وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: خَرَجَ زَمَنَ الشِّتَاءِ وَالْوَرَقُ يَتَهَافَتُ فَأَخَذَ بِغُصْنَيْنِ مِنْ شَجَرَةٍ قَالَ فَجَعَلَ ذَلِكَ الْوَرَقُ يَتَهَافَتُ قَالَ فَقَالَ: «يَا أَبَا ذَرٍّ» قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ: «إِنَّ العَبْد الْمُسلم ليصل الصَّلَاة يُرِيد بهَا وَجه الله فتهافت عَنهُ ذنُوبه كَمَا يتهافت هَذَا الْوَرَقُ عَنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ» . رَوَاهُ أَحْمَدُ
(Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺ bilan Madinaning Harrasida (toshli yerida) yurardim; oldimizdan Uhud koʻrindi. U zot: «Ey Abu Zarr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Menda mana shu Uhuddek oltin boʻlib, uning bir dinori — qarz uchun ajratib qoʻyadiganimdan boshqasi — mening oldimda uch (kun) oʻtgancha qolishi meni xursand qilmaydi; magar men uni Allohning bandalari (orasida) mana bunday, bunday va bunday — (qoʻllari bilan) oʻng, soʻl va orqa tomonlariga (ishora qilib) — taqsimlasam (xursand boʻlardim)», dedilar. Soʻng u zot yurib: «Mol-dunyosi koʻplar — Qiyomat kunida (savobi) ozlardir; magar mana bunday, bunday va bunday — oʻng, soʻl va orqasiga (sarflab) — deganlar bundan mustasno; ammo ular ozdir», dedilar. Soʻng u zot menga: «Joyingda (turaver), men kelguncha jilmagin», dedilar va tun qorongʻusida ketib, koʻzdan gʻoyib boʻldilar. Shunda men koʻtarilgan bir ovozni eshitdim va Paygʻambar ﷺga biror narsa boʻlmadimikan deb qoʻrqdim; u zotning oldilariga bormoqchi boʻldim, lekin u zotning menga: ‹Men kelguncha jilmagin› deganlari yodimga tushib, jilmadim — toki u zot oldimga keldilar. Men: «Yo Rasululloh, men bir ovoz eshitib, qoʻrqib ketdim», deb (boʻlganini) aytib berdim. U zot: «Sen uni eshitdingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «U — Jibril edi; u menga kelib: ‹Ummatingdan kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlsa, jannatga kiradi› dedi», dedilar. Men: «Garchi u zino qilgan, garchi oʻgʻrilik qilgan boʻlsa ham(mi)?» dedim. U zot: «Garchi u zino qilgan, garchi oʻgʻrilik qilgan boʻlsa ham», dedilar.(Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺ билан Мадинанинг Ҳаррасида (тошли ерида) юрардим; олдимиздан Уҳуд кўринди. У зот: «Эй Абу Зарр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Менда мана шу Уҳуддек олтин бўлиб, унинг бир динори — қарз учун ажратиб қўядиганимдан бошқаси — менинг олдимда уч (кун) ўтганча қолиши мени хурсанд қилмайди; магар мен уни Аллоҳнинг бандалари (орасида) мана бундай, бундай ва бундай — (қўллари билан) ўнг, сўл ва орқа томонларига (ишора қилиб) — тақсимласам (хурсанд бўлардим)», дедилар. Сўнг у зот юриб: «Мол-дунёси кўплар — Қиёмат кунида (савоби) озлардир; магар мана бундай, бундай ва бундай — ўнг, сўл ва орқасига (сарфлаб) — деганлар бундан мустасно; аммо улар оздир», дедилар. Сўнг у зот менга: «Жойингда (туравер), мен келгунча жилмагин», дедилар ва тун қоронғусида кетиб, кўздан ғойиб бўлдилар. Шунда мен кўтарилган бир овозни эшитдим ва Пайғамбар ﷺга бирор нарса бўлмадимикан деб қўрқдим; у зотнинг олдиларига бормоқчи бўлдим, лекин у зотнинг менга: ‹Мен келгунча жилмагин› деганлари ёдимга тушиб, жилмадим — токи у зот олдимга келдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен бир овоз эшитиб, қўрқиб кетдим», деб (бўлганини) айтиб бердим. У зот: «Сен уни эшитдингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «У — Жибрил эди; у менга келиб: ‹Умматингдан ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлса, жаннатга киради› деди», дедилар. Мен: «Гарчи у зино қилган, гарчи ўғрилик қилган бўлса ҳам(ми)?» дедим. У зот: «Гарчи у зино қилган, гарчи ўғрилик қилган бўлса ҳам», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا كَانَتْ عَلَيْكَ أُمَرَاءُ يُمِيتُونَ الصَّلَاةَ أَوْ قَالَ: يُؤَخِّرُونَ الصَّلَاةَ عَنْ وَقْتِهَا؟ قُلْتُ: فَمَا تَأْمُرُنِي؟ قَالَ: " صَلِّ الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَهَا مَعَهُمْ فَصَلِّ فَإِنَّهَا لَك نَافِلَة. رَوَاهُ مُسلم
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Sen ustingda namozni vaqtidan kechiktiradigan yoki namozni vaqtidan (chiqarib) oʻldiradigan amirlar boʻlsa, qanday yoʻl tutasan?» dedilar. Men: «Menga nimani buyurasiz?» dedim. U zot: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar uni ular bilan (jamoatda) topsang, (yana) oʻqi, zero u sen uchun nofila boʻladi», dedilar. Xalaf «vaqtidan» (degan soʻzni) zikr qilmadi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сен устингда намозни вақтидан кечиктирадиган ёки намозни вақтидан (чиқариб) ўлдирадиган амирлар бўлса, қандай йўл тутасан?» дедилар. Мен: «Менга нимани буюрасиз?» дедим. У зот: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар уни улар билан (жамоатда) топсанг, (яна) ўқи, зеро у сен учун нофила бўлади», дедилар. Халаф «вақтидан» (деган сўзни) зикр қилмади.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عُرِضَتْ عَلَيَّ أَعْمَالُ أُمَّتِي حَسَنُهَا وَسَيِّئُهَا فَوَجَدْتُ فِي محَاسِن أَعمالهَا الْأَذَى يماط عَن الطَّرِيق وَوَجَدْتُ فِي مَسَاوِئِ أَعْمَالِهَا النُّخَاعَةَ تَكُونُ فِي الْمَسْجِد لَا تدفن» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot: «Menga ummatimning amallari — yaxshisi-yu yomoni (barisi) koʻrsatildi. Shunda ularning yaxshi amallari ichida yoʻldan oziyat (beradigan narsa)ni olib tashlashni topdim, yomon amallari ichida esa masjidda koʻmilmay qolgan balgʻamni topdim», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот: «Менга умматимнинг амаллари — яхшиси-ю ёмони (бариси) кўрсатилди. Шунда уларнинг яхши амаллари ичида йўлдан озият (берадиган нарса)ни олиб ташлашни топдим, ёмон амаллари ичида эса масжидда кўмилмай қолган балғамни топдим», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ فِي الْأَرْضِ أَوَّلُ؟ قَالَ: «الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ» قَالَ: قُلْتُ: ثُمَّ أَيْ؟ قَالَ: «ثُمَّ الْمَسْجِدُ الْأَقْصَى» . قُلْتُ: كَمْ بَيْنَهُمَا؟ قَالَ: «أَرْبَعُونَ عَامًا ثُمَّ الْأَرْضُ لَكَ مَسْجِدٌ فَحَيْثُمَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلَاةُ فصل»
Abu Zarr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, dastlab qaysi masjid bunyod etilgan?» dedim. U zot: «Masjidul Harom», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng Masjidul Aqso», dedilar. Men: «Ularning orasi qancha?» dedim. U zot: «Qirq yil. Soʻng butun yer sen uchun namozgohdir, namoz vaqti kirsa, qayerda boʻlsang, oʻsha yerda namoz oʻqiyver», dedilar.Абу Зарр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, дастлаб қайси масжид бунёд этилган?» дедим. У зот: «Масжидул Ҳаром», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг Масжидул Ақсо», дедилар. Мен: «Уларнинг ораси қанча?» дедим. У зот: «Қирқ йил. Сўнг бутун ер сен учун намозгоҳдир, намоз вақти кирса, қаерда бўлсанг, ўша ерда намоз ўқийвер», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " لَا يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلًا عَلَى الْعَبْدِ وَهُوَ فِي صَلَاتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا الْتَفَتَ انْصَرَفَ عَنْهُ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَالدَّارِمِيُّ
Ahmad ibn Solih bizga Ibn Vahbdan rivoyat qildi. U dedi: Menga Yunus Ibn Shihobdan xabar berdi. U dedi: Said ibn al-Musayyabning majlisida Abul Ahvas bizga gapirib berayotganini eshitdim. U dedi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Banda namozida boʻlar ekan, oʻgirilib qaramagunicha Alloh azza va jalla unga marhamat ila yuzlanib turaveradi. Qachon u oʻgirilib qarasa, (Alloh) undan yuz oʻgiradi».Аҳмад ибн Солиҳ бизга Ибн Ваҳбдан ривоят қилди. У деди: Менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар берди. У деди: Саид ибн ал-Мусайябнинг мажлисида Абул Аҳвас бизга гапириб бераётганини эшитдим. У деди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Банда намозида бўлар экан, ўгирилиб қарамагунича Аллоҳ азза ва жалла унга марҳамат ила юзланиб тураверади. Қачон у ўгирилиб қараса, (Аллоҳ) ундан юз ўгиради».
