أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ لاَ يَخَافُ إِلاَّ رَبَّ الْعَالَمِينَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkadan Madinaga olamlar Robbisidan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda chiqdilar va ikki rakaat oʻqir edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккадан Мадинага оламлар Роббисидан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда чиқдилар ва икки ракаат ўқир эдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ لاَ نَخَافُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ نُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida Alloh azza va jalladan boshqa hech kimdan qoʻrqmagan holda safar qilardik, ikki rakaat oʻqir edik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимдан қўрқмаган ҳолда сафар қилардик, икки ракаат ўқир эдик.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدٌ، عَنْ أَيُّوبَ، - وَهُوَ ابْنُ عَائِذٍ - عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ أَبِي الْحَجَّاجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فُرِضَتْ صَلاَةُ الْحَضَرِ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم أَرْبَعًا وَصَلاَةُ السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَصَلاَةُ الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambaringiz ﷺ tili bilan muqim namozi toʻrt rakaat, safar namozi ikki rakaat va xavf namozi bir rakaat qilib farz qilindi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбарингиз ﷺ тили билан муқим намози тўрт ракаат, сафар намози икки ракаат ва хавф намози бир ракаат қилиб фарз қилинди.
أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ مَاهَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ عَائِذٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَرَضَ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh azza va jalla Paygʻambaringiz ﷺ tili bilan namozni muqimlikda toʻrt rakaat, safarda ikki rakaat va xavfda bir rakaat qilib farz qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ азза ва жалла Пайғамбарингиз ﷺ тили билан намозни муқимликда тўрт ракаат, сафарда икки ракаат ва хавфда бир ракаат қилиб фарз қилди.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقَامَ بِمَكَّةَ خَمْسَةَ عَشَرَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkada oʻn besh kun turib, har namozni ikki rakaatdan oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккада ўн беш кун туриб, ҳар намозни икки ракаатдан ўқидилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً قَرَأَ نَحْوًا مِنْ سُورَةِ الْبَقَرَةِ - قَالَ - ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ . قَالَ " إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ أَوْ أُرِيتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ " . قَالُوا لِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِهِنَّ " . قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ " يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ va u zot bilan birga odamlar namoz oʻqidilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, Baqara surasiga yaqin miqdorda oʻqidilar. Soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq boʻlgan uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq uzoq qiyomda turdilar, soʻng birinchi rukudan kamroq uzoq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng quyosh ochilgan holda namozdan chiqdilar va: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, Alloh azza va jallani zikr qilinglar», dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni mana shu maqomingizda bir narsani olishga urinayotganingizni, soʻng orqaga chekinganingizni koʻrdik», dedilar. U zot: «Men jannatni koʻrdim, yoki menga jannat koʻrsatildi va undan bir shingil uzumni olishga urindim. Agar uni olganimda, dunyo turgunicha undan yer edingiz. Yana men doʻzaxni koʻrdim, hech qachon bugungiday manzarani koʻrmagan edim. Uning ahlining koʻpchiligini ayollar deb koʻrdim», dedilar. Odamlar: «Nima uchun, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Kufrlari sababli», dedilar. «Ular Allohga kufr keltiradilarmi?» deyildi. U zot: «Ular erga noshukrlik qiladilar, yaxshilikka noshukrlik qiladilar. Agar ulardan biriga umr boʻyi yaxshilik qilsang-u, soʻng sendan bir narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech qachon yaxshilik koʻrmadim›, deydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ва у зот билан бирга одамлар намоз ўқидилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, Бақара сурасига яқин миқдорда ўқидилар. Сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ бўлган узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ узоқ қиёмда турдилар, сўнг биринчи рукудан камроқ узоқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг қуёш очилган ҳолда намоздан чиқдилар ва: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилинглар», дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни мана шу мақомингизда бир нарсани олишга уринаётганингизни, сўнг орқага чекинганингизни кўрдик», дедилар. У зот: «Мен жаннатни кўрдим, ёки менга жаннат кўрсатилди ва ундан бир шингил узумни олишга уриндим. Агар уни олганимда, дунё тургунича ундан ер эдингиз. Яна мен дўзахни кўрдим, ҳеч қачон бугунгидай манзарани кўрмаган эдим. Унинг аҳлининг кўпчилигини аёллар деб кўрдим», дедилар. Одамлар: «Нима учун, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Куфрлари сабабли», дедилар. «Улар Аллоҳга куфр келтирадиларми?» дейилди. У зот: «Улар эрга ношукрлик қиладилар, яхшиликка ношукрлик қиладилар. Агар улардан бирига умр бўйи яхшилик қилсанг-у, сўнг сендан бир нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмадим›, дейди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ فَرَضَ اللَّهُ الصَّلاَةَ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّكُمْ صلى الله عليه وسلم فِي الْحَضَرِ أَرْبَعًا وَفِي السَّفَرِ رَكْعَتَيْنِ وَفِي الْخَوْفِ رَكْعَةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh Paygʻambaringiz ﷺ tili orqali namozni farz qildi — muqim holda toʻrt rakat, safarda ikki rakat, xavf paytida esa bir rakat.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ Пайғамбарингиз ﷺ тили орқали намозни фарз қилди — муқим ҳолда тўрт ракат, сафарда икки ракат, хавф пайтида эса бир ракат.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي الْجَهْمِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِذِي قَرَدٍ وَصَفَّ النَّاسُ خَلْفَهُ صَفَّيْنِ صَفًّا خَلْفَهُ وَصَفًّا مُوَازِيَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِالَّذِينَ خَلْفَهُ رَكْعَةً ثُمَّ انْصَرَفَ هَؤُلاَءِ إِلَى مَكَانِ هَؤُلاَءِ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً وَلَمْ يَقْضُوا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Zu Qarad degan joyda namoz oʻqidilar. Odamlar orqalarida ikki saf boʻlib tizildilar — bir saf orqalarida, bir saf esa dushmanga roʻpara. U zot orqasidagilarga bir rakat oʻqib berdilar, soʻng bular anavilarning oʻrniga oʻtdilar, anavilar kelib, ularga bir rakat oʻqib berdilar; ular qazosini oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Зу Қарад деган жойда намоз ўқидилар. Одамлар орқаларида икки саф бўлиб тизилдилар — бир саф орқаларида, бир саф эса душманга рўпара. У зот орқасидагиларга бир ракат ўқиб бердилар, сўнг булар анавиларнинг ўрнига ўтдилар, анавилар келиб, уларга бир ракат ўқиб бердилар; улар қазосини ўқимадилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ الْحُصَيْنِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا كَانَتْ صَلاَةُ الْخَوْفِ إِلاَّ سَجْدَتَيْنِ كَصَلاَةِ أَحْرَاسِكُمْ هَؤُلاَءِ الْيَوْمَ خَلْفَ أَئِمَّتِكُمْ هَؤُلاَءِ إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ عُقَبًا قَامَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ وَهُمْ جَمِيعًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَجَدَتْ مَعَهُ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَامُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعُوا مَعَهُ جَمِيعًا ثُمَّ سَجَدَ فَسَجَدَ مَعَهُ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَلَمَّا جَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ فِي آخِرِ صَلاَتِهِمْ سَجَدَ الَّذِينَ كَانُوا قِيَامًا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ جَلَسُوا فَجَمَعَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالتَّسْلِيمِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xavf namozi faqat ikki sajda (rakat) edi, xuddi bugun sizlarning imomlaringiz orqasida turgan qoʻriqchilaringizning namozidek; farqi shuki, u navbatma-navbat oʻqilar edi. Ulardan bir toifa turar, ammo hammalari Rasululloh ﷺ bilan birga edilar, ulardan bir toifa u zot bilan sajda qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ turdilar, ular ham hammalari u zot bilan turdilar; soʻng u zot ruku qildilar, ular ham hammalari u zot bilan ruku qildilar; soʻng u zot sajda qildilar, avval turib qolganlar u zot bilan sajda qildilar. Rasululloh ﷺ va namozining oxirida u zot bilan sajda qilganlar oʻtirgach, turib qolganlar oʻzlari uchun sajda qildilar, soʻng oʻtirdilar. Shunda Rasululloh ﷺ salom berib, hammalarini birlashtirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хавф намози фақат икки сажда (ракат) эди, худди бугун сизларнинг имомларингиз орқасида турган қўриқчиларингизнинг намозидек; фарқи шуки, у навбатма-навбат ўқилар эди. Улардан бир тоифа турар, аммо ҳаммалари Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдилар, улардан бир тоифа у зот билан сажда қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ турдилар, улар ҳам ҳаммалари у зот билан турдилар; сўнг у зот руку қилдилар, улар ҳам ҳаммалари у зот билан руку қилдилар; сўнг у зот сажда қилдилар, аввал туриб қолганлар у зот билан сажда қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ ва намозининг охирида у зот билан сажда қилганлар