Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ habalul-habala (tugʻilajak tuyaning qornidagi bolasi) savdosidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳабалул-ҳабала (туғилажак туянинг қорнидаги боласи) савдосидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنِ اشْتَرَى نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim changlatilgan xurmo daraxtini sotib olsa, uning mevasi sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor shart qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким чанглатилган хурмо дарахтини сотиб олса, унинг меваси сотувчига тегишлидир, магар харидор шарт қўйган бўлса (бундан мустасно)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ بَاعَ نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلَّذِي بَاعَهَا إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلَّذِي بَاعَهُ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim changlatilgan xurmo daraxtini sotsa, uning mevasi sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor shart qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno). Kim moli boʻlgan qulni sotib olsa, uning moli sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor shart qoʻygan boʻlsa (bundan mustasno)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким чанглатилган хурмо дарахтини сотса, унинг меваси сотувчига тегишлидир, магар харидор шарт қўйган бўлса (бундан мустасно). Ким моли бўлган қулни сотиб олса, унинг моли сотувчига тегишлидир, магар харидор шарт қўйган бўлса (бундан мустасно)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ مَنْ بَاعَ نَخْلاً وَبَاعَ عَبْدًا جَمَعَهُمَا جَمِيعًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim xurmo daraxtini sotsa va qulni sotsa...», deb ikkalasini birga zikr qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким хурмо дарахтини сотса ва қулни сотса...», деб иккаласини бирга зикр қилдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ تَبِيعُوا الثَّمَرَةَ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا ‏"‏ ‏.‏ نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mevani pishguniga qadar sotmanglar», dedilar. U zot sotuvchini ham, xaridorni ham (bundan) qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мевани пишгунига қадар сотманглар», дедилар. У зот сотувчини ҳам, харидорни ҳам (бундан) қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبِعْهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim taom sotib olsa, uni toʻliq qoʻlga kiritmaguncha sotmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким таом сотиб олса, уни тўлиқ қўлга киритмагунча сотмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُنَّا نَشْتَرِي الطَّعَامَ مِنَ الرُّكْبَانِ جِزَافًا فَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نَبِيعَهُ حَتَّى نَنْقُلَهُ مِنْ مَكَانِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz taomni chavandozlardan (yaʼni savdo karvonlaridan) miqdorini bilmay chamalab sotib olar edik. Shunda Rasululloh ﷺ uni joyidan koʻchirmaguncha sotishdan bizni qaytardilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз таомни чавандозлардан (яъни савдо карвонларидан) миқдорини билмай чамалаб сотиб олар эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни жойидан кўчирмагунча сотишдан бизни қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، مَوْلَى آلِ الزُّبَيْرِ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ قَالَ حِينَ يَدْخُلُ السُّوقَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ حَىٌّ لاَ يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ كُلُّهُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ - كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَلْفَ أَلْفِ حَسَنَةٍ وَمَحَا عَنْهُ أَلْفَ أَلْفِ سَيِّئَةٍ وَبَنَى لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bozorga kirar chogʻida: ‹Laa ilaaha illalloohu vahdahu laa shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamdu, yuhyiy