Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَلَّمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ مِنْ مَجْلِسٍ حَتَّى يَدْعُوَ بِهَؤُلَاءِ الدَّعَوَاتِ لِأَصْحَابِهِ: «اللَّهُمَّ اقْسِمْ لَنَا مِنْ خَشْيَتِكَ مَا تَحُولُ بِهِ بَيْنَنَا وَبَيْنَ مَعَاصِيكَ وَمِنْ طَاعَتِكَ مَا تُبَلِّغُنَا بِهِ جَنَّتَكَ وَمِنَ الْيَقِينِ مَا تُهَوِّنُ بِهِ عَلَيْنَا مُصِيْبَاتِ الدُّنْيَا وَمَتِّعْنَا بِأَسْمَاعِنَا وَأَبْصَارِنَا وَقُوَّتِنَا مَا أَحْيَيْتَنَا وَاجْعَلْهُ الْوَارِثَ مِنَّا وَاجْعَلْ ثَأْرَنَا عَلَى مَنْ ظَلَمَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى مَنْ عَادَانَا وَلَا تَجْعَلْ مُصِيبَتَنَا فِي دِينِنَا وَلَا تَجْعَلِ الدُّنْيَا أَكْبَرَ هَمِّنَا وَلَا مَبْلَغَ عِلْمِنَا وَلَا تُسَلِّطْ عَلَيْنَا مَنْ لَا يَرْحَمُنَا» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ majlisdan turishlaridan oldin ashoblari uchun mana bu kalimalar bilan duo qilmagan holatlari kam edi: ‹Allohim, bizga Oʻzingdan qoʻrqishdan shunchasini ato etgilki, u biz bilan Senga gunoh qilishimiz orasini toʻssin, Senga itoatdan shunchasini ato etgilki, u bizni jannatingga yetkazsin, yaqindan shunchasini ato etgilki, u bilan dunyo musibatlarini bizga yengil qilgin. Bizni quloqlarimiz, koʻzlarimiz va kuch-quvvatimizdan, bizni tirik qilib turganingcha, bahramand qilgin va uni bizdan keyin qoluvchi (vorisi) qilgin. Bizga zulm qilganlardan oʻchimizni olgin, bizga dushmanlik qilganlarga qarshi bizga yordam bergin, musibatimizni dinimizda qilmagin, dunyoni eng katta tashvishimiz va ilmimizning oxiri qilmagin hamda bizga rahm qilmaydiganlarni ustimizga hokim qilmagin›», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Baʼzilar bu hadisni Xolid ibn Abu Imrondan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan (sanad bilan) rivoyat qilganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ мажлисдан туришларидан олдин ашоблари учун мана бу калималар билан дуо қилмаган ҳолатлари кам эди: ‹Аллоҳим, бизга Ўзингдан қўрқишдан шунчасини ато этгилки, у биз билан Сенга гуноҳ қилишимиз орасини тўссин, Сенга итоатдан шунчасини ато этгилки, у бизни жаннатингга етказсин, яқиндан шунчасини ато этгилки, у билан дунё мусибатларини бизга енгил қилгин. Бизни қулоқларимиз, кўзларимиз ва куч-қувватимиздан, бизни тирик қилиб турганингча, баҳраманд қилгин ва уни биздан кейин қолувчи (вориси) қилгин. Бизга зулм қилганлардан ўчимизни олгин, бизга душманлик қилганларга қарши бизга ёрдам бергин, мусибатимизни динимизда қилмагин, дунёни энг катта ташвишимиз ва илмимизнинг охири қилмагин ҳамда бизга раҳм қилмайдиганларни устимизга ҳоким қилмагин›», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Баъзилар бу ҳадисни Холид ибн Абу Имрондан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (санад билан) ривоят қилганлар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يُوجِبُ الْحَجَّ؟ قَالَ: «الزَّادُ وَالرَّاحِلَة» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Rasululloh, hajni nima vojib qiladi?» dedi. U zot: «Ozuqa va ulov», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir. Ilm ahli huzurida amal shunga koʻradir: kishi ozuqa va ulovga ega boʻlsa, unga haj vojib boʻladi. Ibrohim ibn Yazid — u al-Xuziy al-Makkiy boʻlib, baʼzi ilm ahli uni xotirasi (yodlashi) jihatidan tanqid qilishgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Расулуллоҳ, ҳажни нима вожиб қилади?» деди. У зот: «Озуқа ва улов», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир. Илм аҳли ҳузурида амал шунга кўрадир: киши озуқа ва уловга эга бўлса, унга ҳаж вожиб бўлади. Иброҳим ибн Язид — у ал-Хузий ал-Маккий бўлиб, баъзи илм аҳли уни хотираси (ёдлаши) жиҳатидан танқид қилишган.

وَعَنْهُ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: مَا الْحَاج؟ فَقَالَ: «الشعث النَّفْل» . فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْحَجِّ أَفْضَلُ؟ قَالَ: «الْعَجُّ وَالثَّجُّ» . فَقَامَ آخَرُ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا السَّبِيلُ؟ قَالَ: «زَادٌ وَرَاحِلَةٌ» رَوَاهُ فِي شَرْحِ السُّنَّةِ. وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ فِي سُنَنِهِ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يذكر الْفَصْل الْأَخير

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ dan: «Muhrim nima kiysin?» — deb soʻradi. U zot: «U koʻylak, ishton, burnus (qalpoqli jubba) yoki zaʼfaron yoxud vars (atir) surilgan kiyim kiymasin. Kim kovush topmasa, maxsi kiysin — lekin uni toʻpiqdan pastini kesib (qisqartsin)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Муҳрим нима кийсин?» — деб сўради. У зот: «У кўйлак, иштон, бурнус (қалпоқли жубба) ёки заъфарон ёхуд варс (атир) сурилган кийим киймасин. Ким ковуш топмаса, махси кийсин — лекин уни тўпиқдан пастини кесиб (қисқарцин)», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا لَقِيتَ الْحَاجَّ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ وَصَافِحْهُ وَمُرْهُ أَنْ يَسْتَغْفِرَ لَكَ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بَيْتَهُ فَإِنَّهُ مَغْفُورٌ لَهُ» . رَوَاهُ أَحْمد

