حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ الْوَاسِطِيُّ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيَّ - عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ بُجْدَانَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ اجْتَمَعَتْ غُنَيْمَةٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَا أَبَا ذَرٍّ ابْدُ فِيهَا " . فَبَدَوْتُ إِلَى الرَّبَذَةِ فَكَانَتْ تُصِيبُنِي الْجَنَابَةُ فَأَمْكُثُ الْخَمْسَ وَالسِّتَّ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَبُو ذَرٍّ " . فَسَكَتُّ فَقَالَ " ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ أَبَا ذَرٍّ لأُمِّكَ الْوَيْلُ " . فَدَعَا لِي بِجَارِيَةٍ سَوْدَاءَ فَجَاءَتْ بِعُسٍّ فِيهِ مَاءٌ فَسَتَرَتْنِي بِثَوْبٍ وَاسْتَتَرْتُ بِالرَّاحِلَةِ وَاغْتَسَلْتُ فَكَأَنِّي أَلْقَيْتُ عَنِّي جَبَلاً فَقَالَ " الصَّعِيدُ الطَّيِّبُ وَضُوءُ الْمُسْلِمِ وَلَوْ إِلَى عَشْرِ سِنِينَ فَإِذَا وَجَدْتَ الْمَاءَ فَأَمِسَّهُ جِلْدَكَ فَإِنَّ ذَلِكَ خَيْرٌ " . وَقَالَ مُسَدَّدٌ غُنَيْمَةٌ مِنَ الصَّدَقَةِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ عَمْرٍو أَتَمُّ .
Amr ibn Avn bizga shunday dedi: Xolid al-Vositiy bizga Xolid al-Hazzodan, u Abu Qilobadan xabar berdi. (Yana bir sanad bilan) Musaddad ham bizga shunday dedi: Xolid — yaʼni Ibn Abdulloh al-Vositiy — bizga Xolid al-Hazzodan, u Abu Qilobadan, u Amr ibn Bujdondan, u Abu Zardan xabar berdi. (Abu Zar roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ ning huzurlarida bir necha qoʻy toʻplandi. Shunda u zot: «Ey Abu Zar, ularni (oʻtloqqa) haydab chiq», dedilar. Men ularni Rabaza (degan joy)ga haydab chiqdim. Menga junublik yetar va besh-olti kun (shu holatda) turardim. Soʻng Paygʻambar ﷺ ning huzurlariga keldim. U zot: «Abu Zar!» dedilar. Men jim turdim. Shunda u zot: «Onang seni yoʻqotsin, ey Abu Zar! Onangga voy boʻlsin!» dedilar. Soʻngra men uchun qora bir choʻrini chaqirdilar. U bir idishda suv olib keldi. (Choʻri) meni bir mato bilan toʻsib qoʻydi, men ham tuyaning orqasiga berkinib, gʻusl qildim. Goʻyo ustimdan bir togʻni tashlab yuborgandek (yengil) boʻldim. U zot: «Pok tuproq musulmonning tahoratidir, garchi oʻn yilgacha (suv topmasa ham). Suvni topganingda esa, uni teringga tegizgin, zero bu yaxshiroqdir», dedilar. Musaddad: «Qoʻylar sadaqadan edi», dedi. Abu Dovud dedi: Amrning hadisi toʻliqroqdir.Амр ибн Авн бизга шундай деди: Холид ал-Воситий бизга Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилобадан хабар берди. (Яна бир санад билан) Мусаддад ҳам бизга шундай деди: Холид — яъни Ибн Абдуллоҳ ал-Воситий — бизга Холид ал-Ҳаззодан, у Абу Қилобадан, у Амр ибн Буждондан, у Абу Зардан хабар берди. (Абу Зар розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида бир неча қўй тўпланди. Шунда у зот: «Эй Абу Зар, уларни (ўтлоққа) ҳайдаб чиқ», дедилар. Мен уларни Рабаза (деган жой)га ҳайдаб чиқдим. Менга жунублик етар ва беш-олти кун (шу ҳолатда) турардим. Сўнг Пайғамбар ﷺ нинг ҳузурларига келдим. У зот: «Абу Зар!» дедилар. Мен жим турдим. Шунда у зот: «Онанг сени йўқотсин, эй Абу Зар! Онангга вой бўлсин!» дедилар. Сўнгра мен учун қора бир чўрини чақирдилар. У бир идишда сув олиб келди. (Чўри) мени бир мато билан тўсиб қўйди, мен ҳам туянинг орқасига беркиниб, ғусл қилдим. Гўё устимдан бир тоғни ташлаб юборгандек (енгил) бўлдим. У зот: «Пок тупроқ мусулмоннинг таҳоратидир, гарчи ўн йилгача (сув топмаса ҳам). Сувни топганингда эса, уни терингга тегизгин, зеро бу яхшироқдир», дедилар. Мусаддад: «Қўйлар садақадан эди», деди. Абу Довуд деди: Амрнинг ҳадиси тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي سَالِمٍ الْجَيْشَانِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ إِنِّي أَرَاكَ ضَعِيفًا وَإِنِّي أُحِبُّ لَكَ مَا أُحِبُّ لِنَفْسِي فَلاَ تَأَمَّرَنَّ عَلَى اثْنَيْنِ وَلاَ تَوَلَّيَنَّ مَالَ يَتِيمٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ مِصْرَ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr, men seni zaif koʻrayapman va men oʻzimga ravo koʻrgan narsani senga ham ravo koʻraman. Bas, ikki kishiga ham amir boʻlma va yetimning moliga vasiy (vakil) boʻlma», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni faqat Misr ahli rivoyat qilgan.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр, мен сени заиф кўраяпман ва мен ўзимга раво кўрган нарсани сенга ҳам раво кўраман. Бас, икки кишига ҳам амир бўлма ва етимнинг молига васий (вакил) бўлма», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни фақат Миср аҳли ривоят қилган.