وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ مِنَ الْخَلَاءِ فَقُدِّمَ إِلَيْهِ طَعَامٌ فَقَالُوا: أَلَا نَأْتِيكَ بِوَضُوءٍ؟ قَالَ: «إِنَّمَا أُمِرْتُ بِالْوُضُوءِ إِذَا قُمْتُ إِلَى الصَّلَاةِ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
وَرَوَاهُ ابْن مَاجَه عَن أبي هُرَيْرَة
Musaddad rivoyat qiladi. Bizga Ismoil, unga Ayyub Abdulloh ibn Abu Mulaykadan, u Abdulloh ibn Abbosdan rivoyat qildiki, Rasululloh ﷺ hojatxonadan chiqdilar va u zotga taom taqdim qilindi. Shunda ular (sahobalar): «Sizga taharat (suvini) keltiraylikmi?» dedilar. U zot: «Men faqat namozga turganimda taharat qilishga buyurilganman», dedilar.Мусаддад ривоят қилади. Бизга Исмоил, унга Айюб Абдуллоҳ ибн Абу Мулайкадан, у Абдуллоҳ ибн Аббосдан ривоят қилдики, Расулуллоҳ ﷺ ҳожатхонадан чиқдилар ва у зотга таом тақдим қилинди. Шунда улар (саҳобалар): «Сизга таҳарат (сувини) келтирайликми?» дедилар. У зот: «Мен фақат намозга турганимда таҳарат қилишга буюрилганман», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَنَّهُ أُتِيَ بِقَصْعَةٍ مِنْ ثَرِيدٍ فَقَالَ: «كُلُوا مِنْ جَوَانِبِهَا وَلَا تَأْكُلُوا مِنْ وَسَطِهَا فَإِنَّ الْبَرَكَةَ تَنْزِلُ فِي وَسَطِهَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ وَالدَّارِمِيُّ وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: هَذَا حَدِيثٌ حسن صَحِيح
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga bir tovoq sarid keltirildi, u zot: «Uning chekkalaridan yenglar, oʻrtasidan yemanglar, chunki baraka uning oʻrtasiga tushadi», dedilar. Termiziy, Ibn Moja va Dorimiy rivoyat qilgan. Termiziy: bu hasan sahih hadis, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга бир товоқ сарид келтирилди, у зот: «Унинг чеккаларидан енглар, ўртасидан еманглар, чунки барака унинг ўртасига тушади», дедилар. Термизий, Ибн Можа ва Доримий ривоят қилган. Термизий: бу ҳасан саҳиҳ ҳадис, деди.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: كَانَ أَحَبَّ الطَّعَامَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الثَّرِيدُ مِنَ الْخُبْزِ والثريدُ منَ الحَيسِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ ga taomlarning eng yoqimlisi nondan tayyorlangan sarid (goʻshtli non boʻtqasi) va xaysdan (xurmo, yogʻ hamda qurutdan tayyorlangan taomdan) tayyorlangan sarid edi», dedi. Abu Dovud aytdi: Bu zaif (hadis).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ га таомларнинг энг ёқимлиси нондан тайёрланган сарид (гўштли нон бўтқаси) ва хайсдан (хурмо, ёғ ҳамда қурутдан тайёрланган таомдан) тайёрланган сарид эди», деди. Абу Довуд айтди: Бу заиф (ҳадис).
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْخَيْرُ أَسْرَعُ إِلَى الْبَيْتِ الَّذِي يُؤْكَلُ فِيهِ مِنَ الشَّفْرَةِ إِلَى سنامِ الْبَعِير» . رَوَاهُ ابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshilik ichida taom yeyiladigan uyga, pichoq tuyaning oʻrkachiga yetganidan koʻra tezroq yetadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхшилик ичида таом ейиладиган уйга, пичоқ туянинг ўркачига етганидан кўра тезроқ етади», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن الشّرْب من قي السقاء
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meshning ogʻzidan (togʻridan-togʻri) suv ichishdan qaytardilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мешнинг оғзидан (тоғридан-тоғри) сув ичишдан қайтардилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِدَلْوٍ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ فَشَرِبَ وَهُوَ قَائِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ga bir chelak Zamzam suvini keltirdim, u zot uni tik turgan holda ichdilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ га бир челак Замзам сувини келтирдим, у зот уни тик турган ҳолда ичдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الْإِنَاءِ أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَابْن مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ idishga nafas olishdan yoki uning ichiga puflashdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ идишга нафас олишдан ёки унинг ичига пуфлашдан қайтардилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَأَطْعِمْنَا خَيْرًا مِنْهُ. وَإِذَا سُقِيَ لَبَنًا فَلْيَقُلِ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِيهِ وَزِدْنَا مِنْهُ فَإِنَّهُ لَيْسَ شَيْء يجزى مِنَ الطَّعَامِ وَالشَّرَابِ إِلَّا اللَّبَنُ ". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Maymuna (roziyallohu anho)ning uyida edim. Shunda Rasululloh ﷺ kirib keldilar, u zot bilan birga Xolid ibn Valid (roziyallohu anhu) ham bor edi. Ikkita yumronqoziqlardan iborat qovurilgan ovqatni ikki dasta gʻumayda keltirishdi. Rasululloh ﷺ tupurdilar. Xolid: «Ey Rasululloh, sizni undan jirkanyapsiz deb oʻylayman», dedi. U zot: «Ha», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺga sut keltirildi, u zot ichdilar va: «Sizlardan biringiz taom yesa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizni undan koʻra yaxshiroq taom bilan rizqlantir› desin. Agar unga sut ichirilsa, ‹Ey Alloh, bizga uning ichida barakat ber va bizga undan yanada koʻproq ber› desin. Zero, taom va ichimliklardan sutdan boshqa biror narsa (ham ozuqa, ham ichimlik oʻrnida) kifoya qilmaydi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Musaddadning lafzidir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг уйида эдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ кириб келдилар, у зот билан бирга Холид ибн Валид (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. Иккита юмронқозиқлардан иборат қовурилган овқатни икки даста ғумайда келтиришди. Расулуллоҳ ﷺ тупурдилар. Холид: «Эй Расулуллоҳ, сизни ундан жирканяпсиз деб ўйлайман», деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺга сут келтирилди, у зот ичдилар ва: «Сизлардан бирингиз таом еса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизни ундан кўра яхшироқ таом билан ризқлантир› десин. Агар унга сут ичирилса, ‹Эй Аллоҳ, бизга унинг ичида баракат бер ва бизга ундан янада кўпроқ бер› десин. Зеро, таом ва ичимликлардан сутдан бошқа бирор нарса (ҳам озуқа, ҳам ичимлик ўрнида) кифоя қилмайди», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Мусаддаднинг лафзидир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْبَذُ لَهُ أَوَّلَ اللَّيْلِ فَيَشْرَبُهُ إِذَا أَصْبَحَ يَوْمَهُ ذَلِكَ وَاللَّيْلَةَ الَّتِي تَجِيءُ وَالْغَدَ وَاللَّيْلَةَ الْأُخْرَى وَالْغَدَ إِلَى الْعَصْرِ فَإِنْ بَقِيَ شَيْءٌ سَقَاهُ الْخَادِمَ أَوْ أَمَرَ بهِ فصُبَّ. رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga kechaning avvalida nabiz (mayizli ichimlik) tayyorlanar edi. U zot uni shu kuni ertalab, kelayotgan kechasi, ertasi (kuni), undan keyingi kechasi va ertasi kunining asrigacha ichar edilar. Agar bir narsa qolsa, uni xizmatchiga ichirar yoki toʻkib tashlashga buyurar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га кечанинг аввалида набиз (майизли ичимлик) тайёрланар эди. У зот уни шу куни эрталаб, келаётган кечаси, эртаси (куни), ундан кейинги кечаси ва эртаси кунининг асригача ичар эдилар. Агар бир нарса қолса, уни хизматчига ичирар ёки тўкиб ташлашга буюрар эдилар.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: جَاءَتْ فَأْرَةٌ تَجُرُّ الْفَتِيلَةَ فَأَلْقَتْهَا بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْخَمْرَةِ الَّتِي كَانَ قَاعِدًا عَلَيْهَا فَأَحْرَقَتْ مِنْهَا مِثْلَ مَوْضِعِ الدِّرْهَمِ فَقَالَ: «إِذَا نِمْتُمْ فَأَطْفِئُوا سُرُجَكُمْ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدُلُّ مِثْلَ هَذِهِ عَلَى هَذَا فَيَحْرِقُكُمْ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir sichqon kelib, pilikni torta boshladi va uni keltirib, Rasululloh ﷺ oʻtirgan boʻyradagi (gilamchadagi) u zotning oldilariga tashladi. Bas, u (boʻyradan) dirham oʻrnicha (joyni) kuydirdi. Shunda u zot: «Uxlaganingizda chiroqlaringizni oʻchiringlar, chunki shayton mana shu (sichqon)ni mana shunday (qilishga) yoʻllaydi, natijada u sizlarni kuydirib yuboradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир сичқон келиб, пиликни торта бошлади ва уни келтириб, Расулуллоҳ ﷺ ўтирган бўйрадаги (гиламчадаги) у зотнинг олдиларига ташлади. Бас, у (бўйрадан) дирҳам ўрнича (жойни) куйдирди. Шунда у зот: «Ухлаганингизда чироқларингизни ўчиринглар, чунки шайтон мана шу (сичқон)ни мана шундай (қилишга) йўллайди, натижада у сизларни куйдириб юборади», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: إِنَّمَا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ثَوْبِ الْمُصْمَتِ مِنَ الْحَرِيرِ فَأَمَّا الْعَلَمُ وَسَدَى الثَّوْبِ فَلَا بَأْسَ بِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ faqat butunlay ipakdan toʻqilgan kiyimdan qaytardilar. Ammo ipakdan boʻlgan naqsh (haoshiya) va kiyimning arqogʻiga (sadiy) kelsak, unda hech qanday zarar yoʻq.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ фақат бутунлай ипакдан тўқилган кийимдан қайтардилар. Аммо ипакдан бўлган нақш (ҳаошия) ва кийимнинг арқоғига (садий) келсак, унда ҳеч қандай зарар йўқ.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كُلْ مَا شِئْتَ وَالْبَسْ مَا شِئْتَ مَا أَخْطَأَتْكَ اثْنَتَانِ: سَرَفٌ وَمَخِيلَةٌ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي تَرْجَمَة بَاب
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Xohlagan narsangni ye, xohlagan narsangni kiy, faqat ikki narsa — isrofgarchilik va manmanlikdan xoli boʻlsang bas», dedi. Buxoriy uni bob sarlavhasida (taʼliqan) rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Хоҳлаган нарсангни е, хоҳлаган нарсангни кий, фақат икки нарса — исрофгарчилик ва манманликдан холи бўлсанг бас», деди. Бухорий уни боб сарлавҳасида (таълиқан) ривоят қилган.
وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى خَاتَمًا مِنْ ذَهَبٍ فِي يَدِ رَجُلٍ فَنَزَعَهُ فَطَرَحَهُ فَقَالَ: «يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ إِلَى جَمْرَةٍ مِنْ نَارٍ فَيَجْعَلُهَا فِي يَدِهِ؟» فَقِيلَ لِلرَّجُلِ بَعْدَمَا ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: خُذْ خَاتَمَكَ انْتَفِعْ بِهِ. قَالَ: لَا وَاللَّهِ لَا آخُذُهُ أَبَدًا وَقَدْ طَرَحَهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining qoʻlida oltindan boʻlgan uzukni koʻrdilar-da, uni sugʻurib olib uloqtirdilar va: «Birortangiz olov choʻgʻiga qoʻl uzatib, uni qoʻliga olmoqchi boʻladimi?!», dedilar. Rasululloh ﷺ ketganlaridan keyin u kishiga: «Uzugingni olib, undan foydalan», deyildi. (U esa): «Yoʻq, Allohga qasamki, uni Rasululloh ﷺ uloqtirgan ekanlar, men uni hech qachon olmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг қўлида олтиндан бўлган узукни кўрдилар-да, уни суғуриб олиб улоқтирдилар ва: «Бирортангиз олов чўғига қўл узатиб, уни қўлига олмоқчи бўладими?!», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ кетганларидан кейин у кишига: «Узугингни олиб, ундан фойдалан», дейилди. (У эса): «Йўқ, Аллоҳга қасамки, уни Расулуллоҳ ﷺ улоқтирган эканлар, мен уни ҳеч қачон олмайман», деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اتَّخَذَ خَاتَمًا فَلَبِسَهُ قَالَ: «شَغَلَنِي هَذَا عَنْكُمْ مُنْذُ الْيَوْمَ إِلَيْهِ نَظْرَةٌ وإِليكم نظرة» ثمَّ أَلْقَاهُ. رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uzuk yasattirib, uni taqib oldilar-da: «Bu shu bugundan beri meni sizlardan chalgʻitib qoʻydi, unga bir qarayman, sizlarga bir qarayman», dedilar. Soʻng uni tashlab yubordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ узук ясаттириб, уни тақиб олдилар-да: «Бу шу бугундан бери мени сизлардан чалғитиб қўйди, унга бир қарайман, сизларга бир қарайман», дедилар. Сўнг уни ташлаб юбордилар.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ لِنَعْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَالَانِ مُثَنًّى شراكهما. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Amr ibn Avs (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺning kavushlarida ikkita tasma bor edi», dedi.Амр ибн Авс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺнинг кавушларида иккита тасма бор эди», деди.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: مِنَ السُّنَّةِ إِذَا جَلَسَ الرَّجُلُ أَنْ يَخْلَعَ نَعْلَيْهِ فَيَضَعَهُمَا بِجَنْبِهِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kishi oʻtirganda kovushlarini yechib, ularni yoniga qoʻyishi sunnatdandir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Киши ўтирганда ковушларини ечиб, уларни ёнига қўйиши суннатдандир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ مُوَافَقَةَ أَهْلِ الْكِتَابِ فِيمَا لَمْ يُؤْمَرْ فِيهِ وَكَانَ أَهْلُ الْكِتَابِ يَسْدُلُونَ أَشْعَارَهُمْ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يَفْرِقُونَ رؤوسهم فَسَدَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاصِيَتَهُ ثمَّ فرق بعدُ
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻzlariga (xos) amr (buyruq) boʻlmagan narsalarda ahli kitobga muvofiq (boʻlish)ni yaxshi koʻrardilar. Ahli kitob sochlarini (peshanaga) tushirib (sadl qilib) qoʻyar, mushriklar esa sochlarini (oʻrtadan) ajratardilar (farq qilardilar). Bas, Paygʻambar ﷺ (avval) peshana sochlarini tushirib qoʻydilar, soʻng keyinroq (sochlarini) ajratdilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ ўзларига (хос) амр (буйруқ) бўлмаган нарсаларда аҳли китобга мувофиқ (бўлиш)ни яхши кўрардилар. Аҳли китоб сочларини (пешанага) тушириб (садл қилиб) қўяр, мушриклар эса сочларини (ўртадан) ажратардилар (фарқ қилардилар). Бас, Пайғамбар ﷺ (аввал) пешана сочларини тушириб қўйдилар, сўнг кейинроқ (сочларини) ажратдилар.
وَعَن ابْن عَبَّاس قَالَ: لعن الله الْمُخَنَّثِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَقَالَ: «أخرجوهم من بُيُوتكُمْ» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qildiki, u aytdi:) Paygʻambar ﷺ erkaklardan muxannas (ayolsifat) boʻlganlarni va ayollardan erkaksifat (oʻzini erkakka oʻxshatgan)larni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. U zot falon (kishi)ni chiqardilar, Umar ham falon (kishi)ni chiqardi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилдики, у айтди:) Пайғамбар ﷺ эркаклардан муханнас (аёлсифат) бўлганларни ва аёллардан эркаксифат (ўзини эркакка ўхшатган)ларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. У зот фалон (киши)ни чиқардилар, Умар ҳам фалон (киши)ни чиқарди.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُصُّ أَوْ يَأْخُذُ مِنْ شَارِبِهِ وَكَانَ إِبْرَاهِيمُ خَلِيلُ الرَّحْمَنِ صَلَوَاتُ الرَّحْمَنِ عَلَيْهِ يَفْعَله. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ moʻylovlarini qisqartirar yoki undan olib turar edilar. Rahmonning xalili boʻlmish Ibrohim (alayhissalom) ham shunday qilar edi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мўйловларини қисқартирар ёки ундан олиб турар эдилар. Раҳмоннинг халили бўлмиш Иброҳим (алайҳиссалом) ҳам шундай қилар эди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَكُونُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ يَخْضِبُونَ بِهَذَا السَّوَادِ كَحَوَاصِلِ الْحَمَامِ لَا يَجِدُونَ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oxirzamonda shunday qavm boʻladiki, ular kabutarlarning boʻqogʻiga oʻxshab shu qora boʻyoq bilan boʻyaydilar. Ular jannat hidini topa olmaydilar», dedilar. Abu Dovud va Nasoiy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Охирзамонда шундай қавм бўладики, улар кабутарларнинг бўқоғига ўхшаб шу қора бўёқ билан бўяйдилар. Улар жаннат ҳидини топа олмайдилар», дедилар. Абу Довуд ва Насоий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ: «مَا أَحْسَنَ هَذَا» . قَالَ: فَمَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ فَقَالَ: «هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا» ثُمَّ مَرَّ آخَرُ قَدْ خَضَبَ بِالصُّفْرَةِ فَقَالَ: «هَذَا أَحْسَنُ مِنْ هَذَا كُله» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Nabiy ﷺning yonlaridan xina bilan boʻyangan bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu naqadar chiroyli!» dedilar. Soʻng xina va katam bilan boʻyangan boshqa bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu undan koʻra chiroyliroq», dedilar. Soʻng sargʻish boʻyoq bilan boʻyangan yana bir kishi oʻtdi. Shunda u zot: «Bu hammasidan koʻra chiroyliroq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У айтди: Набий ﷺнинг ёнларидан хина билан бўянган бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу нақадар чиройли!» дедилар. Сўнг хина ва катам билан бўянган бошқа бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ундан кўра чиройлироқ», дедилар. Сўнг сарғиш бўёқ билан бўянган яна бир киши ўтди. Шунда у зот: «Бу ҳаммасидан кўра чиройлироқ», дедилар.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: لُعِنَتِ الْوَاصِلَةُ وَالْمُسْتَوْصِلَةُ وَالنَّامِصَةُ وَالْمُتَنَمِّصَةُ وَالْوَاشِمَةُ والمشتوشمة من غير دَاء. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Soch ulaydigan va soch ulatadigan, (yuzdagi) tuklarni yuladigan va yuldiradigan, badanga tatu (naqsh) soladigan va soldiradigan ayollar — hech qanday dard (kasallik) boʻlmasa ham buni qilganlar — laʼnatlandilar», dedi. Abu Dovud rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Соч улайдиган ва соч улатадиган, (юздаги) тукларни юладиган ва юлдирадиган, баданга тату (нақш) соладиган ва солдирадиган аёллар — ҳеч қандай дард (касаллик) бўлмаса ҳам буни қилганлар — лаънатландилар», деди. Абу Довуд ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «اكْتَحِلُوا بِالْإِثْمِدِ فَإِنَّهُ يَجْلُو الْبَصَرَ وَيُنْبِتُ الشَّعْرَ» . وَزَعَمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ لَهُ مُكْحُلَةٌ يَكْتَحِلُ بِهَا كُلَّ لَيْلَةٍ ثَلَاثَةً فِي هَذِهِ وَثَلَاثَةً فِي هَذِه. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ismid (surma) torting, chunki u koʻzni ravshan qiladi va (kiprik) tukni oʻstiradi», dedilar. Va u (Ibn Abbos): Nabiy ﷺning surmadonlari boʻlib, har kecha undan surma tortar, bu koʻzga uch marta, u koʻzga uch marta (tortar) edilar, deb aytdi. Termiziy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Исмид (сурма) тортинг, чунки у кўзни равшан қилади ва (киприк) тукни ўстиради», дедилар. Ва у (Ибн Аббос): Набий ﷺнинг сурмадонлари бўлиб, ҳар кеча ундан сурма тортар, бу кўзга уч марта, у кўзга уч марта (тортар) эдилар, деб айтди. Термизий ривоят қилган.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ عَنْ مَيْمُونَةَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أصبحَ يَوْمًا واجماً وَقَالَ: «إِنَّ جِبْرِيلَ كَانَ وَعَدَنِي أَنْ يَلْقَانِيَ اللَّيْلَةَ فَلَمْ يَلْقَنِي أَمَ وَاللَّهِ مَا أَخْلَفَنِي» . ثُمَّ وَقَعَ فِي نَفْسِهِ جِرْوُ كَلْبٍ تَحْتَ فُسْطَاطٍ لَهُ فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ ثُمَّ أَخَذَ بيدِه مَاء فنضحَ مَكَانَهُ فَلَمَّا أَمْسَى لقِيه جِبْرِيلَ فَقَالَ: «لَقَدْ كُنْتَ وَعَدْتَنِي أَنْ تَلْقَانِي الْبَارِحَةَ» . قَالَ: أَجَلْ وَلَكِنَّا لَا نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلَا صُورَةٌ فَأَصْبَحَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ فَأَمَرَ بِقَتْلِ الْكلاب حَتَّى إِنه يَأْمر بقتل الْكَلْب الْحَائِطِ الصَّغِيرِ وَيَتْرُكُ كَلْبَ الْحَائِطِ الْكَبِيرِ. رَوَاهُ مُسلم
Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: bir kuni Rasululloh ﷺ gʻamgin, oʻyga botgan holda tongni qarshi oldilar. Shunda Maymuna: «Yo Rasululloh! Bugun sizning ahvolingizni gʻalati koʻrib qoldim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Jibril menga bu kecha uchrashishni vaʼda qilgan edi, ammo menga uchramadi. Ogoh boʻl, Allohga qasamki, u menga (bergan vaʼdasiga) hech xilof qilmagan edi», dedilar. (Rovi) dedi: Rasululloh ﷺ oʻsha kunini shu (gʻamgin) holatda oʻtkazdilar. Soʻng koʻngillariga bizning chodirimiz tagida bir kuchuk bolasi borligi tushdi. Shunda buyurib, uni chiqarib tashlatdilar, soʻng qoʻllariga suv olib, oʻsha joyga sepdilar. Kech kirganda Jibril ularga uchrab: «Sen menga oʻtgan kecha uchrashishni vaʼda qilgan eding», dedi. (Jibril) dedi: «Ha, lekin biz ichida it yoki surat boʻlgan uyga kirmaymiz». Shunda Rasululloh ﷺ oʻsha kuni tongni qarshi olib, itlarni oʻldirishga buyurdilar, hatto bogʻcha-kichik bogʻ itini oʻldirishga buyurib, katta bogʻ (qoʻrigʻining) itini tark etadigan boʻldilar.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: бир куни Расулуллоҳ ﷺ ғамгин, ўйга ботган ҳолда тонгни қарши олдилар. Шунда Маймуна: «Ё Расулуллоҳ! Бугун сизнинг аҳволингизни ғалати кўриб қолдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Жибрил менга бу кеча учрашишни ваъда қилган эди, аммо менга учрамади. Огоҳ бўл, Аллоҳга қасамки, у менга (берган ваъдасига) ҳеч хилоф қилмаган эди», дедилар. (Рови) деди: Расулуллоҳ ﷺ ўша кунини шу (ғамгин) ҳолатда ўтказдилар. Сўнг кўнгилларига бизнинг чодиримиз тагида бир кучук боласи борлиги тушди. Шунда буюриб, уни чиқариб ташлатдилар, сўнг қўлларига сув олиб, ўша жойга сепдилар. Кеч кирганда Жибрил уларга учраб: «Сен менга ўтган кеча учрашишни ваъда қилган эдинг», деди. (Жибрил) деди: «Ҳа, лекин биз ичида ит ёки сурат бўлган уйга кирмаймиз». Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўша куни тонгни қарши олиб, итларни ўлдиришга буюрдилар, ҳатто боғча-кичик боғ итини ўлдиришга буюриб, катта боғ (қўриғининг) итини тарк этадиган бўлдилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم يَقُول: «كُلُّ مُصَوِّرٍ فِي النَّارِ يُجْعَلُ لَهُ بِكُلِّ صُورَةٍ صَوَّرَهَا نَفْسًا فَيُعَذِّبُهُ فِي جَهَنَّمَ» . قَالَ ابْن عَبَّاس: فَإِن كنت لابد فَاعِلًا فَاصْنَعِ الشَّجَرَ وَمَا لَا رُوحَ فِيهِ