va yumiytu, va huva hayyun laa yamuutu, biyadihil-xayru kulluh, va huva alaa kulli shayʼin qadiyr› (Yolgʻiz Allohdan boshqa iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki va hamd Uniki, U tiriltiradi va oʻldiradi, U tirikdir, oʻlmaydi, barcha yaxshilik Uning qoʻlida va U har narsaga qodirdir), desa, Alloh unga ming ming savob yozadi, undan ming ming gunohni oʻchiradi va unga jannatda bir uy quradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бозорга кирар чоғида: ‹Лаа илааҳа иллаллооҳу ваҳдаҳу лаа шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, юҳйий ва юмийту, ва ҳува ҳайюн лаа ямууту, биядиҳил-хайру куллуҳ, ва ҳува алаа кулли шайъин қадийр› (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники ва ҳамд Уники, У тирилтиради ва ўлдиради, У тирикдир, ўлмайди, барча яхшилик Унинг қўлида ва У ҳар нарсага қодирдир), деса, Аллоҳ унга минг минг савоб ёзади, ундан минг минг гуноҳни ўчиради ва унга жаннатда бир уй қуради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الْجُدْعَانِيِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بَارِكْ لأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohim, ummatimga ertalabki paytlarida baraka ber», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳим, умматимга эрталабки пайтларида барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ سَعِيدٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا جُمَيْعُ بْنُ عُمَيْرٍ التَّيْمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ بَاعَ مُحَفَّلَةً فَهُوَ بِالْخِيَارِ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فَإِنْ رَدَّهَا رَدَّ مَعَهَا مِثْلَىْ لَبَنِهَا - أَوْ قَالَ مِثْلَ لَبَنِهَا - قَمْحًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey odamlar! Kim sut yigʻilib qolishi uchun sogʻilmagan hayvon sotsa, xaridor uch kun ixtiyorlik huquqiga ega boʻladi. Agar uni qaytarsa, u bilan birga sutining ikki barobari bugʻdoy qaytarsin», — yoki: «sutining oʻzicha bugʻdoy qaytarsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй одамлар! Ким сут йиғилиб қолиши учун соғилмаган ҳайвон сотса, харидор уч кун ихтиёрлик ҳуқуқига эга бўлади. Агар уни қайтарса, у билан бирга сутининг икки баробари буғдой қайтарсин», — ёки: «сутининг ўзича буғдой қайтарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَبِيبٍ، وَسُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ ثَعْلَبَةَ الْحِمَّانِيُّ، قَالُوا حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّنَافِسِيُّ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، أَوْ سِمَاكٌ - وَلاَ أَعْلَمُهُ إِلاَّ سِمَاكًا - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ كُنْتُ أَبِيعُ الإِبِلَ فَكُنْتُ آخُذُ الذَّهَبَ مِنَ الْفِضَّةِ وَالْفِضَّةَ مِنَ الذَّهَبِ وَالدَّنَانِيرَ مِنَ الدَّرَاهِمِ وَالدَّرَاهِمَ مِنَ الدَّنَانِيرِ ‏.‏ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا أَخَذْتَ أَحَدَهُمَا وَأَعْطَيْتَ الآخَرَ فَلاَ تُفَارِقْ صَاحِبَكَ وَبَيْنَكَ وَبَيْنَهُ لَبْسٌ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men tuya sotardim va oltinni kumushga, kumushni oltinga, dinorlarni dirhamlarga, dirhamlarni dinorlarga olardim. Bu haqda Nabiy ﷺdan soʻradim. U zot ﷺ: «Ulardan birini olib, boshqasini berganingda, sen bilan uning orasida biror qorongʻulik (tugallanmagan narsa) qolgan holda hamrohingdan ajralib ketma», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен туя сотардим ва олтинни кумушга, кумушни олтинга, динорларни дирҳамларга, дирҳамларни динорларга олардим. Бу ҳақда Набий ﷺдан сўрадим. У зот ﷺ: «Улардан бирини олиб, бошқасини берганингда, сен билан унинг орасида бирор қоронғулик (тугалланмаган нарса) қолган ҳолда ҳамроҳингдан ажралиб кетма», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْمُزَابَنَةِ ‏.‏ وَالْمُزَابَنَةُ أَنْ يَبِيعَ الرَّجُلُ تَمْرَ حَائِطِهِ إِنْ كَانَتْ نَخْلاً بِتَمْرٍ كَيْلاً وَإِنْ كَانَتْ كَرْمًا أَنْ يَبِيعَهُ بِزَبِيبٍ كَيْلاً وَإِنْ كَانَتْ زَرْعًا أَنْ يَبِيعَهُ بِكَيْلِ طَعَامٍ نَهَى عَنْ ذَلِكَ كُلِّهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. Muzobana — bu odam bogʻidagi xurmoni, agar u xurmo daraxti boʻlsa, oʻlchov bilan quruq xurmoga sotishi; agar uzum boʻlsa, uni oʻlchov bilan mayizga sotishi; agar ekin boʻlsa, uni oʻlchov bilan taomga sotishidir. U zot bularning barchasidan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. Музобана — бу одам боғидаги хурмони, агар у хурмо дарахти бўлса, ўлчов билан қуруқ хурмога сотиши; агар узум бўлса, уни ўлчов билан майизга сотиши; агар экин бўлса, уни ўлчов билан таомга сотишидир. У зот буларнинг барчасидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ النَّجْرَانِيِّ، قَالَ قُلْتُ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أُسْلِمُ فِي نَخْلٍ قَبْلَ أَنْ يُطْلِعَ قَالَ لاَ ‏.‏ قُلْتُ لِمَ قَالَ إِنَّ رَجُلاً أَسْلَمَ فِي حَدِيقَةِ نَخْلٍ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَبْلَ أَنْ يُطْلِعَ النَّخْلُ فَلَمْ يُطْلِعِ النَّخْلُ شَيْئًا ذَلِكَ الْعَامَ فَقَالَ الْمُشْتَرِي هُوَ لِي حَتَّى يُطْلِعَ ‏.‏ وَقَالَ الْبَائِعُ إِنَّمَا بِعْتُكَ النَّخْلَ هَذِهِ السَّنَةَ ‏.‏ فَاخْتَصَمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ لِلْبَائِعِ ‏"‏ أَخَذَ مِنْ نَخْلِكَ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَبِمَ تَسْتَحِلُّ مَالَهُ ارْدُدْ عَلَيْهِ مَا أَخَذْتَ مِنْهُ وَلاَ تُسْلِمُوا فِي نَخْلٍ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men unga: «Xurmo (daraxti) hosil chiqarishidan oldin unga salaf bersam boʻladimi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi. Men: «Nega?» dedim. U shunday dedi: «Bir kishi Rasululloh ﷺ davrida bir xurmozorga, xurmolar hosil chiqarishidan oldin salaf bergandi. U yili xurmolar hech qanday hosil chiqarmadi. Xaridor: ‹Hosil chiqargunicha u meniki›, dedi. Sotuvchi esa: ‹Men senga xurmoni shu yil uchungina sotgandim›, dedi. Ular Rasululloh ﷺ huzurida daʼvolashdilar. Shunda u zot sotuvchiga: ‹Uning xurmosidan biror narsa oldingmi?› dedilar. U: ‹Yoʻq›, dedi. U zot: ‹Unday boʻlsa nima uchun uning molini oʻzingga halol qilasan? Undan olganingni qaytar. Salohi (yaroqliligi) koʻrinmagunicha xurmoga salaf bermanglar›, dedilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен унга: «Хурмо (дарахти) ҳосил чиқаришидан олдин унга салаф берсам бўладими?» дедим. У: «Йўқ», деди. Мен: «Нега?» дедим. У шундай деди: «Бир киши Расулуллоҳ ﷺ даврида бир хурмозорга, хурмолар ҳосил чиқаришидан олдин салаф берганди. У йили хурмолар ҳеч қандай ҳосил чиқармади. Харидор: ‹Ҳосил чиқаргунича у меники›, деди. Сотувчи эса: ‹Мен сенга хурмони шу йил учунгина сотгандим›, деди. Улар Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида даъволашдилар. Шунда у зот сотувчига: ‹Унинг хурмосидан бирор нарса олдингми?› дедилар. У: ‹Йўқ›, деди. У зот: ‹Ундай бўлса нима учун унинг молини ўзингга ҳалол қиласан? Ундан олганингни қайтар. Салоҳи (яроқлилиги) кўринмагунича хурмога салаф берманглар›, дедилар.»

حَدَّثَنَا هَدِيَّةُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، وَأَيُّوبُ بْنُ حَسَّانَ الْوَاسِطِيُّ، وَعَلِيُّ بْنُ سَلَمَةَ، قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ بِحَائِطٍ فَلْيَأْكُلْ وَلاَ يَتَّخِذْ خُبْنَةً ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir bogʻ yonidan oʻtsa, undan yesin, ammo etagiga solib olib ketmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир боғ ёнидан ўтса, ундан есин, аммо этагига солиб олиб кетмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَامَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَحْتَلِبَنَّ أَحَدُكُمْ مَاشِيَةَ رَجُلٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تُؤْتَى مَشْرُبَتُهُ فَيُكْسَرَ بَابُ خِزَانَتِهِ فَيُنْتَثَلَ طَعَامُهُ فَإِنَّمَا تَخْزُنُ لَهُمْ ضُرُوعُ مَوَاشِيهِمْ أَطْعِمَاتِهِمْ فَلاَ يَحْتَلِبَنَّ أَحَدُكُمْ مَاشِيَةَ امْرِئٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ turib: «Biringiz bir kishining chorvasini