حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ ذَهَبْتُ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ وُلِدَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي عَبَاءَةٍ يَهْنَأُ بَعِيرًا لَهُ قَالَ " هَلْ مَعَكَ تَمْرٌ " . قُلْتُ نَعَمْ - قَالَ - فَنَاوَلْتُهُ تَمَرَاتٍ فَأَلْقَاهُنَّ فِي فِيهِ فَلاَكَهُنَّ ثُمَّ فَغَرَ فَاهُ فَأَوْجَرَهُنَّ إِيَّاهُ فَجَعَلَ الصَّبِيُّ يَتَلَمَّظُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حِبُّ الأَنْصَارِ التَّمْرُ " . وَسَمَّاهُ عَبْدَ اللَّهِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Abu Talha tugʻilganida men uni Paygʻambar ﷺ huzurlariga olib bordim. Paygʻambar ﷺ jundan toʻn kiyib, oʻz tuyalariga qatron surtayotgan edilar. U zot: «Yoningda xurmo bormi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. (Anas aytadi:) Bas, men u zotga bir necha xurmo uzatdim, u zot ularni ogʻizlariga solib chaynadilar, soʻng (bolaning) ogʻzini ochib, uni unga tomizdilar. Bola (xurmoni) yalay boshladi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Ansorlarning sevgani xurmodir», dedilar va uni Abdulloh deb nomladilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Абу Талҳа туғилганида мен уни Пайғамбар ﷺ ҳузурларига олиб бордим. Пайғамбар ﷺ жундан тўн кийиб, ўз туяларига қатрон суртаётган эдилар. У зот: «Ёнингда хурмо борми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. (Анас айтади:) Бас, мен у зотга бир неча хурмо узатдим, у зот уларни оғизларига солиб чайнадилар, сўнг (боланинг) оғзини очиб, уни унга томиздилар. Бола (хурмони) ялай бошлади. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Ансорларнинг севгани хурмодир», дедилар ва уни Абдуллоҳ деб номладилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، - وَسَمَّاهُ ابْنُ مَحْبُوبٍ الْجَعْدَ - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " يَا بُنَىَّ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ مَعِينٍ يُثْنِي عَلَى مُحَمَّدِ بْنِ مَحْبُوبٍ وَيَقُولُ كَثِيرُ الْحَدِيثِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Ey oʻgʻilcham!» dedilar. Abu Dovud aytadi: Men Yahyo ibn Maʼinning Muhammad ibn Mahbubni maqtab: «U koʻp hadis rivoyat qilgan», deganini eshitganman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Эй ўғилчам!» дедилар. Абу Довуд айтади: Мен Яҳё ибн Маъиннинг Муҳаммад ибн Маҳбубни мақтаб: «У кўп ҳадис ривоят қилган», деганини эшитганман.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ عَلَيْنَا وَلِي أَخٌ صَغِيرٌ يُكْنَى أَبَا عُمَيْرٍ وَكَانَ لَهُ نُغَرٌ يَلْعَبُ بِهِ فَمَاتَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَرَآهُ حَزِينًا فَقَالَ " مَا شَأْنُهُ " . قَالُوا مَاتَ نُغَرُهُ فَقَالَ " يَا أَبَا عُمَيْرٍ مَا فَعَلَ النُّغَيْرُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga kirib turardilar. Mening Abu Umayr deb kunya berilgan kichik bir ukam bor edi. Uning oʻzi oʻynaydigan bir chumchugʻi bor edi, ammo u oʻlib qoldi. Bir kuni Nabiy ﷺ uning oldiga kirdilar va uni gʻamgin holatda koʻrdilar-da: «Unga nima boʻldi?» dedilar. Odamlar: «Chumchugʻi oʻlib qoldi», deyishdi. Shunda u zot: «Ey Abu Umayr, chumchuqchaga nima boʻldi?» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга кириб турардилар. Менинг Абу Умайр деб куня берилган кичик бир укам бор эди. Унинг ўзи ўйнайдиган бир чумчуғи бор эди, аммо у ўлиб қолди. Бир куни Набий ﷺ унинг олдига кирдилар ва уни ғамгин ҳолатда кўрдилар-да: «Унга нима бўлди?» дедилар. Одамлар: «Чумчуғи ўлиб қолди», дейишди. Шунда у зот: «Эй Абу Умайр, чумчуқчага нима бўлди?» дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ " مَا رَأَيْنَا شَيْئًا " . أَوْ " مَا رَأَيْنَا مِنْ فَزَعٍ وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir vahima (qoʻrquv) boʻldi. Rasululloh ﷺ Abu Talhaning otiga mindilar va: «Biz hech narsa koʻrmadik» — yoki: «Biz hech qanday vahima koʻrmadik, biz uni (otni) chindan ham xuddi dengizdek (chopqir) topdik», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир ваҳима (қўрқув) бўлди. Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳанинг отига миндилар ва: «Биз ҳеч нарса кўрмадик» — ёки: «Биз ҳеч қандай ваҳима кўрмадик, биз уни (отни) чиндан ҳам худди денгиздек (чопқир) топдик», дедилар.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ احْمِلْنِي . قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّا حَامِلُوكَ عَلَى وَلَدِ نَاقَةٍ " . قَالَ وَمَا أَصْنَعُ بِوَلَدِ النَّاقَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَهَلْ تَلِدُ الإِبِلَ إِلاَّ النُّوقُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, menga ulov bering», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Biz seni tuyaning bolasiga mindiramiz», dedilar. U: «Men tuyaning bolasini nima qilaman?» dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Tuyalarni tuyalardan boshqasi tugʻadimi?» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менга улов беринг», деди. Пайғамбар ﷺ: «Биз сени туянинг боласига миндирамиз», дедилар. У: «Мен туянинг боласини нима қиламан?» деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Туяларни туялардан бошқаси туғадими?» дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا ذَا الأُذُنَيْنِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey ikki quloqli!» