Amr ibn Avs

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ عَمْرًا، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ وَعَمْرِو بْنِ أَوْسٍ، فَحَدَّثَهُمَا بَجَالَةُ، سَنَةَ سَبْعِينَ ـ عَامَ حَجَّ مُصْعَبُ بْنُ الزُّبَيْرِ بِأَهْلِ الْبَصْرَةِ ـ عِنْدَ دَرَجِ زَمْزَمَ قَالَ كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الأَحْنَفِ، فَأَتَانَا كِتَابُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ فَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنَ الْمَجُوسِ‏.‏ وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنَ الْمَجُوسِ‏.‏ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرٍ‏.‏

Amr ibn Dinor (Bajala orqali) rivoyat qiladi: Men Jobir ibn Zayd va Amr ibn Avs bilan oʻtirgan edim va Bajala — hijriy 70-yilda, Musʼab ibn Zubayr Basra hojilarining boshligʻi boʻlgan yilda — ularga rivoyat qilardi. Biz Zamzam (qudugʻi) zinapoyalarida oʻtirgan edik va Bajala: «Men — Ahnafning amakisi Juz ibn Muoviyaning kotibi edim. Umar ibn Xattobdan — uning vafotidan bir yil oldin — bir maktub keldi va u oʻqildi: ‹Majusiylar orasidagi yaqin qarindoshlar oʻrtasida tuzilgan har bir nikohni bekor qilinglar (Islomda harom hisoblangan nikohlar; bunday qarindosh — zu-mahram deb ataladi)›. Umar — to Abdurrahmon ibn Avf: ‹Allohning Rasuli ﷺ Hajar majusiylaridan jizya olgan›, — deb guvohlik berguncha — majusiy kofirlardan jizya olmagan edi», — dedi.Амр ибн Динор (Бажала орқали) ривоят қилади: Мен Жобир ибн Зайд ва Амр ибн Авс билан ўтирган эдим ва Бажала — ҳижрий 70-йилда, Мусъаб ибн Зубайр Басра ҳожиларининг бошлиғи бўлган йилда — уларга ривоят қиларди. Биз Замзам (қудуғи) зинапояларида ўтирган эдик ва Бажала: «Мен — Аҳнафнинг амакиси Жуз ибн Муовиянинг котиби эдим. Умар ибн Хаттобдан — унинг вафотидан бир йил олдин — бир мактуб келди ва у ўқилди: ‹Мажусийлар орасидаги яқин қариндошлар ўртасида тузилган ҳар бир никоҳни бекор қилинглар (Исломда ҳаром ҳисобланган никоҳлар; бундай қариндош — зу-маҳрам деб аталади)›. Умар — то Абдурраҳмон ибн Авф: ‹Аллоҳнинг Расули ﷺ Ҳажар мажусийларидан жизя олган›, — деб гувоҳлик бергунча — мажусий кофирлардан жизя олмаган эди», — деди.