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَلَا يَمْسَحِ الْحَصَى فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ» . رَوَاهُ أَحَمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيُّ وَابْنُ مَاجَه
Abu Zarr (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringiz namozga turganida mayda toshlarni silamasin, chunki rahmat unga roʻbaroʻ boʻladi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Muayqib, Ali ibn Abu Tolib, Huzayfa va Jobir ibn Abdullohdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan hadisdir. Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinishicha, ular namozda silashni makruh sanab: «Agar albatta qiladigan boʻlsang, bir marta (sila)», dedilar. Goʻyo ulardan bir martaga ruxsat (rivoyat) qilingan. Ilm ahlining oldida amal shunga muvofiqdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингиз намозга турганида майда тошларни силамасин, чунки раҳмат унга рўбарў бўлади», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Муайқиб, Али ибн Абу Толиб, Ҳузайфа ва Жобир ибн Абдуллоҳдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинишича, улар намозда силашни макруҳ санаб: «Агар албатта қиладиган бўлсанг, бир марта (сила)», дедилар. Гўё улардан бир мартага рухсат (ривоят) қилинган. Илм аҳлининг олдида амал шунга мувофиқдир.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَصْبَحَ بِآيَةٍ وَالْآيَةُ: (إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإنَّك أَنْت الْعَزِيز الْحَكِيم)
رَوَاهُ النَّسَائِيّ وَابْن مَاجَه
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir oyatni takrorlab, tong ottirdilar. U oyat: {Agar ularni azoblasang, bas, ular Sening bandalaringdir; agar ularni magʻfirat qilsang, bas, albatta Sen Oʻzing Aziz va Hakimdirsan} (Moida 118).Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир оятни такрорлаб, тонг оттирдилар. У оят: {Агар уларни азобласанг, бас, улар Сенинг бандаларингдир; агар уларни мағфират қилсанг, бас, албатта Сен Ўзинг Азиз ва Ҳакимдирсан} (Моида 118).
عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَتِ السَّادِسَةُ لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قَامَ بِنَا حَتَّى ذهب شطر اللَّيْل فَقلت: يارسول الله لَو نفلتنا قيام هَذِه اللَّيْلَة. قَالَ فَقَالَ: «إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا صَلَّى مَعَ الْإِمَامِ حَتَّى ينْصَرف حسب لَهُ قيام اللَّيْلَة» . قَالَ: فَلَمَّا كَانَت الرَّابِعَة لم يقم فَلَمَّا كَانَتِ الثَّالِثَةُ جَمَعَ أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ وَالنَّاسَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلَاحُ. قَالَ قُلْتُ: وَمَا الْفَلَاحُ؟ قَالَ: السَّحُورُ. ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا بَقِيَّةَ الشَّهْرِ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَالنَّسَائِيُّ وَرَوَى ابْنُ مَاجَهْ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّ التِّرْمِذِيَّ لَمْ يَذْكُرْ: ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا بَقِيَّة الشَّهْر
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazonda roʻza tutdik. U zot oydan biror narsa (qolguncha) bizga (kechasi) namozda turib bermadilar, hatto (oydan) yetti (kecha) qolguncha. Soʻngra kechaning uchdan biri oʻtguncha bizga (imom boʻlib) namoz oʻqib berdilar. Oltinchi (qolgan) kecha boʻlganda esa bizga namoz oʻqib bermadilar. Beshinchi (qolgan) kecha boʻlganda kechaning yarmi oʻtguncha bizga namoz oʻqib berdilar. Shunda men: «Yo Rasululloh! Koshki shu kechani toʻliq bizga nafl namoz oʻqib berganingizda», dedim. U zot: «Albatta, kishi imom bilan (namozni tugatib) qaytguncha namoz oʻqisa, unga bir kechalik qiyom (savobi) yoziladi», dedilar. Soʻngra toʻrtinchi (qolgan) kecha boʻlganda namoz oʻqib bermadilar. Uchinchi (qolgan) kecha boʻlganda ahli-oilasini, ayollarini va odamlarni toʻpladilar va biz najotdan (saharlikdan) quruq qolishimizdan qoʻrqquncha bizga namoz oʻqib berdilar. (Abu Zar) aytdi: Men: «Najot (falah) nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi. Soʻngra oyning qolgan (qismi)da bizga namoz oʻqib bermadilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазонда рўза тутдик. У зот ойдан бирор нарса (қолгунча) бизга (кечаси) намозда туриб бермадилар, ҳатто (ойдан) етти (кеча) қолгунча. Сўнгра кечанинг учдан бири ўтгунча бизга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар. Олтинчи (қолган) кеча бўлганда эса бизга намоз ўқиб бермадилар. Бешинчи (қолган) кеча бўлганда кечанинг ярми ўтгунча бизга намоз ўқиб бердилар. Шунда мен: «Ё Расулуллоҳ! Кошки шу кечани тўлиқ бизга нафл намоз ўқиб берганингизда», дедим. У зот: «Албатта, киши имом билан (намозни тугатиб) қайтгунча намоз ўқиса, унга бир кечалик қиём (савоби) ёзилади», дедилар. Сўнгра тўртинчи (қолган) кеча бўлганда намоз ўқиб бермадилар. Учинчи (қолган) кеча бўлганда аҳли-оиласини, аёлларини ва одамларни тўпладилар ва биз нажотдан (саҳарликдан) қуруқ қолишимиздан қўрққунча бизга намоз ўқиб бердилар. (Абу Зар) айтди: Мен: «Нажот (фалаҳ) нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди. Сўнгра ойнинг қолган (қисми)да бизга намоз ўқиб бермадилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلَامَى مِنْ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ فَكُلُّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةٌ وَكُلُّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةٌ وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيٌ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ رَكْعَتَانِ يَرْكَعُهُمَا من الضُّحَى» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Har biringizning har bir boʻgʻiningiz uchun har kuni ertalab sadaqa (lozim) boʻladi. Bas, har bir tasbeh sadaqadir, har bir tahmid sadaqadir, har bir tahlil sadaqadir, har bir takbir sadaqadir, yaxshilikka buyurish sadaqadir, yomonlikdan qaytarish sadaqadir. Bularning oʻrnini esa zuhoda (chosht vaqtida) oʻqiladigan ikki rakat (namoz) kifoya qiladi».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Ҳар бирингизнинг ҳар бир бўғинингиз учун ҳар куни эрталаб садақа (лозим) бўлади. Бас, ҳар бир тасбеҳ садақадир, ҳар бир таҳмид садақадир, ҳар бир таҳлил садақадир, ҳар бир такбир садақадир, яхшиликка буюриш садақадир, ёмонликдан қайтариш садақадир. Буларнинг ўрнини эса зуҳода (чошт вақтида) ўқиладиган икки ракат (намоз) кифоя қилади».
عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «مَا مِنْ رَجُلٍ يَكُونُ لَهُ إِبِلٌ أَوْ بَقَرٌ أَوْ غَنَمٌ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلَّا أَتَى بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أعظم مَا يكون وَأَسْمَنَهُ تَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا وَتَنْطِحُهُ بِقُرُونِهَا كُلَّمَا جَازَتْ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاس»
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta men u zot (Paygʻambar ﷺ)ning oldiga bordim va u zot: «Joni qoʻlida boʻlgan Allohga qasamki (yoki, ehtimol: ‹Oʻzidan boshqa haq maʼbud boʻlmagan Allohga qasamki›, — dedilar) — kimda tuya yoki sigir yoki qoʻy boʻlib, u ularning zakotini bermagan boʻlsa, oʻsha hayvonlar Qiyomat kuni — avvalgisidan koʻra kattaroq va semizroq holda — keltiriladi va ular uni tuyoqlari bilan bosib, shoxlari bilan suzadi; (bu hayvonlar davra (aylana) boʻlib keladi:) oxirgisi oʻz (galini) tugatganda, birinchisi yana boshlaydi — va bu azob Alloh odamlar orasida hukm chiqarib boʻlguncha davom etadi», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта мен у зот (Пайғамбар ﷺ)нинг олдига бордим ва у зот: «Жони қўлида бўлган Аллоҳга қасамки (ёки, эҳтимол: ‹Ўзидан бошқа ҳақ маъбуд бўлмаган Аллоҳга қасамки›, — дедилар) — кимда туя ёки сигир ёки қўй бўлиб, у уларнинг закотини бермаган бўлса, ўша ҳайвонлар Қиёмат куни — аввалгисидан кўра каттароқ ва семизроқ ҳолда — келтирилади ва улар уни туёқлари билан босиб, шохлари билан сузади; (бу ҳайвонлар давра (айлана) бўлиб келади:) охиргиси ўз (галини) тугатганда, биринчиси яна бошлайди — ва бу азоб Аллоҳ одамлар орасида ҳукм чиқариб бўлгунча давом этади», — дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَشْتَرِطُ عَلَيَّ: «أَنْ لَا تَسْأَلَ النَّاسَ شَيْئًا» قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: «وَلَا سَوْطَكَ إِنْ سَقَطَ مِنْكَ حَتَّى تنزل إِلَيْهِ فتأخذه» . رَوَاهُ أَحْمَدُ
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni chaqirib, menga: «Odamlardan hech narsa soʻramasligingni (shart qilaman)», deb shart qoʻydilar. Men: «Xoʻp», dedim. U zot: «Hatto qamching qoʻlingdan tushib qolsa ham, toki oʻzing tushib uni olguningcha (birovdan soʻrama)», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени чақириб, менга: «Одамлардан ҳеч нарса сўрамаслигингни (шарт қиламан)», деб шарт қўйдилар. Мен: «Хўп», дедим. У зот: «Ҳатто қамчинг қўлингдан тушиб қолса ҳам, токи ўзинг тушиб уни олгунингча (бировдан сўрама)», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: انْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ الْكَعْبَةِ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ: «هُمُ الْأَخْسَرُونَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ» فَقُلْتُ: فَدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَنْ هُمْ؟ قَالَ: " هُمُ الْأَكْثَرُونَ أَمْوَالًا إِلَّا مَنْ قَالَ: هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا مِنْ بَين يَدَيْهِ وَمن خَلفه وعني مينه وَعَن شِمَاله وَقَلِيل مَا هم "
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: men Nabiy ﷺ ning oldilariga keldim, u zot Kaʼba soyasida oʻtirgan edilar. Meni koʻrganlarida: «Kaʼbaning Robbiga qasamki, ular — eng ziyon koʻrguvchilardir», dedilar. (Abu Zarr) aytdi: men kelib oʻtirdim, biroq tinch oʻtirolmay turib: «Yo Rasululloh, otam-onam sizga fido boʻlsin, ular kimlar?» dedim. U zot: «Ular — moli eng koʻp boʻlganlardir, magar (molini) mana bunday, mana bunday va mana bunday — oldidan, ortidan, oʻngidan va chapidan (infoq qilib) sarflaganlar bundan mustasno; bundaylar esa ozdir. Tuya, sigir va qoʻyga ega boʻlib, ularning zakotini ado etmaydigan hech kim yoʻqki, magar (ular) qiyomat kuni boʻlganidan kattaroq va semizroq holda kelib, shoxlari bilan uni suzadi va tuyoqlari bilan bosib oʻtadi; oxirgisi tugagani sayin avvalgisi unga qaytadi — toki odamlar orasida hukm chiqarilgunga qadar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: мен Набий ﷺ нинг олдиларига келдим, у зот Каъба соясида ўтирган эдилар. Мени кўрганларида: «Каъбанинг Роббига қасамки, улар — энг зиён кўргувчилардир», дедилар. (Абу Зарр) айтди: мен келиб ўтирдим, бироқ тинч ўтиролмай туриб: «Ё Расулуллоҳ, отам-онам сизга фидо бўлсин, улар кимлар?» дедим. У зот: «Улар — моли энг кўп бўлганлардир, магар (молини) мана бундай, мана бундай ва мана бундай — олдидан, ортидан, ўнгидан ва чапидан (инфоқ қилиб) сарфлаганлар бундан мустасно; бундайлар эса оздир. Туя, сигир ва қўйга эга бўлиб, уларнинг закотини адо этмайдиган ҳеч ким йўқки, магар (улар) қиёмат куни бўлганидан каттароқ ва семизроқ ҳолда келиб, шохлари билан уни сузади ва туёқлари билан босиб ўтади; охиргиси тугагани сайин аввалгиси унга қайтади — токи одамлар орасида ҳукм чиқарилгунга қадар», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ أَنَّهُ اسْتَأْذَنَ عَلَى عُثْمَانَ فَأَذِنَ لَهُ وَبِيَدِهِ عَصَاهُ فَقَالَ عُثْمَانُ: يَا كَعْبُ إِنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ تُوُفِّيَ وَتَرَكَ مَالًا فَمَا تَرَى فِيهِ؟ فَقَالَ: إِنْ كَانَ يَصِلُ فِيهِ حَقَّ اللَّهِ فَلَا بَأْسَ عَلَيْهِ. فَرَفَعَ أَبُو ذَرٍّ عَصَاهُ فَضَرَبَ كَعْبًا وَقَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «مَا أُحِبُّ لَوْ أَنَّ لِي هَذَا الْجَبَلَ ذَهَبًا أُنْفِقُهُ وَيُتَقَبَّلُ مِنِّي أَذَرُ خَلْفِي مِنْهُ سِتَّ أَوَاقِيَّ» . أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ يَا عُثْمَانُ أَسَمِعْتَهُ؟ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. قَالَ: نعم. رَوَاهُ أَحْمد
Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Zar Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu) huzuriga kirishga izn soʻrab keldi, u izn berdi, qoʻlida esa hassasi bor edi. Usmon (roziyallohu anhu): «Ey Kaʼb, Abdurrahmon vafot etdi va mol qoldirdi. Bu haqda nima deysan?» dedi. U: «Agar u undan Allohning haqqini ado etib turgan boʻlsa, unga zarar yoʻq», dedi. Shunda Abu Zar hassasini koʻtarib, Kaʼbga urdi va: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Menda mana shu togʻ oltin boʻlsayu, uni Alloh yoʻlida sarflasam va u mendan qabul qilinsa, ammo undan orqamda olti oqiya qoldirishimni yoqtirmayman›, deganlarini eshitganman», dedi. «Allohni oʻrtaga qoʻyib soʻrayman, ey Usmon, buni eshitganmiding?» dedi — uch marta. U: «Ha», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Зар Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу) ҳузурига киришга изн сўраб келди, у изн берди, қўлида эса ҳассаси бор эди. Усмон (розияллоҳу анҳу): «Эй Каъб, Абдурраҳмон вафот этди ва мол қолдирди. Бу ҳақда нима дейсан?» деди. У: «Агар у ундан Аллоҳнинг ҳаққини адо этиб турган бўлса, унга зарар йўқ», деди. Шунда Абу Зар ҳассасини кўтариб, Каъбга урди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Менда мана шу тоғ олтин бўлсаю, уни Аллоҳ йўлида сарфласам ва у мендан қабул қилинса, аммо ундан орқамда олти оқия қолдиришимни ёқтирмайман›, деганларини эшитганман», деди. «Аллоҳни ўртага қўйиб сўрайман, эй Усмон, буни эшитганмидинг?» деди — уч марта. У: «Ҳа», деди.