ўтиргач, туриб қолганлар ўзлари учун сажда қилдилар, сўнг ўтирдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ салом бериб, ҳаммаларини бирлаштирдилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ يَوْمَ الْعِيدِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلاَ بَعْدَهَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hayit kuni chiqib, ikki rakat namoz oʻqidilar, undan oldin ham, keyin ham namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳайит куни чиқиб, икки ракат намоз ўқидилар, ундан олдин ҳам, кейин ҳам намоз ўқимадилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ بَعْضَ، أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اغْتَسَلَتْ مِنَ الْجَنَابَةِ فَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِفَضْلِهَا فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ " إِنَّ الْمَاءَ لاَ يُنَجِّسُهُ شَىْءٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ayollaridan biri janobatdan gʻusl qildi, soʻng Nabiy ﷺ uning ortidan qolgan suv bilan taharat oldilar. Ayol buni u zotga aytganida, u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг аёлларидан бири жанобатдан ғусл қилди, сўнг Набий ﷺ унинг ортидан қолган сув билан таҳарат олдилар. Аёл буни у зотга айтганида, у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَحْوَلِ، - يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ أَبِي مُسْلِمٍ - عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيَّامُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ مَلِكُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ حَقٌّ وَوَعْدُكَ حَقٌّ وَالْجَنَّةُ حَقٌّ وَالنَّارُ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ حَقٌّ وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ وَمُحَمَّدٌ حَقٌّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَبِكَ آمَنْتُ " . ثُمَّ ذَكَرَ قُتَيْبَةُ كَلِمَةً مَعْنَاهَا " وَبِكَ خَاصَمْتُ وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kechasi tahajjud oʻqish uchun turganlarida: «Allohumma lakal-hamdu, anta nuurus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta qayyaamus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta maalikus-samovaati val-arzi va man fiyhinna, va lakal-hamdu, anta haqqun va vaʼduka haqqun val-jannatu haqqun van-naaru haqqun vas-saaʼatu haqqun van-nabiyyuuna haqqun va Muhammadun haqqun, laka aslamtu va alayka tavakkaltu va bika aamantu (Ey Allohim, hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagi zotlarning nurisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerni hamda ulardagilarni tutib turuvchisan. Hamd Sengadir, Sen osmonlar va yerning hamda ulardagilarning egasisan. Hamd Sengadir, Sen Haqsan, vaʼdang haq, jannat haq, doʻzax haq, qiyomat haq, paygʻambarlar haq, Muhammad haq. Senga taslim boʻldim, Senga tavakkal qildim va Senga imon keltirdim)» deb aytardilar. Soʻng Qutayba maʼnosini shunday keltirgan bir kalimani zikr qildi: «Va bika xoosamtu va ilayka haakamtu, gʻfir liy maa qoddamtu va maa axxortu va maa aʼlantu, antal-muqoddimu va antal-muaxxiru, laa ilaaha illaa anta, va laa havla va laa quvvata illaa billah (Sen bilan xusumat qildim va Senga hakamlik uchun murojaat qildim. Ilgari qilgan, keyin qilgan va oshkor qilgan gunohlarimni magʻfirat qil. Sen oldinga oʻtkazuvchisan va Sen orqaga suruvchisan. Sendan boʻlak iloh yoʻq va faqat Alloh bilangina quvvat va qudrat bordir)».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кечаси таҳажжуд ўқиш учун турганларида: «Аллоҳумма лакал-ҳамду, анта нуурус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта қайяамус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта мааликус-самоваати вал-арзи ва ман фийҳинна, ва лакал-ҳамду, анта ҳаққун ва ваъдука ҳаққун вал-жаннату ҳаққун ван-наару ҳаққун вас-сааъату ҳаққун ван-набийюуна ҳаққун ва Муҳаммадун ҳаққун, лака асламту ва алайка таваккалту ва бика ааманту (Эй Аллоҳим, ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардаги зотларнинг нурисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ерни ҳамда улардагиларни тутиб турувчисан. Ҳамд Сенгадир, Сен осмонлар ва ернинг ҳамда улардагиларнинг эгасисан. Ҳамд Сенгадир, Сен Ҳақсан, ваъданг ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, қиёмат ҳақ, пайғамбарлар ҳақ, Муҳаммад ҳақ. Сенга таслим бўлдим, Сенга таваккал қилдим ва Сенга имон келтирдим)» деб айтардилар. Сўнг Қутайба маъносини шундай келтирган бир калимани зикр қилди: «Ва бика хоосамту ва илайка ҳаакамту, ғфир лий маа қоддамту ва маа аххорту ва маа аъланту, антал-муқоддиму ва антал-муаххиру, лаа илааҳа иллаа анта, ва лаа ҳавла ва лаа қуввата иллаа биллаҳ (Сен билан хусумат қилдим ва Сенга ҳакамлик учун мурожаат қилдим. Илгари қилган, кейин қилган ва ошкор қилган гуноҳларимни мағфират қил. Сен олдинга ўтказувчисан ва Сен орқага сурувчисан. Сендан бўлак илоҳ йўқ ва фақат Аллоҳ билангина қувват ва қудрат бордир)».