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو، بْنُ دِينَارٍ أَنَّ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، - رضى الله عنهما - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَحَبُّ الصِّيَامِ إِلَى اللَّهِ صِيَامُ دَاوُدَ كَانَ يَصُومُ نِصْفَ الدَّهْرِ وَأَحَبُّ الصَّلاَةِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ صَلاَةُ دَاوُدَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - كَانَ يَرْقُدُ شَطْرَ اللَّيْلِ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْقُدُ آخِرَهُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَعَمْرُو بْنُ أَوْسٍ كَانَ يَقُولُ يَقُومُ ثُلُثَ اللَّيْلِ بَعْدَ شَطْرِهِ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohga roʻzalarning eng sevimlisi Dovudning roʻzasidir — u umrning yarmida (kunma-kun) roʻza tutar edi; va Aziz va Jalil Allohga namozlarning eng sevimlisi Dovud — alayhissalomning namozidir — u tunning yarmida uxlar, soʻng (namozga) qoʻzgʻolar, soʻng oxirida (yana) uxlar edi; u tunning yarmidan keyin uchdan birida (namozga) qoʻzgʻolar edi», — dedilar. (Rovi) dedi: Men Amr ibn Dinorga: «Amr ibn Avs: ‹U tunning yarmidan keyin uchdan birida (namozga) qoʻzgʻolar edi› deganmidi?» dedim. U: «Ha», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳга рўзаларнинг энг севимлиси Довуднинг рўзасидир — у умрнинг ярмида (кунма-кун) рўза тутар эди; ва Азиз ва Жалил Аллоҳга намозларнинг энг севимлиси Довуд — алайҳиссаломнинг намозидир — у туннинг ярмида ухлар, сўнг (намозга) қўзғолар, сўнг охирида (яна) ухлар эди; у туннинг ярмидан кейин учдан бирида (намозга) қўзғолар эди», — дедилар. (Рови) деди: Мен Амр ибн Динорга: «Амр ибн Авс: ‹У туннинг ярмидан кейин учдан бирида (намозга) қўзғолар эди› деганмиди?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، سَمِعَ بَجَالَةَ، يُحَدِّثُ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ وَأَبَا الشَّعْثَاءِ قَالَ كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ إِذْ جَاءَنَا كِتَابُ عُمَرَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ اقْتُلُوا كُلَّ سَاحِرٍ وَفَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنَ الْمَجُوسِ وَانْهَوْهُمْ عَنِ الزَّمْزَمَةِ فَقَتَلْنَا فِي يَوْمٍ ثَلاَثَةَ سَوَاحِرَ وَفَرَّقْنَا بَيْنَ كُلِّ رَجُلٍ مِنَ الْمَجُوسِ وَحَرِيمِهِ فِي كِتَابِ اللَّهِ وَصَنَعَ طَعَامًا كَثِيرًا فَدَعَاهُمْ فَعَرَضَ السَّيْفَ عَلَى فَخِذِهِ فَأَكَلُوا وَلَمْ يُزَمْزِمُوا وَأَلْقَوْا وِقْرَ بَغْلٍ أَوْ بَغْلَيْنِ مِنَ الْوَرِقِ وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنَ الْمَجُوسِ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هَجَرَ ‏.‏

Musaddad ibn Musarhad bizga hadis aytdi, Sufyon bizga hadis aytdi, u Amr ibn Dinordan rivoyat qiladi, u Bajolaning Amr ibn Avs va Abush-Shaʼsoga hadis aytayotganini eshitdi. (Bajola) dedi: Men Ahnaf ibn Qaysning amakisi Jazʼ ibn Muoviyaning kotibi edim. Shunda bizga Umar (roziyallohu anhu)dan, u vafotidan bir yil avval, maktub keldi: «Har bir sehrgarni oʻldiringlar, majusiylar orasida har bir mahram (nikohi harom) kishini bir-biridan ajratinglar va ularni zamzama (taom oldidan tovush chiqarib gʻoʻldirash)dan qaytaringlar». Shunda biz bir kunda uchta sehrgarni oʻldirdik, majusiylar orasida har bir kishini Allohning Kitobiga koʻra haram (mahram) boʻlgan ayolidan ajratdik. (Jazʼ) koʻp taom tayyorlab, ularni chaqirdi va qilichni soni ustiga qoʻydi. Shunda ular yedilar, lekin zamzama qilmadilar. Yana bir yoki ikki xachirning yuki kumush (tovon) tashladilar. Umar (roziyallohu anhu) Abdurahmon ibn Avf Rasululloh ﷺ Hajar majusiylaridan jizya olganliklariga guvohlik bermagunicha, majusiylardan jizya olmas edi.Мусаддад ибн Мусарҳад бизга ҳадис айтди, Суфён бизга ҳадис айтди, у Амр ибн Динордан ривоят қилади, у Бажоланинг Амр ибн Авс ва Абуш-Шаъсога ҳадис айтаётганини эшитди. (Бажола) деди: Мен Аҳнаф ибн Қайснинг амакиси Жазъ ибн Муовиянинг котиби эдим. Шунда бизга Умар (розияллоҳу анҳу)дан, у вафотидан бир йил аввал, мактуб келди: «Ҳар бир сеҳргарни ўлдиринглар, мажусийлар орасида ҳар бир маҳрам (никоҳи ҳаром) кишини бир-биридан ажратинглар ва уларни замзама (таом олдидан товуш чиқариб ғўлдираш)дан қайтаринглар». Шунда биз бир кунда учта сеҳргарни ўлдирдик, мажусийлар орасида ҳар бир кишини Аллоҳнинг Китобига кўра ҳарам (маҳрам) бўлган аёлидан ажратдик. (Жазъ) кўп таом тайёрлаб, уларни чақирди ва қилични сони устига қўйди. Шунда улар едилар, лекин замзама қилмадилар. Яна бир ёки икки хачирнинг юки кумуш (товон) ташладилар. Умар (розияллоҳу анҳу) Абдураҳмон ибн Авф Расулуллоҳ ﷺ Ҳажар мажусийларидан жизя олганликларига гувоҳлик бермагунича, мажусийлардан жизя олмас эди.

