حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ " .
Abu Zar al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Albatta, Alloh mening ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan narsalarini kechirdi», dedilar.Абу Зар ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Албатта, Аллоҳ менинг умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган нарсаларини кечирди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُدْرِكٍ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ " . فَقُلْتُ مَنْ هُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا . قَالَ " الْمُسْبِلُ إِزَارَهُ وَالْمَنَّانُ عَطَاءَهُ وَالْمُنَفِّقُ سِلْعَتَهُ بِالْحَلِفِ الْكَاذِبِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uch toifa odam bilan Alloh qiyomat kunida gaplashmaydi, ularga nazar solmaydi va ularni poklamaydi, hamda ularga alamli azob bordir», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, ular kimlar? Ular haqiqatan noumid va ziyon koʻrgan kishilar», dedim. U zot: «Izorini toʻpigʻidan pastga osiltiruvchi, bergan narsasini minnat qiluvchi va molini yolgʻon qasam bilan pullaydigan kishi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уч тоифа одам билан Аллоҳ қиёмат кунида гаплашмайди, уларга назар солмайди ва уларни покламайди, ҳамда уларга аламли азоб бордир», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, улар кимлар? Улар ҳақиқатан ноумид ва зиён кўрган кишилар», дедим. У зот: «Изорини тўпиғидан пастга осилтирувчи, берган нарсасини миннат қилувчи ва молини ёлғон қасам билан пуллайдиган киши», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ بْنِ سَعِيدٍ أَبُو عُبَيْدَةَ، حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي أَبِي، حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ ذَكْوَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَعْمُرَ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ الدِّيلِيَّ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ ادَّعَى مَا لَيْسَ لَهُ فَلَيْسَ مِنَّا وَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺni: «Kim oʻziga tegishli boʻlmagan narsani daʼvo qilsa, u bizdan emas. U oʻz oʻrnini doʻzaxdan tayyorlab olaversin», deb aytayotganlarini eshitdi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺни: «Ким ўзига тегишли бўлмаган нарсани даъво қилса, у биздан эмас. У ўз ўрнини дўзахдан тайёрлаб олаверсин», деб айтаётганларини эшитди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ " أَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا وَأَغْلاَهَا ثَمَنًا " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qaysi qulni (ozod qilish) afzalroq?» dedim. U zot: «Egasi nazdida eng qadrlisi va bahosi eng qimmatlisi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси қулни (озод қилиш) афзалроқ?» дедим. У зот: «Эгаси наздида энг қадрлиси ва баҳоси энг қимматлиси», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، أَنَّهُ انْتَهَى إِلَى الرَّبَذَةِ وَقَدْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَإِذَا عَبْدٌ يَؤُمُّهُمْ فَقِيلَ هَذَا أَبُو ذَرٍّ . فَذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ أَوْصَانِي خَلِيلِي صلى الله عليه وسلم أَنْ أَسْمَعَ وَأُطِيعَ وَإِنْ كَانَ عَبْدًا حَبَشِيًّا مُجَدَّعَ الأَطْرَافِ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rabazaga yetib borganida namoz uchun iqoma aytilgan edi. Qarasa, bir qul ularga imomlik qilayotgan edi. «Bu Abu Zarr-ku», deyilgach, u (qul namozda) orqaga chekinmoqchi boʻldi. Shunda Abu Zarr: «Doʻstim ﷺ menga aʼzolari kesilgan habashiy bir qul boʻlsa ham, quloq solishimni va itoat qilishimni vasiyat qilganlar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Рабазага етиб борганида намоз учун иқома айтилган эди. Қараса, бир қул уларга имомлик қилаётган эди. «Бу Абу Зарр-ку», дейилгач, у (қул намозда) орқага чекинмоқчи бўлди. Шунда Абу Зарр: «Дўстим ﷺ менга аъзолари кесилган ҳабаший бир қул бўлса ҳам, қулоқ солишимни ва итоат қилишимни васият қилганлар», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ كَانَتِ الْمُتْعَةُ فِي الْحَجِّ لأَصْحَابِ مُحَمَّدٍ ـ صلى الله عليه وسلم ـ خَاصَّةً .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Hajdagi mutʼa faqat Muhammad ﷺning ashoblariga xos edi.»Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ҳаждаги мутъа фақат Муҳаммад ﷺнинг ашобларига хос эди.»