Muslim ibn Subayh aytadi: Men Masruq bilan ichida Maryam suratlari boʻlgan bir uyda edim. Masruq: «Bu Kisroning suratlaridir», — dedi. Men: «Yoʻq, bu Maryamning suratlaridir», — dedim. Masruq: «Darhaqiqat, men Abdulloh ibn Masʼudni shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ: ‹Qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat yasaydiganlardir›, — dedilar», — dedi. Said ibn Abulhasandan rivoyat qilinadi: bir kishi Ibn Abbos huzuriga kelib: «Men shu suratlarni chizadigan bir kishiman, ular haqida menga fatvo bering», — dedi. Shunda Ibn Abbos unga: «Menga yaqinroq kel», — dedi. U yaqinlashdi. Soʻng: «Menga yaqinroq kel», — dedi. U boshiga qoʻlini qoʻyguncha yaqinlashdi. (Ibn Abbos:) «Men senga Rasululloh ﷺ dan eshitgan narsamni xabar beraman. Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Har bir surat chizuvchi doʻzaxdadir. Uning chizgan har bir surati uchun unga bir jon yaratiladi, soʻng u (jon) jahannamda uni azoblaydi›, — deganlarini eshitdim», — dedi. Va u: «Agar albatta (biror narsa chizishing) zarur boʻlsa, daraxt va joni boʻlmagan narsalarni chiz», — dedi.Муслим ибн Субайҳ айтади: Мен Масруқ билан ичида Марям суратлари бўлган бир уйда эдим. Масруқ: «Бу Кисронинг суратларидир», — деди. Мен: «Йўқ, бу Марямнинг суратларидир», — дедим. Масруқ: «Дарҳақиқат, мен Абдуллоҳ ибн Масъудни шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясайдиганлардир›, — дедилар», — деди. Саид ибн Абулҳасандан ривоят қилинади: бир киши Ибн Аббос ҳузурига келиб: «Мен шу суратларни чизадиган бир кишиман, улар ҳақида менга фатво беринг», — деди. Шунда Ибн Аббос унга: «Менга яқинроқ кел», — деди. У яқинлашди. Сўнг: «Менга яқинроқ кел», — деди. У бошига қўлини қўйгунча яқинлашди. (Ибн Аббос:) «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган нарсамни хабар бераман. Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Ҳар бир сурат чизувчи дўзахдадир. Унинг чизган ҳар бир сурати учун унга бир жон яратилади, сўнг у (жон) жаҳаннамда уни азоблайди›, — деганларини эшитдим», — деди. Ва у: «Агар албатта (бирор нарса чизишинг) зарур бўлса, дарахт ва жони бўлмаган нарсаларни чиз», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى حَرَّمَ الْخَمْرَ وَالْمَيْسِرَ وَالْكُوبَةَ وَقَالَ: كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ". قِيلَ: الْكُوبَةُ الطَّبْلُ. رَوَاهُ الْبَيْهَقِيُّ فِي شعب الْإِيمَان
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo xamr (may), qimor va koʻbani harom qildi», dedilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Aytilishicha, koʻba — bu nogʻoradir. Bayhaqiy ‹Shuʼab ul-iymon›da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло хамр (май), қимор ва кўбани ҳаром қилди», дедилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Айтилишича, кўба — бу ноғорадир. Байҳақий ‹Шуъаб ул-иймон›да ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ قَتَلَ نَبِيًّا أَوْ قَتَلَهُ نَبِيٌّ أَوْ قَتَلَ أَحَدَ وَالِدَيْهِ وَالْمُصَوِّرُونَ وعالم لم ينْتَفع بِعِلْمِهِ»
Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qiyomat kuni odamlarning eng qattiq azoblanadigani — surat yasaydiganlardir», — dedilar. Al-Ashajj «albatta» (degan soʻz)ni zikr qilmadi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қиёмат куни одамларнинг энг қаттиқ азобланадигани — сурат ясайдиганлардир», — дедилар. Ал-Ашажж «албатта» (деган сўз)ни зикр қилмади.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " الشِّفَاءُ فِي ثَلَاثٍ: فِي شَرْطَةِ مِحْجَمٍ أَوْ شَرْبَةِ عَسَلٍ أَوْ كَيَّةٍ بِنَارٍ وَأَنَا أَنْهَى أُمَّتِي عَنِ الْكَيِّ ". رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shifo uch narsada: qon oldirish (hijoma) tigʻida, asal sharbatida yoki olov bilan dogʻlashda; men esa ummatimni dogʻlashdan qaytaraman», dedilar. Buxoriy rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шифо уч нарсада: қон олдириш (ҳижома) тиғида, асал шарбатида ёки олов билан доғлашда; мен эса умматимни доғлашдан қайтараман», дедилар. Бухорий ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «الْعَيْنُ حَقٌّ فَلَوْ كَانَ شَيْءٌ سَابَقَ الْقَدَرِ سَبَقَتْهُ الْعَيْنُ وَإِذَا اسْتُغْسِلْتُمْ فاغسِلوا» . رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Koʻz (tegishi) haqdir. Agar biror narsa qadarni oʻzib oʻtadigan boʻlsa, koʻz (tegishi) uni oʻzib oʻtardi. Sizdan choʻmilishingiz soʻralsa, choʻmiling», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кўз (тегиши) ҳақдир. Агар бирор нарса қадарни ўзиб ўтадиган бўлса, кўз (тегиши) уни ўзиб ўтарди. Сиздан чўмилишингиз сўралса, чўмилинг», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَسْتَحِبُّ الْحِجَامَةَ لِسَبْعَ عَشْرَةَ وَتِسْعَ عَشْرَةَ وَإِحْدَى وَعِشْرِينَ. رَوَاهُ فِي شرح السّنة
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (oyning) oʻn yettinchi, oʻn toʻqqizinchi va yigirma birinchi kunlari hijoma qildirishni yoqtirar edilar. Bagʻaviy ‹Sharh us-sunna›da rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (ойнинг) ўн еттинчи, ўн тўққизинчи ва йигирма биринчи кунлари ҳижома қилдиришни ёқтирар эдилар. Бағавий ‹Шарҳ ус-сунна›да ривоят қилган.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَفَاءَلُ وَلَا يَتَطَيَّرُ وَكَانَ يُحِبُّ الِاسْمَ الْحَسَنَ. رَوَاهُ فِي شَرْحِ السّنة
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yaxshi folni olar, yomon fol (shumlanish) qilmas va chiroyli ismni yoqtirar edilar. ‹Sharh as-sunna›da rivoyat qilingan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яхши фолни олар, ёмон фол (шумланиш) қилмас ва чиройли исмни ёқтирар эдилар. ‹Шарҳ ас-сунна›да ривоят қилинган.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ اقْتَبَسَ عِلْمًا مِنَ النُّجُومِ اقْتَبَسَ شُعْبَةً مِنَ السِّحْرِ زَادَ مَا زَادَ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَه
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yulduzlardan bir ilm oʻrgansa, sehrdan bir boʻlakni oʻrgangan boʻladi. (Oʻrganishini) qancha koʻpaytirsa, (sehrni ham shuncha) koʻpaytirgan boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юлдузлардан бир илм ўрганса, сеҳрдан бир бўлакни ўрганган бўлади. (Ўрганишини) қанча кўпайтирса, (сеҳрни ҳам шунча) кўпайтирган бўлади», дедилар.