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй икки қулоқли!» дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ كَأَنَّا فِي دَارِ عُقْبَةَ بْنِ رَافِعٍ وَأُتِينَا بِرُطَبٍ مِنْ رُطَبِ ابْنِ طَابٍ فَأَوَّلْتُ أَنَّ الرِّفْعَةَ لَنَا فِي الدُّنْيَا وَالْعَاقِبَةَ فِي الآخِرَةِ وَأَنَّ دِينَنَا قَدْ طَابَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bu kecha tushimda goʻyo Uqba ibn Rofeʼning uyida boʻlganday koʻrdim, bizga Ibn Tobning xurmosidan yangi xurmolar keltirildi. Men buni dunyoda biz uchun martaba (rifʼa), oxiratda esa yaxshi oqibat (oqiba) boʻlishi va dinimiz albatta yaxshi (tob) boʻlganligi deb taʼbir qildim», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кеча тушимда гўё Уқба ибн Рофеънинг уйида бўлгандай кўрдим, бизга Ибн Тобнинг хурмосидан янги хурмолар келтирилди. Мен буни дунёда биз учун мартаба (рифъа), охиратда эса яхши оқибат (оқиба) бўлиши ва динимиз албатта яхши (тоб) бўлганлиги деб таъбир қилдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ عَطَسَ رَجُلاَنِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَشَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَتَرَكَ الآخَرَ قَالَ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَجُلاَنِ عَطَسَا فَشَمَّتَّ أَحَدَهُمَا - قَالَ أَحْمَدُ أَوْ فَشَمَّتَّ أَحَدَهُمَا - وَتَرَكْتَ الآخَرَ . فَقَالَ " إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ وَإِنَّ هَذَا لَمْ يَحْمَدِ اللَّهَ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ huzurlarida ikki kishi aksa urdi. U zot ulardan biriga (rahmat soʻrab) duo qildilar, ikkinchisini esa qoldirdilar». U: «Yo Rasululloh, ikki kishi aksa urganda biriga duo qildingiz — (Ahmadning rivoyatida: ulardan biriga duo qildingiz) — ikkinchisini esa qoldirdingiz», deyildi. Shunda u zot: «Bu kishi Allohga hamd aytdi, bu kishi esa Allohga hamd aytmadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ ҳузурларида икки киши акса урди. У зот улардан бирига (раҳмат сўраб) дуо қилдилар, иккинчисини эса қолдирдилар». У: «Ё Расулуллоҳ, икки киши акса урганда бирига дуо қилдингиз — (Аҳмаднинг ривоятида: улардан бирига дуо қилдингиз) — иккинчисини эса қолдирдингиз», дейилди. Шунда у зот: «Бу киши Аллоҳга ҳамд айтди, бу киши эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَكَفَانَا وَآوَانَا فَكَمْ مِمَّنْ لاَ كَافِيَ لَهُ وَلاَ مُئْوِيَ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida: «Alhamdu lillahillaziy atʼamana va saqona va kafana va aavana, fa kam mimman la kafiya lahu va la muʼviy (Bizni taomlantirgan, sugʻorgan, hojatimizni qondirgan va boshpana bergan Allohga hamdlar boʻlsin. Qancha-qancha kishilar borki, ularning hojatini qondiradigan ham, boshpana beradigan ham yoʻq)», deb aytar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий атъамана ва сақона ва кафана ва аавана, фа кам мимман ла кафия лаҳу ва ла муъвий (Бизни таомлантирган, суғорган, ҳожатимизни қондирган ва бошпана берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Қанча-қанча кишилар борки, уларнинг ҳожатини қондирадиган ҳам, бошпана берадиган ҳам йўқ)», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْغَازِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ مَكْحُولٍ الدِّمَشْقِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ أَوْ يُمْسِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ وَمَلاَئِكَتَكَ وَجَمِيعَ خَلْقِكَ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ أَعْتَقَ اللَّهُ رُبْعَهُ مِنَ النَّارِ فَمَنْ قَالَهَا مَرَّتَيْنِ أَعْتَقَ اللَّهُ نِصْفَهُ وَمَنْ قَالَهَا ثَلاَثًا أَعْتَقَ اللَّهُ ثَلاَثَةَ أَرْبَاعِهِ فَإِنْ قَالَهَا أَرْبَعًا أَعْتَقَهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Rasuli ﷺ: «Kim tongga yoki kechga yetganida: ‹Allohumma, men tongga yetdim. Sen Allohsan, Sendan boʻlak iloh yoʻq va Muhammad Sening banding va elchingdir, deb Seni, Arshingni koʻtarguvchilarni, farishtalaringni va barcha maxluqotlaringni guvoh qilaman›, desa, Alloh uning chorak qismini doʻzaxdan ozod qiladi. Kim buni ikki marta aytsa, Alloh uning yarmini ozod qiladi; kim buni uch marta aytsa, Alloh uning toʻrtdan uch qismini ozod qiladi; agar uni toʻrt marta aytsa, Alloh uni doʻzaxdan ozod qiladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким тонгга ёки кечга етганида: ‹Аллоҳумма, мен тонгга етдим. Сен Аллоҳсан, Сендан бўлак илоҳ йўқ ва Муҳаммад Сенинг бандинг ва элчингдир, деб Сени, Аршингни кўтаргувчиларни, фаришталарингни ва барча махлуқотларингни гувоҳ қиламан›, деса, Аллоҳ унинг чорак қисмини дўзахдан озод қилади. Ким буни икки марта айтса, Аллоҳ унинг ярмини озод қилади; ким буни уч марта айтса, Аллоҳ унинг тўртдан уч қисмини озод қилади; агар уни тўрт марта айтса, Аллоҳ уни дўзахдан озод қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ مُسْلِمٍ، - يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ - قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ أُشْهِدُكَ وَأُشْهِدُ حَمَلَةَ عَرْشِكَ وَمَلاَئِكَتَكَ وَجَمِيعَ خَلْقِكَ أَنَّكَ أَنْتَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ وَحْدَكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ مَا أَصَابَ فِي يَوْمِهِ ذَلِكَ مِنْ ذَنْبٍ وَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي غُفِرَ لَهُ مَا أَصَابَ تِلْكَ اللَّيْلَةَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) shunday deganlar: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim tongga yetganida: ‹Allohumma, men tongga yetdim. Sen Allohsan, Sendan boʻlak iloh yoʻq, Sen yolgʻizsan, sheriging yoʻq va Muhammad Sening banding va elchingdir, deb Seni, Arshingni koʻtarguvchilarni, farishtalaringni va barcha maxluqotlaringni guvoh qilaman›, desa, oʻsha kunida orttirgan gunohi magʻfirat qilinadi; agar uni kechga yetganida aytsa, oʻsha kechada orttirgan gunohi magʻfirat qilinadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) шундай деганлар: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким тонгга етганида: ‹Аллоҳумма, мен тонгга етдим. Сен Аллоҳсан, Сендан бўлак илоҳ йўқ, Сен ёлғизсан, шеригинг йўқ ва Муҳаммад Сенинг бандинг ва элчингдир, деб Сени, Аршингни кўтаргувчиларни, фаришталарингни ва барча махлуқотларингни гувоҳ қиламан›, деса, ўша кунида орттирган гуноҳи мағфират қилинади; агар уни кечга етганида айтса, ўша кечада орттирган гуноҳи мағфират қилинади», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْخَثْعَمِيُّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا خَرَجَ الرَّجُلُ مِنْ بَيْتِهِ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ " . قَالَ " يُقَالُ حِينَئِذٍ هُدِيتَ وَكُفِيتَ وَوُقِيتَ فَتَتَنَحَّى لَهُ الشَّيَاطِينُ فَيَقُولُ لَهُ شَيْطَانٌ آخَرُ كَيْفَ لَكَ بِرَجُلٍ قَدْ هُدِيَ وَكُفِيَ وَوُقِيَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kishi uyidan chiqib: ‹Bismillah, tavakkaltu alalloh, lo havla va lo quvvata illo billah (Alloh nomi bilan, Allohga tavakkal qildim, Allohdan boshqa kuch-quvvat yoʻq)›, desa, oʻsha vaqtda unga: ‹Hidoyat topding, kifoya qilinding va saqlanding›, deyiladi. Shunda shaytonlar undan uzoqlashadi, boshqa bir shayton esa unga: ‹Hidoyat topgan, kifoya qilingan va saqlangan kishini sen qanday qila olasan?› deydi.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Киши уйидан чиқиб: ‹Бисмиллаҳ, таваккалту алаллоҳ, ло ҳавла ва ло қуввата илло биллаҳ (Аллоҳ номи билан, Аллоҳга таваккал қилдим, Аллоҳдан бошқа куч-қувват йўқ)›, деса, ўша вақтда унга: ‹Ҳидоят топдинг, кифоя қилиндинг ва сақландинг›, дейилади. Шунда шайтонлар ундан узоқлашади, бошқа бир шайтон эса унга: ‹Ҳидоят топган, кифоя қилинган ва сақланган кишини сен қандай қила оласан?› дейди.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَصَابَنَا وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَطَرٌ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَسَرَ ثَوْبَهُ عَنْهُ حَتَّى أَصَابَهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا قَالَ " لأَنَّهُ حَدِيثُ عَهْدٍ بِرَبِّهِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga ekanimizda, bizga yomgʻir yogʻdi. Rasululloh ﷺ chiqdilar va kiyimlarini badanlariga yomgʻir tegadigan darajada ochdilar. Biz: «Ey Rasululloh, nega bunday qildingiz?» dedik. U zot: «Chunki u yaqindagina Robbi huzurida edi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эканимизда, бизга ёмғир ёғди. Расулуллоҳ ﷺ чиқдилар ва кийимларини баданларига ёмғир тегадиган даражада очдилар. Биз: «Эй Расулуллоҳ, нега бундай қилдингиз?» дедик. У зот: «Чунки у яқиндагина Робби ҳузурида эди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، - وَنَحْنُ بِبَيْرُوتَ - عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنِ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوِ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ الْمُتَتَابِعَةُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim otasidan boshqasini ota deb daʼvo qilsa yoki oʻzini ozod qilganlardan boshqasiga (oʻz nasabini) nisbat bersa, unga qiyomat kunigacha Allohning ketma-ket (uzluksiz) laʼnati boʻladi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким отасидан бошқасини ота деб даъво қилса ёки ўзини озод қилганлардан бошқасига (ўз насабини) нисбат берса, унга қиёмат кунигача Аллоҳнинг кетма-кет (узлуксиз) лаънати бўлади».
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، كَانَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لأُحِبُّ هَذَا . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَعْلَمْتَهُ " . قَالَ لاَ قَالَ " أَعْلِمْهُ " . قَالَ فَلَحِقَهُ فَقَالَ إِنِّي أُحِبُّكَ فِي اللَّهِ . فَقَالَ أَحَبَّكَ الَّذِي أَحْبَبْتَنِي لَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺning huzurlarida edi. Shunda uning yonidan bir kishi oʻtib qoldi-da, (huzurda oʻtirgan kishi): «Yo Rasululloh, men bu kishini sevaman», dedi. Paygʻambar ﷺ unga: «Buni unga bildirdingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot ﷺ: «Unga bildir», dedilar. (Anas) aytadi: U kishiga yetib olib: «Men seni Alloh uchun sevaman», dedi. (Anavi kishi esa): «Meni oʻzi uchun sevganing seni ham sevsin», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларида эди. Шунда унинг ёнидан бир киши ўтиб қолди-да, (ҳузурда ўтирган киши): «Ё Расулуллоҳ, мен бу кишини севаман», деди. Пайғамбар ﷺ унга: «Буни унга билдирдингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот ﷺ: «Унга билдир», дедилар. (Анас) айтади: У кишига етиб олиб: «Мен сени Аллоҳ учун севаман», деди. (Анави киши эса): «Мени ўзи учун севганинг сени ҳам севсин», деди.