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ الْكَلْبِ الأَسْوَدِ الْبَهِيمِ فَقَالَ " شَيْطَانٌ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan qop-qora it haqida soʻradim». Shunda u zot: «Shayton», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан қоп-қора ит ҳақида сўрадим». Шунда у зот: «Шайтон», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " إِذَا عَمِلْتَ مَرَقَةً فَأَكْثِرْ مَاءَهَا وَاغْتَرِفْ لِجِيرَانِكَ مِنْهَا " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Shorva tayyorlasang, uning suvini koʻproq qilib, qoʻshnilaringga ham ozgina uzatib qoʻy», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Шорва тайёрласанг, унинг сувини кўпроқ қилиб, қўшниларингга ҳам озгина узатиб қўй», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ الْبَحْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ مُحْرِزٍ النَّاجِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ جَهْمٍ، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنْ لَبِسَ ثَوْبَ شُهْرَةٍ أَعْرَضَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى يَضَعَهُ مَتَى وَضَعَهُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim shuhrat kiyimini kiysa, uni yechmaguncha Alloh undan yuz oʻgiradi, qachon yechsa (shunda qaraydi)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким шуҳрат кийимини кийса, уни ечмагунча Аллоҳ ундан юз ўгиради, қачон ечса (шунда қарайди)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنِ الأَجْلَحِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ الدِّيلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ أَحْسَنَ مَا غَيَّرْتُمْ بِهِ الشَّيْبَ الْحِنَّاءُ وَالْكَتَمُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oq sochni oʻzgartirish uchun eng yaxshi vosita xina va katamdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқ сочни ўзгартириш учун энг яхши восита хина ва катамдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ وَاصِلٍ، مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُقَيْلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ عُرِضَتْ عَلَىَّ أُمَّتِي بِأَعْمَالِهَا حَسَنِهَا وَسَيِّئِهَا فَرَأَيْتُ فِي مَحَاسِنِ أَعْمَالِهَا الأَذَى يُنَحَّى عَنِ الطَّرِيقِ وَرَأَيْتُ فِي سَيِّئِ أَعْمَالِهَا النُّخَاعَةَ فِي الْمَسْجِدِ لاَ تُدْفَنُ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ummatim oʻzining yaxshi va yomon amallari bilan menga koʻrsatildi. Ularning yaxshi amallari ichida yoʻldan olib tashlangan ozorni koʻrdim. Yomon amallari ichida esa masjidda koʻmilmay qolgan tupukni koʻrdim», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умматим ўзининг яхши ва ёмон амаллари билан менга кўрсатилди. Уларнинг яхши амаллари ичида йўлдан олиб ташланган озорни кўрдим. Ёмон амаллари ичида эса масжидда кўмилмай қолган тупукни кўрдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِخْوَانُكُمْ جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَأَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُونَ وَأَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ular sizlarning birodarlaringizdir, Alloh ularni sizlarning qoʻllaringiz ostiga qildi. Bas, oʻzlaringiz yeydigan narsadan ularga ham yediring, oʻzlaringiz kiyadigan narsadan ularga ham kiydiring va ularning kuchi yetmaydigan ishni ularga yuklamang. Agar yuklasangiz, ularga yordamlashing», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Улар сизларнинг биродарларингиздир, Аллоҳ уларни сизларнинг қўлларингиз остига қилди. Бас, ўзларингиз ейдиган нарсадан уларга ҳам едиринг, ўзларингиз киядиган нарсадан уларга ҳам кийдиринг ва уларнинг кучи етмайдиган ишни уларга юкламанг. Агар юкласангиз, уларга ёрдамлашинг», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ طِخْفَةَ الْغِفَارِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ " يَا جُنَيْدِبُ إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ men qornim ustida yotgan holimda yonimdan oʻtdilar-da, oyoqlari bilan meni turtib: «Ey Junaydib, bu doʻzax ahlining yotishidir», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мен қорним устида ётган ҳолимда ёнимдан ўтдилар-да, оёқлари билан мени туртиб: «Эй Жунайдиб, бу дўзах аҳлининг ётишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا وَأَزِيدُ وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ بَاعًا وَمَنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً وَمَنْ لَقِيَنِي بِقِرَابِ الأَرْضِ خَطِيئَةً ثُمَّ لاَ يُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَقِيتُهُ بِمِثْلِهَا مَغْفِرَةً " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh tabaraka va taolo aytadi: ‹Kim bir yaxshilik qilsa, unga oʻn barobari, undan ham koʻprogʻi bordir. Kim bir yomonlik qilsa, uning jazosi shu yomonlikning oʻzichadir yoki kechiraman. Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; kim Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; kim Menga yurib kelsa, Men unga shoshib boraman. Kim Menga yer toʻlasi xato bilan, ammo Menga hech narsani sherik qilmagan holda uchrashsa, Men unga shuncha magʻfirat bilan uchrashaman›», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ табарака ва таоло айтади: ‹Ким бир яхшилик қилса, унга ўн баробари, ундан ҳам кўпроғи бордир. Ким бир ёмонлик қилса, унинг жазоси шу ёмонликнинг ўзичадир ёки кечираман. Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; ким Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; ким Менга юриб келса, Мен унга шошиб бораман. Ким Менга ер тўласи хато билан, аммо Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда учрашса, Мен унга шунча мағфират билан учрашаман›», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَنْزٍ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ " . قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Seni jannat xazinalaridan bir xazinaga yoʻllab qoʻymaymi?» dedilar. Men: «Ha, ey Rasululloh!» dedim. U zot: «La hawla wa la quvvata illa billah (Allohdan oʻzga gʻayrida hech qanday qudrat va quvvat yoʻq)», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сени жаннат хазиналаридан бир хазинага йўллаб қўймайми?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Расулуллоҳ!» дедим. У зот: «Ла ҳаwла wа ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан ўзга ғайрида ҳеч қандай қудрат ва қувват йўқ)», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنِ الْمُشَعَّثِ بْنِ طَرِيفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " كَيْفَ أَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ وَمَوْتًا يُصِيبُ النَّاسَ حَتَّى يُقَوَّمَ الْبَيْتُ بِالْوَصِيفِ " . يَعْنِي الْقَبْرَ قُلْتُ مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ - أَوْ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ - قَالَ " تَصَبَّرْ " . قَالَ " كَيْفَ أَنْتَ وَجُوعًا يُصِيبُ النَّاسَ حَتَّى تَأْتِيَ مَسْجِدَكَ فَلاَ تَسْتَطِيعَ أَنْ تَرْجِعَ إِلَى فِرَاشِكَ وَلاَ تَسْتَطِيعَ أَنْ تَقُومَ مِنْ فِرَاشِكَ إِلَى مَسْجِدِكَ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ أَوْ - مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ - قَالَ " عَلَيْكَ بِالْعِفَّةِ " . ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ أَنْتَ وَقَتْلاً يُصِيبُ النَّاسَ حَتَّى تُغْرَقَ حِجَارَةُ الزَّيْتِ بِالدَّمِ " . قُلْتُ مَا خَارَ اللَّهُ لِي وَرَسُولُهُ . قَالَ " الْحَقْ بِمَنْ أَنْتَ مِنْهُ " . قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ آخُذُ بِسَيْفِي فَأَضْرِبَ بِهِ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ قَالَ " شَارَكْتَ الْقَوْمَ إِذًا وَلَكِنِ ادْخُلْ بَيْتَكَ " . قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنْ دُخِلَ بَيْتِي قَالَ " إِنْ خَشِيتَ أَنْ يَبْهَرَكَ شُعَاعُ السَّيْفِ فَأَلْقِ طَرَفَ رِدَائِكَ عَلَى وَجْهِكَ فَيَبُوءَ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِكَ فَيَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Zar, odamlarga shunday oʻlim yetganida, hatto qabr bir gʻulomga baholanadigan boʻlganida sening holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Rasuli men uchun nimani xayrli deb tanlagan boʻlsa, oʻshadir», dedim — yoki: «Alloh va Rasuli bilguvchiroqdir», dedim. U zot: «Sabr qilgin», dedilar. Soʻng: «Odamlarga shunday ochlik yetib, hatto sen masjidingga borsang, oʻrningga qaytishga qodir boʻlmasang, oʻrningdan masjidingga turishga qodir boʻlmasang, holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Rasuli bilguvchiroqdir», — yoki: «Alloh va Rasuli men uchun nimani xayrli deb tanlagan boʻlsa, oʻshadir», dedim. U zot: «Iffatli boʻlishni oʻzingga lozim tut», dedilar. Soʻng: «Odamlarga shunday qatl yetib, hatto Hijoratuz-Zayt qon bilan gʻarq boʻlganida holing qanday boʻladi?» dedilar. Men: «Alloh va Rasuli men uchun nimani xayrli deb tanlagan boʻlsa, oʻshadir», dedim. U zot: «Oʻzing mansub boʻlgan kishilarga qoʻshilgin», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, qilichimni olib, buni qilgan kishini ursam boʻlmaydimi?» dedim. U zot: «Unda sen ham u qavmga sherik boʻlasan. Balki uyingga kirib olgin», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, agar uyimga kirib kelsalar-chi?» dedim. U zot: «Agar qilich yalqinidan qoʻrqsang, ridongning etagini yuzingga tashlagin. Shunda u oʻz gunohini ham, sening gunohingni ham koʻtarib, doʻzax ahlidan boʻladi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Зар, одамларга шундай ўлим етганида, ҳатто қабр бир ғуломга баҳоланадиган бўлганида сенинг ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Расули мен учун нимани хайрли деб танлаган бўлса, ўшадир», дедим — ёки: «Аллоҳ ва Расули билгувчироқдир», дедим. У зот: «Сабр қилгин», дедилар. Сўнг: «Одамларга шундай очлик етиб, ҳатто сен масжидингга борсанг, ўрнингга қайтишга қодир бўлмасанг, ўрнингдан масжидингга туришга қодир бўлмасанг, ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Расули билгувчироқдир», — ёки: «Аллоҳ ва Расули мен учун нимани хайрли деб танлаган бўлса, ўшадир», дедим. У зот: «Иффатли бўлишни ўзингга лозим тут», дедилар. Сўнг: «Одамларга шундай қатл етиб, ҳатто Ҳижоратуз-Зайт қон билан ғарқ бўлганида ҳолинг қандай бўлади?» дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Расули мен учун нимани хайрли деб танлаган бўлса, ўшадир», дедим. У зот: «Ўзинг мансуб бўлган кишиларга қўшилгин», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, қиличимни олиб, буни қилган кишини урсам бўлмайдими?» дедим. У зот: «Унда сен ҳам у қавмга шерик бўласан. Балки уйингга кириб олгин», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, агар уйимга кириб келсалар-чи?» дедим. У зот: «Агар қилич ялқинидан қўрқсанг, ридонгнинг этагини юзингга ташлагин. Шунда у ўз гуноҳини ҳам, сенинг гуноҳингни ҳам кўтариб, дўзах аҳлидан бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ وَاقِدٍ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مَيْسَرَةَ بْنِ حَلْبَسٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لَيْسَ الزَّهَادَةُ فِي الدُّنْيَا بِتَحْرِيمِ الْحَلاَلِ وَلاَ فِي إِضَاعَةِ الْمَالِ وَلَكِنِ الزَّهَادَةُ فِي الدُّنْيَا أَنْ لاَ تَكُونَ بِمَا فِي يَدَيْكَ أَوْثَقَ مِنْكَ بِمَا فِي يَدِ اللَّهِ وَأَنْ تَكُونَ فِي ثَوَابِ الْمُصِيبَةِ إِذَا أُصِبْتَ بِهَا أَرْغَبَ مِنْكَ فِيهَا لَوْ أَنَّهَا أُبْقِيَتْ لَكَ " . قَالَ هِشَامٌ كَانَ أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ يَقُولُ مِثْلُ هَذَا الْحَدِيثِ فِي الأَحَادِيثِ كَمِثْلِ الإِبْرِيزِ فِي الذَّهَبِ .
Abu Zarr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyoda zohidlik halolni oʻzingga harom qilishing yoki molni zoye qilishing bilan boʻlmaydi. Balki dunyoda zohidlik qoʻlingdagi narsaga Allohning qoʻlidagi narsadan koʻra koʻproq ishonmasliging, boshingga bir musibat tushganda, agar oʻsha musibat sen uchun boqiy qoldirilganidan koʻra, undagi savobga koʻproq ragʻbat qoʻyishingdadir», dedilar.Абу Зарр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунёда зоҳидлик ҳалолни ўзингга ҳаром қилишинг ёки молни зое қилишинг билан бўлмайди. Балки дунёда зоҳидлик қўлингдаги нарсага Аллоҳнинг қўлидаги нарсадан кўра кўпроқ ишонмаслигинг, бошингга бир мусибат тушганда, агар ўша мусибат сен учун боқий қолдирилганидан кўра, ундаги савобга кўпроқ рағбат қўйишингдадир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنِي أَبُو زُمَيْلٍ، - هُوَ سِمَاكٌ - عَنْ مَالِكِ بْنِ مَرْثَدٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " الأَكْثَرُونَ هُمُ الأَسْفَلُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ قَالَ بِالْمَالِ هَكَذَا وَهَكَذَا وَكَسَبَهُ مِنْ طَيِّبٍ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moli koʻp boʻlganlar qiyomat kuni eng past boʻluvchilardir, faqat molini mana bunday va mana bunday sarflab, uni halol yoʻldan topganlar bundan mustasno», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Моли кўп бўлганлар қиёмат куни энг паст бўлувчилардир, фақат молини мана бундай ва мана бундай сарфлаб, уни ҳалол йўлдан топганлар бундан мустасно», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنِّي أَرَى مَا لاَ تَرَوْنَ وَأَسْمَعُ مَا لاَ تَسْمَعُونَ إِنَّ السَّمَاءَ أَطَّتْ وَحُقَّ لَهَا أَنْ تَئِطَّ مَا فِيهَا مَوْضِعُ أَرْبَعِ أَصَابِعَ إِلاَّ وَمَلَكٌ وَاضِعٌ جَبْهَتَهُ سَاجِدًا لِلَّهِ . وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا وَمَا تَلَذَّذْتُمْ بِالنِّسَاءِ عَلَى الْفُرُشَاتِ وَلَخَرَجْتُمْ إِلَى الصُّعُدَاتِ تَجْأَرُونَ إِلَى اللَّهِ " . وَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ شَجَرَةً تُعْضَدُ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlar koʻrmaydigan narsani koʻraman va sizlar eshitmaydigan narsani eshitaman. Osmon gʻiyqilladi, unga gʻiyqillash haqdir. Unda toʻrt barmoq eni joy yoʻqki, unda Allohga sajda qilib peshonasini qoʻygan bir farishta boʻlmasa. Allohga qasamki, agar men bilgan narsani bilsangiz edi, oz kulib, koʻp yigʻlagan boʻlardingiz va toʻshaklarda ayollar bilan lazzatlanmagan boʻlardingiz, balki koʻchalarga chiqib, Allohga zorlanib nola qilgan boʻlardingiz», dedilar. Allohga qasamki, men kesib tashlanadigan bir daraxt boʻlishni orzu qilardim.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлар кўрмайдиган нарсани кўраман ва сизлар эшитмайдиган нарсани эшитаман. Осмон ғийқиллади, унга ғийқиллаш ҳақдир. Унда тўрт бармоқ эни жой йўқки, унда Аллоҳга сажда қилиб пешонасини қўйган бир фаришта бўлмаса. Аллоҳга қасамки, агар мен билган нарсани билсангиз эди, оз кулиб, кўп йиғлаган бўлардингиз ва тўшакларда аёллар билан лаззатланмаган бўлардингиз, балки кўчаларга чиқиб, Аллоҳга зорланиб нола қилган бўлардингиз», дедилар. Аллоҳга қасамки, мен кесиб ташланадиган бир дарахт бўлишни орзу қилардим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ رُمْحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنِ الْمَاضِي بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ عَقْلَ كَالتَّدْبِيرِ وَلاَ وَرَعَ كَالْكَفِّ وَلاَ حَسَبَ كَحُسْنِ الْخُلُقِ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshi tadbir kabi aql yoʻq, harom narsadan tiyilish kabi taqvo yoʻq va goʻzal axloq kabi sharaf yoʻq», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхши тадбир каби ақл йўқ, ҳаром нарсадан тийилиш каби тақво йўқ ва гўзал ахлоқ каби шараф йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي السَّلِيلِ، ضُرَيْبِ بْنِ نُقَيْرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنِّي لأَعْرِفُ كَلِمَةً - وَقَالَ عُثْمَانُ آيَةً - لَوْ أَخَذَ النَّاسُ كُلُّهُمْ بِهَا لَكَفَتْهُمْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَّةُ آيَةٍ قَالَ " وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men shunday bir soʻzni bilamanki, agar odamlarning barchasi unga amal qilsalar, ularga kifoya qilardi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, u qaysi oyat?» deyishdi. U zot: {Kim Allohdan qoʻrqsa, U unga chiqish yoʻlini paydo qilur} (Taloq 2), dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен шундай бир сўзни биламанки, агар одамларнинг барчаси унга амал қилсалар, уларга кифоя қиларди», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, у