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي أَبُو الْحَسَنِ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو الْحَسَنِ هُوَ مُهَاجِرٌ - قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ، يَقُولُ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ الظُّهْرَ فَقَالَ " أَبْرِدْ " . ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ " أَبْرِدْ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga edik. Muazzin peshinga azon aytmoqchi boʻldi, shunda u zot: «Salqinlatib (kechiktir)», dedilar. Soʻng (muazzin) azon aytmoqchi boʻldi, u zot: «Salqinlatib (kechiktir)», dedilar. (Bu) ikki yoki uch marta (takrorlandi), hattoki biz tepaliklarning soyasini koʻrdik. Soʻng u zot: «Albatta issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir, bas, issiq qattiq boʻlganda, namozni salqinlatib (kechiktirib) oʻqinglar», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга эдик. Муаззин пешинга азон айтмоқчи бўлди, шунда у зот: «Салқинлатиб (кечиктир)», дедилар. Сўнг (муаззин) азон айтмоқчи бўлди, у зот: «Салқинлатиб (кечиктир)», дедилар. (Бу) икки ёки уч марта (такрорланди), ҳаттоки биз тепаликларнинг соясини кўрдик. Сўнг у зот: «Албатта иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир, бас, иссиқ қаттиқ бўлганда, намозни салқинлатиб (кечиктириб) ўқинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، - يَعْنِي الْجَوْنِيَّ - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ كَيْفَ أَنْتَ إِذَا كَانَتْ عَلَيْكَ أُمَرَاءُ يُمِيتُونَ الصَّلاَةَ " . أَوْ قَالَ " يُؤَخِّرُونَ الصَّلاَةَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ " صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا فَإِنْ أَدْرَكْتَهَا مَعَهُمْ فَصَلِّهَا فَإِنَّهَا لَكَ نَافِلَةٌ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zar, sening ustingda namozni oʻldiradigan — yoki: namozni kechiktiradigan — amirlar boʻlsa, qanday qilasan?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga nimani buyurasiz?» dedim. U zot: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar uni ular bilan birga (qaytadan) yetkazsang, oʻqib ol, zero u sen uchun nafl boʻladi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зар, сенинг устингда намозни ўлдирадиган — ёки: намозни кечиктирадиган — амирлар бўлса, қандай қиласан?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга нимани буюрасиз?» дедим. У зот: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар уни улар билан бирга (қайтадан) етказсанг, ўқиб ол, зеро у сен учун нафл бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " جُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا " .
Usmon ibn Abu Shayba bizga aytib berdi: Jarir bizga Aʼmashdan, u Mujohiddan, u Ubaydulloh ibn Umaydan, u Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U: Rasululloh ﷺ: «Yer menga pok qiluvchi (taharat vositasi) va masjid qilindi», dedilar, dedi.Усмон ибн Абу Шайба бизга айтиб берди: Жарир бизга Аъмашдан, у Мужоҳиддан, у Убайдуллоҳ ибн Умайдан, у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер менга пок қилувчи (таҳарат воситаси) ва масжид қилинди», дедилар, деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الأَحْوَصِ، يُحَدِّثُنَا فِي مَجْلِسِ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَزَالُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مُقْبِلاً عَلَى الْعَبْدِ وَهُوَ فِي صَلاَتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ فَإِذَا الْتَفَتَ انْصَرَفَ عَنْهُ " .
Ahmad ibn Solih bizga Ibn Vahbdan rivoyat qildi. U dedi: Menga Yunus Ibn Shihobdan xabar berdi. U dedi: Said ibn al-Musayyabning majlisida Abul Ahvas bizga gapirib berayotganini eshitdim. U dedi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Banda namozida boʻlar ekan, oʻgirilib qaramagunicha Alloh azza va jalla unga marhamat ila yuzlanib turaveradi. Qachon u oʻgirilib qarasa, (Alloh) undan yuz oʻgiradi».Аҳмад ибн Солиҳ бизга Ибн Ваҳбдан ривоят қилди. У деди: Менга Юнус Ибн Шиҳобдан хабар берди. У деди: Саид ибн ал-Мусайябнинг мажлисида Абул Аҳвас бизга гапириб бераётганини эшитдим. У деди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Банда намозида бўлар экан, ўгирилиб қарамагунича Аллоҳ азза ва жалла унга марҳамат ила юзланиб тураверади. Қачон у ўгирилиб қараса, (Аллоҳ) ундан юз ўгиради».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، - شَيْخٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ - أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ذَرٍّ، يَرْوِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ فَلاَ يَمْسَحِ الْحَصَى " .