uning iznisiz sogʻib olmasin. Biringiz oʻzining omborxonasiga kelinib, xazinasi eshigi buzilib, taomi olib qoʻyilishini yoqtiradimi? Chorvalarining yelinlari ular uchun oziq-ovqatini saqlab turadi. Bas, biringiz bir kishining chorvasini uning iznisiz sogʻmasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туриб: «Бирингиз бир кишининг чорвасини унинг изнисиз соғиб олмасин. Бирингиз ўзининг омборхонасига келиниб, хазинаси эшиги бузилиб, таоми олиб қўйилишини ёқтирадими? Чорваларининг елинлари улар учун озиқ-овқатини сақлаб туради. Бас, бирингиз бир кишининг чорвасини унинг изнисиз соғмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عِصْمَةُ بْنُ الْفَضْلِ النَّيْسَابُورِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ فِرَاسٍ أَبُو هُرَيْرَةَ الصَّيْرَفِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا زَرْبِيٌّ، إِمَامُ مَسْجِدِ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ الشَّاةُ مِنْ دَوَابِّ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻy jannat hayvonlaridandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўй жаннат ҳайвонларидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَعْلَبَةَ بْنِ سَوَاءٍ، حَدَّثَنِي عَمِّي، مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَعَانَ عَلَى خُصُومَةٍ بِظُلْمٍ - أَوْ يُعِينُ عَلَى ظُلْمٍ - لَمْ يَزَلْ فِي سَخَطِ اللَّهِ حَتَّى يَنْزِعَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim biror daʼvoda zulm bilan yordam bersa yoki zulmga yordamlashsa, undan qaytmaguncha Allohning gʻazabida boʻlaveradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бирор даъвода зулм билан ёрдам берса ёки зулмга ёрдамлашса, ундан қайтмагунча Аллоҳнинг ғазабида бўлаверади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُرَاتِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏لَنْ تَزُولَ قَدَمُ شَاهِدِ الزُّورِ حَتَّى يُوجِبَ اللَّهُ لَهُ النَّارَ‏}‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yolgʻon guvohlik bergan kishining oyogʻi, Alloh unga doʻzaxni vojib qilmagunicha, oʻz oʻrnidan jilmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғон гувоҳлик берган кишининг оёғи, Аллоҳ унга дўзахни вожиб қилмагунича, ўз ўрнидан жилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ رُقْبَى فَمَنْ أُرْقِبَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ حَيَاتَهُ وَمَمَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَالرُّقْبَى أَنْ يَقُولَ هُوَ لِلآخَرِ مِنِّي وَمِنْكَ مَوْتًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ruqbo yoʻqdir. Kimga biror narsa ruqbo tarzida berilsa, u tirikligida ham, oʻlgach ham oʻsha kishinikidir», dedilar. (Roviy) aytdi: Ruqbo — kishining ‹Bu narsa mendan ham, sendan ham qaysimiz avval oʻlsak, tirik qolganimiznikidir› deyishidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Руқбо йўқдир. Кимга бирор нарса руқбо тарзида берилса, у тириклигида ҳам, ўлгач ҳам ўша кишиникидир», дедилар. (Ровий) айтди: Руқбо — кишининг ‹Бу нарса мендан ҳам, сендан ҳам қайсимиз аввал ўлсак, тирик қолганимизникидир› дейишидир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُوسُفَ الْعَرْعَرِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا الْعُمَرِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oʻz hadyasini qaytarib oluvchi oʻz qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ўз ҳадясини қайтариб олувчи ўз қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ أَصَابَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْمَرَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَصَبْتُ مَالاً بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ هُوَ أَنْفَسُ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ فَقَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَعَمِلَ بِهَا عُمَرُ عَلَى أَنْ لاَ يُبَاعَ أَصْلُهَا وَلاَ يُوهَبَ وَلاَ يُورَثَ تَصَدَّقَ بِهَا لِلْفُقَرَاءِ وَفِي الْقُرْبَى وَفِي الرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لاَ جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَمَوِّلٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob Xaybarda bir yerga ega boʻldi. Soʻng Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib, maslahat soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, men Xaybarda bir molga ega boʻldim, men uchun undan qadrliroq mol hech qachon boʻlmagan edi. Uni nima qilishimni buyurasiz?» dedi. U zot: «Xohlasang, uning asosini ushlab qolib, oʻzini sadaqa qilib berasan», dedilar. Shunda Umar uni asosi sotilmasligi, hadya qilinmasligi va meros qilib qoldirilmasligi shartida sadaqa qildi. U kambagʻallarga, qarindoshlarga, qullarni ozod qilishga, Alloh yoʻlida, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qilindi. Uni idora qiladigan kishi undan maʼqul darajada yeyishida yoki mol toʻplamagan holda bir doʻstiga taomlantirishida hech qanday gunoh yoʻqdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб Хайбарда бир ерга эга бўлди. Сўнг Набий ﷺ нинг олдиларига келиб, маслаҳат сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Хайбарда бир молга эга бўлдим, мен учун ундан қадрлироқ мол ҳеч қачон бўлмаган эди. Уни нима қилишимни буюрасиз?» деди. У зот: «Хоҳласанг, унинг асосини ушлаб қолиб, ўзини садақа қилиб берасан», дедилар. Шунда Умар уни асоси сотилмаслиги, ҳадя қилинмаслиги ва мерос қилиб қолдирилмаслиги шартида садақа қилди. У камбағалларга, қариндошларга, қулларни озод қилишга, Аллоҳ йўлида, йўловчига ва меҳмонга садақа қилинди. Уни идора қиладиган киши ундан маъқул даражада ейишида ёки мол тўпламаган ҳолда бир дўстига таомлантиришида ҳеч қандай гуноҳ йўқдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الْمِائَةَ سَهْمٍ الَّتِي بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالاً قَطُّ هُوَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْهَا وَقَدْ أَرَدْتُ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ احْبِسْ أَصْلَهَا وَسَبِّلْ ثَمَرَتَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ فَوَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ فِي كِتَابِي عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ عُمَرُ فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob: «Ey Allohning Rasuli, Xaybardagi yuz ulush — men uchun undan sevimliroq mol hech qachon boʻlmagan edi — men uni sadaqa qilmoqchi boʻldim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uning asosini ushlab qol va mevasini Alloh yoʻlida vaqf qil», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Хайбардаги юз улуш — мен учун ундан севимлироқ мол ҳеч қачон бўлмаган эди — мен уни садақа қилмоқчи бўлдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Унинг асосини ушлаб қол ва мевасини Аллоҳ йўлида вақф қил», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ تَوْبَةَ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَطْلُ الْغَنِيِّ ظُلْمٌ وَإِذَا أُحِلْتَ عَلَى مَلِيءٍ فَاتْبَعْهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Boy odamning qarzni toʻlashni paysalga solishi zulmdir. Qarzing boy odamga havola qilinsa, uni qabul qilib, oʻshanga ergash», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бой одамнинг қарзни тўлашни пайсалга солиши зулмдир. Қарзинг бой одамга ҳавола қилинса, уни қабул қилиб, ўшанга эргаш», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَعْلَبَةَ بْنِ سَوَاءٍ، حَدَّثَنَا عَمِّي، مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ دِينَارٌ أَوْ دِرْهَمٌ قُضِيَ مِنْ حَسَنَاتِهِ لَيْسَ ثَمَّ دِينَارٌ وَلاَ دِرْهَمٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir dinor yoki dirham qarzi boʻlgan holda oʻlsa, oʻsha qarz uning yaxshiliklaridan toʻlanadi. Oʻsha yerda na dinor va na dirham boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир динор ёки дирҳам қарзи бўлган ҳолда ўлса, ўша қарз унинг яхшиликларидан тўланади. Ўша ерда на динор ва на дирҳам бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْعَسْقَلاَنِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَعَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ طَلَبَ حَقًّا فَلْيَطْلُبْهُ فِي عَفَافٍ وَافٍ أَوْ غَيْرِ وَافٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (oʻz) haqqini talab qilsa, uni toʻliq boʻladimi yoki toʻliq boʻlmaydimi, iffat bilan (odob saqlab) talab qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (ўз) ҳаққини талаб қилса, уни тўлиқ бўладими ёки тўлиқ бўлмайдими, иффат билан (одоб сақлаб) талаб қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ الْمُحَارِبِيُّ، وَأَبُو أُسَامَةَ وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ عَنِ ابْنِ أَنْعُمٍ، قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ وَحَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ ابْنِ أَنْعُمٍ، عَنِ عِمْرَانَ بْنِ عَبْدٍ الْمَعَافِرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الدَّيْنَ يُقْضَى مِنْ صَاحِبِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا مَاتَ إِلاَّ مَنْ يَدَيَّنُ فِي ثَلاَثِ خِلاَلٍ الرَّجُلُ تَضْعُفُ قُوَّتُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَسْتَدِينُ يَتَقَوَّى بِهِ لِعَدُوِّ اللَّهِ وَعَدُوِّهِ وَرَجُلٌ يَمُوتُ عِنْدَهُ مُسْلِمٌ لاَ يَجِدُ مَا يُكَفِّنُهُ وَيُوَارِيهِ إِلاَّ بِدَيْنٍ وَرَجُلٌ خَافَ اللَّهَ عَلَى نَفْسِهِ الْعُزْبَةَ فَيَنْكِحُ خَشْيَةً عَلَى دِينِهِ فَإِنَّ اللَّهَ يَقْضِي عَنْ هَؤُلاَءِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir quldagi oʻz ulushini ozod qilsa, qulning bahosi adolatli baholanadi va agar uning bahosiga yetadigan moli boʻlsa, sheriklariga ulushlarini toʻlab, qul uning nomidan ozod boʻladi. Aks holda, ozod qilgan qismigina ozod boʻlaveradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қулдаги ўз улушини озод қилса, қулнинг баҳоси адолатли баҳоланади ва агар унинг баҳосига етадиган моли бўлса, шерикларига улушларини тўлаб, қул унинг номидан озод бўлади. Акс ҳолда, озод қилган қисмигина озод бўлаверади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ عَطِيَّةَ السُّلَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعْطُوا الأَجِيرَ أَجْرَهُ قَبْلَ أَنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yollanuvchiga haqini uning teri qurimasidan avval bering», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлланувчига ҳақини унинг тери қуримасидан аввал беринг», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ كُنَّا نُخَابِرُ وَلاَ نَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا حَتَّى سَمِعْنَا رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْهُ ‏.‏ فَتَرَكْنَاهُ لِقَوْلِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz yerni hosilning bir ulushi evaziga ijaraga berar edik va bunda hech qanday yomonlik koʻrmasdik. Nihoyat, Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu): ‹Rasululloh ﷺ bundan qaytardilar›, deganini eshitdik. Shundan soʻng uning aytgani sababli biz buni tark etdik», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз ерни ҳосилнинг бир улуши эвазига ижарага берар эдик ва бунда ҳеч қандай ёмонлик кўрмасдик. Ниҳоят, Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу): ‹Расулуллоҳ ﷺ бундан қайтардилар›, деганини эшитдик. Шундан сўнг унинг айтгани сабабли биз буни тарк этдик», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَأَبُو أُسَامَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، - أَوْ قَالَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ - عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُكْرِي أَرْضًا لَهُ مَزَارِعًا فَأَتَاهُ إِنْسَانٌ فَأَخْبَرَهُ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ فَذَهَبَ ابْنُ عُمَرَ وَذَهَبْتُ مَعَهُ حَتَّى أَتَاهُ بِالْبَلاَطِ فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ فَتَرَكَ عَبْدُ اللَّهِ كِرَاءَهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi oʻziga tegishli bir yerni ekin ekish uchun ijaraga berardi. Shunda bir kishi uning oldiga kelib, Rofeʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan xabar berdi: Rasululloh ﷺ ekin yerlarini ijaraga berishdan qaytargan ekanlar. Ibn Umar bordi, men ham u bilan bordim, toki Balotda uning huzuriga yetib bordi va bu haqda undan soʻradi. U esa Rasululloh ﷺ ekin yerlarini ijaraga berishdan qaytarganlarini xabar berdi. Shundan soʻng Abdulloh (Ibn Umar) yerini ijaraga berishni tark etdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши ўзига тегишли бир ерни экин экиш учун ижарага берарди. Шунда бир киши унинг олдига келиб, Рофеъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ экин ерларини ижарага беришдан қайтарган эканлар. Ибн Умар борди, мен ҳам у билан бордим, токи Балотда унинг ҳузурига етиб борди ва бу ҳақда ундан сўради. У эса Расулуллоҳ ﷺ экин ерларини ижарага беришдан қайтарганларини хабар берди. Шундан сўнг Абдуллоҳ (Ибн Умар) ерини ижарага беришни тарк этди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَسَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِالشَّطْرِ مِمَّا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar ahli bilan yerdan chiqadigan meva yoki ekinning yarmi evaziga muomala qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар аҳли билан ердан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми эвазига муомала қилдилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي الصُّغْدِيِّ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ صُقَيْرٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْعَبْدِيُّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حَرِيمُ النَّخْلَةِ مَدُّ جَرِيدِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xurmo daraxtining atrofidagi yer uning novdalari yetadigan miqdorda boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хурмо дарахтининг атрофидаги ер унинг новдалари етадиган миқдорда бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشُّفْعَةُ كَحَلِّ الْعِقَالِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shufʼa tuyaning boʻyin argʻamchisini yechish kabidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шуфъа туянинг бўйин арғамчисини ечиш кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْبَيْلَمَانِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ شُفْعَةَ لِشَرِيكٍ عَلَى شَرِيكٍ إِذَا سَبَقَهُ بِالشِّرَاءِ وَلاَ لِصَغِيرٍ وَلاَ لِغَائِبٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sherik boshqa sherigiga qarshi, agar u sotib olishda undan oʻzib ketgan boʻlsa, shufʼaga haqli emas; voyaga yetmagan bola ham, gʻoyib boʻlgan kishi ham haqli emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шерик бошқа шеригига қарши, агар у сотиб олишда ундан ўзиб кетган бўлса, шуфъага ҳақли эмас; вояга етмаган бола ҳам, ғойиб бўлган киши ҳам ҳақли эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ ظَبْيَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمُدَبَّرُ مِنَ الثُّلُثِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ مَاجَهْ سَمِعْتُ عُثْمَانَ - يَعْنِي ابْنَ أَبِي شَيْبَةَ - يَقُولُ هَذَا خَطَأٌ يَعْنِي حَدِيثَ ‏"‏ الْمُدَبَّرُ مِنَ الثُّلُثِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ لَيْسَ لَهُ أَصْلٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mudabbar (moddiy jihatdan) uchdan bir moldandir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мудаббар (моддий жиҳатдан) учдан бир молдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَاشِدُ بْنُ سَعِيدٍ الرَّمْلِيُّ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَهْمِ الأَنْمَاطِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ضَمْرَةُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ مَلَكَ ذَا رَحِمٍ مَحْرَمٍ فَهُوَ حُرٌّ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim mahram qarindoshiga (qul sifatida) ega boʻlsa, u (qarindosh) ozod boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким маҳрам қариндошига (қул сифатида) эга бўлса, у (қариндош) озод бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ أُقِيمَ عَلَيْهِ بِقِيمَةِ عَدْلٍ فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ إِنْ كَانَ لَهُ مِنَ الْمَالِ مَا يَبْلُغُ ثَمَنَهُ وَعَتَقَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir quldagi oʻz ulushini ozod qilsa, qulning bahosi adolatli baholanadi va agar uning bahosiga yetadigan moli boʻlsa, sheriklariga ulushlarini toʻlab, qul uning nomidan ozod boʻladi. Aks holda, ozod qilgan qismigina ozod boʻlaveradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир қулдаги ўз улушини озод қилса, қулнинг баҳоси адолатли баҳоланади ва агар унинг баҳосига етадиган моли бўлса, шерикларига улушларини тўлаб, қул унинг номидан озод бўлади. Акс ҳолда, озод қилган қисмигина озод бўлаверади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَعْتَقَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُ الْعَبْدِ لَهُ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ السَّيِّدُ مَالَهُ فَيَكُونَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ لَهِيعَةَ إِلاَّ أَنْ يَسْتَثْنِيَهُ السَّيِّدُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim moli boʻlgan bir qulni ozod qilsa, qulning moli oʻziniki boʻladi, magar xoʻjayin uning molini oʻziga shart qilib olsa, u holda moli xoʻjayinniki boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли бўлган бир қулни озод қилса, қулнинг моли ўзиники бўлади, магар хўжайин унинг молини ўзига шарт қилиб олса, у ҳолда моли хўжайинники бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سِنَانٍ، عَنْ أَبِي الزَّاهِرِيَّةِ، عَنْ أَبِي شَجَرَةَ، كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ عَنِ ابِنْ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِقَامَةُ حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللَّهِ خَيْرٌ مِنْ مَطَرِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً فِي بِلاَدِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning hadlaridan bir hadni ado etish, azza va jalla Allohning yurtida qirq kecha yomgʻir yogʻishidan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг ҳадларидан бир ҳадни адо этиш, азза ва жалла Аллоҳнинг юртида қирқ кеча ёмғир ёғишидан кўра яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَأَبُو أُسَامَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ عُرِضْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أُحُدٍ وَأَنَا ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ سَنَةً فَلَمْ يُجِزْنِي وَعُرِضْتُ عَلَيْهِ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَأَنَا ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَأَجَازَنِي ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ فَحَدَّثْتُ بِهِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فِي خِلاَفَتِهِ فَقَالَ هَذَا فَصْلُ مَا بَيْنَ الصَّغِيرِ وَالْكَبِيرِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Uhud kuni men oʻn toʻrt yoshda ekanimda meni Rasululloh ﷺ huzuriga koʻrsatishga olib borishdi, u zot menga ruxsat bermadilar. Xandaq kuni esa oʻn besh yoshda ekanimda meni u zotning huzuriga koʻrsatishga olib borishdi, u zot menga ruxsat berdilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Уҳуд куни мен ўн тўрт ёшда эканимда мени Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кўрсатишга олиб боришди, у зот менга рухсат бермадилар. Хандақ куни эса ўн беш ёшда эканимда мени у зотнинг ҳузурига кўрсатишга олиб боришди, у зот менга рухсат бердилар», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَجَمَ يَهُودِيَّيْنِ أَنَا فِيمَنْ رَجَمَهُمَا فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ وَإِنَّهُ يَسْتُرُهَا مِنَ الْحِجَارَةِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki yahudiyni toshboʻron qildilar, men ham ularni toshboʻron qilganlar orasida edim. Men uning (erkakning) ayolni toshlardan toʻsayotganini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки яҳудийни тошбўрон қилдилар, мен ҳам уларни тошбўрон қилганлар орасида эдим. Мен унинг (эркакнинг) аёлни тошлардан тўсаётганини кўрдим.