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَثَّامُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي رَكْعَتَىِ الْفَجْرِ إِذَا سَمِعَ الأَذَانَ وَيُخَفِّفُهُمَا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا حَدِيثٌ مُنْكَرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ azonni eshitganlarida bomdodning ikki rakat sunnatini oʻqir va uni qisqa qilardilar. Abu Abdurrahmon (an-Nasoiy): «Bu hadis munkardir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азонни эшитганларида бомдоднинг икки ракат суннатини ўқир ва уни қисқа қилардилар. Абу Абдурраҳмон (ан-Насоий): «Бу ҳадис мункардир», деди.
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ، قَالَ لَمَّا حُضِرَتْ بِنْتٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَغِيرَةٌ فَأَخَذَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَضَمَّهَا إِلَى صَدْرِهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَقَضَتْ وَهِيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَكَتْ أُمُّ أَيْمَنَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أُمَّ أَيْمَنَ أَتَبْكِينَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَكِ " . فَقَالَتْ مَا لِي لاَ أَبْكِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَبْكِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لَسْتُ أَبْكِي وَلَكِنَّهَا رَحْمَةٌ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُؤْمِنُ بِخَيْرٍ عَلَى كُلِّ حَالٍ تُنْزَعُ نَفْسُهُ مِنْ بَيْنِ جَنْبَيْهِ وَهُوَ يَحْمَدُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning kichkina bir qizlari jon berayotganida, Rasululloh ﷺ uni olib, koʻkraklariga bosdilar, soʻng qoʻllarini uning ustiga qoʻydilar. U Rasululloh ﷺning huzurlarida jon berdi. Shunda Ummu Ayman yigʻladi. Rasululloh ﷺ unga: «Ey Ummu Ayman, Rasululloh ﷺ yoningda turganida yigʻlaysanmi?» dedilar. U: «Rasululloh ﷺ yigʻlab turganlaridan keyin men nega yigʻlamay?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Men yigʻlayotganim yoʻq, balki bu rahm-shafqatdir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Moʻmin har qanday holatda yaxshilikdadir. Uning joni ikki yoni orasidan tortib olinadi-yu, u Allohga azzavajallaga hamd aytib turadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг кичкина бир қизлари жон бераётганида, Расулуллоҳ ﷺ уни олиб, кўкракларига босдилар, сўнг қўлларини унинг устига қўйдилар. У Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида жон берди. Шунда Умму Айман йиғлади. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умму Айман, Расулуллоҳ ﷺ ёнингда турганида йиғлайсанми?» дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺ йиғлаб турганларидан кейин мен нега йиғламай?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен йиғлаётганим йўқ, балки бу раҳм-шафқатдир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин ҳар қандай ҳолатда яхшиликдадир. Унинг жони икки ёни орасидан тортиб олинади-ю, у Аллоҳга аззаважаллага ҳамд айтиб туради», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ قَصَّهُ لَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَزِيدُ الْكَافِرَ عَذَابًا بِبَعْضِ بُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ faqatgina: «Aziz va jalil boʻlgan Alloh kofirning azobini ahli uning uchun qilgan baʼzi yigʻisi sababli ziyoda qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ фақатгина: «Азиз ва жалил бўлган Аллоҳ кофирнинг азобини аҳли унинг учун қилган баъзи йиғиси сабабли зиёда қилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اغْسِلُوا الْمُحْرِمَ فِي ثَوْبَيْهِ اللَّذَيْنِ أَحْرَمَ فِيهِمَا وَاغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُمِسُّوهُ بِطِيبٍ وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحْرِمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ihromdagi kishini ihrom qilgan ikki kiyimida yuvinglar, uni suv va sidr (bargi) bilan yuvinglar hamda ikki kiyimida kafanlanglar. Unga xushbuy tegizmanglar va boshini yopmanglar, chunki u qiyomat kuni ihromda holida qayta tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иҳромдаги кишини иҳром қилган икки кийимида ювинглар, уни сув ва сидр (барги) билан ювинглар ҳамда икки кийимида кафанланглар. Унга хушбуй тегизманглар ва бошини ёпманглар, чунки у қиёмат куни иҳромда ҳолида қайта тирилтирилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَوْلاَدِ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ " خَلَقَهُمُ اللَّهُ حِينَ خَلَقَهُمْ وَهُوَ يَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan mushriklarning bolalari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularni yaratganida yaratgan va U ularning nima amal qilishlarini biladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан мушрикларнинг болалари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларни яратганида яратган ва У уларнинг нима амал қилишларини билади», дедилар.