Musaddad bizga rivoyat qildi, Sufyon bizga az-Zuhriydan, u Abul-Ahvasdan — Madina ahlidan boʻlgan bir shayx — rivoyat qildiki, u Abu Zar (roziyallohu anhu)dan, u esa uni Nabiy ﷺdan rivoyat qilayotganini eshitdi: U zot: «Biringiz namozga tursa, rahmat unga roʻbaroʻ boʻladi, bas, mayda toshlarni surmasin», dedilar.Мусаддад бизга ривоят қилди, Суфён бизга аз-Зуҳрийдан, у Абул-Аҳвасдан — Мадина аҳлидан бўлган бир шайх — ривоят қилдики, у Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан, у эса уни Набий ﷺдан ривоят қилаётганини эшитди: У зот: «Бирингиз намозга турса, раҳмат унга рўбарў бўлади, бас, майда тошларни сурмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, Alloh haqni Umarning tiliga joyladi, u (Umar) shu (haq) bilan soʻzlaydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, Аллоҳ ҳақни Умарнинг тилига жойлади, у (Умар) шу (ҳақ) билан сўзлайди», деб айтаётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ كُنْتُ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ عَلَى حِمَارٍ وَالشَّمْسُ عِنْدَ غُرُوبِهَا فَقَالَ " هَلْ تَدْرِي أَيْنَ تَغْرُبُ هَذِهِ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنِ حَامِيَةٍ " .
Usmon ibn Abu Shayba va Ubaydulloh ibn Umar ibn Maysara — maʼno bir xil — bizga aytib, ikkalasi: bizga Yazid ibn Horun Sufyon ibn Husayndan, u al-Hakam ibn Utaybadan, u Ibrohim at-Taymiydan, u otasidan, u Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi, dedilar. U (Abu Zarr roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺ ning ortlarida edim, u zot eshak ustida edilar va quyosh botayotgan edi. Shunda u zot: «Bu (quyosh) qayerga botishini bilasanmi?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedim. U zot: «U loyqa iliq buloqqa botadi», dedilar.Усмон ибн Абу Шайба ва Убайдуллоҳ ибн Умар ибн Майсара — маъно бир хил — бизга айтиб, иккаласи: бизга Язид ибн Ҳорун Суфён ибн Ҳусайндан, у ал-Ҳакам ибн Утайбадан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у отасидан, у Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди, дедилар. У (Абу Зарр розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида эдим, у зот эшак устида эдилар ва қуёш ботаётган эди. Шунда у зот: «Бу (қуёш) қаерга ботишини биласанми?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедим. У зот: «У лойқа илиқ булоққа ботади», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " . قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا أَعَادَهَا ثَلاَثًا . قُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ " الْمُسْبِلُ وَالْمَنَّانُ وَالْمُنْفِقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " . أَوِ " الْفَاجِرِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Uch toifa kishi borki, Qiyomat kuni Alloh ular bilan gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi va ularni poklamaydi; ularga alamli azob bordir», dedilar. Men: «Ular kimlar, ey Allohning Rasuli? Ular ziyon koʻrdilar va xasoratga uchradilar», dedim. U zot buni uch marta takrorladilar. Men: «Ular kimlar, ey Allohning Rasuli? Ular ziyon koʻrdilar va xasoratga uchradilar», dedim. Shunda u zot: «Izorini sudralib yuruvchi, qilgan yaxshiligini minnat qiluvchi va molini yolgʻon qasam bilan oʻtkazuvchidir», dedilar yoki «yolgʻonchi (qasam) bilan» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Уч тоифа киши борки, Қиёмат куни Аллоҳ улар билан гаплашмайди, уларга назар солмайди ва уларни покламайди; уларга аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Улар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули? Улар зиён кўрдилар ва хасоратга учрадилар», дедим. У зот буни уч марта такрорладилар. Мен: «Улар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули? Улар зиён кўрдилар ва хасоратга учрадилар», дедим. Шунда у зот: «Изорини судралиб юрувчи, қилган яхшилигини миннат қилувчи ва молини ёлғон қасам билан ўтказувчидир», дедилар ёки «ёлғончи (қасам) билан» дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَحْسَنَ مَا غُيِّرَ بِهِ هَذَا الشَّيْبُ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu oq sochni oʻzgartirish uchun eng yaxshi narsa — xina va katam (degan oʻsimlik)dir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу оқ сочни ўзгартириш учун энг яхши нарса — хина ва катам (деган ўсимлик)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنِ الْمُشَعَّثِ بْنِ طَرِيفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فِيهِ " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا أَصَابَ النَّاسَ مَوْتٌ يَكُونُ الْبَيْتُ فِيهِ بِالْوَصِيفِ " . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ أَوْ قَالَ مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ . قَالَ " عَلَيْكَ بِالصَّبْرِ " . أَوْ قَالَ " تَصْبِرُ " . ثُمَّ قَالَ لِي " يَا أَبَا ذَرٍّ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ . قَالَ " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا رَأَيْتَ أَحْجَارَ الزَّيْتِ قَدْ غَرِقَتْ بِالدَّمِ " . قُلْتُ مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ . قَالَ " عَلَيْكَ بِمَنْ أَنْتَ مِنْهُ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ آخُذُ سَيْفِي وَأَضَعُهُ عَلَى عَاتِقِي قَالَ " شَارَكْتَ الْقَوْمَ إِذًا " . قُلْتُ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ " تَلْزَمُ بَيْتَكَ " . قُلْتُ فَإِنْ دُخِلَ عَلَىَّ بَيْتِي قَالَ " فَإِنْ خَشِيتَ أَنْ يَبْهَرَكَ شُعَاعُ السَّيْفِ فَأَلْقِ ثَوْبَكَ عَلَى وَجْهِكَ يَبُوءُ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرِ الْمُشَعَّثَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ غَيْرُ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr!» dedilar. Men: «Labbay, yo Rasululloh, xizmatingizga doim shayman», dedim. Soʻng (rovi) hadisni zikr qildi. Unda u zot ﷺ: «Odamlarga shunday oʻlim yetganda, bir uy (qabr) bir qulning bahosiga (sotiladigan) boʻlsa, sen qanday boʻlasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedim — yoki: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilgan boʻlsalar (shuni qilaman)», dedim. U zot ﷺ: «Sabr qilishing lozim», dedilar — yoki: «Sabr qilasan», dedilar. Soʻng menga: «Ey Abu Zarr!» dedilar. Men: «Labbay, xizmatingizga shayman», dedim. U zot ﷺ: «Ahjaruz-Zayt (degan joyni) qonga gʻarq boʻlganini koʻrsang, qanday boʻlasan?» dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilgan boʻlsalar (shuni qilaman)», dedim. U zot ﷺ: «Oʻzing kimdan (qaysi qavmdan) boʻlsang, shularga (qoʻshilishing) lozim», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, qilichimni olib, yelkamga qoʻymaymanmi (jangga chiqmaymanmi)?» dedim. U zot ﷺ: «U holda qavmga sherik boʻlgan boʻlasan», dedilar. Men: «Unda menga nima buyurasiz?» dedim. U zot ﷺ: «Uyingda qol», dedilar. Men: «Agar uyimga kirilsa-chi?» dedim. U zot ﷺ: «Agar qilich shuʼlasi (yaltirashi) seni qoʻrqitishidan xavfsirasang, kiyimingni yuzingga tashla (ham qarshilik koʻrsatma); u (qotil) sening gunohingni va oʻz gunohini koʻtarib ketadi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu hadisda Mushaʼʼasni Hammod ibn Zayddan boshqa hech kim zikr qilmadi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр!» дедилар. Мен: «Лаббай, ё Расулуллоҳ, хизматингизга доим шайман», дедим. Сўнг (рови) ҳадисни зикр қилди. Унда у зот ﷺ: «Одамларга шундай ўлим етганда, бир уй (қабр) бир қулнинг баҳосига (сотиладиган) бўлса, сен қандай бўласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», дедим — ёки: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилган бўлсалар (шуни қиламан)», дедим. У зот ﷺ: «Сабр қилишинг лозим», дедилар — ёки: «Сабр қиласан», дедилар. Сўнг менга: «Эй Абу Зарр!» дедилар. Мен: «Лаббай, хизматингизга шайман», дедим. У зот ﷺ: «Аҳжаруз-Зайт (деган жойни) қонга ғарқ бўлганини кўрсанг, қандай бўласан?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилган бўлсалар (шуни қиламан)», дедим. У зот ﷺ: «Ўзинг кимдан (қайси қавмдан) бўлсанг, шуларга (қўшилишинг) лозим», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, қиличимни олиб, елкамга қўймайманми (жангга чиқмайманми)?» дедим. У зот ﷺ: «У ҳолда қавмга шерик бўлган бўласан», дедилар. Мен: «Унда менга нима буюрасиз?» дедим. У зот ﷺ: «Уйингда қол», дедилар. Мен: «Агар уйимга кирилса-чи?» дедим. У зот ﷺ: «Агар қилич шуъласи (ялтираши) сени қўрқитишидан хавфсирасанг, кийимингни юзингга ташла (ҳам қаршилик кўрсатма); у (қотил) сенинг гуноҳингни ва ўз гуноҳини кўтариб кетади», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу ҳадисда Мушаъъасни Ҳаммод ибн Зайддан бошқа ҳеч ким зикр қилмади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ، عَنِ الْمُشَعَّثِ بْنِ طَرِيفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ " . قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ . فَقَالَ " كَيْفَ أَنْتَ إِذَا أَصَابَ النَّاسَ مَوْتٌ يَكُونُ الْبَيْتُ فِيهِ بِالْوَصِيفِ " . يَعْنِي الْقَبْرَ . قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ أَوْ مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ . قَالَ " عَلَيْكَ بِالصَّبْرِ " . أَوْ قَالَ " تَصْبِرُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ يُقْطَعُ النَّبَّاشُ لأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى الْمَيِّتِ بَيْتَهُ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr!», dedilar. Men: «Labbay, ey Rasululloh, amringizga shayman», dedim. U zot: «Odamlarga shunday oʻlim yetganda, qabr bir gʻulom (bahosida) boʻlganda, ahvoling qanday boʻladi?», dedilar — yaʼni qabrni nazarda tutdilar. Men: «Allohu Rasuluhu aʼlam (Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi)», dedim — yoki: «Alloh va Uning Rasuli men uchun nimani ixtiyor qilsalar», dedim. U zot: «Sabr qilgin», dedilar — yoki: «Sabr qilasan», dedilar. Abu Dovud aytdi: Hammod ibn Abu Sulaymon: «Qabr oʻgʻrisining qoʻli kesiladi, chunki u marhumning uyiga kirgan boʻladi», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр!», дедилар. Мен: «Лаббай, эй Расулуллоҳ, амрингизга шайман», дедим. У зот: «Одамларга шундай ўлим етганда, қабр бир ғулом (баҳосида) бўлганда, аҳволинг қандай бўлади?», дедилар — яъни қабрни назарда тутдилар. Мен: «Аллоҳу Расулуҳу аълам (Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади)», дедим — ёки: «Аллоҳ ва Унинг Расули мен учун нимани ихтиёр қилсалар», дедим. У зот: «Сабр қилгин», дедилар — ёки: «Сабр қиласан», дедилар. Абу Довуд айтди: Ҳаммод ибн Абу Сулаймон: «Қабр ўғрисининг қўли кесилади, чунки у марҳумнинг уйига кирган бўлади», деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْضَلُ الأَعْمَالِ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَالْبُغْضُ فِي اللَّهِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amallarning eng afzali — Alloh yoʻlida sevish va Alloh yoʻlida nafratlanishdir», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амалларнинг энг афзали — Аллоҳ йўлида севиш ва Аллоҳ йўлида нафратланишдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ وَمَنْدَلٌ عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ أَبِي جَهْمٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ وَهْبَانَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ شِبْرًا فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الإِسْلاَمِ مِنْ عُنُقِهِ " .