қайси оят?» дейишди. У зот: {Ким Аллоҳдан қўрқса, У унга чиқиш йўлини пайдо қилур} (Талоқ 2), дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُوسَى بْنِ الْمُسَيَّبِ الثَّقَفِيِّ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ : " إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَقُولُ يَا عِبَادِي كُلُّكُمْ مُذْنِبٌ إِلاَّ مَنْ عَافَيْتُ فَسَلُونِي الْمَغْفِرَةَ فَأَغْفِرَ لَكُمْ وَمَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ أَنِّي ذُو قُدْرَةٍ عَلَى الْمَغْفِرَةِ فَاسْتَغْفَرَنِي بِقُدْرَتِي غَفَرْتُ لَهُ، وَكُلُّكُمْ ضَالٌّ إِلاَّ مَنْ هَدَيْتُ فَسَلُونِي الْهُدَى أَهْدِكُمْ، وَكُلُّكُمْ فَقِيرٌ إِلاَّ مَنْ أَغْنَيْتُ فَسَلُونِي أَرْزُقْكُمْ، وَلَوْ أَنَّ حَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ وَأَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا فَكَانُوا عَلَى قَلْبِ أَتْقَى عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي - لَمْ يَزِدْ فِي مُلْكِي جَنَاحُ بَعُوضَةٍ، وَلَوِ اجْتَمَعُوا فَكَانُوا عَلَى قَلْبِ أَشْقَى عَبْدٍ مِنْ عِبَادِي لَمْ يَنْقُصْ مِنْ مُلْكِي جَنَاحُ بَعُوضَةٍ وَلَوْ أَنَّ حَيَّكُمْ وَمَيِّتَكُمْ، وَأَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَرَطْبَكُمْ وَيَابِسَكُمُ اجْتَمَعُوا، فَسَأَلَ كُلُّ سَائِلٍ مِنْهُمْ مَا بَلَغَتْ أُمْنِيَّتُهُ - مَا نَقَصَ مِنْ مُلْكِي إِلاَّ كَمَا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ مَرَّ بِشَفَةِ الْبَحْرِ فَغَمَسَ فِيهَا إِبْرَةً ثُمَّ نَزَعَهَا، ذَلِكَ بِأَنِّي جَوَادٌ مَاجِدٌ عَطَائِي كَلاَمٌ إِذَا أَرَدْتُّ شَيْئًا فَإِنَّمَا أَقُولُ لَهُ : كُنْ فَيَكُونُ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, Alloh tabaraka va taolo aytadi: ‹Ey bandalarim, Men saqlaganlarimdan boshqa hammangiz gunohkorsizlar. Bas, Mendan magʻfirat soʻranglar, Men sizlarni magʻfirat qilaman. Sizlardan kim Meni magʻfiratga qodir ekanimni bilib, qudratim bilan Mendan magʻfirat soʻrasa, Men uni magʻfirat qilaman. Men hidoyat qilganlarimdan boshqa hammangiz adashgansizlar. Bas, Mendan hidoyat soʻranglar, Men sizlarni hidoyat qilaman. Men boy qilganlarimdan boshqa hammangiz faqirsizlar. Bas, Mendan soʻranglar, Men sizlarga rizq beraman. Agar tirigingiz-u oʻligingiz, avvalingiz-u oxiringiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz jamlanib, bandalarim ichidagi eng taqvodor bandaning qalbi kabi boʻlsangiz, bu Mening mulkimga chivin qanotichalik ham qoʻshmaydi. Agar jamlanib, bandalarim ichidagi eng badbaxt bandaning qalbi kabi boʻlsangiz, bu Mening mulkimdan chivin qanotichalik ham kamaytirmaydi. Agar tirigingiz-u oʻligingiz, avvalingiz-u oxiringiz, hoʻlingiz-u qurugʻingiz jamlanib, har biri orzusiga yetadigan narsani soʻrasa, bu Mening mulkimdan — biringiz dengiz labidan oʻtib, unga bir igna botirib, soʻng uni tortib olganchalik ham kamaytirmaydi. Bu shundayki, Men Saxovatli, Ulugʻvorman. Ato qilishim faqat bir soʻzdir: bir narsani iroda qilsam, unga: ‹Boʻl!› deyman, u boʻladi›», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ табарака ва таоло айтади: ‹Эй бандаларим, Мен сақлаганларимдан бошқа ҳаммангиз гуноҳкорсизлар. Бас, Мендан мағфират сўранглар, Мен сизларни мағфират қиламан. Сизлардан ким Мени мағфиратга қодир эканимни билиб, қудратим билан Мендан мағфират сўраса, Мен уни мағфират қиламан. Мен ҳидоят қилганларимдан бошқа ҳаммангиз адашгансизлар. Бас, Мендан ҳидоят сўранглар, Мен сизларни ҳидоят қиламан. Мен бой қилганларимдан бошқа ҳаммангиз фақирсизлар. Бас, Мендан сўранглар, Мен сизларга ризқ бераман. Агар тиригингиз-у ўлигингиз, аввалингиз-у охирингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз жамланиб, бандаларим ичидаги энг тақводор банданинг қалби каби бўлсангиз, бу Менинг мулкимга чивин қанотичалик ҳам қўшмайди. Агар жамланиб, бандаларим ичидаги энг бадбахт банданинг қалби каби бўлсангиз, бу Менинг мулкимдан чивин қанотичалик ҳам камайтирмайди. Агар тиригингиз-у ўлигингиз, аввалингиз-у охирингиз, ҳўлингиз-у қуруғингиз жамланиб, ҳар бири орзусига етадиган нарсани сўраса, бу Менинг мулкимдан — бирингиз денгиз лабидан ўтиб, унга бир игна ботириб, сўнг уни тортиб олганчалик ҳам камайтирмайди. Бу шундайки, Мен Саховатли, Улуғворман. Ато қилишим фақат бир сўздир: бир нарсани ирода қилсам, унга: ‹Бўл!› дейман, у бўлади›», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَىُّ مَسْجِدٍ وُضِعَ أَوَّلُ قَالَ " الْمَسْجِدُ الْحَرَامُ " . قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَىٌّ قَالَ " ثُمَّ الْمَسْجِدُ الأَقْصَى " . قُلْتُ كَمْ بَيْنَهُمَا قَالَ " أَرْبَعُونَ عَامًا ثُمَّ الأَرْضُ لَكَ مُصَلًّى فَصَلِّ حَيْثُ مَا أَدْرَكَتْكَ الصَّلاَةُ " .