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَأَيْتُ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرِحُوا بِشَىْءٍ لَمْ أَرَهُمْ فَرِحُوا بِشَىْءٍ أَشَدَّ مِنْهُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ يُحِبُّ الرَّجُلَ عَلَى الْعَمَلِ مِنَ الْخَيْرِ يَعْمَلُ بِهِ وَلاَ يَعْمَلُ بِمِثْلِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: «Men Rasululloh ﷺning sahobalarini biror narsadan shunchalik xursand boʻlganlarini koʻrdimki, ulardan kuchliroq xursand boʻlganlarini boshqa biror narsada koʻrmaganman. Bir kishi: ‹Yo Rasululloh, kishi oʻzi qiladigan yaxshi amal sababli boshqa bir kishini sevadi-yu, lekin oʻzi uning kabi amal qila olmaydi (nima boʻladi)?› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kishi oʻzi sevgan kishi bilan birga boʻladi›, dedilar».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларини бирор нарсадан шунчалик хурсанд бўлганларини кўрдимки, улардан кучлироқ хурсанд бўлганларини бошқа бирор нарсада кўрмаганман. Бир киши: ‹Ё Расулуллоҳ, киши ўзи қиладиган яхши амал сабабли бошқа бир кишини севади-ю, лекин ўзи унинг каби амал қила олмайди (нима бўлади)?› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Киши ўзи севган киши билан бирга бўлади›, дедилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، اطَّلَعَ مِنْ بَعْضِ حُجَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِشْقَصٍ أَوْ مَشَاقِصَ - قَالَ - فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْتِلُهُ لِيَطْعُنَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺning hujralaridan biriga (moʻralab) qaragan edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga qarab bir paykon yoki bir necha paykon (oʻtkir tig) bilan turdilar. (Anas) dedi: «Goʻyo men hozir ham Rasululloh ﷺni unga (sezdirmay) yashirinib, sanchish uchun yaqinlashayotganlarini koʻrib turganday boʻlaman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺнинг ҳужраларидан бирига (мўралаб) қараган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга қараб бир пайкон ёки бир неча пайкон (ўткир тиг) билан турдилар. (Анас) деди: «Гўё мен ҳозир ҳам Расулуллоҳ ﷺни унга (сездирмай) яшириниб, санчиш учун яқинлашаётганларини кўриб тургандай бўламан».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ - عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى غِلْمَانٍ يَلْعَبُونَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdilar: Rasululloh ﷺ oʻynab turgan bolalarning oldidan oʻtdilar va ularga salom berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ ўйнаб турган болаларнинг олдидан ўтдилар ва уларга салом бердилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، قَالَ قَالَ أَنَسٌ انْتَهَى إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا غُلاَمٌ فِي الْغِلْمَانِ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَأَرْسَلَنِي بِرِسَالَةٍ وَقَعَدَ فِي ظِلِّ جِدَارٍ - أَوْ قَالَ إِلَى جِدَارٍ - حَتَّى رَجَعْتُ إِلَيْهِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdilar: Men bolalar orasida bir bola edim, Rasululloh ﷺ bizning oldimizga keldilar va bizga salom berdilar, soʻng qoʻlimdan ushlab, meni bir topshiriq bilan joʻnatdilar. Oʻzlari esa men u zotning oldilariga qaytib kelgunimcha devorning soyasida — yoki: devor yonida, — dedilar — oʻtirdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтдилар: Мен болалар орасида бир бола эдим, Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга келдилар ва бизга салом бердилар, сўнг қўлимдан ушлаб, мени бир топшириқ билан жўнатдилар. Ўзлари эса мен у зотнинг олдиларига қайтиб келгунимча деворнинг соясида — ёки: девор ёнида, — дедилар — ўтирдилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ أَصْحَابَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْنَا فَكَيْفَ نَرُدُّ عَلَيْهِمْ قَالَ " قُولُوا وَعَلَيْكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ عَائِشَةَ وَأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُهَنِيِّ وَأَبِي بَصْرَةَ يَعْنِي الْغِفَارِيَّ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺning sahobalari u zotga: «Ahli kitob bizga salom beradi, ularga qanday javob qaytaraylik?» — deb soʻradilar. U zot ﷺ: «‹Va alaykum (sizlarga ham shunday)› — deb ayting», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Oishaning, Abu Abdurrahmon al-Juhaniyning va Abu Basraning — yaʼni al-Gʻiforiyning rivoyatlari ham shunday.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺнинг саҳобалари у зотга: «Аҳли китоб бизга салом беради, уларга қандай жавоб қайтарайлик?» — деб сўрадилар. У зот ﷺ: «‹Ва алайкум (сизларга ҳам шундай)› — деб айтинг», — дедилар. Абу Довуд айтди: Оишанинг, Абу Абдурраҳмон ал-Жуҳанийнинг ва Абу Басранинг — яъни ал-Ғифорийнинг ривоятлари ҳам шундай.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا جَاءَ أَهْلُ الْيَمَنِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ جَاءَكُمْ أَهْلُ الْيَمَنِ وَهُمْ أَوَّلُ مَنْ جَاءَ بِالْمُصَافَحَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Yaman ahli kelganida, Rasululloh ﷺ: «Sizlarga Yaman ahli keldi, ular qoʻl berib koʻrishishni birinchi boʻlib joriy qilgan kishilardir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Яман аҳли келганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга Яман аҳли келди, улар қўл бериб кўришишни биринчи бўлиб жорий қилган кишилардир», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَاطِبٍ الْقُرَشِيُّ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ الأَسَدِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ فَرَأَى قُبَّةً مُشْرِفَةً فَقَالَ " مَا هَذِهِ " . قَالَ لَهُ أَصْحَابُهُ هَذِهِ لِفُلاَنٍ - رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ - . قَالَ فَسَكَتَ وَحَمَلَهَا فِي نَفْسِهِ حَتَّى إِذَا جَاءَ صَاحِبُهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فِي النَّاسِ أَعْرَضَ عَنْهُ صَنَعَ ذَلِكَ مِرَارًا حَتَّى عَرَفَ الرَّجُلُ الْغَضَبَ فِيهِ وَالإِعْرَاضَ عَنْهُ فَشَكَا ذَلِكَ إِلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ وَاللَّهِ إِنِّي لأُنْكِرُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالُوا خَرَجَ فَرَأَى قُبَّتَكَ . قَالَ فَرَجَعَ الرَّجُلُ إِلَى قُبَّتِهِ فَهَدَمَهَا حَتَّى سَوَّاهَا بِالأَرْضِ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمْ يَرَهَا قَالَ " مَا فَعَلَتِ الْقُبَّةُ " . قَالُوا شَكَا إِلَيْنَا صَاحِبُهَا إِعْرَاضَكَ عَنْهُ فَأَخْبَرْنَاهُ فَهَدَمَهَا فَقَالَ " أَمَا إِنَّ كُلَّ بِنَاءٍ وَبَالٌ عَلَى صَاحِبِهِ إِلاَّ مَا لاَ إِلاَّ مَا لاَ " . يَعْنِي مَا لاَ بُدَّ مِنْهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ (uydan) chiqib, baland gumbazli bir binoni koʻrib qoldilar va: «Bu nima?» dedilar. Sahobalari u zotga: «Bu falon kishiniki — ansorlardan bir kishiniki», dedilar. (Anas) aytdi: U zot jim turdilar, lekin uni koʻngillarida saqlab qoʻydilar. Toki uning egasi odamlar orasida Rasulullohga ﷺ salom berish uchun kelganida, u zot undan yuz oʻgirdilar. U zot buni bir necha bor qildilar, hatto u kishi (oʻzidan) gʻazab va undan yuz oʻgirishni sezdi. Shunda u buni sahobalarga shikoyat qilib: «Allohga qasamki, men Rasulullohni ﷺ (oʻzimga nisbatan oʻzgargan deb) bilaman», dedi. Ular: «U zot (uydan) chiqib gumbazingizni koʻrib qolgan edilar», dedilar. (Anas) aytdi: Shunda u kishi oʻz gumbazi oldiga qaytib, uni buzib, yer bilan tekis qildi. Bir kuni Rasululloh ﷺ (uydan) chiqib, uni koʻrmadilar va: «Gumbaz nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Uning egasi bizga sizning undan yuz oʻgirganingizni shikoyat qilgan edi, biz unga (sababini) aytdik, u esa uni buzib tashladi», dedilar. Shunda u zot: «Ogoh boʻlinglarki, har bir bino oʻz egasiga vabol (yuk)dir, faqat zarur boʻlganidan — faqat zarur boʻlganidan boshqa», dedilar. Yaʼni undan iloji yoʻq, zarur boʻlganini nazarda tutdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ (уйдан) чиқиб, баланд гумбазли бир бинони кўриб қолдилар ва: «Бу нима?» дедилар. Саҳобалари у зотга: «Бу фалон кишиники — ансорлардан бир кишиники», дедилар. (Анас) айтди: У зот жим турдилар, лекин уни кўнгилларида сақлаб қўйдилар. Токи унинг эгаси одамлар орасида Расулуллоҳга ﷺ салом бериш учун келганида, у зот ундан юз ўгирдилар. У зот буни бир неча бор қилдилар, ҳатто у киши (ўзидан) ғазаб ва ундан юз ўгиришни сезди. Шунда у буни саҳобаларга шикоят қилиб: «Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳни ﷺ (ўзимга нисбатан ўзгарган деб) биламан», деди. Улар: «У зот (уйдан) чиқиб гумбазингизни кўриб қолган эдилар», дедилар. (Анас) айтди: Шунда у киши ўз гумбази олдига қайтиб, уни бузиб, ер билан текис қилди. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ (уйдан) чиқиб, уни кўрмадилар ва: «Гумбаз нима бўлди?» дедилар. Улар: «Унинг эгаси бизга сизнинг ундан юз ўгирганингизни шикоят қилган эди, биз унга (сабабини) айтдик, у эса уни бузиб ташлади», дедилар. Шунда у зот: «Огоҳ бўлингларки, ҳар бир бино ўз эгасига вабол (юк)дир, фақат зарур бўлганидан — фақат зарур бўлганидан бошқа», дедилар. Яъни ундан иложи йўқ, зарур бўлганини назарда тутдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَزَّازُ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ صَلَّيْتُ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ قُلْتُ لأَنَسٍ أَرَآكُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ رَآنَا فَلَمْ يَأْمُرْنَا وَلَمْ يَنْهَنَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ zamonlarida shomdan oldin ikki rakʼat namoz oʻqirdim. (Roviy Muxtor ibn Fulful) aytadi: Men Anasga: «Rasululloh ﷺ sizlarni koʻrarmidilar?» dedim. U: «Ha, bizni koʻrar edilar, lekin bizga buyurmas ham, qaytarmas ham edilar» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида шомдан олдин икки ракъат намоз ўқирдим. (Ровий Мухтор ибн Фулфул) айтади: Мен Анасга: «Расулуллоҳ ﷺ сизларни кўрармидилар?» дедим. У: «Ҳа, бизни кўрар эдилар, лекин бизга буюрмас ҳам, қайтармас ҳам эдилар» деди.
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، وَهَارُونُ بْنُ عَبَّادٍ الأَزْدِيُّ، أَنَّ إِسْمَاعِيلَ بْنَ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسْجِدَ وَحَبْلٌ مَمْدُودٌ بَيْنَ سَارِيَتَيْنِ فَقَالَ " مَا هَذَا الْحَبْلُ " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ حَمْنَةُ بِنْتُ جَحْشٍ تُصَلِّي فَإِذَا أَعْيَتْ تَعَلَّقَتْ بِهِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِتُصَلِّ مَا أَطَاقَتْ فَإِذَا أَعْيَتْ فَلْتَجْلِسْ " . قَالَ زِيَادٌ فَقَالَ " مَا هَذَا " . فَقَالُوا لِزَيْنَبَ تُصَلِّي فَإِذَا كَسِلَتْ أَوْ فَتَرَتْ أَمْسَكَتْ بِهِ . فَقَالَ " حُلُّوهُ " . فَقَالَ " لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ نَشَاطَهُ فَإِذَا كَسِلَ أَوْ فَتَرَ فَلْيَقْعُدْ " .