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنَ الْأَنْصَارِ: أَنَّهُمْ بَيْنَا جُلُوسٌ لَيْلَةً مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُمِيَ بِنَجْمٍ وَاسْتَنَارَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا رُمِيَ بِمِثْلِ هَذَا؟» قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ كُنَّا نَقُولُ: وُلِدَ اللَّيْلَةَ رَجُلٌ عَظِيمٌ وَمَاتَ رَجُلٌ عَظِيمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " فَإِنَّهَا لَا يُرْمَى بِهَا لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ رَبَّنَا تَبَارَكَ اسْمُهُ إِذَا قَضَى أَمر سَبَّحَ حَمَلَةُ الْعَرْشِ ثُمَّ سَبَّحَ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ التَّسْبِيحُ أَهْلَ هَذِهِ السَّمَاء الدُّنْيَا ثمَّ قَالَ الَّذِي يَلُونَ حَمَلَةَ الْعَرْشِ لِحَمَلَةِ الْعَرْشِ: مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ؟ فَيُخْبِرُونَهُمْ مَا قَالَ: فَيَسْتَخْبِرُ بَعْضُ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ بَعْضًا حَتَّى يَبْلُغَ هَذِهِ السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَيَخْطَفُ الْجِنُّ السَّمْعَ فَيَقْذِفُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ وَيُرْمَوْنَ فَمَا جاؤوا بِهِ عَلَى وَجْهِهِ فَهُوَ حَقٌّ وَلَكِنَّهُمْ يَقْرِفُونَ فِيهِ وَيزِيدُونَ ". رَوَاهُ مُسلم
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Menga Rasululloh ﷺ ning ansorlardan boʻlgan sahobalaridan bir kishi xabar berdiki, ular bir kechasi Rasululloh ﷺ bilan oʻtirishganida bir yulduz otilib, yorishib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga: «Johiliyat davrida shunaqasi otilganda nima der edingiz?» — dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshi biladi. Biz: ‹Bugun kechasi ulugʻ bir kishi tugʻildi va ulugʻ bir kishi vafot etdi›, — der edik», deyishdi. Rasululloh ﷺ: «(Yulduzlar) hech kimning oʻlimi yoki hayoti uchun otilmaydi. Lekin Robbimiz — ismi muborak va oliy boʻlgan Zot — bir ishni hukm qilsa, Arshni koʻtarib turuvchilar (farishtalar) tasbeh aytadilar, soʻng ularga yaqin osmon ahli tasbeh aytadi, toki tasbeh shu dunyo osmoni ahliga yetib boradi. Soʻng Arshni koʻtaruvchilarga yaqin boʻlganlar Arshni koʻtaruvchilardan: ‹Robbingiz nima dedi?› — deb soʻrashadi, ular esa Uning nima deganini xabar berishadi», — dedilar. (Rovicha) dedi: «(Rasululloh ﷺ): ‹Shu tariqa osmon ahlining baʼzisi baʼzisidan xabar soʻrayveradi, toki bu xabar shu dunyo osmoniga yetib keladi. Shunda jinlar (uni) oʻgʻirlab eshitib oladilar-da, doʻstlariga (kohinlarga) tashlaydilar. Ular esa (otilgan yulduz bilan) otiladilar. Ana shu (jinlar) qaysi narsani oʻz holicha keltirsalar, u rostdir; lekin ular unga (yolgʻon) qoʻshib, ziyoda qiladilar›, — dedilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Менга Расулуллоҳ ﷺ нинг ансорлардан бўлган саҳобаларидан бир киши хабар бердики, улар бир кечаси Расулуллоҳ ﷺ билан ўтиришганида бир юлдуз отилиб, ёришиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Жоҳилият даврида шунақаси отилганда нима дер эдингиз?» — дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхши билади. Биз: ‹Бугун кечаси улуғ бир киши туғилди ва улуғ бир киши вафот этди›, — дер эдик», дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «(Юлдузлар) ҳеч кимнинг ўлими ёки ҳаёти учун отилмайди. Лекин Роббимиз — исми муборак ва олий бўлган Зот — бир ишни ҳукм қилса, Аршни кўтариб турувчилар (фаришталар) тасбеҳ айтадилар, сўнг уларга яқин осмон аҳли тасбеҳ айтади, токи тасбеҳ шу дунё осмони аҳлига етиб боради. Сўнг Аршни кўтарувчиларга яқин бўлганлар Аршни кўтарувчилардан: ‹Роббингиз нима деди?› — деб сўрашади, улар эса Унинг нима деганини хабар беришади», — дедилар. (Ровича) деди: «(Расулуллоҳ ﷺ): ‹Шу тариқа осмон аҳлининг баъзиси баъзисидан хабар сўрайверади, токи бу хабар шу дунё осмонига етиб келади. Шунда жинлар (уни) ўғирлаб эшитиб оладилар-да, дўстларига (коҳинларга) ташлайдилар. Улар эса (отилган юлдуз билан) отиладилар. Ана шу (жинлар) қайси нарсани ўз ҳолича келтирсалар, у ростдир; лекин улар унга (ёлғон) қўшиб, зиёда қиладилар›, — дедилар», деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ اقْتَبَسَ بَابًا مِنْ عِلْمِ النُّجُومِ لِغَيْرِ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فَقَدِ اقْتَبَسَ شُعْبَةً مِنَ السِّحْرِ الْمُنَجِّمُ كَاهِنٌ والكاهنُ ساحرٌ والساحرُ كافرٌ» . رَوَاهُ رزين
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim yulduzlar ilmidan Alloh zikr qilgan narsadan boshqa maqsadda bir bob olsa, sehrdan bir shuʼba (boʻlak) olibdi. Munajjim (yulduzlarga qarab folbinlik qiluvchi) kohindir, kohin sehrgardir, sehrgar esa kofirdir», dedilar. Razin rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким юлдузлар илмидан Аллоҳ зикр қилган нарсадан бошқа мақсадда бир боб олса, сеҳрдан бир шуъба (бўлак) олибди. Мунажжим (юлдузларга қараб фолбинлик қилувчи) коҳиндир, коҳин сеҳргардир, сеҳргар эса кофирдир», дедилар. Разин ривоят қилган.