عَن بَجالَةَ قَالَ: كُنْتُ كَاتِبًا لِجَزْءِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَمِّ الْأَحْنَفِ فَأَتَانَا كِتَابُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ: فَرِّقُوا بَيْنَ كُلِّ ذِي مَحْرَمٍ مِنَ الْمَجُوسِ وَلَمْ يَكُنْ عُمَرُ أَخَذَ الْجِزْيَةَ مِنَ الْمَجُوسِ حَتَّى شَهِدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَهَا مِنْ مَجُوسِ هجَرَ. رَوَاهُ البُخَارِيّ وذُكرَ حديثُ بُريدةَ: إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ فِي «بَابِ الْكتاب إِلى الْكفَّار»

Amr ibn Dinor (Bajala orqali) rivoyat qiladi: Men Jobir ibn Zayd va Amr ibn Avs bilan oʻtirgan edim va Bajala — hijriy 70-yilda, Musʼab ibn Zubayr Basra hojilarining boshligʻi boʻlgan yilda — ularga rivoyat qilardi. Biz Zamzam (qudugʻi) zinapoyalarida oʻtirgan edik va Bajala: «Men — Ahnafning amakisi Juz ibn Muoviyaning kotibi edim. Umar ibn Xattobdan — uning vafotidan bir yil oldin — bir maktub keldi va u oʻqildi: ‹Majusiylar orasidagi yaqin qarindoshlar oʻrtasida tuzilgan har bir nikohni bekor qilinglar (Islomda harom hisoblangan nikohlar; bunday qarindosh — zu-mahram deb ataladi)›. Umar — to Abdurrahmon ibn Avf: ‹Allohning Rasuli ﷺ Hajar majusiylaridan jizya olgan›, — deb guvohlik berguncha — majusiy kofirlardan jizya olmagan edi», — dedi.Амр ибн Динор (Бажала орқали) ривоят қилади: Мен Жобир ибн Зайд ва Амр ибн Авс билан ўтирган эдим ва Бажала — ҳижрий 70-йилда, Мусъаб ибн Зубайр Басра ҳожиларининг бошлиғи бўлган йилда — уларга ривоят қиларди. Биз Замзам (қудуғи) зинапояларида ўтирган эдик ва Бажала: «Мен — Аҳнафнинг амакиси Жуз ибн Муовиянинг котиби эдим. Умар ибн Хаттобдан — унинг вафотидан бир йил олдин — бир мактуб келди ва у ўқилди: ‹Мажусийлар орасидаги яқин қариндошлар ўртасида тузилган ҳар бир никоҳни бекор қилинглар (Исломда ҳаром ҳисобланган никоҳлар; бундай қариндош — зу-маҳрам деб аталади)›. Умар — то Абдурраҳмон ибн Авф: ‹Аллоҳнинг Расули ﷺ Ҳажар мажусийларидан жизя олган›, — деб гувоҳлик бергунча — мажусий кофирлардан жизя олмаган эди», — деди.

نَا يَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ ، ثنا ابْنُ عُلَيَّةَ ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدَ ، حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ سَالِمٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَوْسٍ ، قَالَ : قَالَ عَنْبَسَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ : أَلا أُحَدِّثُكَ حَدِيثًا حَدَّثَتْنَاهُ أُمُّ حَبِيبَةَ ؟ قُلْتُ : بَلَى قَالَ : وَمَا رَأَيْتُهُ قَالَ ذَاكَ إِلا لِتُسَارَّ إِلَيْهِ ، قَالَ : حَدَّثَتْنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ صَلَّى فِي يَوْمٍ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ سَجْدَةً تَطَوُّعًا بُنِيَ لَهُ بَيْتٌ فِي الْجَنَّةِ " . قَالَ عَنْبَسَةُ : مَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ أُمِّ حَبِيبَةَ . قَالَ عَمْرُو بْنُ أَوْسٍ : مَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ عَنْبَسَةَ . قَالَ النُّعْمَانُ : مَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ عَمْرٍو . قَالَ دَاوُدُ : أَمَّا نَحْنُ فَإِنَّا نُصَلِّي وَنَتْرُكُ . قَالَ ابْنُ عُلَيَّةَ : هَذَا أَوْ نَحْوُهُ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَسْقَطَ هُشَيْمٌ مِنَ الإِسْنَادِ عَمْرَو بْنَ أَوْسٍ ، وَالصَّحِيحُ حَدِيثُ ابْنِ عُلَيَّةَ ، وَهُوَ فِي الْبَابِ الثَّانِي ، وَمَا رَوَاهُ مَحْبُوبُ بْنُ الْحَسَنِ

Amr ibn Avs shunday dedi: Anbasa ibn Abu Sufyon: «Senga Ummu Habiba bizga aytib bergan bir hadisni aytib beraymi?» dedi. Men: «Ha», dedim. (Amr) dedi: Men uning buni faqat unga sirdosh boʻlishi uchun aytganini koʻrdim. U dedi: Ummu Habiba bizga aytib berdiki, Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda oʻn ikki sajda (rakaat) nafl namoz oʻqisa, unga jannatda bir uy quriladi», dedilar. Anbasa aytdi: Ummu Habibadan buni eshitganimdan buyon ularni tark qilmadim. Amr ibn Avs aytdi: Anbasadan buni eshitganimdan buyon ularni tark qilmadim. Nuʼmon aytdi: Amrdan buni eshitganimdan buyon ularni tark qilmadim. Dovud aytdi: Bizga kelsak, biz oʻqiymiz ham, tark qilamiz ham. Ibn Ulayya aytdi: Shu yoki shunga oʻxshash (deyildi). Abu Bakr aytdi: Hushaym isnoddan Amr ibn Avsni tushirib qoldirgan; toʻgʻrisi Ibn Ulayyaning hadisidir — u ikkinchi bobda, shuningdek Mahbub ibn al-Hasan rivoyat qilgani (ham shunday).Амр ибн Авс шундай деди: Анбаса ибн Абу Суфён: «Сенга Умму Ҳабиба бизга айтиб берган бир ҳадисни айтиб берайми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. (Амр) деди: Мен унинг буни фақат унга сирдош бўлиши учун айтганини кўрдим. У деди: Умму Ҳабиба бизга айтиб бердики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда ўн икки сажда (ракаат) нафл намоз ўқиса, унга жаннатда бир уй қурилади», дедилар. Анбаса айтди: Умму Ҳабибадан буни эшитганимдан буён уларни тарк қилмадим. Амр ибн Авс айтди: Анбасадан буни эшитганимдан буён уларни тарк қилмадим. Нуъмон айтди: Амрдан буни эшитганимдан буён уларни тарк қилмадим. Довуд айтди: Бизга келсак, биз ўқиймиз ҳам, тарк қиламиз ҳам. Ибн Улайя айтди: Шу ёки шунга ўхшаш (дейилди). Абу Бакр айтди: Ҳушайм исноддан Амр ибн Авсни тушириб қолдирган; тўғриси Ибн Улайянинг ҳадисидир — у иккинчи бобда, шунингдек Маҳбуб ибн ал-Ҳасан ривоят қилгани (ҳам шундай).