Ahmad ibn Yunus bizga shunday hadis aytib berdi: bizga Zuhayr va Abu Bakr ibn Ayyosh va Mandal, Mutarrifdan, u Abu Jahmdan, u Xolid ibn Vahbondan, u Abu Zardan rivoyat qildilarki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kim jamoatdan bir qarich ajralsa, bas, Islom rishtasini boʼynidan yechib tashlabdi.»Аҳмад ибн Юнус бизга шундай ҳадис айтиб берди: бизга Зуҳайр ва Абу Бакр ибн Айёш ва Мандал, Мутаррифдан, у Абу Жаҳмдан, у Холид ибн Ваҳбондан, у Абу Зардан ривоят қилдиларки, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Ким жамоатдан бир қарич ажралса, бас, Ислом риштасини бўйнидан ечиб ташлабди.»
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ طَرِيفٍ، عَنْ أَبِي الْجَهْمِ، عَنْ خَالِدِ بْنِ وَهْبَانَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم : " كَيْفَ أَنْتُمْ وَأَئِمَّةٌ مِنْ بَعْدِي يَسْتَأْثِرُونَ بِهَذَا الْفَىْءِ " . قُلْتُ : إِذًا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ أَضَعُ سَيْفِي عَلَى عَاتِقِي، ثُمَّ أَضْرِبُ بِهِ حَتَّى أَلْقَاكَ أَوْ أَلْحَقَكَ . قَالَ : " أَوَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ تَصْبِرُ حَتَّى تَلْقَانِي " .
Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy bizga shunday hadis aytib berdi: bizga Zuhayr aytib berdi: bizga Mutarrif ibn Tarif aytib berdi, Abul-Jahmdan, u Xolid ibn Vahbondan, u Abu Zardan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Mendan keyin bu fayʼni (oʼzlariga) xos qilib oluvchi imomlar (kelsa), siz qanday boʼlasiz?» Men: «U holda, seni haq bilan yuborgan Zot ila qasamki, qilichimni yelkamga qoʼyaman, soʼng u bilan seni uchratguncha yoki senga qoʼshilguncha uraveraman», dedim. U zot: «Senga shundan koʼra yaxshiroq narsani koʼrsataymi? Meni uchratgunga qadar sabr qilasan», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий бизга шундай ҳадис айтиб берди: бизга Зуҳайр айтиб берди: бизга Мутарриф ибн Тариф айтиб берди, Абул-Жаҳмдан, у Холид ибн Ваҳбондан, у Абу Зардан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мендан кейин бу файъни (ўзларига) хос қилиб олувчи имомлар (келса), сиз қандай бўласиз?» Мен: «У ҳолда, сени ҳақ билан юборган Зот ила қасамки, қиличимни елкамга қўяман, сўнг у билан сени учратгунча ёки сенга қўшилгунча уравераман», дедим. У зот: «Сенга шундан кўра яхшироқ нарсани кўрсатайми? Мени учратгунга қадар сабр қиласан», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَنَا " إِذَا غَضِبَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ قَائِمٌ فَلْيَجْلِسْ فَإِنْ ذَهَبَ عَنْهُ الْغَضَبُ وَإِلاَّ فَلْيَضْطَجِعْ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Qachon birortangiz tik turgan holatda gʻazablansa, oʻtirsin. Agar gʻazab undan ketsa (yaxshi), boʻlmasa yonboshlab yotsin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Қачон бирортангиз тик турган ҳолатда ғазабланса, ўтирсин. Агар ғазаб ундан кетса (яхши), бўлмаса ёнбошлаб ётсин», дедилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يَقُولُ مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ مَا حَلَفْتُ مِنْ حَلِفٍ أَوْ قُلْتُ مِنْ قَوْلٍ أَوْ نَذَرْتُ مِنْ نَذْرٍ فَمَشِيئَتُكَ بَيْنَ يَدَىْ ذَلِكَ كُلِّهِ مَا شِئْتَ كَانَ وَمَا لَمْ تَشَأْ لَمْ يَكُنِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَتَجَاوَزْ لِي عَنْهُ اللَّهُمَّ فَمَنْ صَلَّيْتَ عَلَيْهِ فَعَلَيْهِ صَلاَتِي وَمَنْ لَعَنْتَ فَعَلَيْهِ لَعْنَتِي كَانَ فِي اسْتِثْنَاءٍ يَوْمَهُ ذَلِكَ أَوْ قَالَ ذَلِكَ الْيَوْمَ .
Ibn Muoz bizga aytib berib, bizga otam aytib berib, bizga al-Masʼudiy aytib berib, bizga al-Qosim aytib berdi. U dedi: Abu Zarr (roziyallohu anhu) shularni aytar edi: «Kim tongga yetganda: ‹Allohumma ma halaftu min halifin, av qultu min qavlin, av nazartu min nazrin, fa-mashiʼatuka bayna yaday zalika kullihi. Ma shiʼta kana va ma lam tashaʼ lam yakun. Allohummagʻfir li va tajavaz li anhu. Allohumma fa-man sollayta alayhi fa-alayhi solati, va man laʼanta fa-alayhi laʼnati (Ey Alloh! Men qaysi qasamni ichgan, qaysi soʻzni aytgan yoki qaysi nazrni qilgan boʻlsam, Sening irodang bularning barchasidan ustundir. Sen istagan narsa boʻladi, istamagan narsa boʻlmaydi. Ey Alloh! Meni magʻfirat qil va undan kechib yubor. Ey Alloh! Sen kimga salovot yoʻllasang, mening salovotim ham unga boʻlsin, kimni laʼnatlasang, mening laʼnatim ham unga boʻlsin)›, desa — u kishi shu kunida buning istisnosini aytgan boʻladi». Yoki «Oʻsha kunida», dedi.Ибн Муоз бизга айтиб бериб, бизга отам айтиб бериб, бизга ал-Масъудий айтиб бериб, бизга ал-Қосим айтиб берди. У деди: Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) шуларни айтар эди: «Ким тонгга етганда: ‹Аллоҳумма ма ҳалафту мин ҳалифин, ав қулту мин қавлин, ав назарту мин назрин, фа-машиъатука байна ядай залика куллиҳи. Ма шиъта кана ва ма лам ташаъ лам якун. Аллоҳуммағфир ли ва тажаваз ли анҳу. Аллоҳумма фа-ман соллайта алайҳи фа-алайҳи солати, ва ман лаъанта фа-алайҳи лаънати (Эй Аллоҳ! Мен қайси қасамни ичган, қайси сўзни айтган ёки қайси назрни қилган бўлсам, Сенинг ироданг буларнинг барчасидан устундир. Сен истаган нарса бўлади, истамаган нарса бўлмайди. Эй Аллоҳ! Мени мағфират қил ва ундан кечиб юбор. Эй Аллоҳ! Сен кимга саловот йўлласанг, менинг саловотим ҳам унга бўлсин, кимни лаънатласанг, менинг лаънатим ҳам унга бўлсин)›, деса — у киши шу кунида бунинг истисносини айтган бўлади». Ёки «Ўша кунида», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الرَّازِيُّ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ مُوَرِّقٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لاَءَمَكُمْ مِنْ مَمْلُوكِيكُمْ فَأَطْعِمُوهُ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَاكْسُوهُ مِمَّا تَكْتَسُونَ وَمَنْ لَمْ يُلاَئِمْكُمْ مِنْهُمْ فَبِيعُوهُ وَلاَ تُعَذِّبُوا خَلْقَ اللَّهِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Qullaringizdan sizlarga moʻl kelganlarini oʻzlaringiz yeydigan narsadan yediring va oʻzlaringiz kiyadigan narsadan kiydiring. Ulardan sizlarga toʻgʻri kelmaganlarini esa soting va Allohning bandalariga azob bermang».Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Қулларингиздан сизларга мўл келганларини ўзларингиз ейдиган нарсадан едиринг ва ўзларингиз киядиган нарсадан кийдиринг. Улардан сизларга тўғри келмаганларини эса сотинг ва Аллоҳнинг бандаларига азоб берманг».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَيْنِ، - يَعْنِي خَالِدَ بْنَ ذَكْوَانَ - عَنْ أَيُّوبَ بْنِ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ عَنَزَةَ أَنَّهُ قَالَ لأَبِي ذَرٍّ حَيْثُ سُيِّرَ مِنَ الشَّامِ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ حَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ إِذًا أُخْبِرَكَ بِهِ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ سِرًّا . قُلْتُ إِنَّهُ لَيْسَ بِسِرٍّ هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَافِحُكُمْ إِذَا لَقِيتُمُوهُ قَالَ مَا لَقِيتُهُ قَطُّ إِلاَّ صَافَحَنِي وَبَعَثَ إِلَىَّ ذَاتَ يَوْمٍ وَلَمْ أَكُنْ فِي أَهْلِي فَلَمَّا جِئْتُ أُخْبِرْتُ أَنَّهُ أَرْسَلَ إِلَىَّ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ عَلَى سَرِيرِهِ فَالْتَزَمَنِي فَكَانَتْ تِلْكَ أَجْوَدَ وَأَجْوَدَ .