أَخْبَرَنِي مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَرَارِيِّ الْمُشْرِكِينَ فَقَالَ " اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا عَامِلِينَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan mushriklarning zurriyotlari toʻgʻrisida soʻralganda, u zot: «Alloh ularning nima amal qilishlarini eng yaxshi biluvchidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан мушрикларнинг зурриётлари тўғрисида сўралганда, у зот: «Аллоҳ уларнинг нима амал қилишларини энг яхши билувчидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَذْرَمِيُّ، عَنْ حَكَّامِ بْنِ سَلْمٍ الرَّازِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " اللَّحْدُ لَنَا وَالشَّقُّ لِغَيْرِنَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Lahad biz uchun, yorma qabr esa boshqalar uchundir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Лаҳад биз учун, ёрма қабр эса бошқалар учундир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : جُعِلَ تَحْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ دُفِنَ قَطِيفَةٌ حَمْرَاءُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dafn etilganlarida, u zotning taglariga qizil baxmal choyshab qoʻyildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дафн этилганларида, у зотнинг тагларига қизил бахмал чойшаб қўйилди», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ : لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم زَائِرَاتِ الْقُبُورِ وَالْمُتَّخِذِينَ عَلَيْهَا الْمَسَاجِدَ وَالسُّرُجَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabrlarni ziyorat qiluvchi ayollarni, qabrlar ustiga masjidlar va chiroqlar quruvchilarni laʼnatladilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабрларни зиёрат қилувчи аёлларни, қабрлар устига масжидлар ва чироқлар қурувчиларни лаънатладилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ هَذَا الدُّعَاءَ كَمَا يُعَلِّمُهُمُ السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ " قُولُوا اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ularga Qurʼondan sura oʻrgatganlaridek, bu duoni oʻrgatar edilar: «Aytinglar: Allohim, biz Senga jahannam azobidan panoh soʻraymiz, qabr azobidan Senga panoh soʻrayman, Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh soʻrayman va hayot va mamot fitnasidan Senga panoh soʻrayman.»Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уларга Қуръондан сура ўргатганларидек, бу дуони ўргатар эдилар: «Айтинглар: Аллоҳим, биз Сенга жаҳаннам азобидан паноҳ сўраймиз, қабр азобидан Сенга паноҳ сўрайман, Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ сўрайман ва ҳаёт ва мамот фитнасидан Сенга паноҳ сўрайман.»
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَبْرَيْنِ فَقَالَ " إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لاَ يَسْتَبْرِئُ مِنْ بَوْلِهِ وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ " . ثُمَّ أَخَذَ جَرِيدَةً رَطْبَةً فَشَقَّهَا نِصْفَيْنِ ثُمَّ غَرَزَ فِي كُلِّ قَبْرٍ وَاحِدَةً فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا فَقَالَ " لَعَلَّهُمَا أَنْ يُخَفَّفَ عَنْهُمَا مَا لَمْ يَيْبَسَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikkita qabr yonidan oʻtib: «Bu ikkisi albatta azoblanmoqda, holbuki katta (ogʻir) narsada azoblanayotgan emas. Ulardan biri siydigidan ehtiyot boʻlmas edi, ikkinchisi esa gʻiybat qilib yurar edi», dedilar. Soʻng hoʻl bir xurmo shoxini olib, uni ikkiga boʻldilar-da, har bir qabrga bittadan sanchib qoʻydilar. Ular: «Yo Rasululloh, nega bunday qildingiz?» deyishdi. U zot: «Bu ikkisi qurimaguncha, balki ulardan azob yengillashar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иккита қабр ёнидан ўтиб: «Бу иккиси албатта азобланмоқда, ҳолбуки катта (оғир) нарсада азобланаётган эмас. Улардан бири сийдигидан эҳтиёт бўлмас эди, иккинчиси эса ғийбат қилиб юрар эди», дедилар. Сўнг ҳўл бир хурмо шохини олиб, уни иккига бўлдилар-да, ҳар бир қабрга биттадан санчиб қўйдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, нега бундай қилдингиз?» дейишди. У зот: «Бу иккиси қуримагунча, балки улардан азоб енгиллашар», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ " إِنَّكُمْ مُلاَقُو اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni minbarda xutba qilib turib: «Sizlar Olloh azza va jallaga yalangoyoq, yalangʻoch va xatna qilinmagan holda uchraysizlar», deb aytayotganlarini eshitdim, dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни минбарда хутба қилиб туриб: «Сизлар Оллоҳ азза ва жаллага ялангоёқ, яланғоч ва хатна қилинмаган ҳолда учрайсизлар», деб айтаётганларини эшитдим, дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْمُغِيرَةُ بْنُ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عُرَاةً