أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرُّهَاوِيُّ، وَمُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَتْ يَمِينٌ يَحْلِفُ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ وَمُقَلِّبِ الْقُلُوبِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qasam ichadigan qasamlari: «Yoʻq, qalblarni agʻdaruvchi Zot bilan qasamki», degan qasam edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қасам ичадиган қасамлари: «Йўқ, қалбларни ағдарувчи Зот билан қасамки», деган қасам эди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ أَبُو يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَتْ يَمِينُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّتِي يَحْلِفُ بِهَا ‏"‏ لاَ وَمُصَرِّفِ الْقُلُوبِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qasam ichadigan qasamlari: «Yoʻq, qalblarni buruvchi Zot bilan qasamki», degan qasam edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қасам ичадиган қасамлари: «Йўқ, қалбларни бурувчи Зот билан қасамки», деган қасам эди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ أَرْسَلَ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَى الْجَنَّةِ فَقَالَ انْظُرْ إِلَيْهَا وَإِلَى مَا أَعْدَدْتُ لأَهْلِهَا فِيهَا ‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهَا فَرَجَعَ فَقَالَ وَعِزَّتِكَ لاَ يَسْمَعُ بِهَا أَحَدٌ إِلاَّ دَخَلَهَا ‏.‏ فَأَمَرَ بِهَا فَحُفَّتْ بِالْمَكَارِهِ فَقَالَ اذْهَبْ إِلَيْهَا فَانْظُرْ إِلَيْهَا وَإِلَى مَا أَعْدَدْتُ لأَهْلِهَا فِيهَا فَنَظَرَ إِلَيْهَا فَإِذَا هِيَ قَدْ حُفَّتْ بِالْمَكَارِهِ فَقَالَ وَعِزَّتِكَ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ لاَ يَدْخُلَهَا أَحَدٌ ‏.‏ قَالَ اذْهَبْ فَانْظُرْ إِلَى النَّارِ وَإِلَى مَا أَعْدَدْتُ لأَهْلِهَا فِيهَا ‏.‏ فَنَظَرَ إِلَيْهَا فَإِذَا هِيَ يَرْكَبُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَرَجَعَ فَقَالَ وَعِزَّتِكَ لاَ يَدْخُلُهَا أَحَدٌ ‏.‏ فَأَمَرَ بِهَا فَحُفَّتْ بِالشَّهَوَاتِ فَقَالَ ارْجِعْ فَانْظُرْ إِلَيْهَا ‏.‏ فَإِذَا هِيَ قَدْ حُفَّتْ بِالشَّهَوَاتِ فَرَجَعَ وَقَالَ وَعِزَّتِكَ لَقَدْ خَشِيتُ أَنْ لاَ يَنْجُوَ مِنْهَا أَحَدٌ إِلاَّ دَخَلَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh jannat va doʻzaxni yaratganida, Jabroilni (alayhissalom) jannatga yubordi va: ‹Unga hamda unda ahliga tayyorlab qoʻyganlarimga qarab kel›, dedi. U qarab, soʻng qaytib keldi va: ‹Izzatingga qasamki, uni eshitgan har bir kishi albatta unga kiradi›, dedi. Shunda Alloh uni buyurdi va u nohush narsalar bilan oʻralib qoʻyildi. Soʻng: ‹Uning oldiga borib, unga hamda unda ahliga tayyorlab qoʻyganlarimga qarab kel›, dedi. U qaradi va uning nohush narsalar bilan oʻralganini koʻrdi. Shunda: ‹Izzatingga qasamki, unga hech kim kirmasligidan qoʻrqdim›, dedi. Alloh: ‹Borib, doʻzaxga hamda unda ahliga tayyorlab qoʻyganlarimga qara›, dedi. U qaradi va uning bir qismi boshqa qismini bosib-koʻmib turganini koʻrdi. Soʻng qaytib keldi va: ‹Izzatingga qasamki, unga hech kim kirmaydi›, dedi. Shunda Alloh uni buyurdi va u nafsu shahvatlar bilan oʻralib qoʻyildi. Soʻng: ‹Qaytib, unga qara›, dedi. U nafsu shahvatlar bilan oʻralgan edi. U qaytib keldi va: ‹Izzatingga qasamki, undan hech kim najot topmasdan, hammasi unga kirib qolishidan qoʻrqdim›, dedi.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ жаннат ва дўзахни яратганида, Жаброилни (алайҳиссалом) жаннатга юборди ва: ‹Унга ҳамда унда аҳлига тайёрлаб қўйганларимга қараб кел›, деди. У қараб, сўнг қайтиб келди ва: ‹Иззатингга қасамки, уни эшитган ҳар бир киши албатта унга киради›, деди. Шунда Аллоҳ уни буюрди ва у ноҳуш нарсалар билан ўралиб қўйилди. Сўнг: ‹Унинг олдига бориб, унга ҳамда унда аҳлига тайёрлаб қўйганларимга қараб кел›, деди. У қаради ва унинг ноҳуш нарсалар билан ўралганини кўрди. Шунда: ‹Иззатингга қасамки, унга ҳеч ким кирмаслигидан қўрқдим›, деди. Аллоҳ: ‹Бориб, дўзахга ҳамда унда аҳлига тайёрлаб қўйганларимга қара›, деди. У қаради ва унинг бир қисми бошқа қисмини босиб-кўмиб турганини кўрди. Сўнг қайтиб келди ва: ‹Иззатингга қасамки, унга ҳеч ким кирмайди›, деди. Шунда Аллоҳ уни буюрди ва у нафсу шаҳватлар билан ўралиб қўйилди. Сўнг: ‹Қайтиб, унга қара›, деди. У нафсу шаҳватлар билан ўралган эди. У қайтиб келди ва: ‹Иззатингга қасамки, ундан ҳеч ким нажот топмасдан, ҳаммаси унга кириб қолишидан қўрқдим›, деди.»

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلاَ يَحْلِفْ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ وَكَانَتْ قُرَيْشٌ تَحْلِفُ بِآبَائِهَا فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichmoqchi boʻlsa, faqat Alloh bilan qasam ichsin», dedilar. Quraysh esa otalari bilan qasam ichar edi. Shunda u zot: «Otalaringiz bilan qasam ichmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичмоқчи бўлса, фақат Аллоҳ билан қасам ичсин», дедилар. Қурайш эса оталари билан қасам ичар эди. Шунда у зот: «Оталарингиз билан қасам ичманглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، مِنْ بَنِي غِفَارٍ فِي مَجْلِسِ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - وَهُوَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَاللَّفْظُ، لَهُ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عُمَرَ مَرَّةً وَهُوَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) otasi Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ bir marta Umar: «Otam bilan qasamki, otam bilan qasamki», deb turganini eshitib qoldilar va: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi», dedilar. Umar: «Allohga qasamki, shundan keyin men na oʻzimdan va na boshqadan naql qilib, u bilan hech qasam ichmadim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) отаси Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: Пайғамбар ﷺ бир марта Умар: «Отам билан қасамки, отам билан қасамки», деб турганини эшитиб қолдилар ва: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради», дедилар. Умар: «Аллоҳга қасамки, шундан кейин мен на ўзимдан ва на бошқадан нақл қилиб, у билан ҳеч қасам ичмадим», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi», dedilar. Umar: «Allohga qasamki, shundan keyin men na oʻzimdan va na boshqadan naql qilib, u bilan hech qasam ichmadim», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради», дедилар. Умар: «Аллоҳга қасамки, шундан кейин мен на ўзимдан ва на бошқадан нақл қилиб, у билан ҳеч қасам ичмадим», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ حَرْبٍ - عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi», dedilar. Umar: «Allohga qasamki, shundan keyin men na oʻzimdan va na boshqadan naql qilib, u bilan hech qasam ichmadim», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради», дедилар. Умар: «Аллоҳга қасамки, шундан кейин мен на ўзимдан ва на бошқадан нақл қилиб, у билан ҳеч қасам ичмадим», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ وَلاَ بِأُمَّهَاتِكُمْ وَلاَ بِالأَنْدَادِ وَلاَ تَحْلِفُوا إِلاَّ بِاللَّهِ وَلاَ تَحْلِفُوا إِلاَّ وَأَنْتُمْ صَادِقُونَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otalaringiz bilan ham, onalaringiz bilan ham, butlar bilan ham qasam ichmanglar. Faqat Alloh bilan qasam iching va faqat rost soʻzlovchi holingizda qasam iching», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оталарингиз билан ҳам, оналарингиз билан ҳам, бутлар билан ҳам қасам ичманглар. Фақат Аллоҳ билан қасам ичинг ва фақат рост сўзловчи ҳолингизда қасам ичинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ خَالِدٍ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الإِسْلاَمِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُتَيْبَةُ فِي حَدِيثِهِ مُتَعَمِّدًا وَقَالَ يَزِيدُ ‏"‏ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏

Sobit ibn Zahhok (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Islomdan boshqa bir din bilan yolgʻondan qasam ichsa, u oʻzi aytganidek boʻladi. Kim oʻzini bir narsa bilan oʻldirsa, Alloh uni jahannam oʻtida oʻsha narsa bilan azoblaydi», dedilar.Собит ибн Заҳҳок (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Исломдан бошқа бир дин билан ёлғондан қасам ичса, у ўзи айтганидек бўлади. Ким ўзини бир нарса билан ўлдирса, Аллоҳ уни жаҳаннам ўтида ўша нарса билан азоблайди», дедилар.

أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، عَنْ يَحْيَى، أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو قِلاَبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ثَابِتُ بْنُ الضَّحَّاكِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الإِسْلاَمِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ عُذِّبَ بِهِ فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Sobit ibn Zahhok (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Islomdan boshqa bir din bilan yolgʻondan qasam ichsa, u oʻzi aytganidek boʻladi. Kim oʻzini bir narsa bilan oʻldirsa, oxiratda oʻsha narsa bilan azoblanadi», dedilar.Собит ибн Заҳҳок (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Исломдан бошқа бир дин билан ёлғондан қасам ичса, у ўзи айтганидек бўлади. Ким ўзини бир нарса билан ўлдирса, охиратда ўша нарса билан азобланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنِ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنَ الإِسْلاَمِ فَإِنْ كَانَ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَإِنْ كَانَ صَادِقًا لَمْ يَعُدْ إِلَى الإِسْلاَمِ سَالِمًا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹Men Islomdan bezorman› desa, agar yolgʻonchi boʻlsa, oʻzi aytganidek boʻladi. Agar rostgoʻy boʻlsa, Islomga sogʻ-salomat qaytmaydi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Мен Исломдан безорман› деса, агар ёлғончи бўлса, ўзи айтганидек бўлади. Агар ростгўй бўлса, Исломга соғ-саломат қайтмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ قُتَيْلَةَ، - امْرَأَةٌ مِنْ جُهَيْنَةَ - أَنَّ يَهُودِيًّا، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّكُمْ تُنَدِّدُونَ وَإِنَّكُمْ تُشْرِكُونَ تَقُولُونَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ وَتَقُولُونَ وَالْكَعْبَةِ ‏.‏ فَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادُوا أَنْ يَحْلِفُوا أَنْ يَقُولُوا ‏"‏ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَيَقُولُونَ ‏"‏ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏

Qutayla (roziyallohu anho) — Juhayna qabilasidan boʻlgan bir ayol — rivoyat qiladi: Bir yahudiy Paygʻambar ﷺ ning huzuriga kelib: «Sizlar Allohga tenglashtiryapsizlar va shirk keltiryapsizlar. ‹Alloh xohlagan va sen xohlagan narsa boʻldi›, deysizlar hamda ‹Kaʼba bilan qasamki›, deysizlar», dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ ularga, qasam ichmoqchi boʻlsalar, «Kaʼbaning Robbi bilan qasamki», deyishni va «Alloh xohlagan, soʻng sen xohlagan narsa boʻldi», deyishni buyurdilar.Қутайла (розияллоҳу анҳо) — Жуҳайна қабиласидан бўлган бир аёл — ривоят қилади: Бир яҳудий Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурига келиб: «Сизлар Аллоҳга тенглаштиряпсизлар ва ширк келтиряпсизлар. ‹Аллоҳ хоҳлаган ва сен хоҳлаган нарса бўлди›, дейсизлар ҳамда ‹Каъба билан қасамки›, дейсизлар», деди. Шунда Пайғамбар ﷺ уларга, қасам ичмоқчи бўлсалар, «Каъбанинг Робби билан қасамки», дейишни ва «Аллоҳ хоҳлаган, сўнг сен хоҳлаган нарса бўлди», дейишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا هِشَامٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ وَلاَ بِالطَّوَاغِيتِ ‏"‏ ‏.‏

Abdurahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Otalaringiz bilan ham, togʻutlar bilan ham qasam ichmanglar», dedilar.Абдураҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Оталарингиз билан ҳам, тоғутлар билан ҳам қасам ичманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ مِنْكُمْ فَقَالَ بِاللاَّتِ فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ تَعَالَ أُقَامِرْكَ فَلْيَتَصَدَّقْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim qasam ichib, ‹Lot bilan qasam› desa, ‹Lo ilaha illalloh› desin. Kim oʻz sherigiga: ‹Kel, qimor oʻynaymiz›, desa, sadaqa bersin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким қасам ичиб, ‹Лот билан қасам› деса, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› десин. Ким ўз шеригига: ‹Кел, қимор ўйнаймиз›, деса, садақа берсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا نَذْكُرُ بَعْضَ الأَمْرِ وَأَنَا حَدِيثُ، عَهْدٍ بِالْجَاهِلِيَّةِ فَحَلَفْتُ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَقَالَ لِي أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِئْسَ مَا قُلْتَ ائْتِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبِرْهُ فَإِنَّا لاَ نَرَاكَ إِلاَّ قَدْ كَفَرْتَ فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ لِي ‏"‏ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَاتْفُلْ عَنْ يَسَارِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ وَلاَ تَعُدْ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz baʼzi ishlar haqida gaplashib turgan edik, men esa jaholiyatdan yaqinda ajralgan edim. Shunda Lot va Uzzo bilan qasam ichib qoʻydim. Rasululloh ﷺ ning sahobalari menga: «Naqadar yomon soʻz aytding! Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, u zotga xabar ber, chunki biz seni kofir boʻlgan deb oʻylayapmiz», dedilar. Men u zotning oldilariga borib, buni aytdim. U zot menga: «Uch marta ‹Lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah› deb ayt, uch marta Allohdan shayton yomonligidan panoh soʻra va chap tomoningga uch marta puf-puflab tupurib, endi bunday qilmagin», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз баъзи ишлар ҳақида гаплашиб турган эдик, мен эса жаҳолиятдан яқинда ажралган эдим. Шунда Лот ва Уззо билан қасам ичиб қўйдим. Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари менга: «Нақадар ёмон сўз айтдинг! Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, у зотга хабар бер, чунки биз сени кофир бўлган деб ўйлаяпмиз», дедилар. Мен у зотнинг олдиларига бориб, буни айтдим. У зот менга: «Уч марта ‹Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ› деб айт, уч марта Аллоҳдан шайтон ёмонлигидан паноҳ сўра ва чап томонингга уч марта пуф-пуфлаб тупуриб, энди бундай қилмагин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مُصْعَبُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ حَلَفْتُ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَقَالَ لِي أَصْحَابِي بِئْسَ مَا قُلْتَ قُلْتَ هُجْرًا ‏.‏ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ وَانْفُثْ عَنْ يَسَارِكَ ثَلاَثًا وَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ ثُمَّ لاَ تَعُدْ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Lot va Uzzo bilan qasam ichib qoʻydim. Shunda hamrohlarim menga: «Naqadar yomon soʻz aytding! Sen qabih soʻz aytding», dedilar. Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, buni u zotga aytdim. U zot: «‹Lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva alo kulli shayin qadir› deb ayt, chap tomoningga uch marta puf-puflab tupur, Allohdan shayton yomonligidan panoh soʻra, soʻng bunday qilmagin», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Лот ва Уззо билан қасам ичиб қўйдим. Шунда ҳамроҳларим менга: «Нақадар ёмон сўз айтдинг! Сен қабиҳ сўз айтдинг», дедилар. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, буни у зотга айтдим. У зот: «‹Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ало кулли шайин қадир› деб айт, чап томонингга уч марта пуф-пуфлаб тупур, Аллоҳдан шайтон ёмонлигидан паноҳ сўра, сўнг бундай қилмагин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعٍ أَمَرَنَا بِاتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ وَعِيَادَةِ الْمَرِيضِ وَتَشْمِيتِ الْعَاطِسِ وَإِجَابَةِ الدَّاعِي وَنَصْرِ الْمَظْلُومِ وَإِبْرَارِ الْقَسَمِ وَرَدِّ السَّلاَمِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni yetti narsaga buyurdilar: janozalarga ergashishga, bemorni yoʻqlashga, aksa urganga ‹yarhamukalloh› deyishga, chaqirgan kishining chaqirigʻiga javob berishga, mazlumga yordam berishga, qasamni bajarishga va salomga alik olishga buyurdilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни етти нарсага буюрдилар: жанозаларга эргашишга, беморни йўқлашга, акса урганга ‹ярҳамукаллоҳ› дейишга, чақирган кишининг чақириғига жавоб беришга, мазлумга ёрдам беришга, қасамни бажаришга ва саломга алик олишга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي السَّلِيلِ، عَنْ زَهْدَمٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا عَلَى الأَرْضِ يَمِينٌ أَحْلِفُ عَلَيْهَا فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ أَتَيْتُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yer yuzida biror narsa ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsam, albatta oʻsha yaxshiroq boʻlganini qilaman», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ер юзида бирор нарса устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсам, албатта ўша яхшироқ бўлганини қиламан», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي رَهْطٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لاَ أَحْمِلُكُمْ وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ لَبِثْنَا مَا شَاءَ اللَّهُ فَأُتِيَ بِإِبِلٍ فَأَمَرَ لَنَا بِثَلاَثِ ذَوْدٍ فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ لاَ يُبَارِكُ اللَّهُ لَنَا أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَسْتَحْمِلُهُ فَحَلَفَ أَنْ لاَ يَحْمِلَنَا ‏.