Ayyub ibn Bushayr ibn Kaʼb al-Adaviy Anaza qabilasidan boʻlgan bir kishidan rivoyat qiladiki, u Abu Zar (roziyallohu anhu) Shomdan koʻchirilganida unga: «Men sendan Rasululloh ﷺning hadislaridan bir hadis haqida soʻramoqchiman», — dedi. U: «Unday boʻlsa, sir boʻlmasa, men senga aytib beraman», — dedi. Men: «U sir emas. Rasululloh ﷺ sizlar bilan uchrashganlarida qoʻl berib koʻrishar edilarmi?» — dedim. U: «Men u zot bilan har gal uchrashganimda, albatta menga qoʻl berib koʻrishganlar. Bir kuni u zot meni chaqirtirdilar, men oilam yonida yoʻq edim. Qaytib kelganimda, u zot meni chaqirtirganlarini aytishdi. Bordim, u zot oʻrindiqlarida edilar. Meni bagʻirlariga bosib quchoqladilar. Bu (koʻrishish) eng aʼlosi, eng aʼlosi edi», — dedi.Айюб ибн Бушайр ибн Каъб ал-Адавий Аназа қабиласидан бўлган бир кишидан ривоят қиладики, у Абу Зар (розияллоҳу анҳу) Шомдан кўчирилганида унга: «Мен сендан Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадисларидан бир ҳадис ҳақида сўрамоқчиман», — деди. У: «Ундай бўлса, сир бўлмаса, мен сенга айтиб бераман», — деди. Мен: «У сир эмас. Расулуллоҳ ﷺ сизлар билан учрашганларида қўл бериб кўришар эдиларми?» — дедим. У: «Мен у зот билан ҳар гал учрашганимда, албатта менга қўл бериб кўришганлар. Бир куни у зот мени чақиртирдилар, мен оилам ёнида йўқ эдим. Қайтиб келганимда, у зот мени чақиртирганларини айтишди. Бордим, у зот ўриндиқларида эдилар. Мени бағирларига босиб қучоқладилар. Бу (кўришиш) энг аълоси, энг аълоси эди», — деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ حَمَّادٍ، - يَعْنِيَانِ ابْنَ أَبِي سُلَيْمَانَ - عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ " . فَقُلْتُ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا فِدَاؤُكَ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abu Zarr!» deb chaqirdilar. Men: «Labbay va saʼdayk, yo Rasululloh, men sizga fido boʻlay» dedim.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абу Зарр!» деб чақирдилар. Мен: «Лаббай ва саъдайк, ё Расулуллоҳ, мен сизга фидо бўлай» дедим.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ، - وَهَذَا لَفْظُهُ وَهُوَ أَتَمُّ - عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنِ ابْنِ آدَمَ صَدَقَةٌ تَسْلِيمُهُ عَلَى مَنْ لَقِيَ صَدَقَةٌ وَأَمْرُهُ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيُهُ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَإِمَاطَتُهُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ وَبُضْعَتُهُ أَهْلَهُ صَدَقَةٌ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ يَأْتِي شَهْوَتَهُ وَتَكُونُ لَهُ صَدَقَةٌ قَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ وَضَعَهَا فِي غَيْرِ حَقِّهَا أَكَانَ يَأْثَمُ " . قَالَ " وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ رَكْعَتَانِ مِنَ الضُّحَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرْ حَمَّادٌ الأَمْرَ وَالنَّهْىَ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ shunday deganlar deb rivoyat qilinadi: «Odam bolasining har bir boʻgʻini (uchun) har kuni ertalab bir sadaqa (lozim) boʻladi: uchragan kishiga salom berishi sadaqadir, yaxshilikka buyurishi sadaqadir, yomonlikdan qaytarishi sadaqadir, yoʻldan ozor beruvchi narsani olib tashlashi sadaqadir, ahli (xotini) bilan yaqinlik qilishi sadaqadir». Ular: «Ey Rasululloh, u oʻz shahvatini qondiradi-yu, bu unga sadaqa boʻladimi?» dedilar. U zot: «Aytginchi, agar uni harom yerga qoʻyganida, gunohkor boʻlarmidi?» dedilar. Yana: «Bularning barchasidan choshgohning ikki rakʼati kifoya qiladi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Hammod buyruq va qaytarishni zikr qilmadi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ шундай деганлар деб ривоят қилинади: «Одам боласининг ҳар бир бўғини (учун) ҳар куни эрталаб бир садақа (лозим) бўлади: учраган кишига салом бериши садақадир, яхшиликка буюриши садақадир, ёмонликдан қайтариши садақадир, йўлдан озор берувчи нарсани олиб ташлаши садақадир, аҳли (хотини) билан яқинлик қилиши садақадир». Улар: «Эй Расулуллоҳ, у ўз шаҳватини қондиради-ю, бу унга садақа бўладими?» дедилар. У зот: «Айтгинчи, агар уни ҳаром ерга қўйганида, гуноҳкор бўлармиди?» дедилар. Яна: «Буларнинг барчасидан чошгоҳнинг икки ракъати кифоя қилади», дедилар. Абу Довуд айтди: Ҳаммод буйруқ ва қайтаришни зикр қилмади.