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hoji bilan uchrashganingda, unga salom ber, u bilan musofaha qil va uyiga kirishidan oldin sen uchun magʻfirat soʻrashini ayt. Chunki u magʻfirat qilingandir», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳожи билан учрашганингда, унга салом бер, у билан мусофаҳа қил ва уйига киришидан олдин сен учун мағфират сўрашини айт. Чунки у мағфират қилингандир», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ مُلَبِّدًا يَقُولُ: «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ» . لَا يَزِيدُ عَلَى هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning mulabbid (sochlarini yelimlab tartiblagan) holda talbiya aytayotganlarini eshitdim; (u zot:) «Labbayka-llohumma labbayk, labbayka la sharika laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, la sharika lak» (yaʼni: «Mana men, ey Alloh, (amringga) hozirman; mana men hozirman, Sening sheriging yoʻq, mana men hozirman; albatta, hamd, neʼmat va mulk Senikidir, Sening sheriging yoʻq») der edilar. (U zot) bu kalimalarga (boshqa narsa) qoʻshmas edilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг мулаббид (сочларини елимлаб тартиблаган) ҳолда талбия айтаётганларини эшитдим; (у зот:) «Лаббайка-ллоҳумма лаббайк, лаббайка ла шарика лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ла шарика лак» (яъни: «Мана мен, эй Аллоҳ, (амрингга) ҳозирман; мана мен ҳозирман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳозирман; албатта, ҳамд, неъмат ва мулк Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ») дер эдилар. (У зот) бу калималарга (бошқа нарса) қўшмас эдилар.

وَعَنْهُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَدْخَلَ رِجْلَهُ فِي الْغَرْزِ وَاسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ قَائِمَةً أَهَلَّ منَ عندِ مسجدِ ذِي الحليفة

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oyogʻini uzangiga qoʻyib, urgʻochi tuya uni koʻtarib (oʻrnidan) turganda, Zulhulayfa masjidida talbiya ayta boshlardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ оёғини узангига қўйиб, урғочи туя уни кўтариб (ўрнидан) турганда, Зулҳулайфа масжидида талбия айта бошларди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ بدأَ فأهلَّ بالعمْرةِ ثمَّ أهلَّ بالحجّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning soʻnggi hajida (Vidoʼ hajida) u zot umra va haj qildi. U Zulhulayfadan Hadiyini (oʻzi bilan) haydab bordi. Rasululloh ﷺ avval umra va haj uchun ehrom bogʻlab boshladi. Odamlar ham Paygʻambar ﷺ bilan birga umra va haj qildi. Ulardan baʼzilari Hadiy keltirib, uni oʻzlari bilan haydab bordi, baʼzilari esa (Hadiy keltirmadi). Bas, Paygʻambar ﷺ Makkaga yetib kelganda, odamlarga: «Sizlardan kim Hadiy haydab kelgan boʻlsa, u — hajini tugatguncha — ehromdan chiqmasin. Sizlardan kimda Hadiy boʻlmasa, u Kaʼbani tavof qilsin, Safo bilan Marva orasida tavof (saʼy) qilsin, soʻng sochini qisqartirib, ehromdan chiqsin va keyin haj uchun (yana) ehrom bogʻlasin; lekin u Hadiy (qurbonlik) soʻyishi kerak; kim Hadiy topa olmasa, u hajda uch kun va uyiga qaytgach, yetti kun roʻza tutsin», — dedilar. Paygʻambar ﷺ (Makkaga) yetib kelganda, Kaʼbani tavof qildi; u zot avval (Hajarul-Asvad) burchagini istilom qildi, soʻng Kaʼba atrofidagi birinchi uch aylanishda raml qildi va soʻnggi toʻrt aylanishda (oddiy) yurdi. Kaʼba tavofini tugatgach, u zot Maqom Ibrohimda ikki rakat namoz oʻqidi va namozni tugatgach, Safo bilan Marva tomonga borib, ular orasida yetti marta tavof (saʼy) qildi. U zot — hajning barcha marosimlarini tugatguncha va Nahr kuni (Zulhijjaning oʻninchisi) Hadiyini soʻyguncha — ehrom sababli taqiqlangan hech narsani qilmadi. Soʻng u zot (Makkaga) shoshilib bordi va Kaʼbani tavof qildi; soʻng ehrom sababli taqiqlangan har bir narsa halol boʻldi. Hadiyni oʻzlari bilan haydab olib borganlar ham Rasululloh ﷺ qilganidek qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг сўнгги ҳажида (Видў ҳажида) у зот умра ва ҳаж қилди. У Зулҳулайфадан Ҳадийини (ўзи билан) ҳайдаб борди. Расулуллоҳ ﷺ аввал умра ва ҳаж учун эҳром боғлаб бошлади. Одамлар ҳам Пайғамбар ﷺ билан бирга умра ва ҳаж қилди. Улардан баъзилари Ҳадий келтириб, уни ўзлари билан ҳайдаб борди, баъзилари эса (Ҳадий келтирмади). Бас, Пайғамбар ﷺ Маккага етиб келганда, одамларга: «Сизлардан ким Ҳадий