‏ قَالَ أَبُو مُوسَى فَأَتَيْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا أَنَا حَمَلْتُكُمْ بَلِ اللَّهُ حَمَلَكُمْ إِنِّي وَاللَّهِ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men ashʼariylardan bir guruh kishilar bilan Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, u zotdan bizni ulov bilan taʼminlashlarini soʻradim. U zot: «Allohga qasamki, men sizlarni ulov bilan taʼminlamayman va menda sizlarni mindiradigan narsa ham yoʻq», dedilar. Soʻng Alloh xohlagancha kutib turdik, keyin u zotga tuyalar keltirildi. U zot bizga uchta tuya berishni buyurdilar. Biz yoʻlga chiqqach, baʼzimiz baʼzimizga: «Alloh bizga barakot bermas ekan-da, biz Rasululloh ﷺ ning oldilariga borib, ulov soʻragan edik, u zot bizni ulov bilan taʼminlamaslikka qasam ichgan edilar», dedik. Abu Muso aytdi: Shunda biz Nabiy ﷺ ning oldilariga borib, buni u zotga aytdik. U zot: «Sizlarni men mindirganim yoʻq, balki Alloh sizlarni mindirdi. Allohga qasamki, men biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsam, albatta qasamimga kafforat toʻlab, yaxshiroq boʻlganini qilaman», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ашъарийлардан бир гуруҳ кишилар билан Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, у зотдан бизни улов билан таъминлашларини сўрадим. У зот: «Аллоҳга қасамки, мен сизларни улов билан таъминламайман ва менда сизларни миндирадиган нарса ҳам йўқ», дедилар. Сўнг Аллоҳ хоҳлаганча кутиб турдик, кейин у зотга туялар келтирилди. У зот бизга учта туя беришни буюрдилар. Биз йўлга чиққач, баъзимиз баъзимизга: «Аллоҳ бизга баракот бермас экан-да, биз Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига бориб, улов сўраган эдик, у зот бизни улов билан таъминламасликка қасам ичган эдилар», дедик. Абу Мусо айтди: Шунда биз Набий ﷺ нинг олдиларига бориб, буни у зотга айтдик. У зот: «Сизларни мен миндирганим йўқ, балки Аллоҳ сизларни миндирди. Аллоҳга қасамки, мен бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсам, албатта қасамимга каффорат тўлаб, яхшироқ бўлганини қиламан», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, qasamiga kafforat toʻlasin va yaxshiroq boʻlganini qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, қасамига каффорат тўласин ва яхшироқ бўлганини қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا حَلَفَ أَحَدُكُمْ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَنْظُرِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ فَلْيَأْتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, qasamiga kafforat toʻlasin va qaysi biri yaxshiroq boʻlsa, oʻshaniga qarab, uni qilsin», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, қасамига каффорат тўласин ва қайси бири яхшироқ бўлса, ўшанига қараб, уни қилсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ثُمَّ ائْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biror qasam ustiga qasam ichsang, qasamingga kafforat toʻla, soʻng yaxshiroq boʻlganini qil», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирор қасам устига қасам ичсанг, қасамингга каффорат тўла, сўнг яхшироқ бўлганини қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، وَذَكَرَ، كَلِمَةً مَعْنَاهَا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ وَائْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Biror qasam ustiga qasam ichsang, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsang, qasamingga kafforat toʻla va yaxshiroq boʻlganini qil», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бирор қасам устига қасам ичсанг, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсанг, қасамингга каффорат тўла ва яхшироқ бўлганини қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، مَوْلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ يُحَدِّثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, yaxshiroq boʻlganini qilsin va qasamiga kafforat toʻlasin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, яхшироқ бўлганини қилсин ва қасамига каффорат тўласин», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَدَعْ يَمِينَهُ وَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيُكَفِّرْهَا ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, qasamini tark etsin, yaxshiroq boʻlganini qilsin va unga kafforat toʻlasin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, қасамини тарк этсин, яхшироқ бўлганини қилсин ва унга каффорат тўласин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ رُفَيْعٍ، قَالَ سَمِعْتُ تَمِيمَ بْنَ طَرَفَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيَتْرُكْ يَمِينَهُ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror qasam ustiga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, yaxshiroq boʻlganini qilsin va qasamini tark etsin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор қасам устига қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, яхшироқ бўлганини қилсин ва қасамини тарк этсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزَّعْرَاءِ، عَنْ عَمِّهِ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ ابْنَ عَمٍّ لِي أَتَيْتُهُ أَسْأَلُهُ فَلاَ يُعْطِينِي وَلاَ يَصِلُنِي ثُمَّ يَحْتَاجُ إِلَىَّ فَيَأْتِينِي فَيَسْأَلُنِي وَقَدْ حَلَفْتُ أَنْ لاَ أُعْطِيَهُ وَلاَ أَصِلَهُ فَأَمَرَنِي أَنْ آتِيَ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَأُكَفِّرَ عَنْ يَمِينِي ‏.‏

Molik ibn Nazla (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Rasululloh, aytingchi, mening bir amakivachcham bor, men uning oldiga borib, undan soʻrasam, u menga hech narsa bermaydi va men bilan aloqasini uzadi. Soʻng u menga muhtoj boʻlib qolsa, oldimga kelib, mendan soʻraydi. Men esa unga hech narsa bermaslikka va u bilan aloqa qilmaslikka qasam ichib qoʻyganman», dedim. Shunda u zot meni yaxshiroq boʻlganini qilishga va qasamimga kafforat toʻlashga buyurdilar.Молик ибн Назла (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Расулуллоҳ, айтингчи, менинг бир амакиваччам бор, мен унинг олдига бориб, ундан сўрасам, у менга ҳеч нарса бермайди ва мен билан алоқасини узади. Сўнг у менга муҳтож бўлиб қолса, олдимга келиб, мендан сўрайди. Мен эса унга ҳеч нарса бермасликка ва у билан алоқа қилмасликка қасам ичиб қўйганман», дедим. Шунда у зот мени яхшироқ бўлганини қилишга ва қасамимга каффорат тўлашга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، وَيُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ لِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا آلَيْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ menga: «Bir narsaga qasam ichib, keyin undan boshqasini yaxshiroq deb bilsang, yaxshiroq boʻlgan ishni qilgin va qasaming uchun kafforat ber», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ менга: «Бир нарсага қасам ичиб, кейин ундан бошқасини яхшироқ деб билсанг, яхшироқ бўлган ишни қилгин ва қасаминг учун каффорат бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ يَعْنِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ مِنْهَا وَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir narsaga qasam ichsang-u, keyin undan boshqasini yaxshiroq deb bilsang, yaxshiroq boʻlgan ishni qilgin va qasaming uchun kafforat ber», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир нарсага қасам ичсанг-у, кейин ундан бошқасини яхшироқ деб билсанг, яхшироқ бўлган ишни қилгин ва қасаминг учун каффорат бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْحَسَنِ الْبَصْرِيِّ، قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا حَلَفْتَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَيْتَ غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Bir narsaga qasam ichsang-u, keyin undan boshqasini yaxshiroq deb bilsang, yaxshiroq boʻlgan ishni qilgin va qasaming uchun kafforat ber», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Бир нарсага қасам ичсанг-у, кейин ундан бошқасини яхшироқ деб билсанг, яхшироқ бўлган ишни қилгин ва қасаминг учун каффорат бер», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ وَلاَ يَمِينَ فِيمَا لاَ تَمْلِكُ وَلاَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ قَطِيعَةِ رَحِمٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam egalik qilmaydigan narsa haqida nazr ham, qasam ham yoʻq; maʼsiyat qilishga ham, qarindoshlik rishtasini uzishga ham nazr va qasam yoʻq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам эгалик қилмайдиган нарса ҳақида назр ҳам, қасам ҳам йўқ; маъсият қилишга ҳам, қариндошлик риштасини узишга ҳам назр ва қасам йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فَاسْتَثْنَى فَإِنْ شَاءَ مَضَى وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ غَيْرَ حَنِثٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim qasam ichib, ‹inshaalloh› desa, xohlasa qasamiga amal qiladi, xohlasa uni tark etadi, qasami buzilmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким қасам ичиб, ‹иншааллоҳ› деса, хоҳласа қасамига амал қилади, хоҳласа уни тарк этади, қасами бузилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَإِنَّمَا لاِمْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Amallar faqat niyatga bogʻliqdir va har bir kishiga faqat niyat qilgani boʻladi. Bas, kimning hijrati Alloh va Uning Rasuli uchun boʻlsa, hijrati Alloh va Uning Rasuligadir. Kimning hijrati esa erishmoqchi boʻlgan dunyosi yoki nikohlanmoqchi boʻlgan ayoli uchun boʻlsa, uning hijrati oʻzi hijrat qilgan narsagadir», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Амаллар фақат ниятга боғлиқдир ва ҳар бир кишига фақат ният қилгани бўлади. Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули учун бўлса, ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расулигадир. Кимнинг ҳижрати эса эришмоқчи бўлган дунёси ёки никоҳланмоқчи бўлган аёли учун бўлса, унинг ҳижрати ўзи ҳижрат қилган нарсагадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ زَعَمَ عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَائِشَةَ، تَزْعُمُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمْكُثُ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَيَشْرَبُ عِنْدَهَا عَسَلاً فَتَوَاصَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ أَنَّ أَيَّتَنَا دَخَلَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلْتَقُلْ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ فَدَخَلَ عَلَى إِحْدَاهُمَا فَقَالَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ وَلَنْ أَعُودَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ فَنَزَلَتْ ‏{‏ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ ‏}‏ إِلَى ‏{‏ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ ‏}‏ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ ‏{‏ وَإِذْ أَسَرَّ النَّبِيُّ إِلَى بَعْضِ أَزْوَاجِهِ حَدِيثًا ‏}‏ لِقَوْلِهِ ‏"‏ بَلْ شَرِبْتُ عَسَلاً ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zaynab binti Jahsh huzurida turib, uning uyida asal ichardilar. Shunda men va Hafsa oʻzaro kelishib qoʻydik: qay birimizning huzurimizga Nabiy ﷺ kirsalar, u kishi: «Sizdan magʻofir hidini sezyapman, magʻofir yedingizmi?» desin. Nabiy ﷺ ulardan birining huzuriga kirdilar, u ayol buni aytdi. Shunda u zot: «Yoʻq, balki Zaynab binti Jahsh huzurida asal ichdim, ammo endi buni qaytarmayman», dedilar. Shunda {Ey Nabiy! Alloh senga halol qilgan narsani nega oʻzingga harom qilasan} degan oyat {Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz} degan joygacha nozil boʻldi — ular Oisha va Hafsa edilar. {Nabiy ayollaridan biriga bir gapni sir qilib aytganida} degani esa u zotning «Balki asal ichdim» degan soʻzlari haqidadir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурида туриб, унинг уйида асал ичардилар. Шунда мен ва Ҳафса ўзаро келишиб қўйдик: қай биримизнинг ҳузуримизга Набий ﷺ кирсалар, у киши: «Сиздан мағофир ҳидини сезяпман, мағофир едингизми?» десин. Набий ﷺ улардан бирининг ҳузурига кирдилар, у аёл буни айтди. Шунда у зот: «Йўқ, балки Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурида асал ичдим, аммо энди буни қайтармайман», дедилар. Шунда {Эй Набий! Аллоҳ сенга ҳалол қилган нарсани нега ўзингга ҳаром қиласан} деган оят {Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз} деган жойгача нозил бўлди — улар Оиша ва Ҳафса эдилар. {Набий аёлларидан бирига бир гапни сир қилиб айтганида} дегани эса у зотнинг «Балки асал ичдим» деган сўзлари ҳақидадир.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ دَخَلْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بَيْتَهُ فَإِذَا فِلَقٌ وَخَلٌّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلْ فَنِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bilan birga u zotning uylariga kirdim, birdan nonparcha va sirka bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yegin, sirka qanday ham yaxshi qatiq (ovqatga qoʻshiladigan narsa)dir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ билан бирга у зотнинг уйларига кирдим, бирдан нонпарча ва сирка бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Егин, сирка қандай ҳам яхши қатиқ (овқатга қўшиладиган нарса)дир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، قَالَ كُنَّا نُسَمَّى السَّمَاسِرَةَ فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ نَبِيعُ فَسَمَّانَا بِاسْمٍ هُوَ خَيْرٌ مِنِ اسْمِنَا فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ إِنَّ هَذَا الْبَيْعَ يَحْضُرُهُ الْحَلِفُ وَالْكَذِبُ فَشُوبُوا بَيْعَكُمْ بِالصَّدَقَةِ ‏"‏ ‏.‏

Qays ibn Abu Gʻaraza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizni samasira (dallollar) deb atardilar. Biz savdo qilib turganimizda Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar va bizga oʻz nomimizdan yaxshiroq bir nom qoʻydilar. Soʻng: «Ey tujjorlar (savdogarlar) jamoasi! Bu savdoda qasam ichish va yolgʻon soʻzlash boʻlib turadi, shuning uchun savdoyingizga sadaqa aralashtiringlar», dedilar.Қайс ибн Абу Ғараза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизни самасира (даллоллар) деб атардилар. Биз савдо қилиб турганимизда Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар ва бизга ўз номимиздан яхшироқ бир ном қўйдилар. Сўнг: «Эй тужжорлар (савдогарлар) жамоаси! Бу савдода қасам ичиш ва ёлғон сўзлаш бўлиб туради, шунинг учун савдойингизга садақа аралаштиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَعَاصِمٍ، وَجَامِعٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، قَالَ كُنَّا نَبِيعُ بِالْبَقِيعِ فَأَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكُنَّا نُسَمَّى السَّمَاسِرَةَ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ ‏"‏ ‏.‏ فَسَمَّانَا بِاسْمٍ هُوَ خَيْرٌ مِنِ اسْمِنَا ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذَا الْبَيْعَ يَحْضُرُهُ الْحَلِفُ وَالْكَذِبُ فَشُوبُوهُ بِالصَّدَقَةِ ‏"‏ ‏.‏

Qays ibn Abu Gʻaraza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Baqiʼda savdo qilardik. Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar. Bizni samasira (dallollar) deb atardilar. Shunda u zot: «Ey tujjorlar (savdogarlar) jamoasi!» deb bizga oʻz nomimizdan yaxshiroq bir nom qoʻydilar. Soʻng: «Bu savdoda qasam ichish va yolgʻon soʻzlash boʻlib turadi, shuning uchun uni sadaqa bilan aralashtiringlar», dedilar.Қайс ибн Абу Ғараза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Бақиъда савдо қилардик. Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар. Бизни самасира (даллоллар) деб атардилар. Шунда у зот: «Эй тужжорлар (савдогарлар) жамоаси!» деб бизга ўз номимиздан яхшироқ бир ном қўйдилар. Сўнг: «Бу савдода қасам ичиш ва ёлғон сўзлаш бўлиб туради, шунинг учун уни садақа билан аралаштиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، قَالَ أَتَانَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَنَحْنُ فِي السُّوقِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ السُّوقَ يُخَالِطُهَا اللَّغْوُ وَالْكَذِبُ فَشُوبُوهَا بِالصَّدَقَةِ ‏"‏ ‏.‏

Qays ibn Abu Gʻaraza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bozorda turganimizda Nabiy ﷺ oldimizga keldilar va: «Bu bozorga behuda gap va yolgʻon aralashib turadi, shuning uchun uni sadaqa bilan aralashtiringlar», dedilar.Қайс ибн Абу Ғараза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бозорда турганимизда Набий ﷺ олдимизга келдилар ва: «Бу бозорга беҳуда гап ва ёлғон аралашиб туради, шунинг учун уни садақа билан аралаштиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ قُدَامَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي غَرَزَةَ، قَالَ كُنَّا بِالْمَدِينَةِ نَبِيعُ الأَوْسَاقَ وَنَبْتَاعُهَا وَكُنَّا نُسَمِّي أَنْفُسَنَا السَّمَاسِرَةَ وَيُسَمِّينَا النَّاسُ فَخَرَجَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَسَمَّانَا بِاسْمٍ هُوَ خَيْرٌ مِنَ الَّذِي سَمَّيْنَا أَنْفُسَنَا وَسَمَّانَا النَّاسُ فَقَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ إِنَّهُ يَشْهَدُ بَيْعَكُمُ الْحَلِفُ وَالْكَذِبُ فَشُوبُوهُ بِالصَّدَقَةِ ‏"‏ ‏.‏