Abu Zarr al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, dastlab qaysi masjid bunyod etilgan?» dedim. U zot: «Masjidul Harom», dedilar. Men: «Soʻng qaysi?» dedim. U zot: «Soʻng Masjidul Aqso», dedilar. Men: «Ularning orasi qancha?» dedim. U zot: «Qirq yil. Soʻng butun yer sen uchun namozgohdir, namoz vaqti kirsa, qayerda boʻlsang, oʻsha yerda namoz oʻqiyver», dedilar.Абу Зарр ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, дастлаб қайси масжид бунёд этилган?» дедим. У зот: «Масжидул Ҳаром», дедилар. Мен: «Сўнг қайси?» дедим. У зот: «Сўнг Масжидул Ақсо», дедилар. Мен: «Уларнинг ораси қанча?» дедим. У зот: «Қирқ йил. Сўнг бутун ер сен учун намозгоҳдир, намоз вақти кирса, қаерда бўлсанг, ўша ерда намоз ўқийвер», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ قُلْتُ - يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الأَمْوَالِ وَالدُّثُورِ بِالأَجْرِ يَقُولُونَ كَمَا نَقُولُ وَيُنْفِقُونَ وَلاَ نُنْفِقُ . قَالَ لِي " أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَمْرٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ أَدْرَكْتُمْ مَنْ قَبْلَكُمْ وَفُتُّمْ مَنْ بَعْدَكُمْ، تَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ وَتُسَبِّحُونَهُ، وَتُكَبِّرُونَهُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَأَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ " .
قَالَ سُفْيَانُ لاَ أَدْرِي أَيَّتُهُنَّ أَرْبَعٌ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga: «Ey Rasululloh, mol-dunyo egalari savoblarni olib ketishdi. Biz aytganday aytadilar, biz sadaqa qila olmaydigan narsani sadaqa qiladilar», deyildi. U zot menga: «Sizlarga shunday ishni aytaymi, agar uni qilsangiz, oʻzingizdan oldingilarga yetib olasiz va oʻzingizdan keyingilardan oʻzib ketasiz. Har namoz oxirida Allohga hamd aytasiz, tasbeh aytasiz va takbir aytasiz — oʻttiz uch, oʻttiz uch va oʻttiz toʻrt marta», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга: «Эй Расулуллоҳ, мол-дунё эгалари савобларни олиб кетишди. Биз айтгандай айтадилар, биз садақа қила олмайдиган нарсани садақа қиладилар», дейилди. У зот менга: «Сизларга шундай ишни айтайми, агар уни қилсангиз, ўзингиздан олдингиларга етиб оласиз ва ўзингиздан кейингилардан ўзиб кетасиз. Ҳар намоз охирида Аллоҳга ҳамд айтасиз, тасбеҳ айтасиз ва такбир айтасиз — ўттиз уч, ўттиз уч ва ўттиз тўрт марта», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَإِنَّ الرَّحْمَةَ تُوَاجِهُهُ فَلاَ يَمْسَحِ الْحَصَى " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namozga tursa, rahmat unga yuzlanadi. Bas, u shagʻalni silamasin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намозга турса, раҳмат унга юзланади. Бас, у шағални силамасин», дедилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، وَحَوْثَرَةُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَدِيعَةَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " مَنِ اغْتَسَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَأَحْسَنَ غُسْلَهُ، وَتَطَهَّرَ فَأَحْسَنَ طُهُورَهُ، وَلَبِسَ مِنْ أَحْسَنِ ثِيَابِهِ، وَمَسَّ مَا كَتَبَ اللَّهُ لَهُ مِنْ طِيبِ أَهْلِهِ، ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ وَلَمْ يَلْغُ وَلَمْ يُفَرِّقْ بَيْنَ اثْنَيْنِ، غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ الأُخْرَى " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim juma kuni gʻusl qilib, gʻuslini yaxshi ado etsa, poklanib, poklanishini chiroyli qilsa, eng chiroyli kiyimlaridan kiyib, Alloh oʻziga nasib etgan ahlining xushboʻyligidan surtsa, soʻng jumaga kelib, behuda gapirmasa va ikki kishining orasini ajratmasa, uning bilan keyingi juma orasidagi (gunohlari) magʻfirat qilinadi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким жума куни ғусл қилиб, ғуслини яхши адо этса, покланиб, покланишини чиройли қилса, энг чиройли кийимларидан кийиб, Аллоҳ ўзига насиб этган аҳлининг хушбўйлигидан суртса, сўнг жумага келиб, беҳуда гапирмаса ва икки кишининг орасини ажратмаса, унинг билан кейинги жума орасидаги (гуноҳлари) мағфират қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " صَلِّ الصَّلاَةَ لِوَقْتِهَا. فَإِنْ أَدْرَكْتَ الإِمَامَ يُصَلِّي بِهِمْ فَصَلِّ مَعَهُمْ، وَقَدْ أَحْرَزْتَ صَلاَتَكَ. وَإِلاَّ فَهِيَ نَافِلَةٌ لَكَ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Namozni oʻz vaqtida oʻqi. Agar imom ularga namoz oʻqitayotganini koʻrsang, ular bilan birga oʻqi, shunda namozingni saqlab qolgan boʻlasan. Aks holda, u sen uchun nafl