ҳайдаб келган бўлса, у — ҳажини тугатгунча — эҳромдан чиқмасин. Сизлардан кимда Ҳадий бўлмаса, у Каъбани тавоф қилсин, Сафо билан Марва орасида тавоф (саъй) қилсин, сўнг сочини қисқартириб, эҳромдан чиқсин ва кейин ҳаж учун (яна) эҳром боғласин; лекин у Ҳадий (қурбонлик) сўйиши керак; ким Ҳадий топа олмаса, у ҳажда уч кун ва уйига қайтгач, етти кун рўза туцин», — дедилар. Пайғамбар ﷺ (Маккага) етиб келганда, Каъбани тавоф қилди; у зот аввал (Ҳажарул-Асвад) бурчагини истилом қилди, сўнг Каъба атрофидаги биринчи уч айланишда рамл қилди ва сўнгги тўрт айланишда (оддий) юрди. Каъба тавофини тугатгач, у зот Мақом Иброҳимда икки ракат намоз ўқиди ва намозни тугатгач, Сафо билан Марва томонга бориб, улар орасида етти марта тавоф (саъй) қилди. У зот — ҳажнинг барча маросимларини тугатгунча ва Наҳр куни (Зулҳижжанинг ўнинчиси) Ҳадийини сўйгунча — эҳром сабабли тақиқланган ҳеч нарсани қилмади. Сўнг у зот (Маккага) шошилиб борди ва Каъбани тавоф қилди; сўнг эҳром сабабли тақиқланган ҳар бир нарса ҳалол бўлди. Ҳадийни ўзлари билан ҳайдаб олиб борганлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қилди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبَّدَ رَأْسَهُ بِالْغِسْلِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ sochlarini asal bilan yopishtirib qoʻydilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сочларини асал билан ёпиштириб қўйдилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْكَعُ بِذِي الْحُلَيْفَةِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ النَّاقَةُ قَائِمَةً عِنْدَ مَسْجِدِ ذِي الْحُلَيْفَةِ أَهَلَّ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَيَقُولُ: «لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ لَبَّيْكَ وَالرَّغْبَاءُ إِلَيْكَ وَالْعَمَل» . مُتَّفق عَلَيْهِ وَلَفظه لمُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ni sochlarini (yelimga oʻxshash narsa bilan) bostirgan holda talbiya aytayotganlarini eshitdim. U zot: ‹Labbayk, Allohumma labbayk, labbayk, la sharika laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, la sharika lak (Mana men huzuringdaman, ey Alloh, mana men huzuringdaman, mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman; albatta, hamd ham, neʼmat ham Senikidir, mulk ham; Sening sheriging yoʻq)› — der edilar va shu kalimalarga (boshqa narsa) qoʻshmas edilar», — dedi. Abdulloh ibn Umar: «Rasululloh ﷺ Zul-Hulayfada ikki rakaat namoz oʻqir, soʻng ulov u zotni koʻtarib, Hulayfa masjidi yonida tik turib rostlanganida mana shu kalimalar bilan ehrom bogʻlab talbiya aytar edilar», — der edi. Abdulloh ibn Umar yana: «Umar ibn al-Xattob Rasululloh ﷺ ning mana shu kalimalardan iborat talbiyalari bilan ehrom bogʻlab talbiya aytar va: ‹Labbayk, Allohumma labbayk, labbayk va saʼdayk, val-xayru fi yadayk, labbayk, var-ragʻbau ilayka val-amal (Mana men huzuringdaman, ey Alloh, mana men huzuringdaman, mana men huzuringdaman va Senga itoat etishga shayman, yaxshilik Sening qoʻlingdadir, mana men huzuringdaman, intilish Sengadir, amal ham)› — deb aytar edi», — der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни сочларини (елимга ўхшаш нарса билан) бостирган ҳолда талбия айтаётганларини эшитдим. У зот: ‹Лаббайк, Аллоҳумма лаббайк, лаббайк, ла шарика лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ла шарика лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳ, мана мен ҳузурингдаман, мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман; албатта, ҳамд ҳам, неъмат ҳам Сеникидир, мулк ҳам; Сенинг шеригинг йўқ)› — дер эдилар ва шу калималарга (бошқа нарса) қўшмас эдилар», — деди. Абдуллоҳ ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ Зул-Ҳулайфада икки ракаат намоз ўқир, сўнг улов у зотни кўтариб, Ҳулайфа масжиди ёнида тик туриб ростланганида мана шу калималар билан эҳром боғлаб талбия айтар эдилар», — дер эди. Абдуллоҳ ибн Умар яна: «Умар ибн ал-Хаттоб Расулуллоҳ ﷺ нинг мана шу калималардан иборат талбиялари билан эҳром боғлаб талбия айтар ва: ‹Лаббайк, Аллоҳумма лаббайк, лаббайк ва саъдайк, вал-хайру фи ядайк, лаббайк, вар-рағбау илайка вал-амал (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳ, мана мен ҳузурингдаман, мана мен ҳузурингдаман ва Сенга итоат этишга шайман, яхшилик Сенинг қўлингдадир, мана мен ҳузурингдаман, интилиш Сенгадир, амал ҳам)› — деб айтар эди», — дер эди.

وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: تَمَتَّعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْيَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَبَدَأَ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ فَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ: «مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لِيُهِلَّ بِالْحَجِّ وليُهد فمنْ لم يجدْ هَديا فيلصم ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ» فَطَافَ حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَيْءٍ ثُمَّ خَبَّ ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ وَمَشَى أَرْبَعًا فَرَكَعَ حِينَ قَضَى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ ثُمَّ لَمْ يَحِلَّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضَى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَاقَ الْهَدْي من النَّاس

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning soʻnggi hajida (Vidoʼ hajida) u zot umra va haj qildi. U Zulhulayfadan Hadiyini (oʻzi bilan) haydab bordi. Rasululloh ﷺ avval umra va haj uchun ehrom bogʻlab boshladi. Odamlar ham Paygʻambar ﷺ bilan birga umra va haj qildi. Ulardan baʼzilari Hadiy keltirib, uni oʻzlari bilan haydab bordi, baʼzilari esa (Hadiy keltirmadi). Bas, Paygʻambar ﷺ Makkaga yetib kelganda, odamlarga: «Sizlardan kim Hadiy haydab kelgan boʻlsa, u — hajini tugatguncha — ehromdan chiqmasin. Sizlardan kimda Hadiy boʻlmasa, u Kaʼbani tavof qilsin, Safo bilan Marva orasida tavof (saʼy) qilsin, soʻng sochini qisqartirib, ehromdan chiqsin va keyin haj uchun (yana) ehrom bogʻlasin; lekin u Hadiy (qurbonlik) soʻyishi kerak; kim Hadiy topa olmasa, u hajda uch kun va uyiga qaytgach, yetti kun roʻza tutsin», — dedilar. Paygʻambar ﷺ (Makkaga) yetib kelganda, Kaʼbani tavof qildi; u zot avval (Hajarul-Asvad) burchagini istilom qildi, soʻng Kaʼba atrofidagi birinchi uch aylanishda raml qildi va soʻnggi toʻrt aylanishda (oddiy) yurdi. Kaʼba tavofini tugatgach, u zot Maqom Ibrohimda ikki rakat namoz oʻqidi va namozni tugatgach, Safo bilan Marva tomonga borib, ular orasida yetti marta tavof (saʼy) qildi. U zot — hajning barcha marosimlarini tugatguncha va Nahr kuni (Zulhijjaning oʻninchisi) Hadiyini soʻyguncha — ehrom sababli taqiqlangan hech narsani qilmadi. Soʻng u zot (Makkaga) shoshilib bordi va Kaʼbani tavof qildi; soʻng ehrom sababli taqiqlangan har bir narsa halol boʻldi. Hadiyni oʻzlari bilan haydab olib borganlar ham Rasululloh ﷺ qilganidek qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг сўнгги ҳажида (Видў ҳажида) у зот умра ва ҳаж қилди. У Зулҳулайфадан Ҳадийини (ўзи билан) ҳайдаб борди. Расулуллоҳ ﷺ аввал умра ва ҳаж учун эҳром боғлаб бошлади. Одамлар ҳам Пайғамбар ﷺ билан бирга умра ва ҳаж қилди. Улардан баъзилари Ҳадий келтириб, уни ўзлари билан ҳайдаб борди, баъзилари эса (Ҳадий келтирмади). Бас, Пайғамбар ﷺ Маккага етиб келганда, одамларга: «Сизлардан ким Ҳадий ҳайдаб келган бўлса, у — ҳажини тугатгунча — эҳромдан чиқмасин. Сизлардан кимда Ҳадий бўлмаса, у Каъбани тавоф қилсин, Сафо билан Марва орасида тавоф (саъй) қилсин, сўнг сочини қисқартириб, эҳромдан чиқсин ва кейин ҳаж учун (яна) эҳром боғласин; лекин у Ҳадий (қурбонлик) сўйиши керак; ким Ҳадий топа олмаса, у ҳажда уч кун ва уйига қайтгач, етти кун рўза туцин», — дедилар. Пайғамбар ﷺ (Маккага) етиб келганда, Каъбани тавоф қилди; у зот аввал (Ҳажарул-Асвад) бурчагини истилом қилди, сўнг Каъба атрофидаги биринчи уч айланишда рамл қилди ва сўнгги тўрт айланишда (оддий) юрди. Каъба тавофини тугатгач, у зот Мақом Иброҳимда икки ракат намоз ўқиди ва намозни тугатгач, Сафо билан Марва томонга бориб, улар орасида етти марта тавоф (саъй) қилди. У зот — ҳажнинг барча маросимларини тугатгунча ва Наҳр куни (Зулҳижжанинг ўнинчиси) Ҳадийини сўйгунча — эҳром сабабли тақиқланган ҳеч нарсани қилмади. Сўнг у зот (Маккага) шошилиб борди ва Каъбани тавоф қилди; сўнг эҳром сабабли тақиқланган ҳар бир нарса ҳалол бўлди. Ҳадийни ўзлари билан ҳайдаб олиб борганлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилганидек қилди.

عَنْ نَافِعٍ قَالَ: إِنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ لَا يَقْدَمُ مَكَّةَ إِلَّا بَاتَ بِذِي طُوًى حَتَّى يُصْبِحَ وَيَغْتَسِلَ وَيُصَلِّيَ فَيَدْخُلَ مَكَّةَ نَهَارًا وَإِذَا نَفَرَ مِنْهَا مَرَّ بِذِي طُوًى وَبَاتَ بِهَا حَتَّى يُصْبِحَ وَيَذْكُرُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar Makkaga faqat Zu Tuvoda tong otguncha tunab, gʻusl qilib, soʻng kunduzi kirardi va buni Nabiy ﷺ dan — u zot shunday qilganlar deb — zikr qilardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Умар Маккага фақат Зу Тувода тонг отгунча тунаб, ғусл қилиб, сўнг кундузи кирарди ва буни Набий ﷺ дан — у зот шундай қилганлар деб — зикр қиларди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا طَافَ فِي الْحَجِّ أَوِ الْعمرَة مَا يَقْدَمُ سَعَى ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ وَمَشَى أَرْبَعَةً ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ يَطُوفُ بَيْنَ الصَّفَا والمروة

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ haj yoki umra uchun Kaʼbani tavof qilganda, (birinchi) uch aylanishda raml qilar, soʻnggi toʻrt aylanishda (oddiy) yurar edilar; soʻng tavofdan keyin ikki rakat (namoz) oʻqir, soʻng Safo bilan Marva orasida tavof (saʼy) qilar edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаж ёки умра учун Каъбани тавоф қилганда, (биринчи) уч айланишда рамл қилар, сўнгги тўрт айланишда (оддий) юрар эдилар; сўнг тавофдан кейин икки ракат (намоз) ўқир, сўнг Сафо билан Марва орасида тавоф (саъй) қилар эдилар.

وَعَنْهُ قَالَ: رَمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْحَجَرِ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا وَكَانَ يَسْعَى بِبَطْنِ الْمَسِيلِ إِذَا طَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ. رَوَاهُ مُسلم

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baytni birinchi marta tavof qilganlarida uch (aylanishda) yelka qoqib yugurgansimon yurar, toʻrt (aylanishda) odimlab yurar edilar. Safo bilan Marva orasini tavof qilganlarida esa, soyning oʻrtasida (chuqur joyda) yengil yugurar edilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байтни биринчи марта тавоф қилганларида уч (айланишда) елка қоқиб югургансимон юрар, тўрт (айланишда) одимлаб юрар эдилар. Сафо билан Марва орасини тавоф қилганларида эса, сойнинг ўртасида (чуқур жойда) енгил югурар эдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

وَعَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَرَبِيٍّ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ ابنَ عمرَ عَنِ اسْتِلَامِ الْحَجَرِ فَقَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُهُ وَيُقَبِّلُهُ. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi u kishidan Hajarni istilom qilish (silash) haqida soʻradi. Shunda: «Men Rasululloh ﷺni uni silab, oʻpganlarini koʻrdim», dedilar. Haligi kishi: «Agar unda tiqilinch boʻlsa yoki menga imkon boʻlmay qolsa nima deysiz?» dedi. Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «‹Nima deysiz›ingni Yamanda qoldir! Men Rasululloh ﷺni uni silab, oʻpganlarini koʻrdim», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши у кишидан Ҳажарни истилом қилиш (силаш) ҳақида сўради. Шунда: «Мен Расулуллоҳ ﷺни уни силаб, ўпганларини кўрдим», дедилар. Ҳалиги киши: «Агар унда тиқилинч бўлса ёки менга имкон бўлмай қолса нима дейсиз?» деди. Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «‹Нима дейсиз›ингни Яманда қолдир! Мен Расулуллоҳ ﷺни уни силаб, ўпганларини кўрдим», дедилар.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: مَا تَرَكْنَا اسْتِلَامَ هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ: الْيَمَانِي وَالْحَجَرِ فِي شِدَّةٍ وَلَا رخاء مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يستلمهما وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا: قَالَ نَافِعٌ: رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ بِيَدِهِ ثُمَّ قَبَّلَ يَدَهُ وَقَالَ: مَا تَرَكْتُهُ مُنْذُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَله

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umar Hajar (qora tosh)ni qoʻli bilan istilom qilib, soʻng qoʻlini oʻpganini koʻrdim. Va u: «Men Rasululloh ﷺ ni shunday qilganlarini koʻrganimdan beri buni tark etmadim», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умар Ҳажар (қора тош)ни қўли билан истилом қилиб, сўнг қўлини ўпганини кўрдим. Ва у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай қилганларини кўрганимдан бери буни тарк этмадим», деди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: جَمَعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِجَمْعٍ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا بِإِقَامَةٍ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا وَلَا عَلَى إِثْرِ كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Jamʼda (Muzdalifada) shom va xufton namozini birga — har biri uchun alohida iqomat bilan — oʻqidilar va ular orasida yoki har biridan keyin (boshqa) hech nafl namoz oʻqimadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Жамъда (Муздалифада) шом ва хуфтон намозини бирга — ҳар бири учун алоҳида иқомат билан — ўқидилар ва улар орасида ёки ҳар биридан кейин (бошқа) ҳеч нафл намоз ўқимадилар.

عَنْ نَافِعٍ قَالَ: إِنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَقِفُ عِنْدَ الْجَمْرَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ وُقُوفًا طَوِيلًا يُكَبِّرُ اللَّهَ وَيُسَبِّحُهُ وَيَحْمَدُهُ وَيَدْعُو اللَّهَ وَلَا يَقِفُ عنْدَ جمرَةِ العقبةِ. رَوَاهُ مَالك

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dastlabki ikki jamra oldida uzoq turib, Allohga takbir aytar, Uni poklab yod etar (tasbeh aytar), Unga hamd aytar va Allohga duo qilar, ammo Aqaba jamrasi oldida turmas edi. Molik rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У дастлабки икки жамра олдида узоқ туриб, Аллоҳга такбир айтар, Уни поклаб ёд этар (тасбеҳ айтар), Унга ҳамд айтар ва Аллоҳга дуо қилар, аммо Ақаба жамраси олдида турмас эди. Молик ривоят қилган.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَلَقَ رَأْسَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَأُنَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ وَقَصَّرَ بَعْضُهُمْ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Vidoʼ hajjida boshlarini oldirdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Видў ҳажжида бошларини олдирдилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ: «اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ» . قَالُوا: وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ» . قَالُوا: وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «وَالْمُقَصِّرِينَ»

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham (duo qiling)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedi. Paygʻambar ﷺ (uchinchi martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedilar. Nofiʼ dediki, Paygʻambar ﷺ bir yoki ikki marta: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar va toʻrtinchi (martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — deb qoʻshdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам (дуо қилинг)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деди. Пайғамбар ﷺ (учинчи мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — дедилар. Нофиъ дедики, Пайғамбар ﷺ бир ёки икки марта: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар ва тўртинчи (мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деб қўшдилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَاضَ يَوْمَ النَّحْرِ ثُمَّ رجعَ فصلّى الظهْرَ بمنى. رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nahr kuni (Baytni) ifoza qildilar (tavof qildilar), soʻng qaytib, Minoda peshin namozini oʻqidilar. Nofeʼ dedi: Ibn Umar ham Nahr kuni ifoza qilar, soʻng qaytib, Minoda peshin namozini oʻqir va Nabiy ﷺ ham shunday qilganlarini eslatar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Наҳр куни (Байтни) ифоза қилдилар (тавоф қилдилар), сўнг қайтиб, Минода пешин намозини ўқидилар. Нофеъ деди: Ибн Умар ҳам Наҳр куни ифоза қилар, сўнг қайтиб, Минода пешин намозини ўқир ва Набий ﷺ ҳам шундай қилганларини эслатар эди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: اسْتَأْذَنَ الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيتَ بِمَكَّةَ لَيَالِيَ منى من أجلِ سِقايتِهِ فَأذن لَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abbos ibn Abdulmuttalib zamzam suvi bilan hojilarni sugʻorish ishi tufayli Mino kunlarida Makkada tunashga Rasululloh ﷺdan izn soʻradi, u zot esa unga izn berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аббос ибн Абдулмутталиб замзам суви билан ҳожиларни суғориш иши туфайли Мино кунларида Маккада тунашга Расулуллоҳ ﷺдан изн сўради, у зот эса унга изн бердилар.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ: أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَا يلبس مِنَ الثِّيَابِ؟ فَقَالَ: «لَا تَلْبَسُوا الْقُمُصَ وَلَا الْعَمَائِمَ وَلَا السَّرَاوِيلَاتِ وَلَا الْبَرَانِسَ وَلَا الْخِفَافَ إِلَّا أَحَدٌ لَا يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَيَلْبَسُ خُفَّيْنِ وليقطعهما أَسْفَل الْكَعْبَيْنِ وَلَا تَلْبَسُوا مِنَ الثِّيَابِ شَيْئًا مَسَّهُ زَعْفَرَانٌ وَلَا وَرْسٌ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ وَزَادَ الْبُخَارِيُّ فِي رِوَايَةٍ: «وَلَا تَنْتَقِبُ الْمَرْأَةُ الْمُحْرِمَةُ وَلَا تلبس القفازين»

