حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمَيَّةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّهُ قَالَ لِابْنِ عُمَرَ نَجِدُ صَلَاةَ الْخَوْفِ وَصَلَاةَ الْحَضَرِ فِي الْقُرْآنِ وَلَا نَجِدُ صَلَاةَ الْمُسَافِرِ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ بَعَثَ اللَّهُ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ أَجْفَى النَّاسِ فَنَصْنَعُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Umayya ibn Abdulloh Ibn Umarga: «Biz Qurʼonda xavf namozini va muqim namozini topamiz, lekin musofir namozini topmaymiz», dedi. Shunda Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Alloh Oʻz Nabiysi ﷺni yuborgan paytda biz odamlarning eng qoʻpoli edik; bas, biz Rasululloh ﷺ qilgandek qilamiz», dedi.Умайя ибн Абдуллоҳ Ибн Умарга: «Биз Қуръонда хавф намозини ва муқим намозини топамиз, лекин мусофир намозини топмаймиз», деди. Шунда Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Аллоҳ Ўз Набийси ﷺни юборган пайтда биз одамларнинг энг қўполи эдик; бас, биз Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қиламиз», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا عَجِلَ فِي السَّيْرِ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yurishda shoshilganlarida, magʻrib bilan xufton (namozlari)ni jamlar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юришда шошилганларида, мағриб билан хуфтон (намозлари)ни жамлар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ اللَّيْلِ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tungi namoz ikki rakaatdan, ikki rakaatdandir. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakaat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Тунги намоз икки ракаатдан, икки ракаатдандир. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракаат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَخْبَرَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ عَنْ عُمَرَ قَدْ اسْتَيْقَنَ نَافِعٌ الْقَائِلَ قَدْ اسْتَيْقَنْتُ أَنَّهُ أَحَدُهُمَا وَمَا أُرَاهُ إِلَّاعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَشْتَمِلْ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ اشْتِمَالَ الْيَهُودِ لِيَتَوَشَّحْ مَنْ كَانَ لَهُ ثَوْبَانِ فَلْيَأْتَزِرْ وَلْيَرْتَدِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ ثَوْبَانِ فَلْيَأْتَزِرْ ثُمَّ لِيُصَلِّ
Nofeʼ Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u esa Rasululloh ﷺdan yoki Umardan xabar berdi — Nofeʼ aytuvchini aniq bilib: «Men uning ikkovidan biri ekaniga aniq ishonaman, lekin men buni Rasululloh ﷺdan (deb) oʻylayman», dedi — u zot: «Biringiz namozda yahudiylar oʻralganidek oʻralmasin. Kimning ikki kiyimi boʻlsa, izor bogʻlab, rido yopinsin; kimning ikki kiyimi boʻlmasa, izor bogʻlasin, soʻng namoz oʻqisin», dedilar.Нофеъ Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у эса Расулуллоҳ ﷺдан ёки Умардан хабар берди — Нофеъ айтувчини аниқ билиб: «Мен унинг икковидан бири эканига аниқ ишонаман, лекин мен буни Расулуллоҳ ﷺдан (деб) ўйлайман», деди — у зот: «Бирингиз намозда яҳудийлар ўралганидек ўралмасин. Кимнинг икки кийими бўлса, изор боғлаб, ридо ёпинсин; кимнинг икки кийими бўлмаса, изор боғласин, сўнг намоз ўқисин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ الْمَعْنَى قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُكَانَ الْمُسْلِمُونَ حِينَ قَدِمُوا الْمَدِينَةَ يَجْتَمِعُونَ فَيَتَحَيَّنُونَ الصَّلَاةَ وَلَيْسَ يُنَادِي بِهَا أَحَدٌ فَتَكَلَّمُوا يَوْمًا فِي ذَلِكَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ اتَّخِذُوا نَاقُوسًا مِثْلَ نَاقُوسِ النَّصَارَى وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ قَرْنًا مِثْلَ قَرْنِ الْيَهُودِ فَقَالَ عُمَرُ أَوَلَا تَبْعَثُونَ رَجُلًا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ قُمْ فَنَادِ بِالصَّلَاةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Musulmonlar Madinaga kelgan paytlarida yigʻilishib, namoz vaqtini chamalab kutishar, biroq unga hech kim chaqirmas edi. Bir kuni ular bu haqda gaplashib qolishdi. Baʼzilari: ‹Nasorolarning qoʻngʻirogʻiga oʻxshash qoʻngʻiroq ishlating›, dedi. Baʼzilari esa: ‹Yoʻq, yahudiylarning shohiga oʻxshash shoh (karnay) ishlating›, dedi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): ‹Bir kishini yuborsangiz, u namozga chaqirsa boʻlmaydimi?› dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Ey Bilol, tur va namozga chaqir›, dedilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мусулмонлар Мадинага келган пайтларида йиғилишиб, намоз вақтини чамалаб кутишар, бироқ унга ҳеч ким чақирмас эди. Бир куни улар бу ҳақда гаплашиб қолишди. Баъзилари: ‹Насороларнинг қўнғироғига ўхшаш қўнғироқ ишлатинг›, деди. Баъзилари эса: ‹Йўқ, яҳудийларнинг шоҳига ўхшаш шоҳ (карнай) ишлатинг›, деди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): ‹Бир кишини юборсангиз, у намозга чақирса бўлмайдими?› деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Билол, тур ва намозга чақир›, дедилар.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُقُلْتُ لِنَافِعٍ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ قَالَ نَعَمْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Asr namozi qazo boʻlgan kishi, xuddi ahli va molidan judo boʻlgandek boʻladi», deganlarini eshitdim. Men Nofeʼga: «Quyosh botguncha(mi)?» dedim. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аср намози қазо бўлган киши, худди аҳли ва молидан жудо бўлгандек бўлади», деганларини эшитдим. Мен Нофеъга: «Қуёш ботгунча(ми)?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ أَحْيَانًا يَبْعَثُهُ وَهُوَ صَائِمٌ فَيُقَدَّمُ لَهُ عَشَاؤُهُ وَقَدْ نُودِيَ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ ثُمَّ تُقَامُ وَهُوَ يَسْمَعُ فَلَا يَتْرُكُ عَشَاءَهُ وَلَا يَعْجَلُ حَتَّى يَقْضِيَ عَشَاءَهُ ثُمَّ يَخْرُجُ فَيُصَلِّي قَالَ وَقَدْ كَانَ يَقُولُ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَعْجَلُوا عَنْ عَشَائِكُمْ إِذَا قُدِّمَ إِلَيْكُمْ
Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) baʼzan roʻza tutgan holida uni (biror ish bilan) yuborar edi; unga kechki taomi keltirilgan, magʻrib namoziga azon aytilgan, soʻng u eshitib turganda iqoma aytilar edi — biroq u kechki taomini tark etmas va shoshilmas, taomini tugatgach, chiqib namoz oʻqir edi. (Nofeʼ) aytdi: U shunday der edi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Kechki taom oldingizga keltirilgan boʻlsa, undan shoshilmanglar», dedilar.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) баъзан рўза тутган ҳолида уни (бирор иш билан) юборар эди; унга кечки таоми келтирилган, мағриб намозига азон айтилган, сўнг у эшитиб турганда иқома айтилар эди — бироқ у кечки таомини тарк этмас ва шошилмас, таомини тугатгач, чиқиб намоз ўқир эди. (Нофеъ) айтди: У шундай дер эди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Кечки таом олдингизга келтирилган бўлса, ундан шошилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِابْنِ صَيَّادٍ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فِيهِمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ عِنْدَ أُطُمِ بَنِي مَغَالَةَ وَهُوَ غُلَامٌ فَلَمْ يَشْعُرْ حَتَّى ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ظَهْرَهُ بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ابْنُ صَيَّادٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ الْأُمِّيِّينَ ثُمَّ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آمَنْتُ بِاللَّهِ وَبِرُسُلِهِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَأْتِيكَ قَالَ ابْنُ صَيَّادٍ يَأْتِينِي صَادِقٌ وَكَاذِبٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُلِطَ لَكَ الْأَمْرُ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ خَبَأْتُ لَكَ خَبِيئًا وَخَبَأَ لَهُ {يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ} فَقَالَ ابْنُ صَيَّادٍ هُوَ الدُّخُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْسَأْ فَلَنْ تَعْدُوَ قَدْرَكَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِيهِ فَأَضْرِبَ عُنُقَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ يَكُنْ هُوَ فَلَنْ تُسَلَّطَ عَلَيْهِ وَإِنْ لَا يَكُنْ هُوَ فَلَا خَيْرَ لَكَ فِي قَتْلِهِحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ انْطَلَقَ رَسُولُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ashoblaridan bir guruh — ular orasida Umar ibn al-Xattob ham bor edi — bilan Ibn Sayyodning yonidan oʻtib qoldilar. U bola edi va Banu Magʻola qoʻrgʻoni oldida bolalar bilan oʻynab yurardi. U sezmay qoldi, hatto Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan uning yelkasiga urib: «Sen mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedilar. Ibn Sayyod u zotga qarab: «Men sening ummiylarning (savodsizlarning) elchisi ekaningga guvohlik beraman», dedi. Soʻng Ibn Sayyod Nabiy ﷺga: «Sen mening Allohning Rasuli ekanimga guvohlik berasanmi?» dedi. Nabiy ﷺ: «Men Allohga va Uning paygʻambarlariga iymon keltirdim», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Senga nima keladi?» dedilar. Ibn Sayyod: «Menga rostgoʻy ham, yolgʻonchi ham keladi», dedi. Nabiy ﷺ: «Senga ish chalkashtirib qoʻyilibdi», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Men senga bir narsani yashirdim», dedilar va unga {Osmon koʻrinarli bir tutun keltiradigan kunni (kut)} (oyatini) yashirgan edilar. Ibn Sayyod: «U ‹duxx›dir», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Yoʻqol, sen oʻz darajangdan oshib keta olmaysan», dedilar. Umar: «Yo Rasululloh, menga ruxsat bering, uning boʻynini uzay», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u oʻsha boʻlsa, sen unga hech qachon hukmron boʻla olmaysan; agar oʻsha boʻlmasa, uni oʻldirishingda sen uchun hech qanday yaxshilik yoʻq», dedilar. Yaʼqub bizga otasidan, u Solihdan (rivoyat qildi); Ibn Shihob aytdi: Menga Solim ibn Abdulloh xabar berdiki, Abdulloh ibn Umar: «Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqdilar...», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ашобларидан бир гуруҳ — улар орасида Умар ибн ал-Хаттоб ҳам бор эди — билан Ибн Сайёднинг ёнидан ўтиб қолдилар. У бола эди ва Бану Мағола қўрғони олдида болалар билан ўйнаб юрарди. У сезмай қолди, ҳатто Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан унинг елкасига уриб: «Сен менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» дедилар. Ибн Сайёд у зотга қараб: «Мен сенинг уммийларнинг (саводсизларнинг) элчиси эканингга гувоҳлик бераман», деди. Сўнг Ибн Сайёд Набий ﷺга: «Сен менинг Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берасанми?» деди. Набий ﷺ: «Мен Аллоҳга ва Унинг пайғамбарларига иймон келтирдим», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Сенга нима келади?» дедилар. Ибн Сайёд: «Менга ростгўй ҳам, ёлғончи ҳам келади», деди. Набий ﷺ: «Сенга иш чалкаштириб қўйилибди», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Мен сенга бир нарсани яширдим», дедилар ва унга {Осмон кўринарли бир тутун келтирадиган кунни (кут)} (оятини) яширган эдилар. Ибн Сайёд: «У ‹духх›дир», деди. Шунда Набий ﷺ: «Йўқол, сен ўз даражангдан ошиб кета олмайсан», дедилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, менга рухсат беринг, унинг бўйнини узай», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у ўша бўлса, сен унга ҳеч қачон ҳукмрон бўла олмайсан; агар ўша бўлмаса, уни ўлдиришингда сен учун ҳеч қандай яхшилик йўқ», дедилар. Яъқуб бизга отасидан, у Солиҳдан (ривоят қилди); Ибн Шиҳоб айтди: Менга Солим ибн Абдуллоҳ хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқдилар...», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَوْ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَانْطَلَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ يَأْتِيَانِ النَّخْلَ الَّتِي فِيهَا ابْنُ صَيَّادٍ حَتَّى إِذَا دَخَلَا النَّخْلَ طَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ وَهُوَ يَخْتِلُ ابْنَ صَيَّادٍ أَنْ يَسْمَعَ مِنْ ابْنِ صَيَّادٍ شَيْئًا قَبْلَ أَنْ يَرَاهُ وَابْنُ صَيَّادٍ مُضْطَجِعٌ عَلَى فِرَاشِهِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ فِيهَا زَمْزَمَةٌ قَالَ فَرَأَتْ أُمُّهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَّقِي بِجُذُوعِ النَّخْلِ فَقَالَتْ أَيْ صَافِ وَهُوَ اسْمُهُ هَذَا مُحَمَّدٌ فَثَارَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ بَيَّنَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ انْطَلَقَ بَعْدَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَأُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ يَؤُمَّانِ النَّخْلَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ va Ubayy ibn Kaʼb Ibn Sayyod boʻlgan xurmozorga bordilar. Xurmozorga kirganlarida, Rasululloh ﷺ Ibn Sayyodni koʻrmasidan burun undan biror narsa eshitish uchun uni pisib kuzatib, xurmo tanalari bilan (oʻzlarini) toʻsa boshladilar. Ibn Sayyod esa oʻz toʻshagida bir chopon ichida yotgan, undan gʻoʻldirash (ovoz) kelib turardi. (Rovi) aytdi: Uning onasi Rasululloh ﷺni xurmo tanalari bilan toʻsinib turganlarini koʻrib qoldi-da: «Ey Sof! — bu uning ismi edi — mana Muhammad!» dedi. Shunda u sapchib turdi. Rasululloh ﷺ: «Agar uni (oʻz holiga) qoʻyganida, (ish) ravshan boʻlardi», dedilar. Abul-Yamon bizga Shuaybdan, u Zuhriydan (rivoyat qildi): Menga Solim ibn Abdulloh xabar berdi: Men Abdulloh ibn Umarning shunday deganini eshitdim: Shundan keyin Nabiy ﷺ Ubayy ibn Kaʼb bilan xurmozor tomon yoʻl oldilar — soʻng hadisni zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ва Убайй ибн Каъб Ибн Сайёд бўлган хурмозорга бордилар. Хурмозорга кирганларида, Расулуллоҳ ﷺ Ибн Сайёдни кўрмасидан бурун ундан бирор нарса эшитиш учун уни писиб кузатиб, хурмо таналари билан (ўзларини) тўса бошладилар. Ибн Сайёд эса ўз тўшагида бир чопон ичида ётган, ундан ғўлдираш (овоз) келиб турарди. (Рови) айтди: Унинг онаси Расулуллоҳ ﷺни хурмо таналари билан тўсиниб турганларини кўриб қолди-да: «Эй Соф! — бу унинг исми эди — мана Муҳаммад!» деди. Шунда у сапчиб турди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар уни (ўз ҳолига) қўйганида, (иш) равшан бўларди», дедилар. Абул-Ямон бизга Шуайбдан, у Зуҳрийдан (ривоят қилди): Менга Солим ибн Абдуллоҳ хабар берди: Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг шундай деганини эшитдим: Шундан кейин Набий ﷺ Убайй ибн Каъб билан хурмозор томон йўл олдилар — сўнг ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ تَعَالَى بِمَا هُوَ أَهْلُهُ فَذَكَرَ الدَّجَّالَ فَقَالَ إِنِّي لَأُنْذِرُكُمُوهُ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا قَدْ أَنْذَرَهُ قَوْمَهُ لَقَدْ أَنْذَرَهُ نُوحٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْمَهُ وَلَكِنْ سَأَقُولُ لَكُمْ فِيهِ قَوْلًا لَمْ يَقُلْهُ نَبِيٌّ لِقَوْمِهِ تَعْلَمُونَ أَنَّهُ أَعْوَرُ وَإِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لَيْسَ بِأَعْوَرَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlar orasida turib, Allohga Oʻziga loyiq tarzda hamd-sano aytdilar, soʻng Dajjolni zikr qilib dedilar: «Men sizlarni undan ogohlantiraman. Hech bir nabiy yoʻqki, oʻz qavmini undan ogohlantirmagan boʻlsa; Nuh (alayhissalom) ham oʻz qavmini undan ogohlantirgan. Lekin men sizlarga u haqda hech bir nabiy oʻz qavmiga aytmagan bir soʻzni aytaman: bilingki, u koʻzi kordir, Alloh tabaraka va taolo esa koʻr emasdir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамлар орасида туриб, Аллоҳга Ўзига лойиқ тарзда ҳамд-сано айтдилар, сўнг Дажжолни зикр қилиб дедилар: «Мен сизларни ундан огоҳлантираман. Ҳеч бир набий йўқки, ўз қавмини ундан огоҳлантирмаган бўлса; Нуҳ (алайҳиссалом) ҳам ўз қавмини ундан огоҳлантирган. Лекин мен сизларга у ҳақда ҳеч бир набий ўз қавмига айтмаган бир сўзни айтаман: билингки, у кўзи кордир, Аллоҳ табарака ва таоло эса кўр эмасдир».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تُقَاتِلُكُمْ الْيَهُودُ فَتُسَلَّطُونَ عَلَيْهِمْ حَتَّى يَقُولَ الْحَجَرُ يَا مُسْلِمُ هَذَا يَهُودِيٌّ وَرَائِي فَاقْتُلْهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yahudiylar sizlar bilan jang qiladilar, sizlar ularning ustidan gʻolib qilinasizlar, hatto tosh: ‹Ey musulmon, mana bu yahudiy ortimda turibdi, uni oʻldir!› deydigan boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Яҳудийлар сизлар билан жанг қиладилар, сизлар уларнинг устидан ғолиб қилинасизлар, ҳатто тош: ‹Эй мусулмон, мана бу яҳудий ортимда турибди, уни ўлдир!› дейдиган бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ يَهُودَ بَنِي النَّضِيرِ وَقُرَيْظَةَ حَارَبُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَنِي النَّضِيرِ وَأَقَرَّ قُرَيْظَةَ وَمَنَّ عَلَيْهِمْ حَتَّى حَارَبَتْ قُرَيْظَةُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَتَلَ رِجَالَهُمْ وَقَسَمَ نِسَاءَهُمْ وَأَوْلَادَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا بَعْضَهُمْ لَحِقُوا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّنَهُمْ وَأَسْلَمُوا وَأَجْلَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَهُودَ الْمَدِينَةِ كُلَّهُمْ بَنِي قَيْنُقَاعَ وَهُمْ قَوْمُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَيَهُودَ بَنِي حَارِثَةَ وَكُلَّ يَهُودِيٍّ كَانَ بِالْمَدِينَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Banu Naziyr va Qurayza yahudiylari Rasululloh ﷺ bilan