boʻladi», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Намозни ўз вақтида ўқи. Агар имом уларга намоз ўқитаётганини кўрсанг, улар билан бирга ўқи, шунда намозингни сақлаб қолган бўласан. Акс ҳолда, у сен учун нафл бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا مَسْلَمَةُ بْنُ عَلْقَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُرَشِيِّ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ الْحَضْرَمِيِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ صُمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَمَضَانَ فَلَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنْهُ حَتَّى بَقِيَ سَبْعُ لَيَالٍ فَقَامَ بِنَا لَيْلَةَ السَّابِعَةِ حَتَّى مَضَى نَحْوٌ مِنْ ثُلُثِ اللَّيْلِ ثُمَّ كَانَتِ اللَّيْلَةُ السَّادِسَةُ الَّتِي تَلِيهَا فَلَمْ يَقُمْهَا حَتَّى كَانَتِ الْخَامِسَةُ الَّتِي تَلِيهَا ثُمَّ قَامَ بِنَا حَتَّى مَضَى نَحْوٌ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ نَفَّلْتَنَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِنَا هَذِهِ . فَقَالَ " إِنَّهُ مَنْ قَامَ مَعَ الإِمَامِ حَتَّى يَنْصَرِفَ فَإِنَّهُ يَعْدِلُ قِيَامَ لَيْلَةٍ " . ثُمَّ كَانَتِ الرَّابِعَةُ الَّتِي تَلِيهَا فَلَمْ يَقُمْهَا حَتَّى كَانَتِ الثَّالِثَةُ الَّتِي تَلِيهَا . قَالَ فَجَمَعَ نِسَاءَهُ وَأَهْلَهُ وَاجْتَمَعَ النَّاسُ . قَالَ فَقَامَ بِنَا حَتَّى خَشِينَا أَنْ يَفُوتَنَا الْفَلاَحُ . قِيلَ وَمَا الْفَلاَحُ قَالَ السُّحُورُ . قَالَ ثُمَّ لَمْ يَقُمْ بِنَا شَيْئًا مِنْ بَقِيَّةِ الشَّهْرِ .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Ramazon roʻzasini tutdik. U zot Ramazonning hech qaysi (tunida) bizga (qiyom) namozini oʻqib bermadilar, toki yetti tun qolganda yettinchi tun bizga imom boʻlib namoz oʻqib berdilar va tunning taxminan uchdan biri oʻtguncha (davom etdi). Soʻng undan keyingi oltinchi tunda oʻqimadilar. Undan keyingi beshinchi tunda esa bizga tunning taxminan yarmi oʻtguncha imom boʻlib namoz oʻqib berdilar. Men: «Yo Rasululloh, koshki shu tunimizning qolganini ham biz bilan nafl namoz oʻqisangiz», dedim. Shunda u zot: «Kim imom bilan (namozdan) qaytguniga qadar (qiyomda) tursa, unga bir tunni (toʻliq) qiyomda oʻtkazgancha (savob) yoziladi», dedilar. Soʻng undan keyingi toʻrtinchi tunda oʻqimadilar, toki undan keyingi uchinchi tun boʻlganda ayollarini va ahlini jamladilar, odamlar ham toʻplandi. Bizga shunday imom boʻlib namoz oʻqib berdilarki, hatto falohni oʻtkazib yuborishimizdan qoʻrqdik. «Faloh nima?» deb soʻrandi. U: «Saharlik», dedi. Soʻng oyning qolgan (kunlarida) bizga hech (qiyom) namozini oʻqib bermadilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Рамазон рўзасини тутдик. У зот Рамазоннинг ҳеч қайси (тунида) бизга (қиём) намозини ўқиб бермадилар, токи етти тун қолганда еттинчи тун бизга имом бўлиб намоз ўқиб бердилар ва туннинг тахминан учдан бири ўтгунча (давом этди). Сўнг ундан кейинги олтинчи тунда ўқимадилар. Ундан кейинги бешинчи тунда эса бизга туннинг тахминан ярми ўтгунча имом бўлиб намоз ўқиб бердилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, кошки шу тунимизнинг қолганини ҳам биз билан нафл намоз ўқисангиз», дедим. Шунда у зот: «Ким имом билан (намоздан) қайтгунига қадар (қиёмда) турса, унга бир тунни (тўлиқ) қиёмда ўтказганча (савоб) ёзилади», дедилар. Сўнг ундан кейинги тўртинчи тунда ўқимадилар, токи ундан кейинги учинчи тун бўлганда аёлларини ва аҳлини жамладилар, одамлар ҳам тўпланди. Бизга шундай имом бўлиб намоз ўқиб бердиларки, ҳатто фалоҳни ўтказиб юборишимиздан қўрқдик. «Фалоҳ нима?» деб сўранди. У: «Саҳарлик», деди. Сўнг ойнинг қолган (кунларида) бизга ҳеч (қиём) намозини ўқиб бермадилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ صَامَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ فَذَلِكَ صَوْمُ الدَّهْرِ " . فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَصْدِيقَ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ {مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا} فَالْيَوْمُ بِعَشْرَةِ أَيَّامٍ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim har oyda uch kun roʻza tutsa, bu butun umr roʻza tutgan kabidir», dedilar. Alloh azza va jalla buni tasdiqlab, oʻz Kitobida: {Kim yaxshilik ila kelsa, unga oʻshaning oʻn baravari boʻlur} (Anʼom 160) oyatini nozil qildi. Shunday qilib, bir kun oʻn kunga teng boʻldi.