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺdan ehromdagi kishi qanday kiyimlarni kiyishini soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Koʻ ylaklar ham, sallalar ham, ishtonlar ham, bosh kiyimlar ham, mahsilar ham kiymanglar, faqat kavush topolmagan kishi bundan mustasno; u mahsi kiysin va uni ikki toʻpigʻidan pastroq qilib kessin. Zaʼfaron yoki vars tekkan hech narsani ham kiymanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺдан эҳромдаги киши қандай кийимларни кийишини сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Кў йлаклар ҳам, саллалар ҳам, иштонлар ҳам, бош кийимлар ҳам, маҳсилар ҳам кийманглар, фақат кавуш тополмаган киши бундан мустасно; у маҳси кийсин ва уни икки тўпиғидан пастроқ қилиб кессин. Заъфарон ёки варс теккан ҳеч нарсани ҳам кийманглар», дедилар.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى النِّسَاءَ فِي إِحْرَامِهِنَّ عَنِ الْقُفَّازَيْنِ وَالنِّقَابِ وَمَا مَسَّ الْوَرْسُ وَالزَّعْفَرَانُ مِنَ الثِّيَابِ وَلْتَلْبَسْ بَعْدَ ذَلِكَ مَا أحبَّتْ من ألوانِ الثيابِ معصفر أوخز أَو حلي أَو سروايل أَو قميصٍ أَو خُفٍّ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: U Rasulullohni ﷺ ayollarni ehromda boʻlganlarida qoʻlqop kiyishdan, yuzga niqob tutishdan va vars hamda zaʼfaron tekkan kiyimlardan qaytarayotganlarini eshitgan. Bundan keyin esa ayol istagan rangli kiyimlaridan — sariq boʻyalgan, ipak, taqinchoq, ishton, koʻylak yoki mahsi — kiysa boʻladi. Abu Dovud aytadi: Ushbu hadisni Ibn Ishoqdan, u Nofeʼdan deb Abda ibn Sulaymon va Muhammad ibn Salama: «Vars va zaʼfaron tekkan kiyimlar» soʻzigacha rivoyat qilganlar va undan keyingisini zikr qilmaganlar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: У Расулуллоҳни ﷺ аёлларни эҳромда бўлганларида қўлқоп кийишдан, юзга ниқоб тутишдан ва варс ҳамда заъфарон теккан кийимлардан қайтараётганларини эшитган. Бундан кейин эса аёл истаган рангли кийимларидан — сариқ бўялган, ипак, тақинчоқ, иштон, кўйлак ёки маҳси — кийса бўлади. Абу Довуд айтади: Ушбу ҳадисни Ибн Ишоқдан, у Нофеъдан деб Абда ибн Сулаймон ва Муҳаммад ибн Салама: «Варс ва заъфарон теккан кийимлар» сўзигача ривоят қилганлар ва ундан кейингисини зикр қилмаганлар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدَّهِنُ بالزيت وَهُوَ محرمٌ غيرَ المقنّتِ يَعني غيرَ المطيَّبِ. رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ehromda boʻlganlarida xushboʻylantirilmagan zaytun moyini surtar edilar. Abu Iso aytdi: Muqattat — xushboʻylik qoʻshilgan (moy)dir. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Farqad as-Sabaxiyning Said ibn Jubayrdan qilgan rivoyati orqaligina bilamiz. Yahyo ibn Said Farqad as-Sabaxiy haqida (tanqidiy) gapirgan, lekin odamlar undan rivoyat qilganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эҳромда бўлганларида хушбўйлантирилмаган зайтун мойини суртар эдилар. Абу Исо айтди: Муқаттат — хушбўйлик қўшилган (мой)дир. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Фарқад ас-Сабахийнинг Саид ибн Жубайрдан қилган ривояти орқалигина биламиз. Яҳё ибн Саид Фарқад ас-Сабахий ҳақида (танқидий) гапирган, лекин одамлар ундан ривоят қилганлар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: " خَمْسٌ لَا جُنَاحَ عَلَى من قتلَهُنّ فِي الْحل وَالْإِحْرَامِ: الْفَأْرَةُ وَالْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Beshtasi (bordirki), kim ularni Haramda yoki ehrom holatida oʻldirsa, unga gunoh yoʻq: sichqon, chayon, qargʻa, kalxat va talovchi (quturgan) it», dedilar. Ibn Abu Umar oʻz rivoyatida: «Haram joylarda va ehromda» dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бештаси (бордирки), ким уларни Ҳарамда ёки эҳром ҳолатида ўлдирса, унга гуноҳ йўқ: сичқон, чаён, қарға, калхат ва таловчи (қутурган) ит», дедилар. Ибн Абу Умар ўз ривоятида: «Ҳарам жойларда ва эҳромда» деди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ اسْتَطَاعَ أَنْ يَمُوت بالمدية فليمت لَهَا فَإِنِّي أَشْفَعُ لِمَنْ يَمُوتُ بِهَا» . رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيح غَرِيب إِسْنَادًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Madinada oʻlishga qodir boʻlsa, oʻsha yerda oʻlsin. Chunki men oʻsha yerda oʻlganlarga shafoat qilaman», dedilar. Bu bobda Subaya bint al-Horis al-Aslamiyyadan ham (rivoyat) bor. Bu hadis Ayyub as-Saxtiyoniyning hadisi sifatida bu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Мадинада ўлишга қодир бўлса, ўша ерда ўлсин. Чунки мен ўша ерда ўлганларга шафоат қиламан», дедилар. Бу бобда Субая бинт ал-Ҳорис ал-Асламийядан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис Айюб ас-Сахтиёнийнинг ҳадиси сифатида бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَعَنَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَشَارِبَهَا وَسَاقَيَهَا وَبَائِعَهَا وَمُبْتَاعَهَا وَعَاصِرَهَا وَمُعْتَصِرَهَا وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ» . رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَابْنُ مَاجَهْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh xamrni, uni ichuvchini, uni quyib beruvchini, uni sotuvchini, uni sotib oluvchini, uni siquvchini, uni (oʻzgalar uchun) siqib beruvchini, uni tashib eltuvchini va u eltib berilgan kishini laʼnatladi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ хамрни, уни ичувчини, уни қуйиб берувчини, уни сотувчини, уни сотиб олувчини, уни сиқувчини, уни (ўзгалар учун) сиқиб берувчини, уни ташиб элтувчини ва у элтиб берилган кишини лаънатлади».

