حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا صَخْرَةَ، يَذْكُرُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، وَأَبِي، بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى قَالاَ أُغْمِيَ عَلَى أَبِي مُوسَى وَأَقْبَلَتِ امْرَأَتُهُ أُمُّ عَبْدِ اللَّهِ تَصِيحُ بِرَنَّةٍ . قَالاَ ثُمَّ أَفَاقَ قَالَ أَلَمْ تَعْلَمِي - وَكَانَ يُحَدِّثُهَا - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَنَا بَرِيءٌ مِمَّنْ حَلَقَ وَسَلَقَ وَخَرَقَ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Muso hushidan ketdi; xotini Ummu Abdulloh esa (faryod bilan) ovozini koʻtarib, baqira boshladi. Soʻng (Abu Muso) hushiga keldi-da: «Bilmaysanmi?» dedi — va unga hadis aytdi —ki, Rasululloh ﷺ: «Men soch yulgan, ovozini koʻtarib baqirgan va (yoqa) yirtgan (ayol)dan bezorman», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Мусо ҳушидан кетди; хотини Умму Абдуллоҳ эса (фарёд билан) овозини кўтариб, бақира бошлади. Сўнг (Абу Мусо) ҳушига келди-да: «Билмайсанми?» деди — ва унга ҳадис айтди —ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен соч юлган, овозини кўтариб бақирган ва (ёқа) йиртган (аёл)дан безорман», дедилар.
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا أُصِيبَ عُمَرُ جَعَلَ صُهَيْبٌ يَقُولُ وَاأَخَاهْ . فَقَالَ لَهُ عُمَرُ يَا صُهَيْبُ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَيِّتَ لَيُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَىِّ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar (xanjar bilan) yaralanganda, Suhayb: «Voy birodarim!» deya boshladi. Shunda Umar unga: «Ey Suhayb! Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, marhum tiriklarning yigʻisi sababli azoblanadi›, deganlarini bilmadingmi?» dedi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар (ханжар билан) яраланганда, Суҳайб: «Вой биродарим!» дея бошлади. Шунда Умар унга: «Эй Суҳайб! Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, марҳум тирикларнинг йиғиси сабабли азобланади›, деганларини билмадингми?» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَهُ مِنْ، سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ
عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَعَثَهُ وَمُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ لَهُمَا " بَشِّرَا
وَيَسِّرَا وَعَلِّمَا وَلاَ تُنَفِّرَا " . وَأُرَاهُ قَالَ " وَتَطَاوَعَا " . قَالَ فَلَمَّا وَلَّى رَجَعَ أَبُو مُوسَى
فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهُمْ شَرَابًا مِنَ الْعَسَلِ يُطْبَخُ حَتَّى يَعْقِدَ وَالْمِزْرُ يُصْنَعُ مِنَ الشَّعِيرِ
فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ مَا أَسْكَرَ عَنِ الصَّلاَةِ فَهُوَ حَرَامٌ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uni va Muozni Yamanga yuborib, ularga: «(Odamlarga) xushxabar bering, yengillik koʻrsating, (din) oʻrgating, (ularni) nafratlantirmang», — dedilar. (Roviy) aytdiki, u zot: «Va bir-biringizga itoatda boʻling», — deganlar deb oʻylayman. U zot (qaytishga) yuz oʻgirgach, Abu Muso qaytib kelib: «Yo Rasululloh! Ularning asaldan tayyorlanadigan, quyuqlashguncha qaynatiladigan bir ichimligi bor; ‹mizr› esa arpadan tayyorlanadi», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Namozdan mast qiladigan har bir narsa haromdir», — dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ уни ва Муозни Яманга юбориб, уларга: «(Одамларга) хушхабар беринг, енгиллик кўрсатинг, (дин) ўргатинг, (уларни) нафратлантирманг», — дедилар. (Ровий) айтдики, у зот: «Ва бир-бирингизга итоатда бўлинг», — деганлар деб ўйлайман. У зот (қайтишга) юз ўгиргач, Абу Мусо қайтиб келиб: «Ё Расулуллоҳ! Уларнинг асалдан тайёрланадиган, қуюқлашгунча қайнатиладиган бир ичимлиги бор; ‹мизр› эса арпадан тайёрланади», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Намоздан маст қиладиган ҳар бир нарса ҳаромдир», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ أَبِي
خَلَفٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - عَنْ زَيْدِ بْنِ،
أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم وَمُعَاذًا إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ " ادْعُوَا النَّاسَ وَبَشِّرَا وَلاَ تُنَفِّرَا وَيَسِّرَا وَلاَ تُعَسِّرَا
" . قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفْتِنَا فِي شَرَابَيْنِ كُنَّا نَصْنَعُهُمَا بِالْيَمَنِ الْبِتْعُ وَهُوَ مِنَ الْعَسَلِ
يُنْبَذُ حَتَّى يَشْتَدَّ وَالْمِزْرُ وَهُوَ مِنَ الذُّرَةِ وَالشَّعِيرِ يُنْبَذُ حَتَّى يَشْتَدَّ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم قَدْ أُعْطِيَ جَوَامِعَ الْكَلِمِ بِخَوَاتِمِهِ فَقَالَ " أَنْهَى عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ أَسْكَرَ
عَنِ الصَّلاَةِ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni va Muozni Yamanga yuborib: «Odamlarni (haqqa) daʼvat qiling, xushxabar bering, (ularni) nafratlantirmang, yengillik koʻrsating, qiyinlashtirmang», — dedilar. Men: «Yo Rasululloh! Bizga Yamanda tayyorlaydigan ikkita ichimlik haqida fatvo bering: ‹bitʼ› — u asaldan boʻlib, kuchaygunicha (achitib) tayyorlanadi; va ‹mizr› — u joʻxori va arpadan boʻlib, kuchaygunicha (achitib) tayyorlanadi», — dedim. (Roviy) dedi: Rasululloh ﷺ ga qisqa lafzlar bilan keng maʼnolarni (jamlash qobiliyati) ato etilgan edi, shu sababli u zot: «Namozdan mast qiladigan har qanday mast qiluvchi narsadan (sizlarni) qaytaraman», — dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ва Муозни Яманга юбориб: «Одамларни (ҳаққа) даъват қилинг, хушхабар беринг, (уларни) нафратлантирманг, енгиллик кўрсатинг, қийинлаштирманг», — дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Бизга Яманда тайёрлайдиган иккита ичимлик ҳақида фатво беринг: ‹битъ› — у асалдан бўлиб, кучайгунича (ачитиб) тайёрланади; ва ‹мизр› — у жўхори ва арпадан бўлиб, кучайгунича (ачитиб) тайёрланади», — дедим. (Ровий) деди: Расулуллоҳ ﷺ га қисқа лафзлар билан кенг маъноларни (жамлаш қобилияти) ато этилган эди, шу сабабли у зот: «Намоздан маст қиладиган ҳар қандай маст қилувчи нарсадан (сизларни) қайтараман», — дедилар.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ،
قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا إِزَارًا غَلِيظًا مِمَّا يُصْنَعُ بِالْيَمَنِ وَكِسَاءً مِنَ الَّتِي
يُسَمُّونَهَا الْمُلَبَّدَةَ - قَالَ - فَأَقْسَمَتْ بِاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُبِضَ فِي
هَذَيْنِ الثَّوْبَيْنِ .
Abu Burda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Oishaning huzuriga kirdim. U bizga Yamanda toʻqiladigan dagʻal bir izor (belboʻgʻ kiyim) va ular «mulabbada» deb ataydigan turdan boʻlgan bir choponni olib chiqdi. Soʻng u Alloh nomi bilan qasam ichib: «Rasululloh ﷺ shu ikki kiyimda vafot etgan edilar», dedi.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Оишанинг ҳузурига кирдим. У бизга Яманда тўқиладиган дағал бир изор (белбўғ кийим) ва улар «мулаббада» деб атайдиган турдан бўлган бир чопонни олиб чиқди. Сўнг у Аллоҳ номи билан қасам ичиб: «Расулуллоҳ ﷺ шу икки кийимда вафот этган эдилар», деди.
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنِ
ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ ابْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ،
قَالَ أَخْرَجَتْ إِلَيْنَا عَائِشَةُ إِزَارًا وَكِسَاءً مُلَبَّدًا فَقَالَتْ فِي هَذَا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم . قَالَ ابْنُ حَاتِمٍ فِي حَدِيثِهِ إِزَارًا غَلِيظًا .