Qays ibn Abu Gʻaraza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Madinada yuklarni sotib olar va sotardik, oʻzimizni samasira (dallollar) deb atardik, odamlar ham bizni shunday atardilar. Bir kuni Rasululloh ﷺ oldimizga chiqdilar va bizga, oʻzimiz oʻzimizni atagan hamda odamlar bizni atagan nomdan yaxshiroq bir nom qoʻydilar. Soʻng: «Ey tujjorlar (savdogarlar) jamoasi! Savdoyingizda qasam ichish va yolgʻon soʻzlash boʻlib turadi, shuning uchun uni sadaqa bilan aralashtiringlar», dedilar.Қайс ибн Абу Ғараза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Мадинада юкларни сотиб олар ва сотардик, ўзимизни самасира (даллоллар) деб атардик, одамлар ҳам бизни шундай атардилар. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқдилар ва бизга, ўзимиз ўзимизни атаган ҳамда одамлар бизни атаган номдан яхшироқ бир ном қўйдилар. Сўнг: «Эй тужжорлар (савдогарлар) жамоаси! Савдойингизда қасам ичиш ва ёлғон сўзлаш бўлиб туради, шунинг учун уни садақа билан аралаштиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ النَّذْرِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ يَأْتِي بِخَيْرٍ إِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nazr qilishdan qaytardilar va: «Albatta, u hech qanday yaxshilik keltirmaydi, u orqali faqat baxildan mol chiqariladi, xolos», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ назр қилишдан қайтардилар ва: «Албатта, у ҳеч қандай яхшилик келтирмайди, у орқали фақат бахилдан мол чиқарилади, холос», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّذْرِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ يَرُدُّ شَيْئًا إِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الشَّحِيحِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nazr qilishdan qaytardilar va: «Albatta, u hech narsani qaytarmaydi, u orqali faqat baxildan mol chiqariladi, xolos», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ назр қилишдан қайтардилар ва: «Албатта, у ҳеч нарсани қайтармайди, у орқали фақат бахилдан мол чиқарилади, холос», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ النَّذْرُ لاَ يُقَدِّمُ شَيْئًا وَلاَ يُؤَخِّرُهُ إِنَّمَا هُوَ شَىْءٌ يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الشَّحِيحِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr biror narsani oldinga ham surmaydi, orqaga ham surmaydi. U faqat baxil kishidan (mol) chiqarib olinadigan bir narsadir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр бирор нарсани олдинга ҳам сурмайди, орқага ҳам сурмайди. У фақат бахил кишидан (мол) чиқариб олинадиган бир нарсадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَأْتِي النَّذْرُ عَلَى ابْنِ آدَمَ شَيْئًا لَمْ يُقَدِّرْهُ عَلَيْهِ وَلَكِنَّهُ شَىْءٌ يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr Odam bolasiga unga taqdir qilinmagan biror narsani keltirmaydi. Balki u baxil kishidan (mol) chiqarib olinadigan bir narsadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр Одам боласига унга тақдир қилинмаган бирор нарсани келтирмайди. Балки у бахил кишидан (мол) чиқариб олинадиган бир нарсадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْذِرُوا فَإِنَّ النَّذْرَ لاَ يُغْنِي مِنَ الْقَدَرِ شَيْئًا وَإِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Nazr qilmanglar, chunki nazr taqdirdan biror narsani qaytara olmaydi. U faqat baxil kishidan (mol) chiqarib olinadigan bir narsadir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Назр қилманглар, чунки назр тақдирдан бирор нарсани қайтара олмайди. У фақат бахил кишидан (мол) чиқариб олинадиган бир нарсадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishni nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishni nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишни назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишни назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، قَالَ حَدَّثَنِي طَلْحَةُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishni nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishni nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», deb aytayotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишни назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишни назр қилса, Унга исён қилмасин», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishni nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishni nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», deb aytayotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишни назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишни назр қилса, Унга исён қилмасин», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنْ زَهْدَمٍ، قَالَ سَمِعْتُ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ، يَذْكُرُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَيْرُكُمْ قَرْنِي ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلاَ أَدْرِي أَذَكَرَ مَرَّتَيْنِ بَعْدَهُ أَوْ ثَلاَثًا ثُمَّ ذَكَرَ قَوْمًا يَخُونُونَ وَلاَ يُؤْتَمَنُونَ وَيَشْهَدُونَ وَلاَ يُسْتَشْهَدُونَ وَيُنْذِرُونَ وَلاَ يُوفُونَ وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا نَصْرُ بْنُ عِمْرَانَ أَبُو جَمْرَةَ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarning eng yaxshingiz mening asrimdagilardir, soʻng ulardan keyingilar, soʻng ulardan keyingilar, soʻng ulardan keyingilardir», dedilar. — Roviy: «U zot bundan keyin ikki marta aytdilarmi yoki uch marta, bilmayman», dedi. — Soʻng u zot xiyonat qiladigan va omonatga xiyonat qilinmaydigan, soʻralmasa ham guvohlik beradigan, nazr qilib uni bajarmaydigan va ularning orasida semizlik paydo boʻladigan bir qavmni zikr qildilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларнинг энг яхшингиз менинг асримдагилардир, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилардир», дедилар. — Ровий: «У зот бундан кейин икки марта айтдиларми ёки уч марта, билмайман», деди. — Сўнг у зот хиёнат қиладиган ва омонатга хиёнат қилинмайдиган, сўралмаса ҳам гувоҳлик берадиган, назр қилиб уни бажармайдиган ва уларнинг орасида семизлик пайдо бўладиган бир қавмни зикр қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ يَقُودُ رَجُلاً فِي قَرَنٍ فَتَنَاوَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَطَعَهُ قَالَ إِنَّهُ نَذْرٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining oldidan oʻtdilar, u boshqa bir kishini arqonga bogʻlab yetaklab borar edi. Shunda Nabiy ﷺ uni olib uzib tashladilar va: «Bu nazr edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг олдидан ўтдилар, у бошқа бир кишини арқонга боғлаб етаклаб борар эди. Шунда Набий ﷺ уни олиб узиб ташладилар ва: «Бу назр эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، أَنَّ طَاوُسًا، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ يَقُودُهُ إِنْسَانٌ بِخِزَامَةٍ فِي أَنْفِهِ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ أَمَرَهُ أَنْ يَقُودَهُ بِيَدِهِ ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ أَنَّ طَاوُسًا أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ وَإِنْسَانٌ قَدْ رَبَطَ يَدَهُ بِإِنْسَانٍ آخَرَ بِسَيْرٍ أَوْ خَيْطٍ أَوْ بِشَىْءٍ غَيْرِ ذَلِكَ فَقَطَعَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ قُدْهُ بِيَدِكَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Kaʼbani tavof qilayotgan bir kishining oldidan oʻtdilar, uni bir odam burniga solingan halqadan yetaklab borar edi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan uzib tashladilar, soʻng unga qoʻlidan yetaklashni buyurdilar. Yana bir rivoyatda: Nabiy ﷺ uning oldidan oʻtdilar, u Kaʼbani tavof qilayotgan edi va bir odam oʻz qoʻlini boshqa bir odamning qoʻliga tasma yoki ip yoki bundan boshqa bir narsa bilan bogʻlab olgan edi. Shunda Nabiy ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan uzib tashladilar, soʻng: «Uni qoʻling bilan yetakla», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Каъбани тавоф қилаётган бир кишининг олдидан ўтдилар, уни бир одам бурнига солинган ҳалқадан етаклаб борар эди. Шунда Набий ﷺ уни ўз қўллари билан узиб ташладилар, сўнг унга қўлидан етаклашни буюрдилар. Яна бир ривоятда: Набий ﷺ унинг олдидан ўтдилар, у Каъбани тавоф қилаётган эди ва бир одам ўз қўлини бошқа бир одамнинг қўлига тасма ёки ип ёки бундан бошқа бир нарса билан боғлаб олган эди. Шунда Набий ﷺ уни ўз қўллари билан узиб ташладилар, сўнг: «Уни қўлинг билан етакла», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قِلاَبَةَ، عَنْ عَمِّهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohga maʼsiyat qilishda nazr yoʻq, Odam bolasi ega boʻlmagan narsada ham nazr yoʻq», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳга маъсият қилишда назр йўқ, Одам боласи эга бўлмаган нарсада ҳам назр йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى مِلَّةِ الإِسْلاَمِ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَىْءٍ فِي الدُّنْيَا عُذِّبَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَيْسَ عَلَى رَجُلٍ نَذْرٌ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ‏"‏ ‏.‏