وَعَن ابنِ عُمَرَ قَالَ: مَنِ اشْتَرَى ثَوْبًا بِعَشَرَةِ دَرَاهِمَ وَفِيهِ دِرْهَمٌ حَرَامٌ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ لَهَ صَلَاةً مَا دَامَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَدْخَلَ أُصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَقَالَ صُمَّتَا إِنْ لَمْ يَكُنِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُهُ يَقُولُهُ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالْبَيْهَقِيُّ فِي شُعَبِ الْإِيمَانِ. وَقَالَ: إِسْنَادُهُ ضَعِيف

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim oʻn dirhamga bir kiyim sotib olsa-yu, uning (puli) ichida bir dirham harom boʻlsa, uni kiyib turganicha Alloh undan namozni qabul qilmaydi», dedi. Soʻng ikki barmogʻini quloqlariga tiqib: «Agar Nabiy ﷺdan buni eshitmagan boʻlsam, bu ikki qulogʻim kar boʻlsin!» dedi. Ahmad va Bayhaqiy «Shuʼab al-iymon»da rivoyat qilgan va: «Isnodi zaif», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким ўн дирҳамга бир кийим сотиб олса-ю, унинг (пули) ичида бир дирҳам ҳаром бўлса, уни кийиб турганича Аллоҳ ундан намозни қабул қилмайди», деди. Сўнг икки бармоғини қулоқларига тиқиб: «Агар Набий ﷺдан буни эшитмаган бўлсам, бу икки қулоғим кар бўлсин!» деди. Аҳмад ва Байҳақий «Шуъаб ал-иймон»да ривоят қилган ва: «Исноди заиф», деди.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْمُتَبَايِعَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ عَلَى صَاحِبِهِ مَا لَمْ يَتَّفَرَقَا إِلَّا بيع الْخِيَار» وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: «إِذَا تَبَايَعَ الْمُتَبَايِعَانِ فَكُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ مِنْ بَيْعِهِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونَ بَيْعُهُمَا عَنْ خِيَارٍ فَإِذَا كانَ بيعُهما عَن خيارٍ فقد وَجَبَ» وَفَى رِوَايَةٍ لِلتِّرْمِذِيِّ: «الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَخْتَارَا» . وَفِي الْمُتَّفَقِ عَلَيْهِ: " أَوْ يَقُولَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ: اخْتَرْ «بَدَلَ» أَوْ يختارا "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki savdolashuvchi savdolashganda, ularning har biri, ajralishmaguncha, oʻz savdosini (bekor qilishda) ixtiyorlidir; yoki ularning savdosi ixtiyor (sharti) bilan boʻlsa — agar savdolari ixtiyor bilan boʻlsa, savdo qatʼiy boʻlibdi», — dedilar. Ibn Abu Umar oʻz rivoyatida shuni qoʻshdi: Nofiʼ dediki: U (Ibn Umar) bir kishi bilan savdolashib, undan (savdoni) bekor qilmoqchi boʻlmasa, oʻrnidan turib, biroz yurar, soʻng yana uning oldiga qaytar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки савдолашувчи савдолашганда, уларнинг ҳар бири, ажралишмагунча, ўз савдосини (бекор қилишда) ихтиёрлидир; ёки уларнинг савдоси ихтиёр (шарти) билан бўлса — агар савдолари ихтиёр билан бўлса, савдо қатъий бўлибди», — дедилар. Ибн Абу Умар ўз ривоятида шуни қўшди: Нофиъ дедики: У (Ибн Умар) бир киши билан савдолашиб, ундан (савдони) бекор қилмоқчи бўлмаса, ўрнидан туриб, бироз юрар, сўнг яна унинг олдига қайтар эди.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُخْدَعُ فِي الْبُيُوعِ فَقَالَ: " إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ: لَا خلابة " فَكَانَ الرجل يَقُوله

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Men savdoda tez-tez aldanaman (firib yeyman)», — dedi. Paygʻambar ﷺ unga: «Sen biror narsani sotib olganingda, (sotuvchiga): ‹Aldash (firib) yoʻq (yaʼni uch kun ichida qaytarish huquqim bor)›, — degin», — deb maslahat berdi. U kishi shundan keyin shunday der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Мен савдода тез-тез алданаман (фириб ейман)», — деди. Пайғамбар ﷺ унга: «Сен бирор нарсани сотиб олганингда, (сотувчига): ‹Алдаш (фириб) йўқ (яъни уч кун ичида қайтариш ҳуқуқим бор)›, — дегин», — деб маслаҳат берди. У киши шундан кейин шундай дер эди.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمُزَابَنَةِ: أَنْ يَبِيع تمر حَائِطِهِ إِنْ كَانَ نَخْلًا بِتَمْرٍ كَيْلَا وَإِنْ كَانَ كرْماً أنْ يَبيعَه زبيبِ كَيْلَا أَوْ كَانَ وَعِنْدَ مُسْلِمٍ وَإِنْ كَانَ زَرْعًا أَنْ يَبِيعَهُ بِكَيْلِ طَعَامٍ نَهَى عَنْ ذلكَ كُله. مُتَّفق عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لَهُمَا: نَهَى عَنِ الْمُزَابَنَةِ قَالَ: " والمُزابنَة: أنْ يُباعَ مَا فِي رُؤوسِ النَّخلِ بتمْرٍ بكيلٍ مُسمَّىً إِنْ زادَ فعلي وَإِن نقص فعلي)

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. Muzobana — kishining bogʻidagi mevani, agar u xurmo boʻlsa, chamalab oʻlchovli quruq xurmoga sotishi; agar u uzum boʻlsa, chamalab oʻlchovli mayizga sotishi; agar u ekin boʻlsa, chamalab oʻlchovli donga sotishidir. U zot bularning barchasidan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. Музобана — кишининг боғидаги мевани, агар у хурмо бўлса, чамалаб ўлчовли қуруқ хурмога сотиши; агар у узум бўлса, чамалаб ўлчовли майизга сотиши; агар у экин бўлса, чамалаб ўлчовли донга сотишидир. У зот буларнинг барчасидан қайтардилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كَانُوا يَبْتَاعُونَ الطَّعَامَ فِي أَعلَى السُّوقِ فيبيعُونَه فِي مكانهِ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِهِ فِي مَكَانِهِ حَتَّى يَنْقِلُوهُ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد وَلم أَجِدهُ فِي الصَّحِيحَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar bozorning yuqori qismida taom (don) sotib olib, oʻsha joyning oʻzida sotar edilar. Bas, Rasululloh ﷺ ularni taomni oʻz joyidan koʻchirib olmaguncha oʻsha yerda sotishdan qaytardilar. Abu Dovud rivoyat qilgan, men uni «Sahihayn»da topmadim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар бозорнинг юқори қисмида таом (дон) сотиб олиб, ўша жойнинг ўзида сотар эдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ уларни таомни ўз жойидан кўчириб олмагунча ўша ерда сотишдан қайтардилар. Абу Довуд ривоят қилган, мен уни «Саҳиҳайн»да топмадим.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَلَقَّوُا السِّلَعَ حَتَّى يُهْبَطَ بهَا إِلى السُّوق»

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mollarni bozorga tushirilmagunicha (yoʻlda) qarshi olib chiqmanglar», dedilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молларни бозорга туширилмагунича (йўлда) қарши олиб чиқманглар», дедилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.

وَعَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَبِعِ الرَّجُلُ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ وَلَا يَخْطِبْ عَلَى خِطْبَةِ أَخِيهِ إِلَّا أنْ يأذَنَ لَهُ» . رَوَاهُ مُسلم

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kishi birodarining savdosi ustiga savdo qilmasin va birodarining sovchiligi ustiga sovchilik qilmasin, faqat (birodari) unga izn bersagina (mumkin)», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Киши биродарининг савдоси устига савдо қилмасин ва биродарининг совчилиги устига совчилик қилмасин, фақат (биродари) унга изн берсагина (мумкин)», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ وَكَانَ بَيْعًا يَتَبَايَعُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ كَانَ الرَّجُلُ يَبْتَاعُ الْجَزُورَ إِلَى أَنْ تُنتَجَ النَّاقةُ ثمَّ تُنتَجُ الَّتِي فِي بطنِها

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — ‹Habal ul-habala› deb atalgan savdodan qaytardi; bu — johiliyat davrida qilinadigan bir savdo turi edi. (Unda) kishi — hali tugʻilmagan, lekin (hozirgi) tuyaning tugʻadigan (boʻlasi)dan tugʻiladigan — urgʻochi tuyaning narxini toʻlar edi (yaʼni tuyaning bolasining bolasini sotib olar edi).Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — ‹Ҳабал ул-ҳабала› деб аталган савдодан қайтарди; бу — жоҳилият даврида қилинадиган бир савдо тури эди. (Унда) киши — ҳали туғилмаган, лекин (ҳозирги) туянинг туғадиган (бўласи)дан туғиладиган — урғочи туянинг нархини тўлар эди (яъни туянинг боласининг боласини сотиб олар эди).

وَعَنْهُ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَسْبِ الْفَحْلِ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ erkak (nasldor) hayvonni qochirish haqini olishdan qaytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эркак (наслдор) ҳайвонни қочириш ҳақини олишдан қайтардилар».

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسلم نهى عَن بيع الكالئ بالكالئ. رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ nasiyani nasiyaga (qarzni qarzga) sotishdan qaytardilar. Doraqutniy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ насияни насияга (қарзни қарзга) сотишдан қайтардилар. Дорақутний ривоят қилган.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: كُنْتُ أَبِيعُ الْإِبِلَ بالنقيع بِالدَّنَانِيرِ فآخذ مَكَانهَا الدارهم وأبيع بِالدَّرَاهِمِ فَآخُذُ مَكَانَهَا الدَّنَانِيرَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ: «لَا بَأْسَ أَنْ تَأْخُذَهَا بِسِعْرِ يَوْمِهَا مَا لَمْ تَفْتَرِقَا وَبَيْنَكُمَا شَيْءٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ والدارمي

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Baqiʼda tuyalarni sotardim. Goh dinorga sotib, dirham olardim, goh dirhamga sotib, dinor olardim. Bularning oʻrniga bularni olar, bularning oʻrniga bularni berar edim. Soʻng Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim, u zot Hafsaning uyida edilar. Men: «Yo Rasululloh, biroz shoshmang, sizdan soʻramoqchiman. Men Baqiʼda tuyalarni sotaman: goh dinorga sotib, dirham olaman, goh dirhamga sotib, dinor olaman. Bularning oʻrniga bularni olaman, bularning oʻrniga bularni beraman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Toki bir-biringizdan ajralmasdan turib, oʻrtangizda hech narsa (toʻlanmagan) qolmasa, ularni oʻsha kunning narxi bilan olishingda hech qanday gunoh yoʻq», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Бақиъда туяларни сотардим. Гоҳ динорга сотиб, дирҳам олардим, гоҳ дирҳамга сотиб, динор олардим. Буларнинг ўрнига буларни олар, буларнинг ўрнига буларни берар эдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим, у зот Ҳафсанинг уйида эдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бироз шошманг, сиздан сўрамоқчиман. Мен Бақиъда туяларни сотаман: гоҳ динорга сотиб, дирҳам оламан, гоҳ дирҳамга сотиб, динор оламан. Буларнинг ўрнига буларни оламан, буларнинг ўрнига буларни бераман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Токи бир-бирингиздан ажралмасдан туриб, ўртангизда ҳеч нарса (тўланмаган) қолмаса, уларни ўша куннинг нархи билан олишингда ҳеч қандай гуноҳ йўқ», дедилар.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنِ ابْتَاعَ نَخْلًا بَعْدَ أَنْ تُؤَبَّرَ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنِ ابْتَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ» . رَوَاهُ مُسلم وروى البُخَارِيّ الْمَعْنى الأول وَحده

Abdulloh (ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Agar kishi changlatilgan (chetilgan) xurmo daraxtlarini sotib olsa, meva — sotuvchiga tegishli(dir), magar xaridor (uni oʻziga boʻlishi)ni shart qilsa; va agar kishi mol-mulki boʻlgan bir qulni sotib olsa, (oʻsha) mol-mulk — sotuvchiga tegishli(dir), magar xaridor (uni oʻziga boʻlishi)ni shart qilsa», — dedilar.Абдуллоҳ (ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Агар киши чанглатилган (четилган) хурмо дарахтларини сотиб олса, мева — сотувчига тегишли(дир), магар харидор (уни ўзига бўлиши)ни шарт қилса; ва агар киши мол-мулки бўлган бир қулни сотиб олса, (ўша) мол-мулк — сотувчига тегишли(дир), магар харидор (уни ўзига бўлиши)ни шарт қилса», — дедилар.

وَعَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَن بيع الْوَلَاء وَعَن هِبته

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ozod qilingan qulning valosi (meros huquqi)ni sotish yoki hadya qilishdan qaytardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ озод қилинган қулнинг валоси (мерос ҳуқуқи)ни сотиш ёки ҳадя қилишдан қайтарди.