Abu Burda (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Oisha bizga bir izor va «mulabbad» chopon olib chiqib: «Rasululloh ﷺ ana shularda vafot etganlar», dedi. Ibn Hotim oʻz rivoyatida: «dagʻal izor», dedi.Абу Бурда (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Оиша бизга бир изор ва «мулаббад» чопон олиб чиқиб: «Расулуллоҳ ﷺ ана шуларда вафот этганлар», деди. Ибн Ҳотим ўз ривоятида: «дағал изор», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ أَبُو عَامِرٍ الأَشْعَرِيُّ، وَأَبُو كُرَيْبٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ - وَاللَّفْظُ
لأَبِي عَامِرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا فَرَغَ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ بَعَثَ أَبَا عَامِرٍ عَلَى جَيْشٍ إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقِيَ دُرَيْدَ بْنَ
الصِّمَّةِ فَقُتِلَ دُرَيْدٌ وَهَزَمَ اللَّهُ أَصْحَابَهُ فَقَالَ أَبُو مُوسَى وَبَعَثَنِي مَعَ أَبِي عَامِرٍ - قَالَ -
فَرُمِيَ أَبُو عَامِرٍ فِي رُكْبَتِهِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ بَنِي جُشَمٍ بِسَهْمٍ فَأَثْبَتَهُ فِي رُكْبَتِهِ فَانْتَهَيْتُ
إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا عَمِّ مَنْ رَمَاكَ فَأَشَارَ أَبُو عَامِرٍ إِلَى أَبِي مُوسَى فَقَالَ إِنَّ ذَاكَ قَاتِلِي تَرَاهُ
ذَلِكَ الَّذِي رَمَانِي . قَالَ أَبُو مُوسَى فَقَصَدْتُ لَهُ فَاعْتَمَدْتُهُ فَلَحِقْتُهُ فَلَمَّا رَآنِي وَلَّى عَنِّي
ذَاهِبًا فَاتَّبَعْتُهُ وَجَعَلْتُ أَقُولُ لَهُ أَلاَ تَسْتَحْيِي أَلَسْتَ عَرَبِيًّا أَلاَ تَثْبُتُ فَكَفَّ فَالْتَقَيْتُ أَنَا
وَهُوَ فَاخْتَلَفْنَا أَنَا وَهُوَ ضَرْبَتَيْنِ فَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ فَقَتَلْتُهُ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى أَبِي عَامِرٍ فَقُلْتُ
إِنَّ اللَّهَ قَدْ قَتَلَ صَاحِبَكَ . قَالَ فَانْزِعْ هَذَا السَّهْمَ فَنَزَعْتُهُ فَنَزَا مِنْهُ الْمَاءُ فَقَالَ يَا ابْنَ
أَخِي انْطَلِقْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْرِئْهُ مِنِّي السَّلاَمَ وَقُلْ لَهُ يَقُولُ لَكَ
أَبُو عَامِرٍ اسْتَغْفِرْ لِي . قَالَ وَاسْتَعْمَلَنِي أَبُو عَامِرٍ عَلَى النَّاسِ وَمَكَثَ يَسِيرًا ثُمَّ إِنَّهُ مَاتَ
فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي بَيْتٍ عَلَى سَرِيرٍ مُرْمَلٍ
وَعَلَيْهِ فِرَاشٌ وَقَدْ أَثَّرَ رِمَالُ السَّرِيرِ بِظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَنْبَيْهِ فَأَخْبَرْتُهُ
بِخَبَرِنَا وَخَبَرِ أَبِي عَامِرٍ وَقُلْتُ لَهُ قَالَ قُلْ لَهُ يَسْتَغْفِرْ لِي . فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ مِنْهُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعُبَيْدٍ أَبِي عَامِرٍ " . حَتَّى
رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ أَوْ مِنَ النَّاسِ
" . فَقُلْتُ وَلِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاسْتَغْفِرْ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ اغْفِرْ
لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ذَنْبَهُ وَأَدْخِلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُدْخَلاً كَرِيمًا " . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ إِحْدَاهُمَا لأَبِي