غُرْلاً وَأَوَّلُ الْخَلاَئِقِ يُكْسَى إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ قَرَأَ { كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ } " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar yalangʻoch va xatna qilinmagan holda toʻplanadilar. Kiyintiriladigan birinchi maxluq Ibrohim alayhissalom boʻladi», dedilar. Soʻng: {Biz avvalgi maxluqotni qanday boshlagan boʻlsak, uni yana shundoq qaytaramiz} (Anbiyo 104), deb tilovat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қиёмат куни одамлар яланғоч ва хатна қилинмаган ҳолда тўпланадилар. Кийинтириладиган биринчи махлуқ Иброҳим алайҳиссалом бўлади», дедилар. Сўнг: {Биз аввалги махлуқотни қандай бошлаган бўлсак, уни яна шундоқ қайтарамиз} (Анбиё 104), деб тиловат қилдилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمَوْعِظَةِ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عُرَاةً " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ " حُفَاةً غُرْلاً " . وَقَالَ وَكِيعٌ وَوَهْبٌ " عُرَاةً غُرْلاً { كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ } قَالَ أَوَّلُ مَنْ يُكْسَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَإِنَّهُ سَيُؤْتَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ " يُجَاءُ " . وَقَالَ وَهْبٌ وَوَكِيعٌ " سَيُؤْتَى بِرِجَالٍ مِنْ أُمَّتِي فَيُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ فَأَقُولُ رَبِّ أَصْحَابِي . فَيُقَالُ إِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ { وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي } إِلَى قَوْلِهِ { وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ } الآيَةَ فَيُقَالُ إِنَّ هَؤُلاَءِ لَمْ يَزَالُوا مُدْبِرِينَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ " مُرْتَدِّينَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ مُنْذُ فَارَقْتَهُمْ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vaʼz qilish uchun turib: «Ey odamlar, sizlar Olloh azza va jalla huzuriga yalangʻoch, yalangoyoq va xatna qilinmagan holda toʻplanasizlar. {Biz avvalgi maxluqotni qanday boshlagan boʻlsak, uni yana shundoq qaytaramiz} (Anbiyo 104). Qiyomat kuni kiyintiriladigan birinchi kishi Ibrohim alayhissalomdir. Ummatimdan baʼzi kishilar keltiriladi va ular chap tomonga olib ketiladi. Shunda men: ‹Ey Robbim, ular mening ashoblarim›, deyman. Menga: ‹Sen ularning sendan keyin nima ish qilganini bilmaysan›, deyiladi. Shunda men solih banda aytganidek: {Toki ular orasida boʻlar ekanman, ularga guvoh edim. Meni oʻz huzuringga olganingdan soʻng} to {Agar ularni magʻfirat qilsang} (Moida 117-118) degan oyatgacha aytaman. Shunda menga: ‹Ular sendan ajragandan beri doimo orqaga qaytib, oʻz ortlariga qaytib ketuvchilar boʻldilar›, deyiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ваъз қилиш учун туриб: «Эй одамлар, сизлар Оллоҳ азза ва жалла ҳузурига яланғоч, ялангоёқ ва хатна қилинмаган ҳолда тўпланасизлар. {Биз аввалги махлуқотни қандай бошлаган бўлсак, уни яна шундоқ қайтарамиз} (Анбиё 104). Қиёмат куни кийинтириладиган биринчи киши Иброҳим алайҳиссаломдир. Умматимдан баъзи кишилар келтирилади ва улар чап томонга олиб кетилади. Шунда мен: ‹Эй Роббим, улар менинг ашобларим›, дейман. Менга: ‹Сен уларнинг сендан кейин нима иш қилганини билмайсан›, дейилади. Шунда мен солиҳ банда айтганидек: {Токи улар орасида бўлар эканман, уларга гувоҳ эдим. Мени ўз ҳузурингга олганингдан сўнг} то {Агар уларни мағфират қилсанг} (Моида 117-118) деган оятгача айтаман. Шунда менга: ‹Улар сендан ажрагандан бери доимо орқага қайтиб, ўз ортларига қайтиб кетувчилар бўлдилар›, дейилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يُخْبِرُنَا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاِمْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ " إِذَا كَانَ رَمَضَانُ فَاعْتَمِرِي فِيهِ فَإِنَّ عُمْرَةً فِيهِ تَعْدِلُ حَجَّةً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir ayolga: «Ramazon boʻlganda, unda umra qilgin, chunki undagi umra bir hajga tengdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир аёлга: «Рамазон бўлганда, унда умра қилгин, чунки ундаги умра бир ҳажга тенгдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَأَيْتُ الْهِلاَلَ . فَقَالَ " أَتَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " . قَالَ نَعَمْ . فَنَادَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَنْ صُومُوا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning oldiga kelib: «Men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Roʻza tutinglar!» deb nido qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг олдига келиб: «Мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Набий ﷺ: «Рўза тутинглар!» деб нидо қилдилар.
أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبْصَرْتُ الْهِلاَلَ اللَّيْلَةَ . قَالَ " أَتَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " يَا بِلاَلُ أَذِّنْ فِي النَّاسِ فَلْيَصُومُوا غَدًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning oldiga kelib: «Bu kecha men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda elchisi ekaniga guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, odamlar orasida eʼlon qil, ertaga roʻza tutsinlar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг олдига келиб: «Бу кеча мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда элчиси эканига гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, одамлар орасида эълон қил, эртага рўза тутсинлар», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ أَبُو الْجَوْزَاءِ، - وَهُوَ ثِقَةٌ بَصْرِيٌّ أَخُو أَبِي الْعَالِيَةِ - قَالَ أَنْبَأَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ عَجِبْتُ مِمَّنْ يَتَقَدَّمُ الشَّهْرَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ فَصُومُوا وَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَأَفْطِرُوا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلاَثِينَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Oyni oldindan (roʻza tutib) qarshi oladigan kishilardan hayratdaman. Holbuki Rasululloh ﷺ: ‹Hilolni koʻrsangiz roʻza tuting, uni koʻrsangiz iftor qiling. Agar sizga bulut toʻsib qolsa, sanoqni oʻttizga toʻldiring›, deganlar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Ойни олдиндан (рўза тутиб) қарши оладиган кишилардан ҳайратдаман. Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳилолни кўрсангиз рўза тутинг, уни кўрсангиз ифтор қилинг. Агар сизга булут тўсиб қолса, саноқни ўттизга тўлдиринг›, деганлар», деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صُومُوا لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ حَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ سَحَابٌ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الشَّهْرَ اسْتِقْبَالاً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar sizlar bilan uning oʻrtasiga bulut toʻsib qolsa, sanoqni toʻldiring va oyni oldindan qarshi olmang», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар сизлар билан унинг ўртасига булут тўсиб қолса, саноқни тўлдиринг ва ойни олдиндан қарши олманг», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَصُومُوا قَبْلَ رَمَضَانَ صُومُوا لِلرُّؤْيَةِ وَأَفْطِرُوا لِلرُّؤْيَةِ فَإِنْ حَالَتْ دُونَهُ غَيَايَةٌ فَأَكْمِلُوا ثَلاَثِينَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazondan avval roʻza tutmang. Uni koʻrib roʻza tuting va uni koʻrib iftor qiling. Agar uni bulut toʻsib qolsa, oʻttizga toʻldiring», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазондан аввал рўза тутманг. Уни кўриб рўза тутинг ва уни кўриб ифтор қилинг. Агар уни булут тўсиб қолса, ўттизга тўлдиринг», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، حَدَّثَهُ ح، وَأَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ عَنِ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ لَهُمَا { إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا } وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ فَاعْتَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نِسَاءَهُ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ الْحَدِيثِ حِينَ أَفْشَتْهُ حَفْصَةُ إِلَى عَائِشَةَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ لَيْلَةً . قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ قَالَ " مَا أَنَا بِدَاخِلٍ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا " . مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حِينَ حَدَّثَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَدِيثَهُنَّ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَبَدَأَ بِهَا فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ إِنَّكَ قَدْ كُنْتَ آلَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ لاَ تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا وَإِنَّا أَصْبَحْنَا مِنْ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً نَعُدُّهَا عَدَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ لَيْلَةً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning ikki xotini haqida Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan soʻrashga juda qiziqar edim. Ular haqida Alloh taolo: {Agar ikkovingiz Allohga tavba