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهٍ طليق» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Menga Nabiy ﷺ: «Yaxshilikdan hech narsani kichik (arzimas) deb sanama, hatto u birodaringni ochiq yuz bilan kutib olishing boʻlsa ham», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Менга Набий ﷺ: «Яхшиликдан ҳеч нарсани кичик (арзимас) деб санама, ҳатто у биродарингни очиқ юз билан кутиб олишинг бўлса ҳам», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيك صَدَقَة وأمرك بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَة ن وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ وَنَصْرُكَ الرَّجُلَ الرَّدِيءَ الْبَصَرِ لَكَ صَدَقَةٌ وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَ وَالْعَظْمَ عَن الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَقَالَ: هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Birodaring yuziga tabassum qilishing — sen uchun sadaqadir; yaxshilikka buyurishing va yomonlikdan qaytarishing — sadaqadir; adashgan yerda kishiga yoʻl koʻrsatishing — sen uchun sadaqadir; koʻzi ojiz kishiga (yoʻlni) koʻrib berishing — sen uchun sadaqadir; yoʻldan toshni, tikanni va suyakni olib tashlashing — sen uchun sadaqadir; oʻz chelagingdan birodaringning chelagiga (suv) quyib berishing — sen uchun sadaqadir», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu bobda Ibn Masʼud, Jobir, Huzayfa, Oisha va Abu Hurayradan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan, gʻaribdir.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биродаринг юзига табассум қилишинг — сен учун садақадир; яхшиликка буюришинг ва ёмонликдан қайтаришинг — садақадир; адашган ерда кишига йўл кўрсатишинг — сен учун садақадир; кўзи ожиз кишига (йўлни) кўриб беришинг — сен учун садақадир; йўлдан тошни, тиканни ва суякни олиб ташлашинг — сен учун садақадир; ўз челагингдан биродарингнинг челагига (сув) қуйиб беришинг — сен учун садақадир», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу бобда Ибн Масъуд, Жобир, Ҳузайфа, Оиша ва Абу Ҳурайрадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан, ғарибдир.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «ثَلَاثَةٌ يُحِبُّهُمُ اللَّهُ وَثَلَاثَةٌ يُبْغِضُهُمُ اللَّهُ فَأَمَّا الَّذِينَ يُحِبُّهُمُ اللَّهُ فَرَجُلٌ أَتَى قَوْمًا فَسَأَلَهُمْ بِاللَّه وَلم يسألهم بِقرَابَة بَيْنَهُ وَبَيْنَهُمْ فَمَنَعُوهُ فَتَخَلَّفَ رَجُلٌ بِأَعْيَانِهِمْ فَأَعْطَاهُ سِرًّا لَا يَعْلَمُ بِعَطِيَّتِهِ إِلَّا اللَّهُ وَالَّذِي أَعْطَاهُ وَقَوْمٌ سَارُوا لَيْلَتَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ النَّوْمُ أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِمَّا يُعْدَلُ بِهِ فَوَضَعُوا رُءُوسَهُمْ فَقَامَ يَتَمَلَّقُنِي وَيَتْلُو آيَاتِي وَرَجُلٌ كَانَ فِي سَرِيَّة فلقي الْعَدو فهزموا وَأَقْبل بِصَدْرِهِ حَتَّى يُقْتَلَ أَوْ يُفْتَحَ لَهُ وَالثَّلَاثَةُ الَّذِينَ يُبْغِضُهُمُ اللَّهُ الشَّيْخُ الزَّانِي وَالْفَقِيرُ الْمُخْتَالُ والغني الظلوم» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Alloh sevadigan uch (toifa) bor va Alloh yomon koʻradigan uch (toifa) bor. Alloh sevadiganlar: bir qavm oldiga kelib, ulardan oʻzi bilan ular oʻrtasidagi qarindoshlik tufayli emas, balki Alloh haqqi-hurmati soʻragan, lekin ular bermagan, soʻng ularning ortidan bir kishi qolib, unga (Allohdan) boshqa hech kim — bergani ham, oluvchidan boshqa — bilmaydigan tarzda yashirin bergan kishi; hamda bir qavm boʻlib, kechasi yurib, uyqu ular uchun har qanday narsadan suyukliroq boʻlganida toʻxtab, boshlarini (yerga) qoʻyganlarida, ulardan biri turib Meni ulugʻlab, Mening oyatlarimni tilovat qilgan (qavm); yana biror sariyya (harbiy guruh)da boʻlib, dushmanga roʻbaroʻ kelganida (hamrohlari) magʻlub boʻlsa-da, oʻldirilguncha yoki gʻalaba unga nasib boʻlguncha koʻksi bilan (oldinga) intilgan kishi. Alloh yomon koʻradigan uch (toifa) esa: zino qiluvchi qari, manmanlik qiluvchi kambagʻal va zolim boy», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Shaybon ham Mansurdan shunga oʻxshash rivoyat qilgan va bu Abu Bakr ibn Ayyoshning hadisidan koʻra sahihroqdir.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Аллоҳ севадиган уч (тоифа) бор ва Аллоҳ ёмон кўрадиган уч (тоифа) бор. Аллоҳ севадиганлар: бир қавм олдига келиб, улардан ўзи билан улар ўртасидаги қариндошлик туфайли эмас, балки Аллоҳ ҳаққи-ҳурмати сўраган, лекин улар бермаган, сўнг уларнинг ортидан бир киши қолиб, унга (Аллоҳдан) бошқа ҳеч ким — бергани ҳам, олувчидан бошқа — билмайдиган тарзда яширин берган киши; ҳамда бир қавм бўлиб, кечаси юриб, уйқу улар учун ҳар қандай нарсадан суюклироқ бўлганида тўхтаб, бошларини (ерга) қўйганларида, улардан бири туриб Мени улуғлаб, Менинг оятларимни тиловат қилган (қавм); яна бирор сарийя (ҳарбий гуруҳ)да бўлиб, душманга рўбарў келганида (ҳамроҳлари) мағлуб бўлса-да, ўлдирилгунча ёки ғалаба унга насиб бўлгунча кўкси билан (олдинга) интилган киши. Аллоҳ ёмон кўрадиган уч (тоифа) эса: зино қилувчи қари, манманлик қилувчи камбағал ва золим бой», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Шайбон ҳам Мансурдан шунга ўхшаш ривоят қилган ва бу Абу Бакр ибн Айёшнинг ҳадисидан кўра саҳиҳроқдир.
عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يُنْفِقُ مِنْ كُلِّ مَالٍ لَهُ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا اسْتَقْبَلَتْهُ حَجَبَةُ الْجَنَّةِ كُلُّهُمْ يَدْعُوهُ إِلَى مَا عِنْدَهُ» . قُلْتُ: وَكَيْفَ ذَلِكَ؟ قَالَ: «إِنْ كَانَتْ إِبِلًا فَبَعِيرَيْنِ وَإِنْ كَانَت بقرة فبقرتين» . رَوَاهُ النَّسَائِيّ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har qanday musulmon banda oʻzining har turdagi molidan bir juftini Alloh yoʻlida sarflasa, jannat qorovullarining barchasi uni oʻzlaridagi (savob)ga chaqirib qarshi oladi», dedilar. «Bu qanday boʻladi?» deb soʻradim. U zot: «Agar tuya boʻlsa, ikkita tuya; agar sigir boʻlsa, ikkita sigir (sarflasa shunday boʻladi)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар қандай мусулмон банда ўзининг ҳар турдаги молидан бир жуфтини Аллоҳ йўлида сарфласа, жаннат қоровулларининг барчаси уни ўзларидаги (савоб)га чақириб қарши олади», дедилар. «Бу қандай бўлади?» деб сўрадим. У зот: «Агар туя бўлса, иккита туя; агар сигир бўлса, иккита сигир (сарфласа шундай бўлади)», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةً فَأكْثر ماءها وتعاهد جيرانك» . رَوَاهُ مُسلم
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shoʻrva pishirsang, uning suvini koʻproq qil va qoʻshnilaringdan xabar ol», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шўрва пиширсанг, унинг сувини кўпроқ қил ва қўшниларингдан хабар ол», дедилар. Муслим ривоят қилган.
قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا أَبَا ذَرٍّ إِذَا صُمْتَ مِنَ الشَّهْرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَصُمْ ثَلَاثَ عَشْرَةَ وَأَرْبَعَ عَشْرَةَ وَخَمْسَ عَشْرَةَ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيّ وَالنَّسَائِيّ
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zarr, oydan uch kun roʻza tutsang, oʻn uchinchi, oʻn toʻrtinchi va oʻn beshinchi (kunlari) roʻza tutgin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Qatoda, Abdulloh ibn Amr, Qurra ibn Iyos al-Muzaniy, Abdulloh ibn Masʼud, Abu Aqrab, Ibn Abbos, Oisha, Qatoda ibn Milhon, Usmon ibn Abil Os va Jarirdan ham (hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarr hadisi hasan hadisdir. Baʼzi hadislarda: «Kim har oydan uch kun roʻza tutsa, butun yilni roʻza tutgan kishidek boʻladi», deb rivoyat qilingan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зарр, ойдан уч кун рўза тутсанг, ўн учинчи, ўн тўртинчи ва ўн бешинчи (кунлари) рўза тутгин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Қатода, Абдуллоҳ ибн Амр, Қурра ибн Иёс ал-Музаний, Абдуллоҳ ибн Масъуд, Абу Ақраб, Ибн Аббос, Оиша, Қатода ибн Милҳон, Усмон ибн Абил Ос ва Жарирдан ҳам (ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абу Зарр ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Баъзи ҳадисларда: «Ким ҳар ойдан уч кун рўза тутса, бутун йилни рўза тутган кишидек бўлади», деб ривоят қилинган.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى: مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وأزيد وَمن جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فجزاء سَيِّئَة مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَمِنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً وَمَنْ لَقِيَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطِيئَةً لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَقِيتُهُ بِمِثْلِهَا مَغْفِرَةً ". رَوَاهُ مُسلم
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh tabaraka va taolo aytadi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻn barobari, undan ham koʻprogʻi bordir. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi shu yomonlikning oʻzichadir yoki kechiraman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshib boraman. Kim Menga yer toʻlasi xato bilan, ammo Menga hech narsani sherik qilmagan holda uchrashsa, Men unga shuncha magʻfirat bilan uchrashaman›», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ табарака ва таоло айтади: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўн баробари, ундан ҳам кўпроғи бордир. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси шу ёмонликнинг ўзичадир ёки кечираман. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошиб бораман. Ким Менга ер тўласи хато билан, аммо Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда учрашса, Мен унга шунча мағфират билан учрашаман›», дедилар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْكَلَامِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: " مَا اصْطَفَى اللَّهُ لِمَلَائِكَتِهِ: سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ". رَوَاهُ مُسلم
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi kalom afzalroq?» deb soʻraldi. U zot: «Alloh oʻz farishtalari uchun tanlagan (kalom): ‹Subhanallohi va bihamdih›», dedilar. Muslim rivoyat qilgan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси калом афзалроқ?» деб сўралди. У зот: «Аллоҳ ўз фаришталари учун танлаган (калом): ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳ›», дедилар. Муслим ривоят қилган.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: " يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلَّا مَنْ هَدَيْتُ فَاسْأَلُونِي الْهُدَى أَهْدِكُمْ وَكُلُّكُمْ فُقَرَاءُ إِلَّا مَنْ أَغْنَيْتُ فَاسْأَلُونِي أُرْزَقْكُمْ وَكُلُّكُمْ مُذْنِبٌ إِلَّا مَنْ عَافَيْتُ فَمَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ أَنِّي ذُو قُدْرَةٍ عَلَى الْمَغْفِرَةِ فَاسْتَغْفَرَنِي غَفَرْتُ لَهُ وَلَا أُبَالِي وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْ عبَادي مَا زَاد فِي ملكي جنَاح بعوضةولو أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا عَلَى أَشْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي جَنَاحَ بَعُوضَةٍ. وَلَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَحَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلَ كُلُّ إِنْسَانٍ مِنْكُمْ مَا بَلَغَتْ أُمْنِيَّتُهُ فَأَعْطَيْتُ كُلَّ سَائِلٍ مِنْكُمْ مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي إِلَّا كَمَا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ مَرَّ بِالْبَحْرِ فَغَمَسَ فِيهِ إِبْرَةً ثُمَّ رَفَعَهَا ذَلِكَ بِأَنِّي جَوَادٌ مَاجِدٌ أَفْعَلُ مَا أُرِيدُ عَطَائِي كَلَامٌ وَعَذَابِي كَلَامٌ إِنَّمَا أَمْرِي لِشَيْءٍ إِذَا أَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ لَهُ (كُنْ فَيَكُونُ)
رَوَاهُ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيّ وَابْن مَاجَه
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo aytadi: ‹Ey bandalarim! Men hidoyat qilganimdan boshqa barchangiz adashgansiz, bas, Mendan hidoyat soʻranglar — sizlarni hidoyat qilaman. Men boy qilganimdan boshqa barchangiz faqirsiz, bas, Mendan soʻranglar — sizlarga rizq beraman. Men ofiyat berganimdan boshqa barchangiz gunohkorsiz. Sizlardan kim Mening magʻfirat qilishga qodir ekanimni bilib, Mendan magʻfirat soʻrasa, Men unga magʻfirat qilaman va parvo qilmayman. Agar avvalingiz-yu oxiringiz, tirigingiz-u oʻligingiz, hoʻligingiz-u qurugʻingiz Mening bandalarimdan eng taqvodor bandaning qalbi misolida (taqvoda) birlashsangiz ham, bu Mening mulkimga chivinning qanotichalik narsa qoʻshmaydi. Agar avvalingiz-yu oxiringiz, tirigingiz-u oʻligingiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz Mening bandalarimdan eng badbaxt bandaning qalbi misolida birlashsangiz ham, bu Mening mulkimdan chivinning qanotichalik narsa kamaytirmaydi. Agar avvalingiz-yu oxiringiz, tirigingiz-u oʻligingiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz bitta maydonda birlashib, har bir insoningiz orzusi yetgan narsani Mendan soʻrasa va Men sizlardan har bir soʻrovchiga soʻraganini bersam ham, bu Mening mulkimdan faqat biringiz dengizga oʻtib, unga igna botirib, soʻng uni koʻtarib olgani kabigina kamaytiradi. Bu shuning uchunki, Men saxiy va ulugʻvorman, istaganimni qilaman. Mening ato qilishim — soʻzdir, azoblashim ham — soʻzdir. Bir narsani iroda qilsam, ishim faqat unga ‹Boʻl!› deyishimdir, bas, u boʻladi›», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasandir. Baʼzilar bu hadisni Shahr ibn Havshabdan, u Maʼdiykaribdan, u Abu Zarrdan, u Paygʻambar ﷺdan shu kabi rivoyat qilganlar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло айтади: ‹Эй бандаларим! Мен ҳидоят қилганимдан бошқа барчангиз адашгансиз, бас, Мендан ҳидоят сўранглар — сизларни ҳидоят қиламан. Мен бой қилганимдан бошқа барчангиз фақирсиз, бас, Мендан сўранглар — сизларга ризқ бераман. Мен офият берганимдан бошқа барчангиз гуноҳкорсиз. Сизлардан ким Менинг мағфират қилишга қодир эканимни билиб, Мендан мағфират сўраса, Мен унга мағфират қиламан ва парво қилмайман. Агар аввалингиз-ю охирингиз, тиригингиз-у ўлигингиз, ҳўлигингиз-у қуруғингиз Менинг бандаларимдан энг тақводор банданинг қалби мисолида (тақвода) бирлашсангиз ҳам, бу Менинг мулкимга чивиннинг қанотичалик нарса қўшмайди. Агар аввалингиз-ю охирингиз, тиригингиз-у ўлигингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз Менинг бандаларимдан энг бадбахт банданинг қалби мисолида бирлашсангиз ҳам, бу Менинг мулкимдан чивиннинг қанотичалик нарса камайтирмайди. Агар аввалингиз-ю охирингиз, тиригингиз-у ўлигингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз битта майдонда бирлашиб, ҳар бир инсонингиз орзуси етган нарсани Мендан сўраса ва Мен сизлардан ҳар бир сўровчига сўраганини берсам ҳам, бу Менинг мулкимдан фақат бирингиз денгизга ўтиб, унга игна ботириб, сўнг уни кўтариб олгани кабигина камайтиради. Бу шунинг учунки, Мен сахий ва улуғворман, истаганимни қиламан. Менинг ато қилишим — сўздир, азоблашим ҳам — сўздир. Бир нарсани ирода қилсам, ишим фақат унга ‹Бўл!› дейишимдир, бас, у бўлади›», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Баъзилар бу ҳадисни Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Маъдийкарибдан, у Абу Заррдан, у Пайғамбар ﷺдан шу каби ривоят қилганлар.
وَعَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى لَيَغْفِرُ لِعَبْدِهِ مَا لَمْ يَقَعِ الْحِجَابُ» . قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْحِجَابُ؟ قَالَ: «أَنْ تَمُوتَ النَّفْسُ وَهِيَ مُشْرِكَةٌ»
رَوَى الْأَحَادِيثَ الثَّلَاثَةَ أَحْمَدُ وَرَوَى الْبَيْهَقِيُّ الْأَخِيرَ فِي كِتَابِ الْبَعْثُ والنشور
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo bandasini, toki oʻrtaga parda tushmaguncha, magʻfirat qilaveradi», dedilar. ‹Ey Allohning Rasuli, parda nima?›, dedilar. U zot: «Jonning mushrik holida oʻlishidir», dedilar. Ahmad rivoyat qilgan.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло бандасини, токи ўртага парда тушмагунча, мағфират қилаверади», дедилар. ‹Эй Аллоҳнинг Расули, парда нима?›, дедилар. У зот: «Жоннинг мушрик ҳолида ўлишидир», дедилар. Аҳмад ривоят қилган.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُوَيْسٍ قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، قِيلَ: أَيُّ الأَعْمَالِ خَيْرٌ؟ قَالَ: إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِهِ، قِيلَ: فَأَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: أَغْلاَهَا ثَمَنًا، وَأَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا، قَالَ: أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَسْتَطِعْ بَعْضَ الْعَمَلِ؟ قَالَ: فَتُعِينُ ضَائِعًا، أَوْ تَصْنَعُ لأَخْرَقَ، قَالَ: أَفَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ؟ قَالَ: تَدَعُ النَّاسَ مِنَ الشَّرِّ، فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ تَصَدَّقُ بِهَا عَلَى نَفْسِكَ.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ dan: «Qaysi amal eng afzal?» — deb soʻradim. U zot: «Allohga iymon keltirish va Uning yoʻlida jihod qilish», — deb javob berdilar. Soʻng men: «Qaysi (qul) ozod qilish eng afzal?» — dedim. U zot: «Eng qimmatli va xojasi uchun eng sevimli (qul)ni ozod qilish», — dedilar. Men: «Agar buni qilishga qurbim yetmasa-chi?» — dedim. U zot: «(Unda) ojizga yordam ber, yoki oʻzi (ish) qila olmaydigan kishi uchun yaxshilik qil», — dedilar. Men: «Agar buni (ham) qila olmasam-chi?» — dedim. U zot: «(Unda) odamlarga zarar yetkazishdan tiyil — chunki bu — oʻzing uchun sadaqa (savob) hisoblanadi», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ дан: «Қайси амал энг афзал?» — деб сўрадим. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Унинг йўлида жиҳод қилиш», — деб жавоб бердилар. Сўнг мен: «Қайси (қул) озод қилиш энг афзал?» — дедим. У зот: «Энг қимматли ва хожаси учун энг севимли (қул)ни озод қилиш», — дедилар. Мен: «Агар буни қилишга қурбим етмаса-чи?» — дедим. У зот: «(Унда) ожизга ёрдам бер, ёки ўзи (иш) қила олмайдиган киши учун яхшилик қил», — дедилар. Мен: «Агар буни (ҳам) қила олмасам-чи?» — дедим. У зот: «(Унда) одамларга зарар етказишдан тийил — чунки бу — ўзинг учун садақа (савоб) ҳисобланади», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ: حَدَّثَنِي مَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، عَنْ وَاصِلٍ مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَُرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قِيلَ: يَا رَسُولَ اللهِ، ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالأُجُورِ، يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي، وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ، وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ، قَالَ: أَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ مَا تَصَدَّقُونَ؟ إِنَّ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ وَتَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً، وَبُضْعُ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ، قِيلَ: فِي شَهْوَتِهِ صَدَقَةٌ؟ قَالَ: لَوْ وُضِعَ فِي الْحَرَامِ، أَلَيْسَ كَانَ عَلَيْهِ وِزْرٌ؟ ذَلِكَ إِنْ وَضَعَهَا فِي الْحَلاَلِ كَانَ لَهُ أَجْرٌ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning sahobalaridan baʼzi kishilar Nabiy ﷺ ga: «Yo Rasululloh! Boy-badavlatlar ajrlarni olib ketdilar: biz namoz oʻqiganimizday namoz oʻqiydilar, biz roʻza tutganimizday roʻza tutadilar, mol-mulklarining ortiqchasidan sadaqa qiladilar», dedilar. U zot ﷺ: «Alloh sizlarga ham sadaqa qiladigan narsa ato etmadimi? Albatta har bir tasbeh (subhonalloh deyish) sadaqadir, har bir takbir (Allohu akbar deyish) sadaqadir, har bir tahmid (alhamdulilloh deyish) sadaqadir, har bir tahlil (lo iloha illalloh deyish) sadaqadir, maʼrufga buyurish sadaqadir, munkardan qaytarish sadaqadir va birortangizning (ahli bilan) jimosida ham sadaqa bordir», — dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Birimiz oʻz shahvatini qondiradi-yu, unga buning uchun ajr boʻladimi?» dedilar. U zot ﷺ: «Aytinglar-chi, agar uni harom yoʻlga sarflasa, unga gunoh boʻlmasmidi? Xuddi shuningdek, uni halol yoʻlga sarflasa, unga ajr boʻladi», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг саҳобаларидан баъзи кишилар Набий ﷺ га: «Ё Расулуллоҳ! Бой-бадавлатлар ажрларни олиб кетдилар: биз намоз ўқиганимиздай намоз ўқийдилар, биз рўза тутганимиздай рўза тутадилар, мол-мулкларининг ортиқчасидан садақа қиладилар», дедилар. У зот ﷺ: «Аллоҳ сизларга ҳам садақа қиладиган нарса ато этмадими? Албатта ҳар бир тасбеҳ (субҳоналлоҳ дейиш) садақадир, ҳар бир такбир (Аллоҳу акбар дейиш) садақадир, ҳар бир таҳмид (алҳамдулиллоҳ дейиш) садақадир, ҳар бир таҳлил (ло илоҳа иллаллоҳ дейиш) садақадир, маъруфга буюриш садақадир, мункардан қайтариш садақадир ва бирортангизнинг (аҳли билан) жимосида ҳам садақа бордир», — дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Биримиз ўз шаҳватини қондиради-ю, унга бунинг учун ажр бўладими?» дедилар. У зот ﷺ: «Айтинглар-чи, агар уни ҳаром йўлга сарфласа, унга гуноҳ бўлмасмиди? Худди шунингдек, уни ҳалол йўлга сарфласа, унга ажр бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ: حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ، عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَُرَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: عُرِضَتْ عَلَيَّ أَعْمَالُ أُمَّتِي، حَسَنُهَا وَسَيِّئُهَا، فَوَجَدْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا أَنَّ الأَذَى يُمَاطُ عَنِ الطَّرِيقِ، وَوَجَدْتُ فِي مَسَاوِئِ أَعْمَالِهَا: النُّخَاعَةَ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot: «Menga ummatimning amallari — yaxshisi-yu yomoni (barisi) koʻrsatildi. Shunda ularning yaxshi amallari ichida yoʻldan oziyat (beradigan narsa)ni olib tashlashni topdim, yomon amallari ichida esa masjidda koʻmilmay qolgan balgʻamni topdim», — dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот: «Менга умматимнинг амаллари — яхшиси-ю ёмони (бариси) кўрсатилди. Шунда уларнинг яхши амаллари ичида йўлдан озият (берадиган нарса)ни олиб ташлашни топдим, ёмон амаллари ичида эса масжидда кўмилмай қолган балғамни топдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَلْحَقَ بِعَمَلِهِمْ؟ قَالَ: أَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ، قُلْتُ: إِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، قَالَ: أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin ummatimdan — yoki mendan keyin ummatimda shunday bir qavm boʻladiki — ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u tomoqlaridan pastga oʻtmaydi. Ular oʻq nishondan otib chiqib ketganidek, dindan otilib chiqib ketadilar, soʻngra unga qaytib kelmaydilar. Ular xaloyiqning va yaratilganlarning eng yomonidirlar», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин умматимдан — ёки мендан кейин умматимда шундай бир қавм бўладики — улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у томоқларидан пастга ўтмайди. Улар ўқ нишондан отиб чиқиб кетганидек, диндан отилиб чиқиб кетадилар, сўнгра унга қайтиб келмайдилар. Улар халойиқнинг ва яратилганларнинг энг ёмонидирлар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الأعْلَى بْنُ مُسْهِرٍ، أَوْ بَلَغَنِي عَنْهُ، قَالَ: حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، عَنِ اللهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ: يَا عِبَادِي، إِنِّي قَدْ حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي، وَجَعَلْتُهُ مُحَرَّمًا بَيْنَكُمْ فَلاَ تَظَالَمُوا. يَا عِبَادِي، إِنَّكُمُ الَّذِينَ تُخْطِئُونَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ، وَلاَ أُبَالِي، فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ. يَا عِبَادِي، كُلُّكُمْ جَائِعٌ إِلاَّ مَنْ أَطْعَمْتُهُ، فَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ. يَا عِبَادِي، كُلُّكُمْ عَارٍ إِلاَّ مِنْ كَسَوْتُهُ، فَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ. يَا عِبَادِي، لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ، وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ، كَانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ عَبْدٍ مِنْكُمْ، لَمْ يَزِدْ ذَلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا، وَلَوْ كَانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ، لَمْ يَنْقُصْ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا، وَلَوِ اجْتَمَعُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ فَسَأَلُونِي فَأَعْطَيْتُ كُلَّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ مَا سَأَلَ، لَمْ يَنْقُصْ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا، إِلاَّ كَمَا يَنْقُصُ الْبَحْرُ أَنْ يُغْمَسَ فِيهِ الْخَيْطُ غَمْسَةً وَاحِدَةً. يَا عِبَادِي، إِنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أَجْعَلُهَا عَلَيْكُمْ، فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ، وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذَلِكَ فَلاَ يَلُومُ إِلاَّ نَفْسَهُ كَانَ أَبُو إِدْرِيسَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ جَثَى عَلَى رُكْبَتَيْهِ.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ Alloh taborak va taolodan rivoyat qilib, u zot (shunday) dedilar: Alloh: «Ey bandalarim! Men zulmni Oʻzimga harom qildim va uni sizlar oʻrtangizda ham harom qildim, bas, bir-biringizga zulm qilmanglar. Ey bandalarim! Men hidoyat qilganimdan boshqa hammangiz adashgansiz, bas, Mendan hidoyat soʻranglar, sizlarni hidoyat qilaman. Ey bandalarim! Men taomlantirganimdan boshqa hammangiz ochsiz, bas, Mendan taom soʻranglar, sizlarni taomlantiraman. Ey bandalarim! Men kiydirganimdan boshqa hammangiz yalangʻochsiz, bas, Mendan kiyim soʻranglar, sizlarni kiydiraman. Ey bandalarim! Sizlar kechayu kunduz xato qilasizlar, Men esa barcha gunohlarni kechiraman, bas, Mendan magʻfirat soʻranglar, sizlarni kechiraman. Ey bandalarim! Sizlar Menga zarar yetkaza olmaysizlar, hech qachon Menga ziyon yetkaza olmaysizlar; Menga foyda ham yetkaza olmaysizlar, hech qachon Menga manfaat keltira olmaysizlar. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham eng taqvodor bir kishining qalbidek boʻlsangiz, bu Mening mulkimga hech narsa ziyoda qilmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham eng fojir bir kishining qalbidek boʻlsangiz, bu Mening mulkimdan hech narsani kamaytirmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalingiz ham, oxiringiz ham, insingiz ham, jiningiz ham bir maydonga turib Mendan soʻrasangiz, Men har bir insonga soʻraganini bersam, bu Mening huzurimdagi narsadan hech narsani kamaytirmaydi, faqat ignani dengizga botirib olganda (suvdan) kamaygani kabigina (kamayadi). Ey bandalarim! Bularning hammasi sizlarning amallaringizdir, Men ularni sizlar uchun hisoblab boraman, soʻng sizlarga toʻla-toʻkis qaytaraman. Bas, kim yaxshilik topsa, Allohga hamd aytsin; kim bundan boshqasini topsa, oʻzidan boshqani ayblamasin», dedi. Said dedi: Abu Idris al-Xavloniy bu hadisni rivoyat qilganda tiz choʻkib olar edi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ Аллоҳ таборак ва таолодан ривоят қилиб, у зот (шундай) дедилар: Аллоҳ: «Эй бандаларим! Мен зулмни Ўзимга ҳаром қилдим ва уни сизлар ўртангизда ҳам ҳаром қилдим, бас, бир-бирингизга зулм қилманглар. Эй бандаларим! Мен ҳидоят қилганимдан бошқа ҳаммангиз адашгансиз, бас, Мендан ҳидоят сўранглар, сизларни ҳидоят қиламан. Эй бандаларим! Мен таомлантирганимдан бошқа ҳаммангиз очсиз, бас, Мендан таом сўранглар, сизларни таомлантираман. Эй бандаларим! Мен кийдирганимдан бошқа ҳаммангиз яланғочсиз, бас, Мендан кийим сўранглар, сизларни кийдираман. Эй бандаларим! Сизлар кечаю кундуз хато қиласизлар, Мен эса барча гуноҳларни кечираман, бас, Мендан мағфират сўранглар, сизларни кечираман. Эй бандаларим! Сизлар Менга зарар етказа олмайсизлар, ҳеч қачон Менга зиён етказа олмайсизлар; Менга фойда ҳам етказа олмайсизлар, ҳеч қачон Менга манфаат келтира олмайсизлар. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам энг тақводор бир кишининг қалбидек бўлсангиз, бу Менинг мулкимга ҳеч нарса зиёда қилмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам энг фожир бир кишининг қалбидек бўлсангиз, бу Менинг мулкимдан ҳеч нарсани камайтирмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалингиз ҳам, охирингиз ҳам, инсингиз ҳам, жинингиз ҳам бир майдонга туриб Мендан сўрасангиз, Мен ҳар бир инсонга сўраганини берсам, бу Менинг ҳузуримдаги нарсадан ҳеч нарсани камайтирмайди, фақат игнани денгизга ботириб олганда (сувдан) камайгани кабигина (камаяди). Эй бандаларим! Буларнинг ҳаммаси сизларнинг амалларингиздир, Мен уларни сизлар учун ҳисоблаб бораман, сўнг сизларга тўла-тўкис қайтараман. Бас, ким яхшилик топса, Аллоҳга ҳамд айтсин; ким бундан бошқасини топса, ўзидан бошқани айбламасин», деди. Саид деди: Абу Идрис ал-Хавлоний бу ҳадисни ривоят қилганда тиз чўкиб олар эди.
حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللهِ الْعَنَزِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: أَحَبُّ الْكَلاَمِ إِلَى اللهِ: سُبْحَانَ اللهِ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ، سُبْحَانَ اللهِ وَبِحَمْدِهِ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohga soʻzlarning eng suyuklisi: ‹Subhonallohi, la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu, va huva ala kulli shayin qadir, la havla va la quvvata illa billah, subhonallohi va bihamdih› deyishdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳга сўзларнинг энг суюклиси: ‹Субҳоналлоҳи, ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, ва ҳува ала кулли шайин қадир, ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ, субҳоналлоҳи ва биҳамдиҳ› дейишдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ حَمَّادٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ الْبَقِيعِ، وَانْطَلَقْتُ أَتْلُوهُ، فَالْتَفَتَ فَرَآنِي فَقَالَ: يَا أَبَا ذَرٍّ، فَقُلْتُ: لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللهِ، وَسَعْدَيْكَ، وَأَنَا فِدَاؤُكَ، فَقَالَ: إِنَّ الْمُكْثِرِينَ هُمُ الْمُقِلُّونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، إِلاَّ مَنْ قَالَ هَكَذَا وَهَكَذَا فِي حَقٍّ، قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، فَقَالَ: هَكَذَا ثَلاَثًا، ثُمَّ عَرَضَ لَنَا أُحُدٌ فَقَالَ: يَا أَبَا ذَرٍّ، فَقُلْتُ: لَبَّيْكَ رَسُولَ اللهِ وَسَعْدَيْكَ، وَأَنَا فِدَاؤُكَ، قَالَ: مَا يَسُرُّنِي أَنَّ أُحُدًا لِآلِ مُحَمَّدٍ ذَهَبًا، فَيُمْسِي عِنْدَهُمْ دِينَارٌ، أَوْ قَالَ: مِثْقَالٌ، ثُمَّ عَرَضَ لَنَا وَادٍ، فَاسْتَنْتَلَ فَظَنَنْتُ أَنَّ لَهُ حَاجَةً، فَجَلَسْتُ عَلَى شَفِيرٍ، وَأَبْطَأَ عَلَيَّ. قَالَ: فَخَشِيتُ عَلَيْهِ، ثُمَّ سَمِعْتُهُ كَأَنَّهُ يُنَاجِي رَجُلاً، ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ وَحْدَهُ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، مَنِ الرَّجُلُ الَّذِي كُنْتَ تُنَاجِي؟ فَقَالَ: أَوَ سَمِعْتَهُ؟ قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَانِي، فَبَشَّرَنِي أَنَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، قُلْتُ: وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ؟ قَالَ: نَعَمْ.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robbim tomonidan menga kimdir kelib, (shu) xabarni (yoki xushxabarni) berdiki, mening ummatimdan kim — Allohga (biror tarzda) hech narsani sherik qilmagan holda — vafot etsa, jannatga kiradi», — dedilar. Men: «(U) zino qilib, oʻgʻirlik qilgan boʻlsa ham(mi)?» — dedim. U zot: «(U) zino qilib, oʻgʻirlik qilgan boʻlsa ham», — dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Роббим томонидан менга кимдир келиб, (шу) хабарни (ёки хушхабарни) бердики, менинг умматимдан ким — Аллоҳга (бирор тарзда) ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда — вафот эца, жаннатга киради», — дедилар. Мен: «(У) зино қилиб, ўғирлик қилган бўлса ҳам(ми)?» — дедим. У зот: «(У) зино қилиб, ўғирлик қилган бўлса ҳам», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم حِينَ فَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ، فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ الإِسْلاَمِ، فَقَالَ: وَعَلَيْكَ، وَرَحْمَةُ اللهِ، مِمَّنْ أَنْتَ؟ قُلْتُ: مِنْ غِفَارٍ.