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ وَاصِلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمُرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُصْبِحُ عَلَى كُلِّ سُلاَمَى مِنِ ابْنِ آدَمَ صَدَقَةٌ تَسْلِيمُهُ عَلَى مَنْ لَقِيَ صَدَقَةٌ وَأَمْرُهُ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْيُهُ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ وَإِمَاطَتُهُ الأَذَى عَنِ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ وَبُضْعَةُ أَهْلِهِ صَدَقَةٌ وَيُجْزِئُ مِنْ ذَلِكَ كُلِّهِ رَكْعَتَانِ مِنَ الضُّحَى " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الأَمْرَ وَالنَّهْىَ زَادَ فِي حَدِيثِهِ وَقَالَ كَذَا وَكَذَا وَزَادَ ابْنُ مَنِيعٍ فِي حَدِيثِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَدُنَا يَقْضِي شَهْوَتَهُ وَتَكُونُ لَهُ صَدَقَةٌ قَالَ " أَرَأَيْتَ لَوْ وَضَعَهَا فِي غَيْرِ حِلِّهَا أَلَمْ يَكُنْ يَأْثَمُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot dedilar: «Odam bolasining har bir boʻgʻimi uchun har kuni ertalab sadaqa (lozim) boʻladi. Uchragan kishiga salom berishi sadaqa, yaxshilikka buyurishi sadaqa, yomonlikdan qaytarishi sadaqa, yoʻldan zararli narsani olib tashlashi sadaqa, ahli (xotini) bilan yaqinlik qilishi sadaqadir. Bularning barchasi oʻrniga zuhoning ikki rakʼati kifoya qiladi». Abu Dovud aytadi: Abbodning hadisi mukammalroqdir. Musaddad (oʻz rivoyatida) buyurish va qaytarishni zikr qilmagan, balki hadisida (boshqa narsa) qoʻshib: «shunday va shunday» deb aytgan. Ibn Maniʼ esa oʻz hadisida (quyidagini) qoʻshgan: Ular: «Ey Rasululloh! Bizdan biri oʻz shahvatini qondiradi-yu, unga sadaqa boʻladimi?» dedilar. U zot: «Aytingchi, agar uni harom yoʻlga qoʻyganida gunohkor boʻlmasmidi?» dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинади: У зот дедилар: «Одам боласининг ҳар бир бўғими учун ҳар куни эрталаб садақа (лозим) бўлади. Учраган кишига салом бериши садақа, яхшиликка буюриши садақа, ёмонликдан қайтариши садақа, йўлдан зарарли нарсани олиб ташлаши садақа, аҳли (хотини) билан яқинлик қилиши садақадир. Буларнинг барчаси ўрнига зуҳонинг икки ракъати кифоя қилади». Абу Довуд айтади: Аббоднинг ҳадиси мукаммалроқдир. Мусаддад (ўз ривоятида) буюриш ва қайтаришни зикр қилмаган, балки ҳадисида (бошқа нарса) қўшиб: «шундай ва шундай» деб айтган. Ибн Маниъ эса ўз ҳадисида (қуйидагини) қўшган: Улар: «Эй Расулуллоҳ! Биздан бири ўз шаҳватини қондиради-ю, унга садақа бўладими?» дедилар. У зот: «Айтингчи, агар уни ҳаром йўлга қўйганида гуноҳкор бўлмасмиди?» дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنَ الشَّهْرِ حَتَّى بَقِيَ سَبْعٌ فَقَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ فَلَمَّا كَانَتِ السَّادِسَةُ لَمْ يَقُمْ بِنَا فَلَمَّا كَانَتِ الْخَامِسَةُ قَامَ بِنَا حَتَّى ذَهَبَ شَطْرُ اللَّيْلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا قِيَامَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ . قَالَ فَقَالَ " إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا صَلَّى مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ حُسِبَ لَهُ قِيَامُ لَيْلَةٍ " . قَالَ فَلَمَّا كَانَتِ الرَّابِعَةُ لَمْ يَقُمْ فَلَمَّا كَانَتِ الثَّالِثَةُ جَمَعَ أَهْلَهُ وَنِسَاءَهُ وَالنَّاسَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ . قَالَ قُلْتُ مَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا بَقِيَّةَ الشَّهْرِ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazonda roʻza tutdik. U zot oydan biror narsa (qolguncha) bizga (kechasi) namozda turib bermadilar, hatto (oydan) yetti (kecha) qolguncha. Soʻngra kechaning uchdan biri oʻtguncha bizga (imom boʻlib) namoz oʻqib berdilar. Oltinchi (qolgan) kecha boʻlganda esa bizga namoz oʻqib bermadilar. Beshinchi (qolgan) kecha boʻlganda kechaning yarmi oʻtguncha bizga namoz oʻqib berdilar. Shunda men: «Yo Rasululloh! Koshki shu kechani toʻliq bizga nafl namoz oʻqib berganingizda», dedim. U zot: «Albatta, kishi imom bilan (namozni tugatib) qaytguncha namoz oʻqisa, unga bir kechalik qiyom (savobi) yoziladi», dedilar. Soʻngra toʻrtinchi (qolgan) kecha boʻlganda namoz oʻqib bermadilar. Uchinchi (qolgan) kecha boʻlganda ahli-oilasini, ayollarini va odamlarni toʻpladilar va biz najotdan (saharlikdan) quruq qolishimizdan qoʻrqquncha bizga namoz oʻqib berdilar. (Abu Zar) aytdi: Men: «Najot (falah) nima?» dedim. U: «Saharlik», dedi. Soʻngra oyning qolgan (qismi)da bizga namoz oʻqib bermadilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазонда рўза тутдик. У зот ойдан бирор нарса (қолгунча) бизга (кечаси) намозда туриб бермадилар, ҳатто (ойдан) етти (кеча) қолгунча. Сўнгра кечанинг учдан бири ўтгунча бизга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар. Олтинчи (қолган) кеча бўлганда эса бизга намоз ўқиб бермадилар. Бешинчи (қолган) кеча бўлганда кечанинг ярми ўтгунча бизга намоз ўқиб бердилар. Шунда мен: «Ё Расулуллоҳ! Кошки шу кечани тўлиқ бизга нафл намоз ўқиб берганингизда», дедим. У зот: «Албатта, киши имом билан (намозни тугатиб) қайтгунча намоз ўқиса, унга бир кечалик қиём (савоби) ёзилади», дедилар. Сўнгра тўртинчи (қолган) кеча бўлганда намоз ўқиб бермадилар. Учинчи (қолган) кеча бўлганда аҳли-оиласини, аёлларини ва одамларни тўпладилар ва биз нажотдан (саҳарликдан) қуруқ қолишимиздан қўрққунча бизга намоз ўқиб бердилар. (Абу Зар) айтди: Мен: «Нажот (фалаҳ) нима?» дедим. У: «Саҳарлик», деди. Сўнгра ойнинг қолган (қисми)да бизга намоз ўқиб бермадилар.