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ masjidga kirdilar, ikki ustun orasiga arqon tortilgan edi. «Bu arqon nima?» deb soʻradilar. «Ey Allohning Rasuli, bu Hamna binti Jahsh (uchun boʻlib), u namoz oʻqiydi, charchaganda esa unga osilib turadi», deyildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kuchi yetguncha namoz oʻqisin, charchasa esa oʻtirsin», dedilar. Ziyod (rivoyatida) aytdi: U zot: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Bu Zaynab (uchun boʻlib), u namoz oʻqiydi, dangasalanganda yoki holsizlanganda unga ushlanib turadi», dedilar. U zot: «Buni yeching», dedilar. Soʻng: «Sizlardan biringiz tetik holida namoz oʻqisin, dangasalanganda yoki holsizlanganda esa oʻtirsin», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ масжидга кирдилар, икки устун орасига арқон тортилган эди. «Бу арқон нима?» деб сўрадилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, бу Ҳамна бинти Жаҳш (учун бўлиб), у намоз ўқийди, чарчаганда эса унга осилиб туради», дейилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Кучи етгунча намоз ўқисин, чарчаса эса ўтирсин», дедилар. Зиёд (ривоятида) айтди: У зот: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Бу Зайнаб (учун бўлиб), у намоз ўқийди, дангасаланганда ёки ҳолсизланганда унга ушланиб туради», дедилар. У зот: «Буни ечинг», дедилар. Сўнг: «Сизлардан бирингиз тетик ҳолида намоз ўқисин, дангасаланганда ёки ҳолсизланганда эса ўтирсин», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، فِي هَذِهِ الآيَةِ { تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ، يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ } قَالَ : كَانُوا يَتَيَقَّظُونَ مَا بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ يُصَلُّونَ، وَكَانَ الْحَسَنُ يَقُولُ : قِيَامُ اللَّيْلِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, {Ularning yonboshlari oʻrinlardan yiroq boʻladi, ular Robblariga qoʻrquv va umid ila duo qiladilar va ularga rizq qilib berganimizdan infoq qiladilar} (Sajda 16) oyati haqida rivoyat qilinadi. U: «Ular shom va xufton oraligʻida uygʻoq turib, namoz oʻqir edilar», dedi. Hasan esa: «(Bu) tunda qiyom qilishdir», der edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, {Уларнинг ёнбошлари ўринлардан йироқ бўлади, улар Роббларига қўрқув ва умид ила дуо қиладилар ва уларга ризқ қилиб берганимиздан инфоқ қиладилар} (Сажда 16) ояти ҳақида ривоят қилинади. У: «Улар шом ва хуфтон оралиғида уйғоқ туриб, намоз ўқир эдилар», деди. Ҳасан эса: «(Бу) тунда қиём қилишдир», дер эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، فِي قَوْلِهِ جَلَّ وَعَزَّ { كَانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ } قَالَ : كَانُوا يُصَلُّونَ فِيمَا بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ، زَادَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى : وَكَذَلِكَ { تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ } .
Anas (roziyallohu anhu)dan, Alloh azza va jallaning {Ular kechasi oz uxlar edilar} (Zoriyot 17) degan soʻzi haqida rivoyat qilinadi. U: «Ular shom va xufton oraligʻida namoz oʻqir edilar», dedi. Yahyoning hadisida quyidagi (soʻz) ziyoda boʻldi: «{Ularning yonboshlari (oʻrinlardan) yiroq boʻladi} (oyati) ham shu (maʼnoda)dir.»Анас (розияллоҳу анҳу)дан, Аллоҳ азза ва жалланинг {Улар кечаси оз ухлар эдилар} (Зориёт 17) деган сўзи ҳақида ривоят қилинади. У: «Улар шом ва хуфтон оралиғида намоз ўқир эдилар», деди. Яҳёнинг ҳадисида қуйидаги (сўз) зиёда бўлди: «{Уларнинг ёнбошлари (ўринлардан) йироқ бўлади} (ояти) ҳам шу (маънода)дир.»
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَنَتَ شَهْرًا ثُمَّ تَرَكَهُ .
Abul-Validut-Tayolisiy bizga Hammod ibn Salamadan, u Anas ibn Siyrindan, u Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildiki, Nabiy ﷺ bir oy qunut tutdilar, soʻng uni tark etdilar.Абул-Валидут-Таёлисий бизга Ҳаммод ибн Саламадан, у Анас ибн Сийриндан, у Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилдики, Набий ﷺ бир ой қунут тутдилар, сўнг уни тарк этдилар.
