعَفَاءِ الْمُهَاجِرِينَ وَإِنَّ بَعْضَهُمْ لِيَسْتَتِرُ بِبَعْضٍ مِنَ الْعُرْيِ وَقَارِئٌ يَقْرَأُ عَلَيْنَا إِذْ جَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ عَلَيْنَا فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَكَتَ الْقَارِئُ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ: «مَا كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ؟» قُلْنَا: كُنَّا نَسْتَمِعُ إِلَى كتاب الله قَالَ فَقَالَ: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ أُمَّتِي مَنْ أُمِرْتُ أَنْ أَصْبِرَ نَفْسِي مَعَهُمْ» . قَالَ فَجَلَسَ وَسَطَنَا لِيَعْدِلَ بِنَفْسِهِ فِينَا ثُمَّ قَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَتَحَلَّقُوا وَبَرَزَتْ وُجُوهُهُمْ لَهُ فَقَالَ: «أَبْشِرُوا يَا مَعْشَرَ صَعَالِيكِ الْمُهَاجِرِينَ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَاءِ النَّاسِ بِنصْف يَوْم وَذَاكَ خَمْسمِائَة سنة» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men muhojirlarning kambagʻallaridan boʻlgan bir jamoa ichida oʻtirgan edim. Yalangʻochliklari (yopinchiqlari yoʻqligi) sababli baʼzilari baʼzilari bilan toʻsinib oʻtirar edi, bir qori esa bizga (Qurʼon) oʻqib berardi. Shu payt Rasululloh ﷺ kelib, oldimizda toʻxtadilar. Rasululloh ﷺ toʻxtaganlarida, qori (oʻqishdan) toʻxtadi. Soʻng (u zot) salom berdilar-da, dedilar: «Nima qilayotgan edingiz?» Biz: «Ey Allohning Rasuli, bizga bir qori bor edi, u bizga oʻqib berar, biz esa Allohning Kitobini eshitib oʻtirgan edik», dedik. (Abu Said) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Ummatim ichidan, oʻzimni ular bilan birga sabr qilishga buyurilgan kishilarni paydo qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar. (Abu Said) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ oʻzlarini biz bilan barobar tutish (teng koʻrish) uchun bizning oʻrtamizda oʻtirdilar. Soʻng qoʻllari bilan: «Mana shunday (qilinglar)», deb (ishora qildilar), shunda ular halqa boʻlib oʻtirishdi va yuzlari u zotga qaragan holda oʻrnashishdi. (Abu Said) dedi: Men Rasululloh ﷺ ulardan mendan boshqa birortasini tanigan koʻrmadim. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Suyuning, ey muhojirlarning kambagʻallari jamoasi! Qiyomat kunida toʻkis nur bilan (suyuning); sizlar jannatga odamlarning boylaridan yarim kun avval kirasizlar, bu esa besh yuz yildir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен муҳожирларнинг камбағалларидан бўлган бир жамоа ичида ўтирган эдим. Яланғочликлари (ёпинчиқлари йўқлиги) сабабли баъзилари баъзилари билан тўсиниб ўтирар эди, бир қори эса бизга (Қуръон) ўқиб берарди. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ келиб, олдимизда тўхтадилар. Расулуллоҳ ﷺ тўхтаганларида, қори (ўқишдан) тўхтади. Сўнг (у зот) салом бердилар-да, дедилар: «Нима қилаётган эдингиз?» Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга бир қори бор эди, у бизга ўқиб берар, биз эса Аллоҳнинг Китобини эшитиб ўтирган эдик», дедик. (Абу Саид) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим ичидан, ўзимни улар билан бирга сабр қилишга буюрилган кишиларни пайдо қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар. (Абу Саид) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўзларини биз билан баробар тутиш (тенг кўриш) учун бизнинг ўртамизда ўтирдилар. Сўнг қўллари билан: «Мана шундай (қилинглар)», деб (ишора қилдилар), шунда улар ҳалқа бўлиб ўтиришди ва юзлари у зотга қараган ҳолда ўрнашишди. (Абу Саид) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ улардан мендан бошқа бирортасини таниган кўрмадим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Суюнинг, эй муҳожирларнинг камбағаллари жамоаси! Қиёмат кунида тўкис нур билан (суюнинг); сизлар жаннатга одамларнинг бойларидан ярим кун аввал кирасизлар, бу эса беш юз йилдир», дедилар.

وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «زَيِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ

Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovozlaringiz bilan bezatinglar» dedilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овозларингиз билан безатинглар» дедилар.

وَعَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «مَا من امْرِئٍ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ ثُمَّ يَنْسَاهُ إِلَّا لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَجْذَمَ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ والدارمي

Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qaysi bir kishi Qurʼonni oʻqib, soʻng uni unutsa, qiyomat kuni Alloh azza va jallaga (qoʻli) kesilgan holda yoʻliqadi».Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қайси бир киши Қуръонни ўқиб, сўнг уни унутса, қиёмат куни Аллоҳ азза ва жаллага (қўли) кесилган ҳолда йўлиқади».

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَمْ يَفْقَهْ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلَاث» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد والدارمي

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni uch kundan kamroq vaqtda oʻqigan kishi uni tushunmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни уч кундан камроқ вақтда ўқиган киши уни тушунмайди», дедилар.

وَعَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْجَاهِرُ بِالْقُرْآنِ كالجاهر بِالصَّدَقَةِ ولامسر بِالْقُرْآنِ كَالْمُسِرِّ بِالصَّدَقَةِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni ovoz chiqarib (oshkora) oʻqigan kishi sadaqani oshkora qilgan kishiga oʻxshaydi, Qurʼonni maxfiy (ovozsiz) oʻqigan kishi esa sadaqani maxfiy qilgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни овоз чиқариб (ошкора) ўқиган киши садақани ошкора қилган кишига ўхшайди, Қуръонни махфий (овозсиз) ўқиган киши эса садақани махфий қилган кишига ўхшайди», дедилар.

وَعَنْ صُهَيْبٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا آمَنَ بِالْقُرْآنِ مَنِ اسْتَحَلَّ مَحَارِمَهُ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِالْقَوِيّ

Suhayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon harom qilgan narsalarni halol sanagan kishi unga iymon keltirgan boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi kuchli emas, Vakiʼga uning rivoyatida (boshqalar) muxolif boʻlganlar. Abu Mubaarak esa nomaʼlum (majhul) kishidir.Суҳайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон ҳаром қилган нарсаларни ҳалол санаган киши унга иймон келтирган бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди кучли эмас, Вакиъга унинг ривоятида (бошқалар) мухолиф бўлганлар. Абу Мубаарак эса номаълум (мажҳул) кишидир.

وَعَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مليكَة عَنْ يَعْلَى بْنِ مُمَلَّكٍ أَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ قِرَاءَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَةً مُفَسَّرَةً حَرْفًا حَرْفًا. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ

Yaʼlo ibn Mamlak (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Ummu Salama (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺning qiroatlari va namozlari haqida soʻradi. Shunda u: Sizga u zotning namozidan nima? U zot namoz oʻqir, soʻng oʻqigan miqdoricha uxlar, keyin uxlagan miqdoricha namoz oʻqir, soʻng yana namoz oʻqigan miqdoricha tong otguncha uxlar edilar, dedi va u zotning qiroatlarini sifatlab berdi — uni harfma-harf qilib koʻrsatdi.Яъло ибн Мамлак (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺнинг қироатлари ва намозлари ҳақида сўради. Шунда у: Сизга у зотнинг намозидан нима? У зот намоз ўқир, сўнг ўқиган миқдорича ухлар, кейин ухлаган миқдорича намоз ўқир, сўнг яна намоз ўқиган миқдорича тонг отгунча ухлар эдилар, деди ва у зотнинг қироатларини сифатлаб берди — уни ҳарфма-ҳарф қилиб кўрсатди.

وَعَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَطِّعُ قِرَاءَتَهُ يَقُولُ: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ثُمَّ يَقِفُ ثُمَّ يَقُولُ: الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ثُمَّ يَقِفُ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ لِأَنَّ اللَّيْثَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَحَدِيثُ اللَّيْث أصح

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ qiroatlarini boʻlib-boʻlib oʻqirdilar: {Alhamdu lillahi rabbil-olamiyn} deb, soʻng toʻxtardilar; {ar-Rahmanir-rahiym} deb, soʻng toʻxtardilar; va uni {Maliki yavmid-diyn} deb oʻqirdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Abu Ubayd shunga koʻra oʻqiydi va shuni ixtiyor qiladi. Yahyo ibn Said al-Amaviy va boshqalar shu tarzda Ibn Jurayjdan, u Ibn Abu Mulaykadan, u Ummu Saladan rivoyat qilganlar, biroq uning isnodi muttasil emas. Chunki Lays ibn Saʼd bu hadisni Ibn Abu Mulaykadan, u Yaʼlo ibn Mamlakdan, u Ummu Saladan rivoyat qilgan boʻlib, unda Ummu Sala Paygʻambar ﷺning qiroatlarini harf-baharf vasf qilgan. Laysning hadisi sahihroqdir va Laysning hadisida «uni {Maliki yavmid-diyn} deb oʻqirdilar» degan soʻz yoʻq.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қироатларини бўлиб-бўлиб ўқирдилар: {Алҳамду лиллаҳи раббил-оламийн} деб, сўнг тўхтардилар; {ар-Раҳманир-раҳийм} деб, сўнг тўхтардилар; ва уни {Малики явмид-дийн} деб ўқирдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Абу Убайд шунга кўра ўқийди ва шуни ихтиёр қилади. Яҳё ибн Саид ал-Амавий ва бошқалар шу тарзда Ибн Журайждан, у Ибн Абу Мулайкадан, у Умму Саладан ривоят қилганлар, бироқ унинг исноди муттасил эмас. Чунки Лайс ибн Саъд бу ҳадисни Ибн Абу Мулайкадан, у Яъло ибн Мамлакдан, у Умму Саладан ривоят қилган бўлиб, унда Умму Сала Пайғамбар ﷺнинг қироатларини ҳарф-баҳарф васф қилган. Лайснинг ҳадиси саҳиҳроқдир ва Лайснинг ҳадисида «уни {Малики явмид-дийн} деб ўқирдилар» деган сўз йўқ.

عَنْ جَابِرٍ قَالَ: خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَفينَا الْأَعرَابِي والأعجمي قَالَ: «اقرؤوا فَكُلٌّ حَسَنٌ وَسَيَجِيءُ أَقْوَامٌ يُقِيمُونَهُ كَمَا يُقَامُ الْقِدْحُ يَتَعَجَّلُونَهُ وَلَا يَتَأَجَّلُونَهُ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Qurʼon oʻqib turgan, oramizda badaviy aʼrobiy ham, arab boʻlmagan ajamiy ham bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ huzurimizga chiqib keldilar-da: «Oʻqiyveringlar, hammasi yaxshi. Yaqinda shunday qavmlar paydo boʻladiki, ular uni (Qurʼonni) oʻqni toʻgʻrilangandek toʻgʻrilab (chiroyli) oʻqiydilar, (lekin) uni (savobini) shu dunyoda tezda olib qoʻyadilar, oxiratga qoldirmaydilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Қуръон ўқиб турган, орамизда бадавий аъробий ҳам, араб бўлмаган ажамий ҳам бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга чиқиб келдилар-да: «Ўқийверинглар, ҳаммаси яхши. Яқинда шундай қавмлар пайдо бўладики, улар уни (Қуръонни) ўқни тўғрилангандек тўғрилаб (чиройли) ўқийдилар, (лекин) уни (савобини) шу дунёда тезда олиб қўядилар, охиратга қолдирмайдилар», дедилар.

وَعَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم: «اقرؤوا الْقُرْآنَ بِلُحُونِ الْعَرَبِ وَأَصْوَاتِهَا وَإِيَّاكُمْ وَلُحُونَ أَهْلِ الْعِشْق وَلُحُون أهل الْكِتَابَيْنِ وسيجي بعدِي قوم يرجعُونَ بِالْقُرْآنِ ترجع الْغِنَاءِ وَالنَّوْحِ لَا يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ مَفْتُونَهٌ قُلُوبُهُمْ وَقُلُوبُ الَّذِينَ يُعْجِبُهُمْ شَأْنُهُمْ» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼonni arablarning ohanglari va tovushlari bilan oʻqinglar, ishq-muhabbat ahlining ohanglaridan hamda ikki kitob ahlining ohanglaridan saqlaninglar. Mendan keyin bir qavm keladiki, ular Qurʼonni qoʻshiq va yigʻi-noladay hoʻngratib oʻqiydilar; (Qurʼon) ularning tomoqlaridan nariga oʻtmaydi. Ularning qalblari ham, ularning holidan xursand boʻlganlarning qalblari ham fitnaga uchragandir», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръонни арабларнинг оҳанглари ва товушлари билан ўқинглар, ишқ-муҳаббат аҳлининг оҳангларидан ҳамда икки китоб аҳлининг оҳангларидан сақланинглар. Мендан кейин бир қавм келадики, улар Қуръонни қўшиқ ва йиғи-ноладай ҳўнгратиб ўқийдилар; (Қуръон) уларнинг томоқларидан нарига ўтмайди. Уларнинг қалблари ҳам, уларнинг ҳолидан хурсанд бўлганларнинг қалблари ҳам фитнага учрагандир», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «حَسِّنُوا الْقُرْآنَ بِأَصْوَاتِكُمْ فَإِنَّ الصَّوْتَ الْحَسَنَ يُزِيدُ الْقُرْآنَ حُسْنًا» . رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Qurʼonni tovushlaringiz bilan chiroyli qilinglar, chunki chiroyli tovush Qurʼonni yanada goʻzal qiladi», deganlarini eshitdim. Dorimiy rivoyat qilgan.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Қуръонни товушларингиз билан чиройли қилинглар, чунки чиройли товуш Қуръонни янада гўзал қилади», деганларини эшитдим. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ طَاوُوسٍ مُرْسَلًا قَالَ: سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيُّ النَّاسِ أَحْسَنُ صَوْتًا لِلْقُرْآنِ؟ وَأَحْسَنُ قِرَاءَةً؟ قَالَ: «مَنْ إِذَا سَمِعْتَهُ يقْرَأ أَرَأَيْت أَنَّهُ يَخْشَى اللَّهَ» . قَالَ طَاوُوسٌ: وَكَانَ طَلْقٌ كَذَلِك. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Tovus (rahimahulloh)dan mursal tarzda rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan: «Odamlarning qaysi biri Qurʼonni eng chiroyli tovush va eng goʻzal qiroat bilan oʻqiydi?» deb soʻralganda, u zot: «Oʻqiyotganini eshitganingda, u Allohdan qoʻrqadi deb oʻylaydigan kishidir», dedilar. Tovus: «Talq ham shunday edi», dedi. Dorimiy rivoyat qilgan.Товус (раҳимаҳуллоҳ)дан мурсал тарзда ривоят қилинади: Набий ﷺдан: «Одамларнинг қайси бири Қуръонни энг чиройли товуш ва энг гўзал қироат билан ўқийди?» деб сўралганда, у зот: «Ўқиётганини эшитганингда, у Аллоҳдан қўрқади деб ўйлайдиган кишидир», дедилар. Товус: «Талқ ҳам шундай эди», деди. Доримий ривоят қилган.

وَعَنْ عُبَيْدَةَ الْمُلَيْكِيِّ وَكَانَتْ لَهُ صُحْبَةٌ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ لَا تَتَوَسَّدُوا الْقُرْآنَ وَاتْلُوهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ مِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَفْشُوهُ وَتَغَنُّوهُ وَتَدَبَّرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ وَلَا تَعْجَلُوا ثَوَابَهُ فَإِنَّ لَهُ ثَوَابًا» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Qurʼon ahli! Vitr oʻqinglar, chunki Alloh yagonadir va yagonalikni (toq sonni) yaxshi koʻradi», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Қуръон аҳли! Витр ўқинглар, чунки Аллоҳ ягонадир ва ягоналикни (тоқ сонни) яхши кўради», дедилар.

وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ يقْرَأ سُورَة الْفرْقَان على غير مَا أقرؤوها. وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْرَأَنِيهَا فَكِدْتُ أَنْ أَعْجَلَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَمْهَلْتُهُ حَتَّى انْصَرَفَ ثُمَّ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَجِئْتُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. فَقلت يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى غَيْرِ مَا أَقْرَأْتَنِيهَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَرْسِلْهُ اقْرَأ " فَقَرَأت الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَكَذَا أُنْزِلَتْ» . ثُمَّ قَالَ لي: «اقْرَأ» . فَقَرَأت. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «هَكَذَا أنزلت إِن الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تيَسّر مِنْهُ» . مُتَّفق عَلَيْهِ. وَاللَّفْظ لمُسلم

Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Hishom ibn Hakim ibn Hizomning Furqon surasini men oʻqiydiganimdan boshqacha tarzda oʻqiyotganini eshitdim — holbuki Rasululloh ﷺ uni menga (shunday) oʻqitgan edilar. Men unga shoshqaloqlik qilib qoʻyishimga sal qoldi, soʻng u (namozdan) qaytguncha sabr qildim, soʻng uni ridosi (yopinchigʻi)dan boʻgʻib ushlab, Rasululloh ﷺ huzurlariga olib keldim. Men: «Yo Rasululloh! Men buning Furqon surasini siz menga oʻqitganingizdan boshqacha tarzda oʻqiyotganini eshitdim», — dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni qoʻyib yubor. (Sen) oʻqi», — dedilar. U men eshitgan qiroatda oʻqidi. Rasululloh ﷺ: «Mana shunday nozil qilingan», — dedilar. Soʻng menga: «(Endi sen) oʻqi», — dedilar. Men oʻqidim. U zot: «Mana shunday nozil qilingan. Darhaqiqat ushbu Qurʼon yetti harf (qiroat) ustida nozil qilingan, bas, undan qaysi biri oson boʻlsa, oʻshani oʻqinglar», — dedilar.Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Ҳишом ибн Ҳаким ибн Ҳизомнинг Фурқон сурасини мен ўқийдиганимдан бошқача тарзда ўқиётганини эшитдим — ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ уни менга (шундай) ўқитган эдилар. Мен унга шошқалоқлик қилиб қўйишимга сал қолди, сўнг у (намоздан) қайтгунча сабр қилдим, сўнг уни ридоси (ёпинчиғи)дан бўғиб ушлаб, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига олиб келдим. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Мен бунинг Фурқон сурасини сиз менга ўқитганингиздан бошқача тарзда ўқиётганини эшитдим», — дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни қўйиб юбор. (Сен) ўқи», — дедилар. У мен эшитган қироатда ўқиди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мана шундай нозил қилинган», — дедилар. Сўнг менга: «(Энди сен) ўқи», — дедилар. Мен ўқидим. У зот: «Мана шундай нозил қилинган. Дарҳақиқат ушбу Қуръон етти ҳарф (қироат) устида нозил қилинган, бас, ундан қайси бири осон бўлса, ўшани ўқинглар», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَجُلًا قَرَأَ وَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ خِلَافَهَا فَجِئْتُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَعَرَفْتُ فِي وَجهه الْكَرَاهِيَة فَقَالَ: «كِلَاكُمَا مُحْسِنٌ فَلَا تَخْتَلِفُوا فَإِنَّ مَنْ كَانَ قبلكُمْ اخْتلفُوا فهلكوا» . رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir kishining (Qurʼon) oyatini maʼlum bir tarzda oʻqiyotganini eshitdim, holbuki men Paygʻambar ﷺ ning xuddi shu oyatni boshqacha tarzda oʻqiganini eshitgan edim. Bas, men uni Paygʻambar ﷺ ning oldiga olib borib, bu haqda u zotga xabar berdim, lekin men uning yuzida norozilik alomatini sezdim; soʻng u zot: «Ikkalangiz (ham) toʻgʻri (oʻqiyapsiz); bas, ixtilof qilmanglar — chunki sizlardan oldingi ummatlar ixtilof qildi va shu sabab halok boʻldi», — dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир кишининг (Қуръон) оятини маълум бир тарзда ўқиётганини эшитдим, ҳолбуки мен Пайғамбар ﷺ нинг худди шу оятни бошқача тарзда ўқиганини эшитган эдим. Бас, мен уни Пайғамбар ﷺ нинг олдига олиб бориб, бу ҳақда у зотга хабар бердим, лекин мен унинг юзида норозилик аломатини сездим; сўнг у зот: «Иккалангиз (ҳам) тўғри (ўқияпсиз); бас, ихтилоф қилманглар — чунки сизлардан олдинги умматлар ихтилоф қилди ва шу сабаб ҳалок бўлди», — деди.

وَعَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَ: كُنْتُ فِي الْمَسْجِدِ فَدَخَلَ رَجُلٌ يُصَلِّي فَقَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ ثُمَّ دَخَلَ آخَرُ فَقَرَأَ قِرَاءَةً سِوَى قِرَاءَةِ صَاحِبِهِ فَلَمَّا قَضَيْنَا الصَّلَاةَ دَخَلْنَا جَمِيعًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ هَذَا قَرَأَ قِرَاءَةً أَنْكَرْتُهَا عَلَيْهِ وَدخل آخر فَقَرَأَ سوى قِرَاءَة صَاحبه فَأَمَرَهُمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَآ فَحَسَّنَ شَأْنَهُمَا فَسَقَطَ فِي نَفْسِي مِنَ التَّكْذِيبِ وَلَا إِذْ كُنْتُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَلَمَّا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَدْ غَشِيَنِي ضَرَبَ فِي صَدْرِي فَفِضْت عَرَقًا وكأنما أنظر إِلَى الله عز وَجل فَرَقَا فَقَالَ لِي: «يَا أُبَيُّ أُرْسِلَ إِلَيَّ أَن اقْرَأِ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ فَرَدَدْتُ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّانِيَةَ اقْرَأْهُ عَلَى حَرْفَيْنِ فَرَدَّدَتْ إِلَيْهِ أَنْ هَوِّنْ عَلَى أُمَّتِي فَرَدَّ إِلَيَّ الثَّالِثَةِ اقْرَأْهُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ وَلَكَ بِكُلِّ رَدَّةٍ رَدَدْتُكَهَا مَسْأَلَةٌ تَسْأَلُنِيهَا فَقُلْتُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأُمَّتِي وَأَخَّرْتُ الثَّالِثَةَ لِيَوْمٍ يَرْغَبُ إِلَيَّ الْخَلْقُ كُلُّهُمْ حَتَّى إِبْرَاهِيم صلى الله عَلَيْهِ وَسلم» . رَوَاهُ مُسلم

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men masjidda edim. Bir kishi kirib namoz oʻqidi va men inkor qilgan (notanish) bir qiroat bilan oʻqidi. Soʻng boshqa biri kirib, oʻrtogʻining qiroatidan oʻzga bir qiroat bilan oʻqidi. Namozni tugatganimizdan keyin biz hammamiz Rasululloh ﷺ huzuriga kirdik. Men: «Bu kishi men inkor qilgan bir qiroat bilan oʻqidi, boshqa biri ham kirib, oʻrtogʻining qiroatidan oʻzgacha oʻqidi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ ularning ikkoviga buyurdilar, ular oʻqishdi. Nabiy ﷺ ularning ikkovining ishini yaxshi (toʻgʻri) deb topdilar. Shunda mening qalbimga (vahiyni) yolgʻonga chiqarishdan bir narsa — hatto johiliyatda boʻlganimda ham boʻlmagan (darajada) tushdi. Rasululloh ﷺ meni qoplab olgan (holatni) koʻrgach, koʻkragimga (qoʻllari bilan) urdilar. Shunda men terga gʻarq boʻldim va goʻyo qoʻrquvdan Allohga — azza va jallaga — qarab turgandek boʻldim. Soʻng menga: «Ey Ubay! Menga: ‹Qurʼonni bir harf (qiroat) ustida oʻqi›, deb (xabar) yuborildi. Men unga: ‹Ummatimga yengil qil›, deb javob qaytardim. Menga ikkinchi marta: ‹Uni ikki harf ustida oʻqi›, deb (xabar) qaytarildi. Men yana unga: ‹Ummatimga yengil qil›, deb javob qaytardim. Menga uchinchi marta: ‹Yetti harf ustida oʻqi›, deb (xabar) qaytarildi. (Yana menga): ‹Men senga qaytargan har bir javob (oʻrniga) sen Mendan soʻraydigan bir tilak bor›, (deyildi). Men: ‹Ey Alloh! Ummatimni kechir, ummatimni kechir›, dedim. Uchinchisini esa butun xaloyiq — hatto Ibrohim (alayhissalom) ham — menga (shafoat soʻrab) yuz buradigan kunga qoldirdim», dedilar.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен масжидда эдим. Бир киши кириб намоз ўқиди ва мен инкор қилган (нотаниш) бир қироат билан ўқиди. Сўнг бошқа бири кириб, ўртоғининг қироатидан ўзга бир қироат билан ўқиди. Намозни тугатганимиздан кейин биз ҳаммамиз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кирдик. Мен: «Бу киши мен инкор қилган бир қироат билан ўқиди, бошқа бири ҳам кириб, ўртоғининг қироатидан ўзгача ўқиди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларнинг икковига буюрдилар, улар ўқишди. Набий ﷺ уларнинг икковининг ишини яхши (тўғри) деб топдилар. Шунда менинг қалбимга (ваҳийни) ёлғонга чиқаришдан бир нарса — ҳатто жоҳилиятда бўлганимда ҳам бўлмаган (даражада) тушди. Расулуллоҳ ﷺ мени қоплаб олган (ҳолатни) кўргач, кўкрагимга (қўллари билан) урдилар. Шунда мен терга ғарқ бўлдим ва гўё қўрқувдан Аллоҳга — азза ва жаллага — қараб тургандек бўлдим. Сўнг менга: «Эй Убай! Менга: ‹Қуръонни бир ҳарф (қироат) устида ўқи›, деб (хабар) юборилди. Мен унга: ‹Умматимга енгил қил›, деб жавоб қайтардим. Менга иккинчи марта: ‹Уни икки ҳарф устида ўқи›, деб (хабар) қайтарилди. Мен яна унга: ‹Умматимга енгил қил›, деб жавоб қайтардим. Менга учинчи марта: ‹Етти ҳарф устида ўқи›, деб (хабар) қайтарилди. (Яна менга): ‹Мен сенга қайтарган ҳар бир жавоб (ўрнига) сен Мендан сўрайдиган бир тилак бор›, (дейилди). Мен: ‹Эй Аллоҳ! Умматимни кечир, умматимни кечир›, дедим. Учинчисини эса бутун халойиқ — ҳатто Иброҳим (алайҳиссалом) ҳам — менга (шафоат сўраб) юз бурадиган кунга қолдирдим», дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَقْرَأَنِي جِبْرِيل على حرف فَرَاجعه فَلم أزل استزيده ويزيدني حَتَّى انْتهى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ» . قَالَ ابْنُ شِهَابٍ: بَلَغَنِي أَنَّ تِلْكَ السَّبْعَةَ الْأَحْرُفَ إِنَّمَا هِيَ فِي الْأَمْرِ تَكُونُ وَاحِدًا لَا تَخْتَلِفُ فِي حَلَالٍ وَلَا حرَام