urush qildilar. Shunda Rasululloh ﷺ Banu Naziyrni (yurtdan) chiqarib yubordilar, Qurayzani esa qoldirib, ularga marhamat koʻrsatdilar — toki Qurayza shundan keyin (yana) urush qilmaguncha. Soʻng u zot ularning erkaklarini oʻldirib, ayollarini, bolalarini va mollarini musulmonlar oʻrtasida taqsimladilar — faqat ulardan baʼzilari Rasululloh ﷺ tomonga qoʻshildilar, u zot ularga omonlik berdilar va ular Islomga kirdilar. Rasululloh ﷺ Madina yahudiylarining barchasini — Banu Qaynuqoʼni (ular Abdulloh ibn Salomning qavmidir), Banu Horisa yahudiylarini va Madinadagi har bir yahudiyni — (yurtdan) chiqarib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бану Назийр ва Қурайза яҳудийлари Расулуллоҳ ﷺ билан уруш қилдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Бану Назийрни (юртдан) чиқариб юбордилар, Қурайзани эса қолдириб, уларга марҳамат кўрсатдилар — токи Қурайза шундан кейин (яна) уруш қилмагунча. Сўнг у зот уларнинг эркакларини ўлдириб, аёлларини, болаларини ва молларини мусулмонлар ўртасида тақсимладилар — фақат улардан баъзилари Расулуллоҳ ﷺ томонга қўшилдилар, у зот уларга омонлик бердилар ва улар Исломга кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ Мадина яҳудийларининг барчасини — Бану Қайнуқўни (улар Абдуллоҳ ибн Саломнинг қавмидир), Бану Ҳориса яҳудийларини ва Мадинадаги ҳар бир яҳудийни — (юртдан) чиқариб юбордилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا وَكَانَتْ الْأَرْضُ حِينَ ظَهَرَ عَلَيْهَا لِلَّهِ تَعَالَى وَلِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلِلْمُسْلِمِينَ فَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا فَسَأَلَتْ الْيَهُودُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقِرَّهُمْ بِهَا عَلَى أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهُمْ نِصْفُ الثَّمَرِ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلَاهُمْ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob yahudiy va nasorolarni Hijoz yeridan surgun qildi. Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻolib kelganlarida undan yahudiylarni chiqarib yuborishni xohladilar — chunki bu yer gʻalaba qilingan vaqtda Allohga, Uning Rasuliga va musulmonlarga (tegishli) edi — bas, (u zot) undan yahudiylarni chiqarishni iroda qildilar. Shunda yahudiylar Rasululloh ﷺdan — uning ishini oʻzlari bajarishlari va ularga mevaning yarmi (boʻlishi) sharti bilan — uni oʻzlariga qoldirishni soʻradilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Biz sizlarni oʻsha (shart) ila xohlagunimizcha bu yerda qoldiramiz», dedilar. Bas, Umar (roziyallohu anhu) ularni Taymo va Arihoga surgun qilgunicha (oʻsha yerda) qoldilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб яҳудий ва насороларни Ҳижоз еридан сургун қилди. Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғолиб келганларида ундан яҳудийларни чиқариб юборишни хоҳладилар — чунки бу ер ғалаба қилинган вақтда Аллоҳга, Унинг Расулига ва мусулмонларга (тегишли) эди — бас, (у зот) ундан яҳудийларни чиқаришни ирода қилдилар. Шунда яҳудийлар Расулуллоҳ ﷺдан — унинг ишини ўзлари бажаришлари ва уларга меванинг ярми (бўлиши) шарти билан — уни ўзларига қолдиришни сўрадилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Биз сизларни ўша (шарт) ила хоҳлагунимизча бу ерда қолдирамиз», дедилар. Бас, Умар (розияллоҳу анҳу) уларни Таймо ва Ариҳога сургун қилгунича (ўша ерда) қолдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ minbar ustida turgan hollarida: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ минбар устида турган ҳолларида: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ سَمِعْتُ نَافِعًا يَقُولُ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُقِمْ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ يَخْلُفُهُ فِيهِفَقُلْتُ أَنَا لَهُ يَعْنِي ابْنَ جُرَيْجٍ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ قَالَ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِ وَغَيْرِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz birodarini oʻtirgan joyidan turgʻizib, soʻng uning oʻrniga oʻtirmasin», dedilar. Men — yaʼni Ibn Jurayj — unga: «Juma kunidami?» dedim. U: «Juma kunida ham, boshqasida ham», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз биродарини ўтирган жойидан турғизиб, сўнг унинг ўрнига ўтирмасин», дедилар. Мен — яъни Ибн Журайж — унга: «Жума кунидами?» дедим. У: «Жума кунида ҳам, бошқасида ҳам», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى بِاللَّيْلِ فَلْيَجْعَلْ آخِرَ صَلَاتِهِ وِتْرًا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِذَلِكَ فَإِذَا كَانَ الْفَجْرُ فَقَدْ ذَهَبَتْ كُلُّ صَلَاةِ اللَّيْلِ وَالْوَتْرُ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَوْتِرُوا قَبْلَ الْفَجْرِ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Kim kechasi namoz oʻqisa, namozining oxirini vitr qilsin; zero Rasululloh ﷺ shunga buyurganlar. Fajr kirsa, tungi namozning ham, vitrning ham (vaqti) ketgan boʻladi; zero Rasululloh ﷺ: ‹Fajrdan oldin vitr qilinglar›, dedilar».Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Ким кечаси намоз ўқиса, намозининг охирини витр қилсин; зеро Расулуллоҳ ﷺ шунга буюрганлар. Фажр кирса, тунги намознинг ҳам, витрнинг ҳам (вақти) кетган бўлади; зеро Расулуллоҳ ﷺ: ‹Фажрдан олдин витр қилинглар›, дедилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقُولُ مَنْ صَلَّى مِنْ اللَّيْلِ فَلْيَجْعَلْ آخِرَ صَلَاتِهِ وِتْرًا قَبْلَ الصُّبْحِ كَذَلِكَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُهُمْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim tunda namoz oʻqisa, namozining oxirini subhdan (bomdoddan) oldin vitr qilsin. Rasululloh ﷺ ularni shunga buyurar edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким тунда намоз ўқиса, намозининг охирини субҳдан (бомдоддан) олдин витр қилсин. Расулуллоҳ ﷺ уларни шунга буюрар эдилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّ عَلِيًّا الْأَزْدِيَّ أَخْبَرَهُأَنَّ ابْنَ عُمَرَ عَلَّمَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا اسْتَوَى عَلَى بَعِيرِهِ خَارِجًا إِلَى سَفَرٍ كَبَّرَ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ فِي سَفَرِنَا هَذَا الْبِرَّ وَالتَّقْوَى وَمِنْ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هَذَا وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَالْخَلِيفَةُ فِي الْأَهْلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ وَكَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَسُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَالْمَالِ وَإِذَا رَجَعَ قَالَهُنَّ وَزَادَ فِيهِنَّ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarga chiqib, tuyalariga mingashib joylashganlarida, uch marta takbir aytar, soʻng: «Bizga buni boʻysundirgan Zot poktur, biz buni boʻysundirishga qodir emas edik; albatta, biz Robbimiz tomonga qaytguvchimiz. Allohim! Biz Sendan bu safarimizda yaxshilikni, taqvoni va Oʻzing rozi boʻladigan amalni soʻraymiz. Allohim! Bu safarimizni bizga yengil qil va uning uzoqligini bizdan yigʻishtirib qoʻy. Allohim! Safarda hamroh, ahl-oilada oʻrinbosar Oʻzingsan. Allohim! Safarning mashaqqatidan, qaytishning gʻamginligidan hamda molu ahlda yomon manzarani koʻrishdan Senga panoh tilayman», der edilar. Qaytganlarida ham shularni aytar va ularga: «(Biz) qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz», (degan soʻzlarni) qoʻshar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқиб, туяларига мингашиб жойлашганларида, уч марта такбир айтар, сўнг: «Бизга буни бўйсундирган Зот поктур, биз буни бўйсундиришга қодир эмас эдик; албатта, биз Роббимиз томонга қайтгувчимиз. Аллоҳим! Биз Сендан бу сафаримизда яхшиликни, тақвони ва Ўзинг рози бўладиган амални сўраймиз. Аллоҳим! Бу сафаримизни бизга енгил қил ва унинг узоқлигини биздан йиғиштириб қўй. Аллоҳим! Сафарда ҳамроҳ, аҳл-оилада ўринбосар Ўзингсан. Аллоҳим! Сафарнинг машаққатидан, қайтишнинг ғамгинлигидан ҳамда молу аҳлда ёмон манзарани кўришдан Сенга паноҳ тилайман», дер эдилар. Қайтганларида ҳам шуларни айтар ва уларга: «(Биз) қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз», (деган сўзларни) қўшар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ قَالَجَمَعَ ابْنُ عُمَرَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ مَرَّةً وَاحِدَةً جَاءَهُ خَبَرٌ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهَا وَجِعَةٌ فَارْتَحَلَ بَعْدَ أَنْ صَلَّى الْعَصْرَ وَتَرَكَ الْأَثْقَالَ ثُمَّ أَسْرَعَ السَّيْرَ فَسَارَ حَتَّى حَانَتْ صَلَاةُ الْمَغْرِبِ فَكَلَّمَهُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ الصَّلَاةَ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا ثُمَّ كَلَّمَهُ آخَرُ فَلَمْ يَرْجِعْ إِلَيْهِ شَيْئًا ثُمَّ كَلَّمَهُ آخَرُ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَعْجَلَ بِهِ السَّيْرُ أَخَّرَ هَذِهِ الصَّلَاةَ حَتَّى يَجْمَعَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) ikki namozni bir marta jamladi: unga Safiyya binti Abu Ubayd haqida — u ogʻrib qolgani haqida — xabar keldi. Shunda u asr namozini oʻqib boʻlgach, yoʻlga chiqdi va ogʻir yuklarni qoldirib, yurishni tezlatdi. U yurdi, hatto magʻrib namozining vaqti kirdi. Sheriklaridan bir kishi unga gapirib: «Namoz!» dedi, u esa unga hech javob qaytarmadi. Soʻng boshqasi gapirdi, unga ham javob qaytarmadi. Soʻng yana boshqasi gapirdi. Shunda u: «Men Rasululloh ﷺni — yurish shoshilinch boʻlganda — bu namozni ikki namozni jamlagunlaricha kechiktirganlarini koʻrganman», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) икки намозни бир марта жамлади: унга Сафийя бинти Абу Убайд ҳақида — у оғриб қолгани ҳақида — хабар келди. Шунда у аср намозини ўқиб бўлгач, йўлга чиқди ва оғир юкларни қолдириб, юришни тезлатди. У юрди, ҳатто мағриб намозининг вақти кирди. Шерикларидан бир киши унга гапириб: «Намоз!» деди, у эса унга ҳеч жавоб қайтармади. Сўнг бошқаси гапирди, унга ҳам жавоб қайтармади. Сўнг яна бошқаси гапирди. Шунда у: «Мен Расулуллоҳ ﷺни — юриш шошилинч бўлганда — бу намозни икки намозни жамлагунларича кечиктирганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ بِالتَّمْرِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevani (quruq) xurmoga sotishdan hamda mevani pishiqligi maʼlum boʻlmagunicha sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мевани (қуруқ) хурмога сотишдан ҳамда мевани пишиқлиги маълум бўлмагунича сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ صَلَاةِ الْخَوْفِ وَكَيْفَ السُّنَّةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَكَانَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ صَلَّاهَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَكَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ وَرَاءَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا وَأَقْبَلَتْ طَائِفَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ فَرَكَعَ بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ سَجَدَ مِثْلَ نِصْفِ صَلَاةِ الصُّبْحِ ثُمَّ انْصَرَفُوا فَأَقْبَلُوا عَلَى الْعَدُوِّ فَجَاءَتْ الطَّائِفَةُ الْأُخْرَى فَصَفُّوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْ الطَّائِفَتَيْنِ فَصَلَّى لِنَفْسِهِ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ سَأَلْتُ الزُّهْرِيَّ قَالَ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً قِبَلَ نَجْدٍ فَوَازَيْنَا الْعَدُوَّ وَصَافَفْنَاهُمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) xavf namozi va uning sunnati qanday ekani haqida hadis aytib berardiki, u bu namozni Nabiy ﷺ bilan birga oʻqigan. U aytdi: Rasululloh ﷺ takbir aytdilar, bizdan bir toifa u zotning ortida saf tortdi, bir toifa esa dushmanga yuzlandi. Rasululloh ﷺ ular bilan bir rakaat va ikki sajda — bomdod namozining yarmicha — oʻqidilar. Soʻng ular (namozdan) chiqib, dushmanga yuzlandilar; ikkinchi toifa kelib, Nabiy ﷺ bilan saf tortdi va u zot shunga oʻxshash qildilar. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar. Shunda ikki toifadagi har bir kishi turib, oʻzi uchun bir rakaat va ikki sajda oʻqidi. Abul-Yamon bizga aytdi, Shuayb xabar berdi: Men Zuhriydan soʻradim, u: Menga Solim xabar berdiki, Abdulloh ibn Umar aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan Najd tomon gʻazotga chiqdim; dushmanga roʻpara boʻlib, ular bilan saf tortdik — soʻng hadisni zikr qildi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) хавф намози ва унинг суннати қандай экани ҳақида ҳадис айтиб берардики, у бу намозни Набий ﷺ билан бирга ўқиган. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтдилар, биздан бир тоифа у зотнинг ортида саф тортди, бир тоифа эса душманга юзланди. Расулуллоҳ ﷺ улар билан бир ракаат ва икки сажда — бомдод намозининг ярмича — ўқидилар. Сўнг улар (намоздан) чиқиб, душманга юзландилар; иккинчи тоифа келиб, Набий ﷺ билан саф тортди ва у зот шунга ўхшаш қилдилар. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар. Шунда икки тоифадаги ҳар бир киши туриб, ўзи учун бир ракаат ва икки сажда ўқиди. Абул-Ямон бизга айтди, Шуайб хабар берди: Мен Зуҳрийдан сўрадим, у: Менга Солим хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Умар айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан Нажд томон ғазотга чиқдим; душманга рўпара бўлиб, улар билан саф тортдик — сўнг ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَيْتُ النَّاسَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُضْرَبُونَ إِذَا اشْتَرَى الرَّجُلُ الطَّعَامَ جُزَافًا أَنْ يَبِيعَهُ حَتَّى يَنْقُلَهُ إِلَى رَحْلِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ zamonlarida odamlarni — kishi taomni chamalab (oʻlchamay) sotib olsa-yu, uni oʻz manziliga koʻchirmasdan sotsa — kaltaklanayotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида одамларни — киши таомни чамалаб (ўлчамай) сотиб олса-ю, уни ўз манзилига кўчирмасдан сотса — калтакланаётганларини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ نَخْلًا فِيهَا ثَمَرَةٌ قَدْ أُبِرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qulni sotsa, uning moli sotuvchiniki boʻladi, magar xaridor shart qilib qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno). Kim changlatilgan mevasi bor xurmozorni sotsa, uning mevasi sotuvchiniki boʻladi, magar xaridor shart qilib qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулни сотса, унинг моли сотувчиники бўлади, магар харидор шарт қилиб қўйган бўлса (бундан мустасно). Ким чанглатилган меваси бор хурмозорни сотса, унинг меваси сотувчиники бўлади, магар харидор шарт қилиб қўйган бўлса (бундан мустасно)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, bizdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ إِلَى بَنِي أَحْسِبُهُ قَالَ جَذِيمَةَ فَدَعَاهُمْ إِلَى الْإِسْلَامِ فَلَمْ يُحْسِنُوا أَنْ يَقُولُوا أَسْلَمْنَا فَجَعَلُوا يَقُولُونَ صَبَأْنَا صَبَأْنَا وَجَعَلَ خَالِدٌ بِهِمْ أَسْرًا وَقَتْلًا قَالَ وَدَفَعَ إِلَى كُلِّ رَجُلٍ مِنَّا أَسِيرًا حَتَّى إِذَا أَصْبَحَ يَوْمًا أَمَرَ خَالِدٌ أَنْ يَقْتُلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنَّا أَسِيرَهُ قَالَ ابْنُ عُمَرَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَا أَقْتُلُ أَسِيرِي وَلَا يَقْتُلُ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِي أَسِيرَهُ قَالَ فَقَدِمُوا عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا لَهُ صَنِيعَ خَالِدٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَبْرَأُ إِلَيْكَ مِمَّا صَنَعَ خَالِدٌ مَرَّتَيْنِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Xolid ibn Validni Banu — oʻylashimcha, Jazima dedi — (qabilasi)ga yubordilar. U ularni Islomga chaqirdi, biroq ular «aslamno» (musulmon boʻldik) deyishni yaxshi eplay olmay, «sabaʼno, sabaʼno» deya boshladilar. Xolid esa ularni asir olish va oʻldirishga kirishdi. (Ibn Umar) aytdi: U bizdan har bir kishiga bittadan asir topshirdi. Bir kuni tong otganda, Xolid har birimizga oʻz asirini oʻldirishni buyurdi. Ibn Umar aytdi: Men: «Allohga qasamki, men oʻz asirimni oʻldirmayman va sheriklarimdan hech kim oʻz asirini oʻldirmaydi», dedim. (Rovi) aytdi: Soʻng ular Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, Xolidning qilgan ishini u zotga aytdilar. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllarini koʻtarib: «Allohim, men Xolid qilgan ishdan Senga baroat izhor qilaman», dedilar — ikki marta.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Холид ибн Валидни Бану — ўйлашимча, Жазима деди — (қабиласи)га юбордилар. У уларни Исломга чақирди, бироқ улар «асламно» (мусулмон бўлдик) дейишни яхши эплай олмай, «сабаъно, сабаъно» дея бошладилар. Холид эса уларни асир олиш ва ўлдиришга киришди. (Ибн Умар) айтди: У биздан ҳар бир кишига биттадан асир топширди. Бир куни тонг отганда, Холид ҳар биримизга ўз асирини ўлдиришни буюрди. Ибн Умар айтди: Мен: «Аллоҳга қасамки, мен ўз асиримни ўлдирмайман ва шерикларимдан ҳеч ким ўз асирини ўлдирмайди», дедим. (Рови) айтди: Сўнг улар Набий ﷺ ҳузурларига келиб, Холиднинг қилган ишини у зотга айтдилар. Шунда Набий ﷺ қўлларини кўтариб: «Аллоҳим, мен Холид қилган ишдан Сенга бароат изҳор қиламан», дедилар — икки марта.