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ نَبْهَانَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو هَكَذَا بِبَاطِنِ كَفَّيْهِ وَظَاهِرِهِمَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u: «Men Rasululloh ﷺni mana shunday — kaftlarining ichi bilan ham, orqasi bilan ham duo qilayotganlarini koʻrdim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺни мана шундай — кафтларининг ичи билан ҳам, орқаси билан ҳам дуо қилаётганларини кўрдим», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الْحَلَبِيُّ، حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ خَلِيفَةَ، عَنْ حَفْصٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَخِي أَنَسٍ - عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ كَانَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَالِسًا وَرَجُلٌ يُصَلِّي ثُمَّ دَعَا اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ يَا حَىُّ يَا قَيُّومُ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ دَعَا اللَّهَ بِاسْمِهِ الْعَظِيمِ الَّذِي إِذَا دُعِيَ بِهِ أَجَابَ وَإِذَا سُئِلَ بِهِ أَعْطَى " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ bilan oʻtirgan edi, bir kishi esa namoz oʻqir edi. Soʻng u: «Allohim, men Sendan soʻrayman, zero hamdu sano Senga xosdir, Sendan oʻzga iloh yoʻq, (Sen) ehson sohibi (Mannon)san, osmonlar va yerni yoʻqdan bor qilguvchisan, ey jalol va ikrom egasi, ey Hayy, ey Qayyum», deb duo qildi. Shunda Nabiy ﷺ: «U Allohga Uning buyuk ismi bilan duo qildiki, u bilan duo qilinsa ijobat etadi va u bilan soʻralsa beradi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ билан ўтирган эди, бир киши эса намоз ўқир эди. Сўнг у: «Аллоҳим, мен Сендан сўрайман, зеро ҳамду сано Сенга хосдир, Сендан ўзга илоҳ йўқ, (Сен) эҳсон соҳиби (Маннон)сан, осмонлар ва ерни йўқдан бор қилгувчисан, эй жалол ва икром эгаси, эй Ҳайй, эй Қайюм», деб дуо қилди. Шунда Набий ﷺ: «У Аллоҳга Унинг буюк исми билан дуо қилдики, у билан дуо қилинса ижобат этади ва у билан сўралса беради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، أَخْبَرَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ وَالْهَرَمِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohumma, men Senga ojizlikdan, dangasalikdan, qoʻrqoqlikdan, baxillikdan va qarilikdan panoh tilayman; qabr azobidan Senga panoh tilayman va hayot hamda mamot fitnasidan Senga panoh tilayman», der edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма, мен Сенга ожизликдан, дангасаликдан, қўрқоқликдан, бахилликдан ва қариликдан паноҳ тилайман; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман ва ҳаёт ҳамда мамот фитнасидан Сенга паноҳ тилайман», дер эдилар.
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، - قَالَ سَعِيدٌ الزُّهْرِيُّ - عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ أَخْدُمُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ كَثِيرًا يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ وَضَلْعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ " . وَذَكَرَ بَعْضَ مَا ذَكَرَهُ التَّيْمِيُّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺga xizmat qilar edim va u zotning koʻp marta: «Allohumma, men Senga gʻam-anduh va qaygʻudan, qarz ogʻirligidan va kishilarning gʻalaba qilib bosib olishidan panoh tilayman», deganlarini eshitar edim. (Roviy) at-Taymiy zikr qilgan baʼzi narsalarni ham zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺга хизмат қилар эдим ва у зотнинг кўп марта: «Аллоҳумма, мен Сенга ғам-андуҳ ва қайғудан, қарз оғирлигидан ва кишиларнинг ғалаба қилиб босиб олишидан паноҳ тилайман», деганларини эшитар эдим. (Ровий) ат-Таймий зикр қилган баъзи нарсаларни ҳам зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُتَوَكِّلِ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ قَالَ أَبُو الْمُعْتَمِرِ أُرَى أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ صَلاَةٍ لاَ تَنْفَعُ " . وَذَكَرَ دُعَاءً آخَرَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Allohumma, men Sendan foyda bermaydigan namozdan panoh soʻrayman», deb aytar edilar. Va u (roviy) yana boshqa bir duoni ham zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма, мен Сендан фойда бермайдиган намоздан паноҳ сўрайман», деб айтар эдилар. Ва у (ровий) яна бошқа бир дуони ҳам зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبَرَصِ وَالْجُنُونِ وَالْجُذَامِ وَمِنْ سَيِّئِ الأَسْقَامِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Allohumma, men Sendan pesdan, junundan, moxovdan va yomon kasalliklardan panoh soʻrayman», deb aytar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳумма, мен Сендан песдан, жунундан, моховдан ва ёмон касалликлардан паноҳ сўрайман», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُعْتَدِي فِي الصَّدَقَةِ كَمَانِعِهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sadaqani (yigʻishda haddan oshib) koʻp oluvchi xuddi uni bermay olib qoluvchi kabidir».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Садақани (йиғишда ҳаддан ошиб) кўп олувчи худди уни бермай олиб қолувчи кабидир».