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى (فإِذا نُقر فِي النَّاقور)
: الصّور قَالَ: و (الرجفة)
: النَّفْخَةُ الْأُولَى وَ (الرَّادِفَةُ)
: الثَّانِيَةُ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ فِي تَرْجَمَة بَاب
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Alloh taoloning {Bas, nogʻoraga puflanganda} (Muddassir, 8) degan soʻzi haqida u: «Bu soʻr (surnay)dir», dedi. Va: «{ar-rojifa} — birinchi puflashdir, {ar-rodifa} (Noziot, 6, 7) esa ikkinchisidir», dedi. Buxoriy uni bir bob sarlavhasida rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳ таолонинг {Бас, ноғорага пуфланганда} (Муддассир, 8) деган сўзи ҳақида у: «Бу сўр (сурнай)дир», деди. Ва: «{ар-рожифа} — биринчи пуфлашдир, {ар-родифа} (Нозиот, 6, 7) эса иккинчисидир», деди. Бухорий уни бир боб сарлавҳасида ривоят қилган.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلًا» ثُمَّ قَرَأَ: (كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فاعلين)
وَأَوَّلُ مَنْ يُكْسَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِبْرَاهِيمُ وَإِنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِي يُؤْخَذُ بِهِمْ ذَاتَ الشِّمَالِ فَأَقُولُ: أُصَيْحَابِي أُصَيْحَابِي فَيَقُولُ: إِنَّهُمْ لَنْ يَزَالُوا مرتدين على أَعْقَابهم مذْ فَارَقْتهمْ. فَأَقُول كَمَا قَالَ الْعَبْدُ الصَّالِحُ: (وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دمت فيهم)
إِلى قَوْله (الْعَزِيز الْحَكِيم)
مُتَّفق عَلَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlar (Qiyomat kuni) — yalangoyoq, yalangʻoch va xatna qilinmagan holda — toʻplanasizlar», — dedi. Soʻng u zot (mana shu oyatni) oʻqidi: ‹Biz dastlabki yaratishni qanday boshlagan boʻlsak, uni (shunday) qaytaramiz — (bu) Bizning zimmamizdagi vaʼda; albatta, Biz (shuni) qilamiz› (Anbiyo, 104). U zot qoʻshdi: «Qiyomat kuni birinchi boʻlib kiyintiriladigan — Ibrohimdir; va mening baʼzi sahobalarim chap tomonga (yaʼni doʻzaxga tomon) olib ketiladi va men: ‹Mening sahobalarim! Mening sahobalarim!› — deyman. (Menga): ‹Ular — sen ularni (tark etib) ketganingdan keyin Islomdan qaytib (murtad boʻlib) ketdi›, — deyiladi. Soʻng men — Allohning solih bandasi (yaʼni Iso) aytganidek — aytaman: ‹Va men ular orasida boʻlganimda, ularga guvoh edim. Sen meni (oʻz huzuringga) olganingdan keyin, Sen ularning kuzatuvchisi boʻlding va Sen barcha narsaga guvohsan. Agar Sen ularni azoblasang, ular — Sening bandalaring; agar Sen ularni magʻfirat qilsang, albatta, Sen — yolgʻiz Sen — Qudratli va Hikmatlisan› (Moida, 117-118)», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлар (Қиёмат куни) — ялангоёқ, яланғоч ва хатна қилинмаган ҳолда — тўпланасизлар», — деди. Сўнг у зот (мана шу оятни) ўқиди: ‹Биз дастлабки яратишни қандай бошлаган бўлсак, уни (шундай) қайтарамиз — (бу) Бизнинг зиммамиздаги ваъда; албатта, Биз (шуни) қиламиз› (Анбиё, 104). У зот қўшди: «Қиёмат куни биринчи бўлиб кийинтириладиган — Иброҳимдир; ва менинг баъзи саҳобаларим чап томонга (яъни дўзахга томон) олиб кетилади ва мен: ‹Менинг саҳобаларим! Менинг саҳобаларим!› — дейман. (Менга): ‹Улар — сен уларни (тарк этиб) кетганингдан кейин Исломдан қайтиб (муртад бўлиб) кетди›, — дейилади. Сўнг мен — Аллоҳнинг солиҳ бандаси (яъни Исо) айтганидек — айтаман: ‹Ва мен улар орасида бўлганимда, уларга гувоҳ эдим. Сен мени (ўз ҳузурингга) олганингдан кейин, Сен уларнинг кузатувчиси бўлдинг ва Сен барча нарсага гувоҳсан. Агар Сен уларни азобласанг, улар — Сенинг бандаларинг; агар Сен уларни мағфират қилсанг, албатта, Сен — ёлғиз Сен — Қудратли ва Ҳикматлисан› (Моида, 117-118)», — деди.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا أَبُو طَالِبٍ وَهُوَ مُنْتَعِلٌ بِنَعْلَيْنِ يغلي مِنْهُمَا دماغه» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ahlidan azobi eng yengili — Abu Tolibdir; u ikkita kavush kiygan (boʻlib), ulardan miyasi qaynaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах аҳлидан азоби энг енгили — Абу Толибдир; у иккита кавуш кийган (бўлиб), улардан мияси қайнайди», дедилар.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ: (اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُم مُسلمُونَ)
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَو أَن قَطْرَة من الزقوم قطرات فِي دَارِ الدُّنْيَا لَأَفْسَدَتْ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ مَعَايِشَهُمْ فَكَيْفَ بِمَنْ يَكُونُ طَعَامَهُ؟» رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ushbu oyatni: {Allohdan haqiqiy taqvo bilan qoʻrqinglar va faqat musulmon boʻlgan holingizdagina oʻlinglar} (Oli Imron 102) tilovat qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Agar zaqqumdan bir tomchi dunyo hovlisiga tomsa, dunyo ahlining tirikchiligini buzib yuborar edi. U holda uning ovqati boʻladigan kishining holi qanday boʻlar ekan?!», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan, sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ушбу оятни: {Аллоҳдан ҳақиқий тақво билан қўрқинглар ва фақат мусулмон бўлган ҳолингиздагина ўлинглар} (Оли Имрон 102) тиловат қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Агар заққумдан бир томчи дунё ҳовлисига томса, дунё аҳлининг тирикчилигини бузиб юборар эди. У ҳолда унинг овқати бўладиган кишининг ҳоли қандай бўлар экан?!», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан, саҳиҳдир.
وَعَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «رَأَيْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي مُوسَى رَجُلًا آدَمَ طُوَالًا جَعْدًا كَأَنَّهُ شنُوءَة وَرَأَيْت رَجُلًا مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ سَبْطَ الرَّأْسِ وَرَأَيْتُ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ فَلَا تَكُنْ فِي مرية من لِقَائِه» . مُتَّفق عَلَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Osmonga koʻtarilganim (Miʼroj) kechasi men Musoni koʻrdim — u — goʻyo Shanua qabilasi kishilaridan biriday — uzun boʻyli, bugʻdoyrang, jingalak sochli kishi edi; va men Isoni (ham) koʻrdim — u — qizil va oq (rang)ga moyil, oʻrtacha qomatli va rangli, sochi tekis kishi edi. Men yana doʻzaxning darvozaboni Molikni va Dajjolni — Alloh menga koʻrsatgan alomatlar orasida — koʻrdim», — dedi (Soʻng Paygʻambar ﷺ quyidagi muqaddas oyatni oʻqidi): ‹Bas, sen unga (Musoga) uchrashishdan shubhada boʻlma› (Sajda, 23) — (yaʼni Miʼroj kechasi osmonlar ustida Musoga uchraganida). Anas va Abu Bakradan (rivoyat qilinadi): «Paygʻambar ﷺ: ‹Farishtalar Madinani Dajjoldan himoya qiladi (u Madina shahriga kira olmaydi)›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Осмонга кўтарилганим (Миърож) кечаси мен Мусони кўрдим — у — гўё Шануа қабиласи кишиларидан биридай — узун бўйли, буғдойранг, жингалак сочли киши эди; ва мен Исони (ҳам) кўрдим — у — қизил ва оқ (ранг)га мойил, ўртача қоматли ва рангли, сочи текис киши эди. Мен яна дўзахнинг дарвозабони Моликни ва Дажжолни — Аллоҳ менга кўрсатган аломатлар орасида — кўрдим», — деди (Сўнг Пайғамбар ﷺ қуйидаги муқаддас оятни ўқиди): ‹Бас, сен унга (Мусога) учрашишдан шубҳада бўлма› (Сажда, 23) — (яъни Миърож кечаси осмонлар устида Мусога учраганида). Анас ва Абу Бакрадан (ривоят қилинади): «Пайғамбар ﷺ: ‹Фаришталар Мадинани Дажжолдан ҳимоя қилади (у Мадина шаҳрига кира олмайди)›, — деди».
وَعَن ابنِ عبَّاسٍ قَالَ: سِرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَمَرَرْنَا بِوَادٍ فَقَالَ: «أَيُّ وَادٍ هَذَا؟» . فَقَالُوا: وَادِي الْأَزْرَقِ. قَالَ: «كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُوسَى» فَذَكَرَ مِنْ لَوْنِهِ وَشَعْرِهِ شَيْئًا وَاضِعًا أُصْبُعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ لَهُ جُؤَارٌ إِلَى اللَّهِ بِالتَّلْبِيَةِ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي ". قَالَ: ثُمَّ سِرْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى ثَنِيَّةٍ. فَقَالَ: «أَيُّ ثَنِيَّةٍ هَذِهِ؟» قَالُوا: هَرْشَى - أَوْ لِفْتُ -. فَقَالَ: «كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى يُونُسَ عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ عَلَيْهِ جُبَّةُ صُوفٍ خِطَامُ نَاقَتِهِ خُلْبَةٌ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي مُلَبِّيًا» رَوَاهُ مُسلم
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Makka va Madina orasida yurdik. Bir vodiydan oʻtdik. (Paygʻambar): «Bu qaysi vodiy?» dedilar. Ular: «Azraq vodiysi», dedilar. (Paygʻambar): «Men goʻyo Muso ﷺ ga qarab turgandekman» dedilar — va uning rangi hamda sochidan Dovud yodlay olmagan bir narsani zikr qildilar —: «...ikki barmogʻini ikki qulogʻiga qoʻygan, Allohga talbiya bilan (ovoz chiqarib) nido qilgan holda mana shu vodiydan oʻtib (ketyapti)». (Paygʻambar): «Soʻng yurdik — toki bir dovonga keldik», dedilar. (Paygʻambar): «Bu qaysi dovon?» dedilar. Ular: «Harsho yoki Lift», dedilar. (Paygʻambar): «Men goʻyo Yunusga qarab turgandekman — u qizil bir tuyada, ustida jundan jubba, tuyasining jilovi xurmo tolasidan (arqon), mana shu vodiydan talbiya aytib oʻtib (ketyapti)», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Макка ва Мадина орасида юрдик. Бир водийдан ўтдик. (Пайғамбар): «Бу қайси водий?» дедилар. Улар: «Азрақ водийси», дедилар. (Пайғамбар): «Мен гўё Мусо ﷺ га қараб тургандекман» дедилар — ва унинг ранги ҳамда сочидан Довуд ёдлай олмаган бир нарсани зикр қилдилар —: «...икки бармоғини икки қулоғига қўйган, Аллоҳга талбия билан (овоз чиқариб) нидо қилган ҳолда мана шу водийдан ўтиб (кетяпти)». (Пайғамбар): «Сўнг юрдик — токи бир довонга келдик», дедилар. (Пайғамбар): «Бу қайси довон?» дедилар. Улар: «Ҳаршо ёки Лифт», дедилар. (Пайғамбар): «Мен гўё Юнусга қараб тургандекман — у қизил бир туяда, устида жундан жубба, туясининг жилови хурмо толасидан (арқон), мана шу водийдан талбия айтиб ўтиб (кетяпти)», дедилар.