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin ummatimdan — yoki mendan keyin ummatimda shunday bir qavm boʻladiki — ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u tomoqlaridan pastga oʻtmaydi. Ular oʻq nishondan otib chiqib ketganidek, dindan otilib chiqib ketadilar, soʻngra unga qaytib kelmaydilar. Ular xaloyiqning va yaratilganlarning eng yomonidirlar», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин умматимдан — ёки мендан кейин умматимда шундай бир қавм бўладики — улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у томоқларидан пастга ўтмайди. Улар ўқ нишондан отиб чиқиб кетганидек, диндан отилиб чиқиб кетадилар, сўнгра унга қайтиб келмайдилар. Улар халойиқнинг ва яратилганларнинг энг ёмонидирлар», дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: أَوْصَانِي خَلِيلِي صلى الله عليه وسلم بِثَلاَثٍ: أَسْمَعُ وَأُطِيعُ وَلَوْ لِعَبْدٍ مُجَدَّعِ الأَطْرَافِ، وَإِذَا صَنَعْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا، ثُمَّ انْظُرْ أَهْلَ بَيْتٍ مِنْ جِيرَانِكَ، فَأَصِبْهُمْ مِنْهُ بِمَعْرُوفٍ، وَصَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا، فَإِنْ وَجَدْتَ الإِمَامَ قَدْ صَلَّى، فَقَدْ أَحْرَزْتَ صَلاَتَكَ، وَإِلاَّ فَهِيَ نَافِلَةٌ.
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Hammangiz — choʻpon (masʼul)siz», — deganlarini eshitdim. Yunus dedi: Ruzayq ibn Hukaym — men u bilan Vodil-Qurada edim — Ibn Shihobga: «Juma namoziga imomlik qilaymi?» — deb (xat) yozdi. Ruzayq yerda (dehqonchilik bilan) ishlar edi; u bilan birga bir guruh sudonlik (kishilar) va boshqalar bor edi; Ruzayq oʻsha paytda Aylaning hokimi edi. Ibn Shihob (Ruzaykga) juma namoziga imomlik qilishni buyurib (xat) yozdi va unga Solim — Abdulloh ibn Umar shunday degan deb — aytganini xabar qildi: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Hammangiz — choʻpon (masʼul)siz va qoʻl ostingizdagilar hamda qaramogʻingizdagi narsalar uchun javobgarsiz. Imom (hokim) — fuqarosi (raiyati)ning choʻponi va ular uchun javobgar; erkak — oilasining choʻponi va ular uchun javobgar; ayol — erining uyining choʻponi va u uchun javobgar; xizmatkor — xoʻjayinining molining choʻponi va u uchun javobgar›. Menimcha, u zot yana: ‹Erkak — otasi molining choʻponi va u uchun javobgar. Hammangiz — choʻpon (masʼul)siz va qoʻl ostingizdagilar hamda qaramogʻingizdagi narsalar uchun javobgarsiz›, — dedilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Ҳаммангиз — чўпон (масъул)сиз», — деганларини эшитдим. Юнус деди: Рузайқ ибн Ҳукайм — мен у билан Водил-Қурада эдим — Ибн Шиҳобга: «Жума намозига имомлик қилайми?» — деб (хат) ёзди. Рузайқ ерда (деҳқончилик билан) ишлар эди; у билан бирга бир гуруҳ судонлик (кишилар) ва бошқалар бор эди; Рузайқ ўша пайтда Айланинг ҳокими эди. Ибн Шиҳоб (Рузайкга) жума намозига имомлик қилишни буюриб (хат) ёзди ва унга Солим — Абдуллоҳ ибн Умар шундай деган деб — айтганини хабар қилди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Ҳаммангиз — чўпон (масъул)сиз ва қўл остингиздагилар ҳамда қарамоғингиздаги нарсалар учун жавобгарсиз. Имом (ҳоким) — фуқароси (раияти)нинг чўпони ва улар учун жавобгар; эркак — оиласининг чўпони ва улар учун жавобгар; аёл — эрининг уйининг чўпони ва у учун жавобгар; хизматкор — хўжайинининг молининг чўпони ва у учун жавобгар›. Менимча, у зот яна: ‹Эркак — отаси молининг чўпони ва у учун жавобгар. Ҳаммангиз — чўпон (масъул)сиз ва қўл остингиздагилар ҳамда қарамоғингиздаги нарсалар учун жавобгарсиз›, — дедилар».
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ، عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: يَا أَبَا ذَرٍّ، إِذَا طَبَخْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَ الْمَرَقَةِ، وَتَعَاهَدْ جِيرَانَكَ، أَوِ اقْسِمْ فِي جِيرَانِكَ.
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abu Zarr! Mendan keyin namozni oʻldiradigan (vaqtidan kechiktiradigan) amirlar boʻladi. Sen namozni oʻz vaqtida oʻqigin. Agar (namoz ular bilan) oʻz vaqtida oʻqilsa, u sen uchun nafl boʻladi; aks holda esa namozingni (ado etib) saqlab qolgan boʻlasan», dedilar. Bu bobda Abdulloh ibn Masʼud va Uboda ibn Somitdan (ham hadislar) bor. Abu Iso aytdi: Abu Zarrning hadisi hasan hadisdir. Bu koʻplab ilm ahlining soʻzidir; ular imom namozni kechiktirsa, kishi namozni oʻz vaqtida oʻqib, soʻng imom bilan (ham) oʻqishini mustahab sanaydilar; koʻp ilm ahli nazdida birinchi namoz farzdir. Abu Imron al-Javniyning ismi esa Abdulmalik ibn Habibdir.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абу Зарр! Мендан кейин намозни ўлдирадиган (вақтидан кечиктирадиган) амирлар бўлади. Сен намозни ўз вақтида ўқигин. Агар (намоз улар билан) ўз вақтида ўқилса, у сен учун нафл бўлади; акс ҳолда эса намозингни (адо этиб) сақлаб қолган бўласан», дедилар. Бу бобда Абдуллоҳ ибн Масъуд ва Убода ибн Сомитдан (ҳам ҳадислар) бор. Абу Исо айтди: Абу Заррнинг ҳадиси ҳасан ҳадисдир. Бу кўплаб илм аҳлининг сўзидир; улар имом намозни кечиктирса, киши намозни ўз вақтида ўқиб, сўнг имом билан (ҳам) ўқишини мустаҳаб санайдилар; кўп илм аҳли наздида биринчи намоз фарздир. Абу Имрон ал-Жавнийнинг исми эса Абдулмалик ибн Ҳабибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: إِنِّي لأَعْلَمُ أَوَّلَ رَجُلٍ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ، وَآخَرَ رَجُلٍ يَخْرُجُ مِنَ النَّارِ، يُؤْتَى بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَيُقَالُ: اعْرِضُوا عَلَيْهِ صِغَارَ ذُنُوبِهِ وَيُخَبَّأُ عَنْهُ كِبَارُهَا، فَيُقَالُ لَهُ: عَمِلْتَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا، كَذَا، وَهُوَ مُقِرٌّ، لا يُنْكِرُ، وَهُوَ مُشْفِقٌ مِنْ كِبَارِهَا، فَيُقَالُ: أَعْطُوهُ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ عَمِلَهَا حَسَنَةً، فَيَقُولُ: إِنَّ لِي ذُنُوبًا مَا أَرَاهَا هَاهُنَا..
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Tuya, qoramol yoki qoʻyi boʻlib, ularning zakotini ado etmagan har bir kishining oldiga qiyomat kuni ular boʻlgan eng katta va eng semiz holatlarida keladi, uni shohlari bilan suzadi va tuvoqlari bilan bosib toptaydi. Har gal oxirgisi oʻtib boʻlsa, birinchisi qaytadan unga qaytariladi — toki odamlar orasida hukm chiqarilgunicha», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Туя, қорамол ёки қўйи бўлиб, уларнинг закотини адо этмаган ҳар бир кишининг олдига қиёмат куни улар бўлган энг катта ва энг семиз ҳолатларида келади, уни шоҳлари билан сузади ва тувоқлари билан босиб топтайди. Ҳар гал охиргиси ўтиб бўлса, биринчиси қайтадан унга қайтарилади — токи одамлар орасида ҳукм чиқарилгунича», дедилар.