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jibril — alayhissalom — menga bir harf (qiroat) ustida oʻqitdi, men unga (yana qaytib) murojaat qildim va undan koʻproq (harf) soʻrayverdim, u esa menga koʻpaytiraverdi — toki yetti harfga yetdi», — dedilar. Ibn Shihob dedi: menga yetishishicha, oʻsha yetti harf faqatgina bitta boʻladigan, halol va haromda ixtilof qilinmaydigan ishlarda (xilma-xil tarzlarda) keladi, xolos.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил — алайҳиссалом — менга бир ҳарф (қироат) устида ўқитди, мен унга (яна қайтиб) мурожаат қилдим ва ундан кўпроқ (ҳарф) сўрайвердим, у эса менга кўпайтираверди — токи етти ҳарфга етди», — дедилар. Ибн Шиҳоб деди: менга етишишича, ўша етти ҳарф фақатгина битта бўладиган, ҳалол ва ҳаромда ихтилоф қилинмайдиган ишларда (хилма-хил тарзларда) келади, холос.

عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: لَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلَ فَقَالَ: " يَا جِبْرِيلُ إِنِّي بُعِثْتُ إِلَى أُمَّةٍ أُمِّيِّينَ مِنْهُمُ الْعَجُوزُ وَالشَّيْخُ الْكَبِيرُ وَالْغُلَامُ وَالْجَارِيَةُ وَالرَّجُلُ الَّذِي لَمْ يَقْرَأْ كِتَابًا قَطُّ قَالَ: يَا مُحَمَّد إِن الْقُرْآن أونزل عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَفِي رِوَايَةٍ لِأَحْمَدَ وَأَبِي دَاوُدَ: قَالَ: «لَيْسَ مِنْهَا إِلَّا شَافٍ كَافٍ» . وَفِي رِوَايَةٍ لِلنَّسَائِيِّ قَالَ: " إِنَّ جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ أَتَيَانِي فَقَعَدَ جِبْرِيلُ عَنْ يَمِينِي وَمِيكَائِيلُ عَنْ يَسَارِي فَقَالَ جِبْرِيلُ: اقْرَأِ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ قَالَ مِيكَائِيلُ: اسْتَزِدْهُ حَتَّى بَلَغَ سَبْعَة أحرف فَكل حرف شاف كَاف "

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Jibrilni uchratib: «Ey Jibril, men ummiy bir ummatga yuborildim, ular orasida kampir ham, qari chol ham, oʻgʻil bola ham, qiz bola ham, hech qachon kitob oʻqimagan kishi ham bor», dedilar. U: «Ey Muhammad, albatta Qurʼon yetti harf bilan nozil qilingan», dedi. Bu bobda Umar, Huzayfa ibn al-Yamon, Ummu Ayyub — u Abu Ayyub al-Ansoriyning ayoli, Samura, Ibn Abbos, Abu Hurayra, Abu Juhaym ibn al-Horis ibn as-Simma, Amr ibn al-Os va Abu Bakradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir, u Ubay ibn Kaʼbdan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Жибрилни учратиб: «Эй Жибрил, мен уммий бир умматга юборилдим, улар орасида кампир ҳам, қари чол ҳам, ўғил бола ҳам, қиз бола ҳам, ҳеч қачон китоб ўқимаган киши ҳам бор», дедилар. У: «Эй Муҳаммад, албатта Қуръон етти ҳарф билан нозил қилинган», деди. Бу бобда Умар, Ҳузайфа ибн ал-Ямон, Умму Айюб — у Абу Айюб ал-Ансорийнинг аёли, Самура, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Абу Жуҳайм ибн ал-Ҳорис ибн ас-Симма, Амр ибн ал-Ос ва Абу Бакрадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир, у Убай ибн Каъбдан бир неча йўл билан ривоят қилинган.

وَعَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ مَرَّ عَلَى قَاصٍّ يَقْرَأُ ثُمَّ يَسْأَلُ. فَاسْتَرْجَعَ ثُمَّ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فليسأل الله بِهِ فَإِنَّهُ سَيَجِيءُ أَقوام يقرؤون الْقُرْآنَ يَسْأَلُونَ بِهِ النَّاسَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir qoriyning yoniga oʻtdiki, u (Qurʼon) oʻqib boʻlgach soʻrab (tilanchilik qila boshladi). Shunda (Imron): «Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiʼuun», dedi va soʻng: «Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Kim Qurʼon oʻqisa, u bilan Allohdan soʻrasin. Chunki yaqinda shunday qavmlar kelurki, ular Qurʼon oʻqib, u bilan odamlardan soʻraydilar (tilaydilar)›», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, isnodi unchalik (kuchli) emas.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир қорийнинг ёнига ўтдики, у (Қуръон) ўқиб бўлгач сўраб (тиланчилик қила бошлади). Шунда (Имрон): «Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиъуун», деди ва сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Ким Қуръон ўқиса, у билан Аллоҳдан сўрасин. Чунки яқинда шундай қавмлар келурки, улар Қуръон ўқиб, у билан одамлардан сўрайдилар (тилайдилар)›», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, исноди унчалик (кучли) эмас.