عَامِرٍ وَالأُخْرَى لأَبِي مُوسَى .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Hunayndan (jangidan) farogʻ topganlarida, Abu Omirni bir qoʻshin (boshligʻi qilib) Avtosga yubordilar. U Durayd ibn as-Simma bilan toʻqnashdi, Durayd oʻldirildi va Alloh uning ashoblarini magʻlub qildi. (Nabiy ﷺ) meni Abu Omir bilan birga yubordilar. Abu Omirning tizzasiga (oʻq) otildi — uni Banu Jusham (qabilasi)dan bir kishi oʻq bilan otib, (oʻqni) uning tizzasiga qadab oldi. Men uning oldiga yetib borib: ‹Ey amaki! Seni kim otdi?› dedim. Abu Omir Abu Musoga (Banu Jushamdagi otuvchiga) ishora qilib: ‹Ana oʻsha mening qotilim, uni koʻryapsanmi, meni oʻsha otdi›, dedi. Men uni (oʻldirishni) qasd qilib, uning ketidan yoʻl oldim va unga yetib oldim. U meni koʻrgach, mendan yuz oʻgirib qocha boshladi. Men uning ketidan tushib, unga: ‹Uyalmaysanmi? Sen arab emasmisan? Nega (qarshilik qilib) turmaysan?› deyverdim. Shunda u toʻxtadi, men bilan u uchrashdik va ikkalamiz ikki marta (qilich) urishdik. Men uni qilich bilan urib, oʻldirdim. Soʻng Abu Omirning oldiga qaytib: ‹Alloh sening sohibingni (dushmaningni) oʻldirdi›, dedim. U: ‹Mana bu oʻqni sugʻurib ol›, dedi. Men uni sugʻurib oldim, undan (yaradan) suv otilib chiqdi. Shunda u: ‹Ey jiyanim! Rasululloh ﷺ ning oldiga bor, u zotga mendan salom yetkaz va unga ayt: Abu Omir sizdan mening uchun magʻfirat soʻrashingizni iltimos qilyapti›, dedi. Abu Omir meni odamlarga (qoʻshinga boshliq qilib) tayinladi va u oz (vaqt) yashab, soʻng vafot etdi. Men Nabiy ﷺ ning oldiga qaytganimda, u zotning huzurlariga kirdim, u zot bir uyda chigʻanoqdan (toʻqilgan) soʻri ustida edilar, ustlarida (tagliklari) yotoq bor edi va soʻrining toʻqimasi Rasululloh ﷺ ning yelkalari va ikki yonlariga iz qoldirgan edi. Men u zotga oʻzimiz haqimizdagi va Abu Omir haqidagi xabarni aytib berdim va unga: ‹U: ‹Menga magʻfirat soʻrasin› dedi›, dedim. Shunda Rasululloh ﷺ suv soʻrab, undan tahorat oldilar, soʻng qoʻllarini koʻtarib: ‹Yo Alloh, bandang Abu Omirni magʻfirat qil›, dedilar, hatto men u zotning ikki qoʻltiqlarining oqligini koʻrdim. Soʻng: ‹Yo Alloh, uni qiyomat kuni xalqingdan — yoki odamlardan — koʻpidan ustun qil›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh! Men uchun ham magʻfirat soʻrang›, dedim. Shunda Nabiy ﷺ: ‹Yo Alloh, Abdulloh ibn Qaysning gunohini magʻfirat qil va uni qiyomat kuni mukarram (sharafli) kirish joyiga kirgaz›, dedilar». Abu Burda dedi: «Bu (ikki duo)ning biri Abu Omir uchun, ikkinchisi Abu Muso uchun edi».Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Ҳунайндан (жангидан) фароғ топганларида, Абу Омирни бир қўшин (бошлиғи қилиб) Автосга юбордилар. У Дурайд ибн ас-Симма билан тўқнашди, Дурайд ўлдирилди ва Аллоҳ унинг ашобларини мағлуб қилди. (Набий ﷺ) мени Абу Омир билан бирга юбордилар. Абу Омирнинг тиззасига (ўқ) отилди — уни Бану Жушам (қабиласи)дан бир киши ўқ билан отиб, (ўқни) унинг тиззасига қадаб олди. Мен унинг олдига етиб бориб: ‹Эй амаки! Сени ким отди?› дедим. Абу Омир Абу Мусога (Бану Жушамдаги отувчига) ишора қилиб: ‹Ана ўша менинг қотилим, уни кўряпсанми, мени ўша отди›, деди. Мен уни (ўлдиришни) қасд қилиб, унинг кетидан йўл олдим ва унга етиб олдим. У мени кўргач, мендан юз ўгириб қоча бошлади. Мен унинг кетидан тушиб, унга: ‹Уялмайсанми? Сен араб эмасмисан? Нега (қаршилик қилиб) турмайсан?› дейвердим. Шунда у тўхтади, мен билан у учрашдик ва иккаламиз икки марта (қилич) уришдик. Мен уни қилич билан уриб, ўлдирдим. Сўнг Абу Омирнинг олдига қайтиб: ‹Аллоҳ сенинг соҳибингни (душманингни) ўлдирди›, дедим. У: ‹Мана бу ўқни суғуриб ол›, деди. Мен уни суғуриб олдим, ундан (ярадан) сув отилиб чиқди. Шунда у: ‹Эй жияним! Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига бор, у зотга мендан салом етказ ва унга айт: Абу Омир сиздан менинг учун мағфират сўрашингизни илтимос қиляпти›, деди. Абу Омир мени одамларга (қўшинга бошлиқ қилиб) тайинлади ва у оз (вақт) яшаб, сўнг вафот этди. Мен Набий ﷺ нинг олдига қайтганимда, у зотнинг ҳузурларига кирдим, у зот бир уйда чиғаноқдан (тўқилган) сўри устида эдилар, устларида (тагликлари) ётоқ бор эди ва сўрининг тўқимаси Расулуллоҳ ﷺ нинг елкалари ва икки ёнларига из қолдирган эди. Мен у зотга ўзимиз ҳақимиздаги ва Абу Омир ҳақидаги хабарни айтиб бердим ва унга: ‹У: ‹Менга мағфират сўрасин› деди›, дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ сув сўраб, ундан таҳорат олдилар, сўнг қўлларини кўтариб: ‹Ё Аллоҳ, банданг Абу Омирни мағфират қил›, дедилар, ҳатто мен у зотнинг икки қўлтиқларининг оқлигини кўрдим. Сўнг: ‹Ё Аллоҳ, уни қиёмат куни халқингдан — ёки одамлардан — кўпидан устун қил›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ! Мен учун ҳам мағфират сўранг›, дедим. Шунда Набий ﷺ: ‹Ё Аллоҳ, Абдуллоҳ ибн Қайснинг гуноҳини мағфират қил ва уни қиёмат куни мукаррам (шарафли) кириш жойига киргаз›, дедилар». Абу Бурда деди: «Бу (икки дуо)нинг бири Абу Омир учун, иккинчиси Абу Мусо учун эди».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ أَبَانَ،
كُلُّهُمْ عَنْ حُسَيْنٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، - عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ يَحْيَى،
عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْنَا الْمَغْرِبَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم ثُمَّ قُلْنَا لَوْ جَلَسْنَا حَتَّى نُصَلِّيَ مَعَهُ الْعِشَاءَ - قَالَ - فَجَلَسْنَا فَخَرَجَ عَلَيْنَا
فَقَالَ " مَا زِلْتُمْ هَا هُنَا " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّيْنَا مَعَكَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ قُلْنَا نَجْلِسُ حَتَّى
نُصَلِّيَ مَعَكَ الْعِشَاءَ قَالَ " أَحْسَنْتُمْ أَوْ أَصَبْتُمْ " . قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَكَانَ
كَثِيرًا مِمَّا يَرْفَعُ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ " النُّجُومُ أَمَنَةٌ لِلسَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتِ النُّجُومُ أَتَى
السَّمَاءَ مَا تُوعَدُ وَأَنَا أَمَنَةٌ لأَصْحَابِي فَإِذَا ذَهَبْتُ أَتَى أَصْحَابِي مَا يُوعَدُونَ وَأَصْحَابِي
أَمَنَةٌ لأُمَّتِي فَإِذَا ذَهَبَ أَصْحَابِي أَتَى أُمَّتِي مَا يُوعَدُونَ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan shom namozini oʻqidik. Soʻng oʻzaro: ‹U zot bilan xufton namozini ham oʻqigunimizcha shu yerda oʻtirsak (qanday boʻlar edi)?› dedik. Shunday qilib oʻtirdik. Soʻng u zot oldimizga chiqib: ‹Hamon shu yerdamisizlar?› dedilar. Biz: ‹Yo Rasululloh! Siz bilan shom namozini oʻqigan edik, soʻng ‹Siz bilan xufton namozini ham oʻqigunimizcha oʻtiramiz› dedik›, dedik. U zot: ‹Yaxshi qildingiz› yoki ‹Toʻgʻri qildingiz›, dedilar.» (Roviy) dedi: «Soʻng u zot boshlarini osmonga koʻtardilar — u zot koʻp marta boshlarini osmonga koʻtarar edilar — va dedilar: ‹Yulduzlar osmon uchun omonlikdir. Yulduzlar yoʻq boʻlganda osmonga vaʼda qilingan narsa (qiyomat alomati) keladi. Men ashoblarim uchun omonlikman. Men ketganimda ashoblarimga vaʼda qilingan narsa keladi. Ashoblarim ummatim uchun omonlikdir. Ashoblarim ketganlarida ummatimga vaʼda qilingan narsa keladi.›»Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан шом намозини ўқидик. Сўнг ўзаро: ‹У зот билан хуфтон намозини ҳам ўқигунимизча шу ерда ўтирсак (қандай бўлар эди)?› дедик. Шундай қилиб ўтирдик. Сўнг у зот олдимизга чиқиб: ‹Ҳамон шу ердамисизлар?› дедилар. Биз: ‹Ё Расулуллоҳ! Сиз билан шом намозини ўқиган эдик, сўнг ‹Сиз билан хуфтон намозини ҳам ўқигунимизча ўтирамиз› дедик›, дедик. У зот: ‹Яхши қилдингиз› ёки ‹Тўғри қилдингиз›, дедилар.» (Ровий) деди: «Сўнг у зот бошларини осмонга кўтардилар — у зот кўп марта бошларини осмонга кўтарар эдилар — ва дедилар: ‹Юлдузлар осмон учун омонликдир. Юлдузлар йўқ бўлганда осмонга ваъда қилинган нарса (қиёмат аломати) келади. Мен ашобларим учун омонликман. Мен кетганимда ашобларимга ваъда қилинган нарса келади. Ашобларим умматим учун омонликдир. Ашобларим кетганларида умматимга ваъда қилинган нарса келади.›»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ،
أَنَّ عَوْنًا، وَسَعِيدَ بْنَ أَبِي بُرْدَةَ، حَدَّثَاهُ أَنَّهُمَا، شَهِدَا أَبَا بُرْدَةَ يُحَدِّثُ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ
عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَمُوتُ رَجُلٌ مُسْلِمٌ إِلاَّ أَدْخَلَ اللَّهُ مَكَانَهُ
النَّارَ يَهُودِيًّا أَوْ نَصْرَانِيًّا " . قَالَ فَاسْتَحْلَفَهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بِاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ
هُوَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَحَلَفَ لَهُ - قَالَ
- فَلَمْ يُحَدِّثْنِي سَعِيدٌ أَنَّهُ اسْتَحْلَفَهُ وَلَمْ يُنْكِرْ عَلَى عَوْنٍ قَوْلَهُ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Hech bir musulmon kishi vafot etmaydiki, magar Alloh uning oʻrniga doʻzaxga bir yahudiy yoki bir nasroniyni kiritadi», — dedilar. (Roviy) dedi: Shunda Umar ibn Abdulaziz unga Oʻzidan boshqa iloh yoʻq boʻlgan Alloh nomi bilan uch marta qasam ichirdiki, otasi unga buni Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilib bergan boʻlsin. (Roviy) dedi: U esa unga qasam ichdi. (Roviy) dedi: Said menga uning qasam ichirganini hadis qilib aytmadi, lekin Avnning soʻzini ham inkor etmadi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Ҳеч бир мусулмон киши вафот этмайдики, магар Аллоҳ унинг ўрнига дўзахга бир яҳудий ёки бир насронийни киритади», — дедилар. (Ровий) деди: Шунда Умар ибн Абдулазиз унга Ўзидан бошқа илоҳ йўқ бўлган Аллоҳ номи билан уч марта қасам ичирдики, отаси унга буни Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилиб берган бўлсин. (Ровий) деди: У эса унга қасам ичди. (Ровий) деди: Саид менга унинг қасам ичирганини ҳадис қилиб айтмади, лекин Авннинг сўзини ҳам инкор этмади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَبَلَةَ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ، حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ،
حَدَّثَنَا شَدَّادٌ أَبُو طَلْحَةَ الرَّاسِبِيُّ، عَنْ غَيْلاَنَ بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ
صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَجِيءُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاسٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ بِذُنُوبٍ أَمْثَالِ الْجِبَالِ