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَتْ مَخْزُومِيَّةٌ تَسْتَعِيرُ الْمَتَاعَ وَتَجْحَدُهُ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَطْعِ يَدِهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Maxzumiy bir ayol narsa qarzga (omonatga) olar, soʻng uni tonar edi. Shunda Nabiy ﷺ uning qoʻlini kesishga buyurdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Махзумий бир аёл нарса қарзга (омонатга) олар, сўнг уни тонар эди. Шунда Набий ﷺ унинг қўлини кесишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ فَقَالَ رَجُلٌ وَلِلْمُقَصِّرِينَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُحَلِّقِينَ حَتَّى قَالَهَا ثَلَاثًا أَوْ أَرْبَعًا ثُمَّ قَالَ وَلِلْمُقَصِّرِينَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hudaybiya kuni: «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar. Bir kishi: «Qisqartirganlarni ham?» dedi. Nabiy ﷺ (yana): «Allohim, sochini oldirganlarni magʻfirat qil», dedilar — buni uch yoki toʻrt marta aytdilar. Soʻng: «Qisqartirganlarni ham», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳудайбия куни: «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар. Бир киши: «Қисқартирганларни ҳам?» деди. Набий ﷺ (яна): «Аллоҳим, сочини олдирганларни мағфират қил», дедилар — буни уч ёки тўрт марта айтдилар. Сўнг: «Қисқартирганларни ҳам», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَشَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَمَرَ بِرَجْمِهِمَا فَلَمَّا رُجِمَا رَأَيْتُهُ يُجَانِئُ بِيَدَيْهِ عَنْهَا لِيَقِيَهَا الْحِجَارَةَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ularning ikkovini toshboʻron qilishga buyurgan chogʻlarida hozir edim. Ular toshboʻron qilinganlarida, men uning ayolni toshdan asrash uchun qoʻllari bilan unga engashib toʻsayotganini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ уларнинг икковини тошбўрон қилишга буюрган чоғларида ҳозир эдим. Улар тошбўрон қилинганларида, мен унинг аёлни тошдан асраш учун қўллари билан унга энгашиб тўсаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَبَلَغَتْ سُهْمَانُنَا أَحَدَ عَشَرَ بَعِيرًا لِكُلِّ رَجُلٍ ثُمَّ نَفَّلَنَا بَعْدَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا بَعِيرًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz bir sariyyada edik; ulushlarimiz har bir kishiga oʻn bittadan tuya boʻldi. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga bundan keyin yana bittadan tuya nafal (qoʻshimcha) qilib berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз бир сарийяда эдик; улушларимиз ҳар бир кишига ўн биттадан туя бўлди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга бундан кейин яна биттадан туя нафал (қўшимча) қилиб бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ و عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ أَنْ يُصَلِّينَ فِي الْمَسْجِدِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini masjidda namoz oʻqishdan man qilmanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини масжидда намоз ўқишдан ман қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنِ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخْرَجُ مَعَهُ يَوْمَ الْفِطْرِ بِعَنَزَةٍ فَيَرْكُزُهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَيُصَلِّي إِلَيْهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bilan iydul-fitr kuni anaza (nayzacha) olib chiqilar, u zot uni oldilariga sanchib, unga qarab namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ билан ийдул-фитр куни аназа (найзача) олиб чиқилар, у зот уни олдиларига санчиб, унга қараб намоз ўқир эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ حَدَّثَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِزَكَاةِ الْفِطْرِ أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الْمُصَلَّى وَقَالَ مَرَّةً إِلَى الصَّلَاةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fitr zakotini odamlar namozgohga chiqishidan oldin ado etishga buyurdilar. (Rovi) bir marta: «namozga (chiqishidan oldin)», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фитр закотини одамлар намозгоҳга чиқишидан олдин адо этишга буюрдилар. (Рови) бир марта: «намозга (чиқишидан олдин)», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَامَ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ فَنَادَى مِنْ أَيْنَ نُهِلُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ قَالَ وَيَزْعُمُونَ أَوْ يَقُولُونَ أَنَّهُ قَالَ وَيُهِلُّ مُهِلُّ أَهْلِ الْيَمَنِ مِنْ أَلَمْلَمَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidda turib: «Qayerdan ehrom bogʻlaymiz, yo Rasululloh?» deb nido qildi. U zot: «Madina ahli Zul-Hulayfadan ehrom bogʻlaydi, Shom ahli Juhfadan ehrom bogʻlaydi, Najd ahli Qarndan ehrom bogʻlaydi», dedilar. (Rovi) aytdi: Ular u zot: «Yaman ahli Yalamlamdan ehrom bogʻlaydi», deganlar, deb gumon qiladilar yoki shunday deydilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидда туриб: «Қаердан эҳром боғлаймиз, ё Расулуллоҳ?» деб нидо қилди. У зот: «Мадина аҳли Зул-Ҳулайфадан эҳром боғлайди, Шом аҳли Жуҳфадан эҳром боғлайди, Нажд аҳли Қарндан эҳром боғлайди», дедилар. (Рови) айтди: Улар у зот: «Яман аҳли Яламламдан эҳром боғлайди», деганлар, деб гумон қиладилар ёки шундай дейдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَعَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي رَوَّادٍ يُحَدِّثَانِ عَنْ نَافِعٍ قَالَخَرَجَ ابْنُ عُمَرَ يُرِيدُ الْحَجَّ زَمَانَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ فَقَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} إِذَنْ أَصْنَعَ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَهْرِ الْبَيْدَاءِ قَالَ مَا شَأْنُ الْعُمْرَةِ وَالْحَجِّ إِلَّا وَاحِدًا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ فَانْطَلَقَ حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ لَمْ يَزِدْ عَلَى ذَلِكَ لَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ وَلَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَيْءٍ كَانَ أَحْرَمَ مِنْهُ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ ثُمَّ رَأَى أَنْ قَدْ قَضَى طَوَافَهُ لِلْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ وَلِطَوَافِهِ الْأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Nofeʼ (rahimahulloh) aytdi: Hajjoj Ibn Zubayrga (qarshi qoʻshin bilan) tushgan zamonda Ibn Umar (roziyallohu anhumo) haj qilishni iroda qilib chiqdi. Shunda unga: «Odamlar orasida urush boʻlishi (ehtimoli) bor, biz ularning seni (Baytdan) toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqyapmiz», deyildi. U: «{Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir}. Unday boʻlsa, men ham Rasululloh ﷺ qilgandek qilaman. Sizlarni guvoh qilamanki, men umrani (oʻzimga) vojib qildim», dedi. Soʻng chiqib, Baydoning yuqori (qismi)ga yetganida: «Umra bilan hajning ishi bitta-ku. Sizlarni guvoh qilamanki, men umram bilan birga hajni ham (oʻzimga) vojib qildim», dedi va Qudaydda sotib olgan hadiyni (qurbonlikni) olib bordi. Soʻng yoʻlga chiqdi va Makkaga keldi, Baytni hamda Safo bilan Marva orasini tavof qildi, bunga (boshqa narsani) qoʻshmadi, na nahr qildi, na soch oldirdi, na soch qisqartirdi va ehrom bogʻlagan narsalarning hech biridan halol boʻlmadi — toki nahr kuni boʻlgunicha; shunda nahr qildi va soch oldirdi hamda birinchi tavofi bilan hajning va umraning tavofini ado qilgan deb bildi. Soʻng: «Rasululloh ﷺ ham xuddi shunday qilganlar», dedi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ҳажжож Ибн Зубайрга (қарши қўшин билан) тушган замонда Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ҳаж қилишни ирода қилиб чиқди. Шунда унга: «Одамлар орасида уруш бўлиши (эҳтимоли) бор, биз уларнинг сени (Байтдан) тўсиб қўйишларидан қўрқяпмиз», дейилди. У: «{Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир}. Ундай бўлса, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қиламан. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрани (ўзимга) вожиб қилдим», деди. Сўнг чиқиб, Байдонинг юқори (қисми)га етганида: «Умра билан ҳажнинг иши битта-ку. Сизларни гувоҳ қиламанки, мен умрам билан бирга ҳажни ҳам (ўзимга) вожиб қилдим», деди ва Қудайдда сотиб олган ҳадийни (қурбонликни) олиб борди. Сўнг йўлга чиқди ва Маккага келди, Байтни ҳамда Сафо билан Марва орасини тавоф қилди, бунга (бошқа нарсани) қўшмади, на наҳр қилди, на соч олдирди, на соч қисқартирди ва эҳром боғлаган нарсаларнинг ҳеч биридан ҳалол бўлмади — токи наҳр куни бўлгунича; шунда наҳр қилди ва соч олдирди ҳамда биринчи тавофи билан ҳажнинг ва умранинг тавофини адо қилган деб билди. Сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ ҳам худди шундай қилганлар», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ قَالَسُئِلَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ مُتْعَةِ الْحَجِّ فَأَمَرَ بِهَا وَقَالَ أَحَلَّهَا اللَّهُ تَعَالَى وَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Solim (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan haj tamattuʼi haqida soʻraldi. U unga buyurdi va: «Uni Alloh taolo halol qilgan, Rasululloh ﷺ esa unga buyurganlar», dedi.Солим (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ҳаж таматтуъи ҳақида сўралди. У унга буюрди ва: «Уни Аллоҳ таоло ҳалол қилган, Расулуллоҳ ﷺ эса унга буюрганлар», деди.
قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي سَالِمٌ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ قَالَالْعُمْرَةُ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ تَامَّةٌ تُقْضَى عَمِلَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَزَلَ بِهَا كِتَابُ اللَّهِ تَعَالَى
Zuhriy aytdi: Menga Solim xabar berdiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Haj oylaridagi umra toʻliqdir, u ado boʻladi. Rasululloh ﷺ unga amal qilganlar va u haqda Allohning Kitobi nozil boʻlgan», dedi.Зуҳрий айтди: Менга Солим хабар бердики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Ҳаж ойларидаги умра тўлиқдир, у адо бўлади. Расулуллоҳ ﷺ унга амал қилганлар ва у ҳақда Аллоҳнинг Китоби нозил бўлган», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَرَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يَمْشِي بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ إِنْ مَشَيْتُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي وَإِنْ سَعَيْتُ فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْعَى
Said ibn Jubayr (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ni Safo bilan Marva orasida yurib borayotganini koʻrdim. Soʻng u: «Agar yursam, men Rasululloh ﷺning yurayotganlarini koʻrganman; agar saʼy qilsam, men Rasululloh ﷺning saʼy qilayotganlarini koʻrganman», dedi.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)ни Сафо билан Марва орасида юриб бораётганини кўрдим. Сўнг у: «Агар юрсам, мен Расулуллоҳ ﷺнинг юраётганларини кўрганман; агар саъй қилсам, мен Расулуллоҳ ﷺнинг саъй қилаётганларини кўрганман», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ otga ikki ulush, kishiga esa bir ulush belgiladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ отга икки улуш, кишига эса бир улуш белгиладилар.
حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ الْيَمَانِيَيْنِ كُلَّمَا مَرَّ عَلَيْهِمَا وَلَا يَسْتَلِمُ الْآخَرَيْنِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shu ikki yamaniy ruknni oʻzlari ular yonidan har oʻtganlarida istilom qilar (silar), boshqa ikkitasini esa istilom qilmas edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шу икки яманий рукнни ўзлари улар ёнидан ҳар ўтганларида истилом қилар (силар), бошқа иккитасини эса истилом қилмас эдилар.