Sobit ibn Zahhok (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Islom millatidan boshqa bir millat bilan yolgʻondan qasam ichsa, u oʻzi aytganidek boʻladi. Kim oʻzini dunyoda biror narsa bilan oʻldirsa, qiyomat kuni oʻsha narsa bilan azoblanadi. Kishiga oʻzi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻq», dedilar.Собит ибн Заҳҳок (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Ислом миллатидан бошқа бир миллат билан ёлғондан қасам ичса, у ўзи айтганидек бўлади. Ким ўзини дунёда бирор нарса билан ўлдирса, қиёмат куни ўша нарса билан азобланади. Кишига ўзи эга бўлмаган нарсада назр йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنِي يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا الْخَيْرِ حَدَّثَهُ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ نَذَرَتْ أُخْتِي أَنْ تَمْشِيَ، إِلَى بَيْتِ اللَّهِ فَأَمَرَتْنِي أَنْ أَسْتَفْتِيَ لَهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَفْتَيْتُ لَهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ لِتَمْشِ وَلْتَرْكَبْ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Singlim Allohning uyigacha piyoda borishni nazr qilibdi va mendan u haqda Rasululloh ﷺdan fatvo soʻrashimni iltimos qildi. Men uning uchun Nabiy ﷺdan fatvo soʻradim. Shunda u zot: «U piyoda ham yursin, ulov ham minsin», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Синглим Аллоҳнинг уйигача пиёда боришни назр қилибди ва мендан у ҳақда Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўрашимни илтимос қилди. Мен унинг учун Набий ﷺдан фатво сўрадим. Шунда у зот: «У пиёда ҳам юрсин, улов ҳам минсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، - وَقَالَ عَمْرٌو إِنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زَحْرٍ أَخْبَرَهُ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أُخْتٍ لَهُ نَذَرَتْ أَنْ تَمْشِيَ حَافِيَةً غَيْرَ مُخْتَمِرَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مُرْهَا فَلْتَخْتَمِرْ وَلْتَرْكَبْ وَلْتَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺdan singlisi haqida soʻradi, u yalangoyoq va boshi ochiq holda piyoda yurishni nazr qilgan edi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Unga aytgin, boshini yopsin, ulov minsin va uch kun roʻza tutsin», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺдан синглиси ҳақида сўради, у ялангоёқ ва боши очиқ ҳолда пиёда юришни назр қилган эди. Шунда Набий ﷺ унга: «Унга айтгин, бошини ёпсин, улов минсин ва уч кун рўза тутсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ الْعَسْكَرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ، يُحَدِّثُ عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنِ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ رَكِبَتِ امْرَأَةٌ الْبَحْرَ فَنَذَرَتْ أَنْ تَصُومَ شَهْرًا فَمَاتَتْ قَبْلَ أَنْ تَصُومَ فَأَتَتْ أُخْتُهَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَأَمَرَهَا أَنْ تَصُومَ عَنْهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol dengizga chiqdi va bir oy roʻza tutishni nazr qildi, ammo roʻza tutishdan oldin vafot etdi. Shunda uning singlisi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi va buni u zotga aytdi. U zot unga (marhuma) tomonidan roʻza tutishni buyurdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл денгизга чиқди ва бир ой рўза тутишни назр қилди, аммо рўза тутишдан олдин вафот этди. Шунда унинг синглиси Набий ﷺ ҳузурларига келди ва буни у зотга айтди. У зот унга (марҳума) томонидан рўза тутишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ ‏"‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda u zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда у зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، - وَهُوَ ابْنُ عُرْوَةَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ فَلَمْ تَقْضِهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida bir nazr bor edi, ammo uni ado etmadi», dedi. U zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида бир назр бор эди, аммо уни адо этмади», деди. У зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ عَلَيْهِ لَيْلَةٌ نَذَرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ يَعْتَكِفُهَا فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَكِفَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) zimmasida johiliyat davrida qilgan bir kecha itikof oʻtirish nazri bor edi. U Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradi, u zot esa unga itikof oʻtirishni buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) зиммасида жоҳилият даврида қилган бир кеча итикоф ўтириш назри бор эди. У Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўради, у зот эса унга итикоф ўтиришни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ عَلَى عُمَرَ نَذْرٌ فِي اعْتِكَافِ لَيْلَةٍ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَكِفَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) zimmasida Masjidul Haromda bir kecha itikof oʻtirish nazri bor edi. U Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradi, u zot esa unga itikof oʻtirishni buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) зиммасида Масжидул Ҳаромда бир кеча итикоф ўтириш назри бор эди. У Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўради, у зот эса унга итикоф ўтиришни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ، كَانَ جَعَلَ عَلَيْهِ يَوْمًا يَعْتَكِفُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَعْتَكِفَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) johiliyat davrida bir kun itikof oʻtirishni oʻz zimmasiga nazr qilib olgan edi. U Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻradi, u zot esa unga itikof oʻtirishni buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) жоҳилият даврида бир кун итикоф ўтиришни ўз зиммасига назр қилиб олган эди. У Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўради, у зот эса унга итикоф ўтиришни буюрдилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تِيبَ عَلَيْهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَنْخَلِعُ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُشْبِهُ أَنْ يَكُونَ الزُّهْرِيُّ سَمِعَ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ وَمِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْهُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الطَّوِيلِ تَوْبَةُ كَعْبٍ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U tavbasi qabul qilingan chogʻda Rasululloh ﷺga: «Ey Allohning Rasuli, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Rasuliga sadaqa qilmoqchiman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Molingning bir qismini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У тавбаси қабул қилинган чоғда Расулуллоҳ ﷺга: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Расулига садақа қилмоқчиман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Молингнинг бир қисмини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَ فَلَمَّا جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَرَ ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺdan ortda qolib qolgani haqidagi voqeani soʻzlab bergan. U: «Uning huzurida oʻtirganimda: ‹Ey Allohning Rasuli, tavbamning bir belgisi shuki, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Rasuliga sadaqa qilmoqchiman›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Molingning bir qismini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir›, dedilar. Men: ‹Unda Xaybardagi ulushimni oʻzimga olib qolaman›, dedim», deydi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺдан ортда қолиб қолгани ҳақидаги воқеани сўзлаб берган. У: «Унинг ҳузурида ўтирганимда: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, тавбамнинг бир белгиси шуки, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Расулига садақа қилмоқчиман›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Молингнинг бир қисмини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир›, дедилар. Мен: ‹Унда Хайбардаги улушимни ўзимга олиб қоламан›, дедим», дейди.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ حَدِيثَهُ حِينَ تَخَلَّفَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ مَالَكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ عَلَىَّ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَرَ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) Tabuk gʻazotida Rasululloh ﷺdan ortda qolib qolgani haqidagi voqeani soʻzlab bergan. U: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, tavbamning bir belgisi shuki, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Rasuliga sadaqa qilmoqchiman›, dedim. Rasululloh ﷺ: ‹Molingni oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir›, dedilar. Men: ‹Unda Xaybardagi ulushimni oʻzimga olib qolaman›, dedim», deydi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Табук ғазотида Расулуллоҳ ﷺдан ортда қолиб қолгани ҳақидаги воқеани сўзлаб берган. У: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, тавбамнинг бир белгиси шуки, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Расулига садақа қилмоқчиман›, дедим. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Молингни ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир›, дедилар. Мен: ‹Унда Хайбардаги улушимни ўзимга олиб қоламан›, дедим», дейди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ عَمِّهِ، عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِنَّمَا نَجَّانِي بِالصِّدْقِ وَإِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِي الَّذِي بِخَيْبَرَ ‏.‏