فَيَغْفِرُهَا اللَّهُ لَهُمْ وَيَضَعُهَا عَلَى الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى " . فِيمَا أَحْسِبُ أَنَا . قَالَ أَبُو رَوْحٍ
لاَ أَدْرِي مِمَّنِ الشَّكُّ . قَالَ أَبُو بُرْدَةَ فَحَدَّثْتُ بِهِ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَقَالَ أَبُوكَ حَدَّثَكَ هَذَا
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ نَعَمْ .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Qiyomat kuni musulmonlardan baʼzi odamlar togʻlar misol gunohlar bilan kelishadi, Alloh ularni ularga magʻfirat qiladi va (oʻsha gunohlarni) yahudiy va nasroniylarning ustiga qoʻyadi», — dedilar. (Roviy:) «Men shunday deb oʻylayman», (dedi). Abu Ravh: «Shubha kimdan kelganini bilmayman», — dedi. Abu Burda dedi: Men buni Umar ibn Abdulazizga rivoyat qildim. Shunda u: «Senga buni otang Nabiy ﷺ dan rivoyat qildimi?», — dedi. Men: «Ha», — dedim.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Қиёмат куни мусулмонлардан баъзи одамлар тоғлар мисол гуноҳлар билан келишади, Аллоҳ уларни уларга мағфират қилади ва (ўша гуноҳларни) яҳудий ва насронийларнинг устига қўяди», — дедилар. (Ровий:) «Мен шундай деб ўйлайман», (деди). Абу Равҳ: «Шубҳа кимдан келганини билмайман», — деди. Абу Бурда деди: Мен буни Умар ибн Абдулазизга ривоят қилдим. Шунда у: «Сенга буни отанг Набий ﷺ дан ривоят қилдими?», — деди. Мен: «Ҳа», — дедим.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا
الْقَاسِمُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي مُوسَى وَهْوَ فِي
بَيْتِ بِنْتِ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ فَعَطَسْتُ فَلَمْ يُشَمِّتْنِي وَعَطَسَتْ فَشَمَّتَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى أُمِّي
فَأَخْبَرْتُهَا فَلَمَّا جَاءَهَا قَالَتْ عَطَسَ عِنْدَكَ ابْنِي فَلَمْ تُشَمِّتْهُ وَعَطَسَتْ فَشَمَّتَّهَا . فَقَالَ
إِنَّ ابْنَكِ عَطَسَ فَلَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ فَلَمْ أُشَمِّتْهُ وَعَطَسَتْ فَحَمِدَتِ اللَّهَ فَشَمَّتُّهَا سَمِعْتُ رَسُولَ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَحَمِدَ اللَّهَ فَشَمِّتُوهُ فَإِنْ لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ
فَلاَ تُشَمِّتُوهُ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ni: ‹Sizlardan biringiz aksa urib, Allohga hamd aytsa, unga (rahm) tilanglar; agar Allohga hamd aytmasa, unga (rahm) tilamanglar›, deganlarini eshitganman.»Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни: ‹Сизлардан бирингиз акса уриб, Аллоҳга ҳамд айтса, унга (раҳм) тиланглар; агар Аллоҳга ҳамд айтмаса, унга (раҳм) тиламанглар›, деганларини эшитганман.»
وَحَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي مُوسَى " لَوْ رَأَيْتَنِي وَأَنَا أَسْتَمِعُ لِقِرَاءَتِكَ الْبَارِحَةَ لَقَدْ أُوتِيتَ مِزْمَارًا مِنْ مَزَامِيرِ آلِ دَاوُدَ " .
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Musoga: «Kechasi men sening tilovatingni tinglab turganimda meni koʻrganingda edi! Senga Dovud xonadonining nay (kabi yoqimli ovozlari)dan bir nay (yoqimli ovoz) ato etilgan», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Мусога: «Кечаси мен сенинг тиловатингни тинглаб турганимда мени кўрганингда эди! Сенга Довуд хонадонининг най (каби ёқимли овозлари)дан бир най (ёқимли овоз) ато этилган», дедилар.