qilsangiz (yaxshi boʻlur, chunki) dilingiz ogʻib qolgan edi} degan edi». Soʻng u hadisni bayon qildi va unda shunday dedi: «Hafsa buni Oishaga oshkor qilgani sababli, Rasululloh ﷺ oʻsha soʻz tufayli xotinlaridan yigirma toʻqqiz kecha uzoqlashib turdilar. Oisha aytdi: Alloh azza va jalla ularning gaplarini u zotga bildirgach, ularga qattiq gʻazablangani uchun u zot: ‹Men ularning oldiga bir oy kirmayman›, degan edilar. Yigirma toʻqqiz kecha oʻtgach, u zot avval Oishaning oldiga kirdilar. Oisha unga: ‹Ey Rasululloh, siz bizning oldimizga bir oy kirmaslikka qasam ichgan edingiz, biz esa yigirma toʻqqiz kechani sanab, mana shu kunga yetib keldik›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Oy yigirma toʻqqiz kechadir›, dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг икки хотини ҳақида Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан сўрашга жуда қизиқар эдим. Улар ҳақида Аллоҳ таоло: {Агар икковингиз Аллоҳга тавба қилсангиз (яхши бўлур, чунки) дилингиз оғиб қолган эди} деган эди». Сўнг у ҳадисни баён қилди ва унда шундай деди: «Ҳафса буни Оишага ошкор қилгани сабабли, Расулуллоҳ ﷺ ўша сўз туфайли хотинларидан йигирма тўққиз кеча узоқлашиб турдилар. Оиша айтди: Аллоҳ азза ва жалла уларнинг гапларини у зотга билдиргач, уларга қаттиқ ғазаблангани учун у зот: ‹Мен уларнинг олдига бир ой кирмайман›, деган эдилар. Йигирма тўққиз кеча ўтгач, у зот аввал Оишанинг олдига кирдилар. Оиша унга: ‹Эй Расулуллоҳ, сиз бизнинг олдимизга бир ой кирмасликка қасам ичган эдингиз, биз эса йигирма тўққиз кечани санаб, мана шу кунга етиб келдик›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ой йигирма тўққиз кечадир›, дедилар».
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، - هُوَ أَبُو بُرَيْدٍ الْجَرْمِيُّ بَصْرِيٌّ - عَنْ بَهْزٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga Jibril alayhissalom kelib: ‹Oy yigirma toʻqqiz kundir›, dedi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга Жибрил алайҳиссалом келиб: ‹Ой йигирма тўққиз кундир›, деди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، وَذَكَرَ، كَلِمَةً مَعْنَاهَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz kundir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз кундир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَتَقَدَّمُوا الشَّهْرَ بِصِيَامِ يَوْمٍ وَلاَ يَوْمَيْنِ إِلاَّ أَنْ يُوَافِقَ ذَلِكَ يَوْمًا كَانَ يَصُومُهُ أَحَدُكُمْ " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz odatda tutadigan kuniga toʻgʻri kelib qolmasa, oyni bir yoki ikki kun ilgari roʻza tutib qarshi olmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз одатда тутадиган кунига тўғри келиб қолмаса, ойни бир ёки икки кун илгари рўза тутиб қарши олмасин», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فِي رَمَضَانَ فَصَامَ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ أُتِيَ بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَ وَأَفْطَرَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazonda safarga chiqdilar va roʻza tutdilar. Qudaydga yetganlarida bir kosa sut keltirildi, ular va sahobalari uni ichib, roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазонда сафарга чиқдилар ва рўза тутдилар. Қудайдга етганларида бир коса сут келтирилди, улар ва саҳобалари уни ичиб, рўзаларини очдилар.
أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْثَرٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ صَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ أَفْطَرَ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinadan chiqib, Qudaydga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng Makkaga yetguncha roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинадан чиқиб, Қудайдга етгунча рўза тутдилар, сўнг Маккага етгунча рўзаларини очдилар.
أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحَسَنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَامَ فِي السَّفَرِ حَتَّى أَتَى قُدَيْدًا ثُمَّ دَعَا بِقَدَحٍ مِنْ لَبَنٍ فَشَرِبَ فَأَفْطَرَ هُوَ وَأَصْحَابُهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarda Qudaydga yetguncha roʻza tutdilar, soʻng bir kosa sut soʻrab, uni ichdilar va ular hamda sahobalari roʻzalarini ochdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарда Қудайдга етгунча рўза тутдилар, сўнг бир коса сут сўраб, уни ичдилар ва улар ҳамда саҳобалари рўзаларини очдилар.