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Alloh azza va jalla meni faqat rostgoʻyligim sababli qutqardi. Tavbamning bir belgisi shuki, men molimdan butunlay ajralib, uni Alloh va Rasuliga sadaqa qilmoqchiman›, dedim. U zot: ‹Molingning bir qismini oʻzingga olib qol, bu sen uchun yaxshiroqdir›, dedilar. Men: ‹Unda Xaybardagi ulushimni oʻzimga olib qolaman›, dedim», deydi.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ азза ва жалла мени фақат ростгўйлигим сабабли қутқарди. Тавбамнинг бир белгиси шуки, мен молимдан бутунлай ажралиб, уни Аллоҳ ва Расулига садақа қилмоқчиман›, дедим. У зот: ‹Молингнинг бир қисмини ўзингга олиб қол, бу сен учун яхшироқдир›, дедилар. Мен: ‹Унда Хайбардаги улушимни ўзимга олиб қоламан›, дедим», дейди.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ خَيْبَرَ فَلَمْ نَغْنَمْ إِلاَّ الأَمْوَالَ وَالْمَتَاعَ وَالثِّيَابَ فَأَهْدَى رَجُلٌ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ يُقَالُ لَهُ رِفَاعَةُ بْنُ زَيْدٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غُلاَمًا أَسْوَدَ يُقَالُ لَهُ مِدْعَمٌ فَوُجِّهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى وَادِي الْقُرَى حَتَّى إِذَا كُنَّا بِوَادِي الْقُرَى بَيْنَا مِدْعَمٌ يَحُطُّ رَحْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَهُ سَهْمٌ فَأَصَابَهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ النَّاسُ هَنِيئًا لَكَ الْجَنَّةُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَلاَّ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ الَّتِي أَخَذَهَا يَوْمَ خَيْبَرَ مِنَ الْمَغَانِمِ لَتَشْتَعِلُ عَلَيْهِ نَارًا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا سَمِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ جَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ بِشِرَاكَيْنِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ شِرَاكٌ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Xaybar yilida Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Biz mol-dunyo, asbob va kiyimlardan boshqa hech qanday oʻlja olmadik. Banu Zubayb qabilasidan Rifoa ibn Zayd degan bir kishi Rasululloh ﷺga Midʼam ismli qora bir gʻulomni hadya qildi. Rasululloh ﷺ Vodilquroga yoʻl oldilar. Vodilquroga yetganimizda, Midʼam Rasululloh ﷺning yukini tushirayotgan payt unga bir oʻq kelib tegdi va oʻldirdi. Odamlar: ‹Jannat senga muborak boʻlsin!› dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Yoʻq, jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, u Xaybar kuni oʻljalardan olgan gilam unga oʻt boʻlib yonmoqda›, dedilar. Odamlar buni eshitib, bir kishi Rasululloh ﷺga bitta yoki ikkita poyabzal tasmasini olib keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Bitta tasma yoki ikkita tasma oʻtdandir›, dedilar», deydi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Хайбар йилида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Биз мол-дунё, асбоб ва кийимлардан бошқа ҳеч қандай ўлжа олмадик. Бану Зубайб қабиласидан Рифоа ибн Зайд деган бир киши Расулуллоҳ ﷺга Мидъам исмли қора бир ғуломни ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ Водилқурога йўл олдилар. Водилқурога етганимизда, Мидъам Расулуллоҳ ﷺнинг юкини тушираётган пайт унга бир ўқ келиб тегди ва ўлдирди. Одамлар: ‹Жаннат сенга муборак бўлсин!› дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Йўқ, жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, у Хайбар куни ўлжалардан олган гилам унга ўт бўлиб ёнмоқда›, дедилар. Одамлар буни эшитиб, бир киши Расулуллоҳ ﷺга битта ёки иккита поябзал тасмасини олиб келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Битта тасма ёки иккита тасма ўтдандир›, дедилар», дейди.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، أَنَّ كَثِيرَ بْنَ فَرْقَدٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدِ اسْتَثْنَى ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, soʻng ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, сўнг ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدِ اسْتَثْنَى ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, soʻng ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, сўнг ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَهُوَ بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءَ أَمْضَى وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim biror qasam ichib, soʻng ‹inshaalloh› desa, u ixtiyorlidir: xohlasa, uni amalga oshiradi, xohlasa, tark etadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бирор қасам ичиб, сўнг ‹иншааллоҳ› деса, у ихтиёрлидир: хоҳласа, уни амалга оширади, хоҳласа, тарк этади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الزِّنَادِ، مِمَّا حَدَّثَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجُ، مِمَّا ذَكَرَ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يُحَدِّثُ بِهِ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى تِسْعِينَ امْرَأَةً كُلُّهُنَّ يَأْتِي بِفَارِسٍ يُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ لَهُ صَاحِبُهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏.‏ فَلَمْ يَقُلْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَطَافَ عَلَيْهِنَّ جَمِيعًا فَلَمْ تَحْمِلْ مِنْهُنَّ إِلاَّ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ جَاءَتْ بِشِقِّ رَجُلٍ وَايْمُ الَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُرْسَانًا أَجْمَعِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sulaymon ibn Dovud: ‹Bu kecha albatta toʻqson ayolimni aylanib chiqaman, ularning har biri Alloh azza va jalla yoʻlida jihod qiladigan bir suvoriy tugʻib beradi›, dedi. Sherigi unga: ‹Inshaalloh (Alloh xohlasa), degin›, dedi. Lekin u inshaalloh demadi. Soʻng ularning barchasini aylanib chiqdi, biroq ulardan yolgʻiz bittasi homilador boʻldi, u ham yarim odamni tugʻdi. Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar u inshaalloh deganida edi, ularning hammasi Alloh yoʻlida suvoriy boʻlib jihod qilar edilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сулаймон ибн Довуд: ‹Бу кеча албатта тўқсон аёлимни айланиб чиқаман, уларнинг ҳар бири Аллоҳ азза ва жалла йўлида жиҳод қиладиган бир суворий туғиб беради›, деди. Шериги унга: ‹Иншааллоҳ (Аллоҳ хоҳласа), дегин›, деди. Лекин у иншааллоҳ демади. Сўнг уларнинг барчасини айланиб чиқди, бироқ улардан ёлғиз биттаси ҳомиладор бўлди, у ҳам ярим одамни туғди. Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зотга қасамки, агар у иншааллоҳ деганида эди, уларнинг ҳаммаси Аллоҳ йўлида суворий бўлиб жиҳод қилар эдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ الْوَزِيرِ بْنِ سُلَيْمَانَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ شِمَاسَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كَفَّارَةُ النَّذْرِ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazrning kafforati qasamning kafforatidir», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назрнинг каффорати қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ، عَنِ الزُّبَيْدِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّهُ بَلَغَهُ عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الْمُخَرِّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو صَفْوَانَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَقَدْ قِيلَ إِنَّ الزُّهْرِيَّ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا مِنْ أَبِي سَلَمَةَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُوسَى الْفَرْوِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهَا كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ التِّرْمِذِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ، وَمُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ الَّذِي، كَانَ يَسْكُنُ الْيَمَامَةَ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ، يُخْبِرُ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهَا كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ سُلَيْمَانُ بْنُ أَرْقَمَ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏ خَالَفَهُ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنِ ابْنِ الْمُبَارَكِ، - وَهُوَ عَلِيٌّ - عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ الْحَنْظَلِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ الْحَنْظَلِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهَا كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyat (gunoh)da nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсият (гуноҳ)да назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بِشْرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ الْحَنْظَلِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي غَضَبٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُحَمَّدُ بْنُ الزُّبَيْرِ ضَعِيفٌ لاَ يَقُومُ بِمِثْلِهِ حُجَّةٌ ‏.