عَن بُرَيْدَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ يَتَأَكَّلُ بِهِ النَّاسَ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَوَجْهُهُ عظم لَيْسَ عَلَيْهِ لحم» . رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ فِي شعب الْإِيمَان

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Qurʼonni odamlar hisobiga kun koʻrish (mol-dunyo topish) uchun oʻqisa, qiyomat kuni yuzi goʻshtsiz suyak holida keladi», dedilar. Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Қуръонни одамлар ҳисобига кун кўриш (мол-дунё топиш) учун ўқиса, қиёмат куни юзи гўштсиз суяк ҳолида келади», дедилар. Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَعْرِفُ فَصْلَ السُّورَةِ حَتَّى يَنْزِلَ عَلَيْهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (bir) suraning qayerda tugashini, unga {Bismillahir rohmanir rohiym} nozil boʻlmagunicha bilmas edilar. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (бир) суранинг қаерда тугашини, унга {Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм} нозил бўлмагунича билмас эдилар. Абу Довуд ривоят қилган.

وَعَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ: كُنَّا بِحِمْصَ فَقَرَأَ ابْنُ مَسْعُودٍ سُورَةَ يُوسُفَ فَقَالَ رَجُلٌ: مَا هَكَذَا أُنْزِلَتْ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ: وَاللَّهِ لَقَرَأْتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «أَحْسَنْتَ» فَبَيْنَا هُوَ يُكَلِّمُهُ إِذْ وَجَدَ مِنْهُ رِيحَ الْخَمْرِ فَقَالَ: أَتَشْرَبُ الْخَمْرَ وَتُكَذِّبُ بِالْكِتَابِ؟ فَضَرَبَهُ الْحَد

(Alqama aytdi:) Biz Himsda edik; Ibn Masʼud Yusuf surasini oʻqidi. Bir kishi: «(Bu sura) mana shunday nozil boʻ lmagan», dedi. (Ibn Masʼud): «Men uni Rasululloh ﷺga (shu tarzda) oʻqiganimda, u zot: ‹Goʻzal (oʻqiding)› degan edilar», dedi va undan (oʻ sha kishidan) xamr (aroq) hidini sezdi. Shunda (Ibn Masʼud): «Sen Allohning Kitobini yolgʻonga chiqarishni va xamr ichishni (bir vaqtda) jamlamoqchimisan?» dedi va unga hadd (jazo) urdi.(Алқама айтди:) Биз Ҳимсда эдик; Ибн Масъуд Юсуф сурасини ўқиди. Бир киши: «(Бу сура) мана шундай нозил бў лмаган», деди. (Ибн Масъуд): «Мен уни Расулуллоҳ ﷺга (шу тарзда) ўқиганимда, у зот: ‹Гўзал (ўқидинг)› деган эдилар», деди ва ундан (ў ша кишидан) хамр (ароқ) ҳидини сезди. Шунда (Ибн Масъуд): «Сен Аллоҳнинг Китобини ёлғонга чиқаришни ва хамр ичишни (бир вақтда) жамламоқчимисан?» деди ва унга ҳадд (жазо) урди.

وَعَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ: أَرْسَلَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ. فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ. قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنِ اسْتَحَرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبُ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ فَقَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلم يزل عمر يراجعني فِيهِ حَتَّى شرح الله صَدْرِي لذَلِك وَرَأَيْت الَّذِي رَأَى عُمَرُ قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْيَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جمع الْقُرْآن قَالَ: قلت كَيفَ تَفْعَلُونَ شَيْئا لم يَفْعَله النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خير فَلم أزل أراجعه حَتَّى شرح الله صَدْرِي للَّذي شرح الله لَهُ صدر أبي بكر وَعمر. فَقُمْت فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَال حَتَّى وجدت من سُورَة التَّوْبَة آيَتَيْنِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الْأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ (لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ) حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ. فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاته ثمَّ عِنْد حَفْصَة. رَوَاهُ البُخَارِيّ

(Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) aytdi:) Yamoma ahli (jangda) oʻ ldirilgach, Abu Bakr menga (odam) yubordi — birdan Umar ibnul-Xattob uning huzurida (turgan) edi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Umar mening oldimga kelib: ‹Yamoma kuni qatl (oʻ lim) Qurʼon qorilarini qattiq qamrab oldi (koʻ p qori shahid boʻ ldi); men — (boshqa) joylarda (ham) qatl qorilarni qamrab olib, Qurʼonning koʻ pi (yodlovchilari bilan birga) ketishidan (yoʻqolishidan) qoʻ rqaman; men — sen Qurʼonni jamlashni buyurishingni (toʻ gʻ ri deb) koʻ raman› dedi. Men Umarga: ‹Rasululloh ﷺ qilmagan ishni qanday qilaman?› dedim. Umar: ‹Allohga qasamki, bu — yaxshilik(dir)› dedi. Umar menga — Alloh shu (ish) uchun koʻ ksimni ochguncha (koʻ nglimni moyil qilguncha) — qayta-qayta murojaat qilaverdi; men ham bu (haqda) Umar koʻ rgan (fikr)ni koʻ rdim (qabul qildim)», dedi. Zayd aytdi: Abu Bakr (menga): «Sen — yosh, aqlli yigit(san); biz seni (yolgʻonda) ayblamaymiz; sen Rasululloh ﷺ uchun vahyni yozar eding; bas, Qurʼonni izlab, uni jamla», dedi. Allohga qasamki, agar ular menga togʻ lardan bir togʻ ni koʻ chirishni topshirganlarida ham, u menga — Qurʼonni jamlashni buyurganlaridan koʻ ra — ogʻ irroq boʻ lmas edi. Men: «Rasululloh ﷺ qilmagan ishni qanday qilasizlar?» dedim. U: «Allohga qasamki, u — yaxshilik(dir)» dedi. Abu Bakr menga — Alloh Abu Bakr va Umarning (roziyallohu anhumo) koʻ ksini ochgandek mening koʻ ksimi ochguncha — qayta-qayta murojaat qilaverdi. Shunda men Qurʼonni — uni xurmo shoxlari (poyalari), yupqa (oq) toshlar va kishilarning koʻ kslari (yodi)dan jamlab — izlay boshladim, to Tavba surasining oxirini Abu Xuzayma al-Ansoriy bilan (uning yodida) topdim — uni undan boshqa hech kimda topmadim: ‹Albatta sizlarga oʻ zlaringizdan bir Rasul keldiki, sizning mashaqqatga tushishingiz unga ogʻ irdir...› (Tavba surasi, 128) — Baroaning (Tavbaning) oxirigacha. Mana shu sahifalar (suhuf) Abu Bakrning huzurida — Alloh uni vafot etdirguncha — boʻ ldi, soʻng Umarning huzurida — uning hayotida — boʻ ldi, soʻng Umarning qizi Hafsa (roziyallohu anho)ning huzurida boʻ ldi.(Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) айтди:) Ямома аҳли (жангда) ў лдирилгач, Абу Бакр менга (одам) юборди — бирдан Умар ибнул-Хаттоб унинг ҳузурида (турган) эди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Умар менинг олдимга келиб: ‹Ямома куни қатл (ў лим) Қуръон қориларини қаттиқ қамраб олди (кў п қори шаҳид бў лди); мен — (бошқа) жойларда (ҳам) қатл қориларни қамраб олиб, Қуръоннинг кў пи (ёдловчилари билан бирга) кетишидан (йўқолишидан) қў рқаман; мен — сен Қуръонни жамлашни буюришингни (тў ғ ри деб) кў раман› деди. Мен Умарга: ‹Расулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қандай қиламан?› дедим. Умар: ‹Аллоҳга қасамки, бу — яхшилик(дир)› деди. Умар менга — Аллоҳ шу (иш) учун кў ксимни очгунча (кў нглимни мойил қилгунча) — қайта-қайта мурожаат қилаверди; мен ҳам бу (ҳақда) Умар кў рган (фикр)ни кў рдим (қабул қилдим)», деди. Зайд айтди: Абу Бакр (менга): «Сен — ёш, ақлли йигит(сан); биз сени (ёлғонда) айбламаймиз; сен Расулуллоҳ ﷺ учун ваҳйни ёзар эдинг; бас, Қуръонни излаб, уни жамла», деди. Аллоҳга қасамки, агар улар менга тоғ лардан бир тоғ ни кў чиришни топширганларида ҳам, у менга — Қуръонни жамлашни буюрганларидан кў ра — оғ ирроқ бў лмас эди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ қилмаган ишни қандай қиласизлар?» дедим. У: «Аллоҳга қасамки, у — яхшилик(дир)» деди. Абу Бакр менга — Аллоҳ Абу Бакр ва Умарнинг (розияллоҳу анҳумо) кў ксини очгандек менинг кў ксими очгунча — қайта-қайта мурожаат қилаверди. Шунда мен Қуръонни — уни хурмо шохлари (поялари), юпқа (оқ) тошлар ва кишиларнинг кў кслари (ёди)дан жамлаб — излай бошладим, то Тавба сурасининг охирини Абу Хузайма ал-Ансорий билан (унинг ёдида) топдим — уни ундан бошқа ҳеч кимда топмадим: ‹Албатта сизларга ў зларингиздан бир Расул келдики, сизнинг машаққатга тушишингиз унга оғ ирдир...› (Тавба сураси, 128) — Бароанинг (Тавбанинг) охиригача. Мана шу саҳифалар (суҳуф) Абу Бакрнинг ҳузурида — Аллоҳ уни вафот этдиргунча — бў лди, сўнг Умарнинг ҳузурида — унинг ҳаётида — бў лди, сўнг Умарнинг қизи Ҳафса (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурида бў лди.

وَعَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَّةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلَافُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلَافَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزبير وَسَعِيد بن الْعَاصِ وَعبد الرَّحْمَن بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ فِي شَيْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ قَالَ ابْن شهَاب وَأَخْبرنِي خَارِجَة بن زيد بن ثَابت سَمِعَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنَ الْأَحْزَابِ حِينَ نَسَخْنَا الْمُصْحَفَ قَدْ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهَا فَالْتَمَسْنَاهَا فَوَجَدْنَاهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيِّ (مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا الله عَلَيْهِ) فَأَلْحَقْنَاهَا فِي سُورَتِهَا فِي الْمُصْحَفِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Huzayfa ibnul-Yamon Usmonning oldigʻa keldi — u (Huzayfa) Iroq ahli bilan (birga) Armaniya va Ozarbayjon fathida Shom ahliga qarshi jang qilayotgan edi. Huzayfani ularning qiroatda (oʻqishda) ixtilof qilishi (turlicha oʻqishi) qoʻ rqitdi (tashvishga soldi). Huzayfa Usmonga: «Ey amir al-muʼminin, bu ummatni — ular Kitobda yahudiy va nasorolardek ixtilof qilishidan oldin — (qutqarib) yetib ol», dedi. Shunda Usmon Hafsaga: «Sahifalarni bizga yubor — biz ularni mushaflarga koʻ chiramiz, soʻng senga qaytaramiz», deb (odam) yubordi. Hafsa ularni Usmonga yubordi. U Zayd ibn Sobit, Abdulloh ibn Zubayr, Saʼid ibnul-Os va Abdurrahmon ibnul-Horis ibn Hishomga — ularni mushaflarga koʻ chirishni — buyurdi. Usmon u uch qurayshlik kishiga: «Agar sizlar va Zayd ibn Sobit Qurʼonning biror (narsasida) ixtilof qilsangiz, uni Quraysh tilida yozinglar — chunki u ularning tilida nozil boʻ lgan», dedi; ular shunday qildi. Sahifalarni mushaflarga koʻ chirib boʻ lgach, Usmon sahifalarni Hafsaga qaytardi va har bir ufqqa (oʻ lka)ga — koʻ chirilgan (mushaf)lardan bir mushaf yubordi, hamda undan boshqa — har bir sahifa yoki mushafdagi Qurʼon(ning oʻ zga nusxalari)ni — yoqib (yoʻq qilib) tashlashni buyurdi.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Ҳузайфа ибнул-Ямон Усмоннинг олдиға келди — у (Ҳузайфа) Ироқ аҳли билан (бирга) Армания ва Озарбайжон фатҳида Шом аҳлига қарши жанг қилаётган эди. Ҳузайфани уларнинг қироатда (ўқишда) ихтилоф қилиши (турлича ўқиши) қў рқитди (ташвишга солди). Ҳузайфа Усмонга: «Эй амир ал-муъминин, бу умматни — улар Китобда яҳудий ва насоролардек ихтилоф қилишидан олдин — (қутқариб) етиб ол», деди. Шунда Усмон Ҳафсага: «Саҳифаларни бизга юбор — биз уларни мушафларга кў чирамиз, сўнг сенга қайтарамиз», деб (одам) юборди. Ҳафса уларни Усмонга юборди. У Зайд ибн Собит, Абдуллоҳ ибн Зубайр, Саъид ибнул-Ос ва Абдурраҳмон ибнул-Ҳорис ибн Ҳишомга — уларни мушафларга кў чиришни — буюрди. Усмон у уч қурайшлик кишига: «Агар сизлар ва Зайд ибн Собит Қуръоннинг бирор (нарсасида) ихтилоф қилсангиз, уни Қурайш тилида ёзинглар — чунки у уларнинг тилида нозил бў лган», деди; улар шундай қилди. Саҳифаларни мушафларга кў чириб бў лгач, Усмон саҳифаларни Ҳафсага қайтарди ва ҳар бир уфққа (ў лка)га — кў чирилган (мушаф)лардан бир мушаф юборди, ҳамда ундан бошқа — ҳар бир саҳифа ёки мушафдаги Қуръон(нинг ў зга нусхалари)ни — ёқиб (йўқ қилиб) ташлашни буюрди.

وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: قلت لعُثْمَان بن عَفَّان مَا حملكم أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنَ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٍ وَهِيَ مِنَ الْمَئِينِ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلم تكْتبُوا بَينهمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبع الطول مَا حملكم على ذَلِك فَقَالَ عُثْمَانُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَان وَهُوَ تنزل عَلَيْهِ السُّور ذَوَات الْعدَد فَكَانَ إِذا نزل عَلَيْهِ الشَّيْء دَعَا بعض من كَانَ يَكْتُبُ فَيَقُولُ: «ضَعُوا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا» فَإِذَا نَزَلَتْ عَلَيْهِ الْآيَةُ فَيَقُولُ: «ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا» . وَكَانَتِ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا نَزَلَتْ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَة من آخر الْقُرْآن وَكَانَت قصَّتهَا شَبيهَة بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْت أَنَّهَا مِنْهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يبين لنا أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلِمَ أكتب بَينهمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Usmon ibn Affonga: «Anfol — masoniydan (yuz oyatdan kam suralardan) boʻla turib, Baroatni (Tavbani) esa — u miʼundan (yuz atrofidagi suralardan) boʻla turib, ikkisini qoʻshib, oralariga ‹Bismillahir-Rohmanir-Rohiym› satrini yozmasdan, ikkisini yetti uzun (sura) qatoriga qoʻyishingizga nima sabab boʻldi? Sizlarni bunga nima undadi?» dedim. Shunda Usmon aytdi: «Rasululloh ﷺning ustlariga uzoq vaqt oʻtar va u zotga sanoqli (oyatli) suralar nozil boʻlar edi. U zotga biron narsa nozil boʻlsa, yozadiganlardan birini chaqirib: ‹Bu oyatlarni falon-falon (narsa) zikr qilinadigan suraga qoʻyinglar›, derdilar. Unga bir oyat nozil boʻlsa: ‹Bu oyatni falon-falon (narsa) zikr qilinadigan suraga qoʻyinglar›, derdilar. Anfol Madinada nozil boʻlganlarning birinchilaridan edi, Baroat esa Qurʼonning oxirida nozil boʻlganlardan edi. Uning qissasi uning (Anfolning) qissasiga oʻxshash edi, shuning uchun men uni undan (Anfoldan) deb gumon qildim. Soʻng Rasululloh ﷺ vafot etdilar va bizga uning undan ekanini bayon qilmadilar. Mana shu sababdan men ikkisini qoʻshdim va oralariga ‹Bismillahir-Rohmanir-Rohiym› satrini yozmadim, hamda uni yetti uzun (sura) qatoriga qoʻydim». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Avfning Yazid al-Forisiydan, u Ibn Abbosdan (qilgan) rivoyatidangina bilamiz. Yazid al-Forisiy Ibn Abbosdan bittadan koʻp hadis rivoyat qilgan, uni Yazid ibn Hurmuz ham deyiladi. Yazid ar-Raqoshiy esa — u Yazid ibn Abon ar-Raqoshiydir — Ibn Abbosga yetishmagan, faqat Anas ibn Molikdan rivoyat qilgan. Ikkalasi ham basralik tobeʼinlardandir, Yazid al-Forisiy Yazid ar-Raqoshiydan qadimroqdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Усмон ибн Аффонга: «Анфол — масонийдан (юз оятдан кам суралардан) бўла туриб, Бароатни (Тавбани) эса — у миъундан (юз атрофидаги суралардан) бўла туриб, иккисини қўшиб, ораларига ‹Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм› сатрини ёзмасдан, иккисини етти узун (сура) қаторига қўйишингизга нима сабаб бўлди? Сизларни бунга нима ундади?» дедим. Шунда Усмон айтди: «Расулуллоҳ ﷺнинг устларига узоқ вақт ўтар ва у зотга саноқли (оятли) суралар нозил бўлар эди. У зотга бирон нарса нозил бўлса, ёзадиганлардан бирини чақириб: ‹Бу оятларни фалон-фалон (нарса) зикр қилинадиган сурага қўйинглар›, дердилар. Унга бир оят нозил бўлса: ‹Бу оятни фалон-фалон (нарса) зикр қилинадиган сурага қўйинглар›, дердилар. Анфол Мадинада нозил бўлганларнинг биринчиларидан эди, Бароат эса Қуръоннинг охирида нозил бўлганлардан эди. Унинг қиссаси унинг (Анфолнинг) қиссасига ўхшаш эди, шунинг учун мен уни ундан (Анфолдан) деб гумон қилдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар ва бизга унинг ундан эканини баён қилмадилар. Мана шу сабабдан мен иккисини қўшдим ва ораларига ‹Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм› сатрини ёзмадим, ҳамда уни етти узун (сура) қаторига қўйдим». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Авфнинг Язид ал-Форисийдан, у Ибн Аббосдан (қилган) ривоятидангина биламиз. Язид ал-Форисий Ибн Аббосдан биттадан кўп ҳадис ривоят қилган, уни Язид ибн Ҳурмуз ҳам дейилади. Язид ар-Рақоший эса — у Язид ибн Абон ар-Рақошийдир — Ибн Аббосга етишмаган, фақат Анас ибн Моликдан ривоят қилган. Иккаласи ҳам басралик тобеъинлардандир, Язид ал-Форисий Язид ар-Рақошийдан қадимроқдир.