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳар ойда уч кун рўза тутса, бу бутун умр рўза тутган кабидир», дедилар. Аллоҳ азза ва жалла буни тасдиқлаб, ўз Китобида: {Ким яхшилик ила келса, унга ўшанинг ўн баравари бўлур} (Анъом 160) оятини нозил қилди. Шундай қилиб, бир кун ўн кунга тенг бўлди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ وَلاَ غَنَمٍ وَلاَ بَقَرٍ لاَ يُؤَدِّي زَكَاتَهَا إِلاَّ جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْظَمَ مَا كَانَتْ وَأَسْمَنَهُ تَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا كُلَّمَا نَفِدَتْ أُخْرَاهَا عَادَتْ عَلَيْهِ أُولاَهَا . حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Tuya, qoʻy yoki mol (qoramol) egasi boʻlib, ularning zakotini bermaydigan har bir kimsaning oldiga qiyomat kuni ular eng katta va eng semiz holida kelib, shohlari bilan uni suzadilar va tuyoqlari bilan uni bosadilar. Har qachon ularning oxirgisi oʻtib boʻlsa, birinchisi yana qaytadi. Bu odamlar orasida hukm chiqarilgunicha davom etadi», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Туя, қўй ёки мол (қорамол) эгаси бўлиб, уларнинг закотини бермайдиган ҳар бир кимсанинг олдига қиёмат куни улар энг катта ва энг семиз ҳолида келиб, шоҳлари билан уни сузадилар ва туёқлари билан уни босадилар. Ҳар қачон уларнинг охиргиси ўтиб бўлса, биринчиси яна қайтади. Бу одамлар орасида ҳукм чиқарилгунича давом этади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ " .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, Alloh haqni Umarning tiliga qoʻygan, u shu haq bilan gapiradi», deganlarini eshitdim.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, Аллоҳ ҳақни Умарнинг тилига қўйган, у шу ҳақ билан гапиради», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ بَعْدِي مِنْ أُمَّتِي - أَوْ سَيَكُونُ بَعْدِي مِنْ أُمَّتِي - قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حُلُوقَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ ثُمَّ لاَ يَعُودُونَ فِيهِ هُمْ شِرَارُ الْخَلْقِ وَالْخَلِيقَةِ " . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّامِتِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَافِعِ بْنِ عَمْرٍو أَخِي الْحَكَمِ بْنِ عَمْرٍو الْغِفَارِيِّ فَقَالَ وَأَنَا أَيْضًا قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ .
Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin ummatimdan — yoki mendan keyin ummatimda shunday bir qavm boʻladiki — ular Qurʼonni oʻqiydilar, biroq u tomoqlaridan pastga oʻtmaydi. Ular oʻq nishondan otib chiqib ketganidek, dindan otilib chiqib ketadilar, soʻngra unga qaytib kelmaydilar. Ular xaloyiqning va yaratilganlarning eng yomonidirlar», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин умматимдан — ёки мендан кейин умматимда шундай бир қавм бўладики — улар Қуръонни ўқийдилар, бироқ у томоқларидан пастга ўтмайди. Улар ўқ нишондан отиб чиқиб кетганидек, диндан отилиб чиқиб кетадилар, сўнгра унга қайтиб келмайдилар. Улар халойиқнинг ва яратилганларнинг энг ёмонидирлар», дедилар.
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ غَالِبٍ الْعَبَّادَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زِيَادٍ الْبَحْرَانِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " يَا أَبَا ذَرٍّ لأَنْ تَغْدُوَ فَتَعَلَّمَ آيَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تُصَلِّيَ مِائَةَ رَكْعَةٍ وَلأَنْ تَغْدُوَ فَتَعَلَّمَ بَابًا مِنَ الْعِلْمِ عُمِلَ بِهِ أَوْ لَمْ يُعْمَلْ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تُصَلِّيَ أَلْفَ رَكْعَةٍ " .
Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Abu Zarr! Ertalab chiqib, Allohning kitobidan bitta oyat oʻrganishing sen uchun yuz rakaat namoz oʻqishingdan yaxshiroqdir. Ertalab chiqib, ilmdan bir bobni — unga amal qilinsa ham, qilinmasa ham — oʻrganishing sen uchun ming rakaat namoz oʻqishingdan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Абу Зарр! Эрталаб чиқиб, Аллоҳнинг китобидан битта оят ўрганишинг сен учун юз ракаат намоз ўқишингдан яхшироқдир. Эрталаб чиқиб, илмдан бир бобни — унга амал қилинса ҳам, қилинмаса ҳам — ўрганишинг сен учун минг ракаат намоз ўқишингдан яхшироқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " إِنَّهُ لَيَسْتَغْفِرُ لِلْعَالِمِ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الأَرْضِ حَتَّى الْحِيتَانِ فِي الْبَحْرِ " .
Abu Darda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Osmonlardagi va yerdagi kimsalar, hatto dengizdagi baliqlar ham olim uchun magʻfirat soʻrab duo qiladilar», deyayotganlarini eshitdim.Абу Дарда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Осмонлардаги ва ердаги кимсалар, ҳатто денгиздаги балиқлар ҳам олим учун мағфират сўраб дуо қиладилар», деяётганларини эшитдим.