‏ وَقَدِ اخْتُلِفَ عَلَيْهِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻazab holatida nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғазаб ҳолатида назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي غَضَبٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻazab holatida nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғазаб ҳолатида назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، أَنْبَأَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عِمْرَانَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي غَضَبٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏ وَقِيلَ إِنَّ الزُّبَيْرَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Gʻazab holatida nazr yoʻq, uning kafforati esa qasamning kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ғазаб ҳолатида назр йўқ, унинг каффорати эса қасамнинг каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ قَالَ صَحِبْتُ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ النَّذْرُ نَذْرَانِ فَمَا كَانَ مِنْ نَذْرٍ فِي طَاعَةِ اللَّهِ فَذَلِكَ لِلَّهِ وَفِيهِ الْوَفَاءُ وَمَا كَانَ مِنْ نَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ فَذَلِكَ لِلشَّيْطَانِ وَلاَ وَفَاءَ فِيهِ وَيُكَفِّرُهُ مَا يُكَفِّرُ الْيَمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Nazr ikki xildir. Allohga toat qilishga aytilgan nazr Alloh uchundir va uni bajarish lozim. Allohga maʼsiyat qilishga aytilgan nazr esa shayton uchundir, uni bajarish shart emas va uning kafforati qasam kafforatidir», deb aytayotganlarini eshitdim.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Назр икки хилдир. Аллоҳга тоат қилишга айтилган назр Аллоҳ учундир ва уни бажариш лозим. Аллоҳга маъсият қилишга айтилган назр эса шайтон учундир, уни бажариш шарт эмас ва унинг каффорати қасам каффоратидир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ الْحَنْظَلِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَنَّ رَجُلاً، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَأَلَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ عَنْ رَجُلٍ، نَذَرَ نَذْرًا لاَ يَشْهَدُ الصَّلاَةَ فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَقَالَ عِمْرَانُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي غَضَبٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni: «Gʻazab holatida aytilgan nazr yoʻqdir va uning kafforati qasam kafforatidir», deb aytayotganlarini eshitdim.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни: «Ғазаб ҳолатида айтилган назр йўқдир ва унинг каффорати қасам каффоратидир», деб айтаётганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ غَضَبٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyatda va gʻazab holatida aytilgan nazr yoʻqdir va uning kafforati qasam kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсиятда ва ғазаб ҳолатида айтилган назр йўқдир ва унинг каффорати қасам каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا هِلاَلُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُلَيْمٍ، - وَهُوَ عُبَيْدُ بْنُ يَحْيَى - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّهْشَلِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي الْمَعْصِيَةِ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ الْيَمِينِ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ مَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ فِي لَفْظِهِ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyatda aytilgan nazr yoʻqdir va uning kafforati qasam kafforatidir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсиятда айтилган назр йўқдир ва унинг каффорати қасам каффоратидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَنْصُورٌ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ لاِبْنِ آدَمَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ وَلاَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏ خَالَفَهُ عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ فَرَوَاهُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Odam bolasi uchun oʻzi ega boʻlmagan narsada va aziz va jalil boʻlmish Allohga maʼsiyat qilishda nazr yoʻqdir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Одам боласи учун ўзи эга бўлмаган нарсада ва азиз ва жалил бўлмиш Аллоҳга маъсият қилишда назр йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ تَمِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ ضَعِيفٌ وَهَذَا الْحَدِيثُ خَطَأٌ وَالصَّوَابُ عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ مِنْ وَجْهٍ آخَرَ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Maʼsiyatda va Odam bolasi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻqdir», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Маъсиятда ва Одам боласи эга бўлмаган нарсада назр йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قِلاَبَةَ، عَنْ عَمِّهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyatda va Odam bolasi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻqdir», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсиятда ва Одам боласи эга бўлмаган нарсада назр йўқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ إِلَى بَيْتِ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ مُرْهُ فَلْيَرْكَبْ ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki kishi orasida suyalib kelayotgan bir odamni koʻrib: «Bu nima?» dedilar. Ular: «U Allohning uyiga piyoda borishga nazr qilgan edi», dedilar. U zot: «Albatta, Alloh bu odamning oʻzini qiynashiga behojatdir. Unga aytinglar, mingashib borsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки киши орасида суялиб келаётган бир одамни кўриб: «Бу нима?» дедилар. Улар: «У Аллоҳнинг уйига пиёда боришга назр қилган эди», дедилар. У зот: «Албатта, Аллоҳ бу одамнинг ўзини қийнашига беҳожатдир. Унга айтинглар, мингашиб борсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَيْخٍ يُهَادَى بَيْنَ اثْنَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ مَا بَالُ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْ تَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ مُرْهُ فَلْيَرْكَبْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْكَبَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki kishi orasida suyalib kelayotgan bir keksa chol yonidan oʻtdilar-da: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. Ular: «U piyoda borishga nazr qilgan edi», dedilar. U zot: «Albatta, Alloh bu odamning oʻzini qiynashiga behojatdir. Unga aytinglar, mingashib borsin», dedilar. Va uni mingashib borishga buyurdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки киши орасида суялиб келаётган бир кекса чол ёнидан ўтдилар-да: «Бунга нима бўлган?» дедилар. Улар: «У пиёда боришга назр қилган эди», дедилар. У зот: «Албатта, Аллоҳ бу одамнинг ўзини қийнашига беҳожатдир. Унга айтинглар, мингашиб борсин», дедилар. Ва уни мингашиб боришга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَجُلٍ يُهَادَى بَيْنَ ابْنَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ نَذَرَ أَنْ يَمْشِيَ إِلَى الْكَعْبَةِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لاَ يَصْنَعُ بِتَعْذِيبِ هَذَا نَفْسَهُ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْكَبَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki oʻgʻli orasida suyalib kelayotgan bir odam oldiga keldilar-da: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. «U Kaʼbaga piyoda borishga nazr qilgan edi», deyildi. Shunda u zot: «Albatta, Alloh bu odamning oʻzini qiynashidan biror narsa manfaat topmaydi», dedilar. Va uni mingashib borishga buyurdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки ўғли орасида суялиб келаётган бир одам олдига келдилар-да: «Бунга нима бўлган?» дедилар. «У Каъбага пиёда боришга назр қилган эди», дейилди. Шунда у зот: «Албатта, Аллоҳ бу одамнинг ўзини қийнашидан бирор нарса манфаат топмайди», дедилар. Ва уни мингашиб боришга буюрдилар.

أَخْبَرَنَا نُوحُ بْنُ حَبِيبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدِ اسْتَثْنَى ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, ‹Inshaalloh› desa, u istisno qilibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, ‹Иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رَفَعَهُ ‏"‏ قَالَ سُلَيْمَانُ لأَطُوفَنَّ اللَّيْلَةَ عَلَى تِسْعِينَ امْرَأَةً تَلِدُ كُلُّ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ غُلاَمًا يُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقِيلَ لَهُ قُلْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ ‏.‏ فَلَمْ يَقُلْ فَطَافَ بِهِنَّ فَلَمْ تَلِدْ مِنْهُنَّ إِلاَّ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ نِصْفَ إِنْسَانٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ قَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمْ يَحْنَثْ وَكَانَ دَرَكًا لِحَاجَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sulaymon: ‹Bu kecha albatta toʻqsonta ayolimni aylanib chiqaman, ularning har biri Alloh yoʻlida jang qiladigan bir oʻgʻil tugʻadi›, dedi. Unga: ‹Inshaalloh, degin›, deyildi. Ammo u aytmadi. Soʻng ularni aylanib chiqdi, biroq ulardan faqat bittasi yarim odamni tugʻdi», dedilar. Keyin Rasululloh ﷺ: «Agar u ‹Inshaalloh› deganida, qasamini buzmagan boʻlar edi va bu hojatiga yetkazuvchi boʻlur edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сулаймон: ‹Бу кеча албатта тўқсонта аёлимни айланиб чиқаман, уларнинг ҳар бири Аллоҳ йўлида жанг қиладиган бир ўғил туғади›, деди. Унга: ‹Иншааллоҳ, дегин›, дейилди. Аммо у айтмади. Сўнг уларни айланиб чиқди, бироқ улардан фақат биттаси ярим одамни туғди», дедилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у ‹Иншааллоҳ› деганида, қасамини бузмаган бўлар эди ва бу ҳожатига етказувчи бўлур эди», дедилар.