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَخْضَرِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الْحَنَفِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُهُ فَقَالَ " أَمَا فِي بَيْتِكَ شَىْءٌ " . قَالَ بَلَى حِلْسٌ نَلْبَسُ بَعْضَهُ وَنَبْسُطُ بَعْضَهُ وَقَعْبٌ نَشْرَبُ فِيهِ مِنَ الْمَاءِ . قَالَ " ائْتِنِي بِهِمَا " . فَأَتَاهُ بِهِمَا فَأَخَذَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ وَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِي هَذَيْنِ " . قَالَ رَجُلٌ أَنَا آخُذُهُمَا بِدِرْهَمٍ . قَالَ " مَنْ يَزِيدُ عَلَى دِرْهَمٍ " . مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا قَالَ رَجُلٌ أَنَا آخُذُهُمَا بِدِرْهَمَيْنِ . فَأَعْطَاهُمَا إِيَّاهُ وَأَخَذَ الدِّرْهَمَيْنِ وَأَعْطَاهُمَا الأَنْصَارِيَّ وَقَالَ " اشْتَرِ بِأَحَدِهِمَا طَعَامًا فَانْبِذْهُ إِلَى أَهْلِكَ وَاشْتَرِ بِالآخَرِ قَدُومًا فَأْتِنِي بِهِ " . فَأَتَاهُ بِهِ فَشَدَّ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُودًا بِيَدِهِ ثُمَّ قَالَ لَهُ " اذْهَبْ فَاحْتَطِبْ وَبِعْ وَلاَ أَرَيَنَّكَ خَمْسَةَ عَشَرَ يَوْمًا " . فَذَهَبَ الرَّجُلُ يَحْتَطِبُ وَيَبِيعُ فَجَاءَ وَقَدْ أَصَابَ عَشَرَةَ دَرَاهِمَ فَاشْتَرَى بِبَعْضِهَا ثَوْبًا وَبِبَعْضِهَا طَعَامًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ تَجِيءَ الْمَسْأَلَةُ نُكْتَةً فِي وَجْهِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ الْمَسْأَلَةَ لاَ تَصْلُحُ إِلاَّ لِثَلاَثَةٍ لِذِي فَقْرٍ مُدْقِعٍ أَوْ لِذِي غُرْمٍ مُفْظِعٍ أَوْ لِذِي دَمٍ مُوجِعٍ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan (biror narsa) soʻradi. U zot: «Uyingda biror narsa yoʻqmi?» dedilar. U: «Bor, bir boʻlagini kiyib, bir boʻlagini (yerga) toʻshaydigan gilamimiz va undan suv ichadigan bir yogʻoch kosamiz bor», dedi. U zot: «Ularni menga olib kel», dedilar. U ikkalasini olib keldi. Rasululloh ﷺ ularni qoʻllariga olib: «Bu ikkalasini kim sotib oladi?» dedilar. Bir kishi: «Men ularni bir dirhamga olaman», dedi. U zot ikki yoki uch marta: «Bir dirhamdan ortiq beradigan kim bor?» dedilar. Bir kishi: «Men ularni ikki dirhamga olaman», dedi. U zot ularni oʻshanga berib, ikki dirhamni oldilar va uni ansoriyga berib: «Bularning biriga taom sotib olib, ahlingga (yetkazib) qoʻy, ikkinchisiga bolta sotib olib, menga olib kel», dedilar. U boltani olib keldi. Rasululloh ﷺ unga oʻz qoʻllari bilan bir dasta mahkamladilar, soʻng unga: «Bor, oʻtin terib sotgin, oʻn besh kungacha seni koʻrmay», dedilar. U kishi oʻtin terib sotgani ketdi va oʻn dirham topib keldi. Uning bir qismiga kiyim, bir qismiga taom sotib oldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu sen uchun qiyomat kuni soʻrash (izi) yuzingda dogʻ boʻlib kelishidan koʻra yaxshiroqdir. Albatta, soʻrash faqat uch kishiga — qattiq faqirlikka tushgan, yoki ogʻir qarzga botgan, yoki alamli qon (xunbaho)ga giriftor boʻlgan kishiga(gina) joiz boʻladi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан (бирор нарса) сўради. У зот: «Уйингда бирор нарса йўқми?» дедилар. У: «Бор, бир бўлагини кийиб, бир бўлагини (ерга) тўшайдиган гиламимиз ва ундан сув ичадиган бир ёғоч косамиз бор», деди. У зот: «Уларни менга олиб кел», дедилар. У иккаласини олиб келди. Расулуллоҳ ﷺ уларни қўлларига олиб: «Бу иккаласини ким сотиб олади?» дедилар. Бир киши: «Мен уларни бир дирҳамга оламан», деди. У зот икки ёки уч марта: «Бир дирҳамдан ортиқ берадиган ким бор?» дедилар. Бир киши: «Мен уларни икки дирҳамга оламан», деди. У зот уларни ўшанга бериб, икки дирҳамни олдилар ва уни ансорийга бериб: «Буларнинг бирига таом сотиб олиб, аҳлингга (етказиб) қўй, иккинчисига болта сотиб олиб, менга олиб кел», дедилар. У болтани олиб келди. Расулуллоҳ ﷺ унга ўз қўллари билан бир даста маҳкамладилар, сўнг унга: «Бор, ўтин териб сотгин, ўн беш кунгача сени кўрмай», дедилар. У киши ўтин териб сотгани кетди ва ўн дирҳам топиб келди. Унинг бир қисмига кийим, бир қисмига таом сотиб олди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу сен учун қиёмат куни сўраш (изи) юзингда доғ бўлиб келишидан кўра яхшироқдир. Албатта, сўраш фақат уч кишига — қаттиқ фақирликка тушган, ёки оғир қарзга ботган, ёки аламли қон (хунбаҳо)га гирифтор бўлган кишига(гина) жоиз бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَمُرُّ بِالتَّمْرَةِ الْعَائِرَةِ فَمَا يَمْنَعُهُ مِنْ أَخْذِهَا إِلاَّ مَخَافَةُ أَنْ تَكُونَ صَدَقَةً .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ (yoʻlda) tushib qolgan xurmoning yonidan oʻtardilar, ammo uni olishdan faqat sadaqa boʻlib qolish xavfigina u zotni toʻsib turardi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ (йўлда) тушиб қолган хурмонинг ёнидан ўтардилар, аммо уни олишдан фақат садақа бўлиб қолиш хавфигина у зотни тўсиб турарди.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا أَبِي، عَنْ خَالِدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ تَمْرَةً فَقَالَ " لَوْلاَ أَنِّي أَخَافُ أَنْ تَكُونَ صَدَقَةً لأَكَلْتُهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ هَكَذَا .
Anas (roziyallohu anhu) aytadilar: Paygʻambar ﷺ bir xurmoni topib oldilar-da: «Agar sadaqa boʻlib qolishidan qoʻrqmaganimda edi, uni yer edim», dedilar. Abu Dovud aytadilar: Buni Hishom ham Qatodadan shunday rivoyat qilgan.Анас (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Пайғамбар ﷺ бир хурмони топиб олдилар-да: «Агар садақа бўлиб қолишидан қўрқмаганимда эди, уни ер эдим», дедилар. Абу Довуд айтадилар: Буни Ҳишом ҳам Қатодадан шундай ривоят қилган.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِلَحْمٍ قَالَ " مَا هَذَا " . قَالُوا شَىْءٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَقَالَ " هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga goʻsht olib kelindi. U zot: «Bu nima?» dedilar. (Sahobalar): «Bu Bariraga sadaqa qilingan narsa», dedilar. Shunda u zot: «U (Barira) uchun sadaqa, biz uchun esa hadyadir», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га гўшт олиб келинди. У зот: «Бу нима?» дедилар. (Саҳобалар): «Бу Барирага садақа қилинган нарса», дедилар. Шунда у зот: «У (Барира) учун садақа, биз учун эса ҳадядир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ } قَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَى رَبَّنَا يَسْأَلُنَا مِنْ أَمْوَالِنَا فَإِنِّي أُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ جَعَلْتُ أَرْضِي بِأَرِيحَاءَ لَهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اجْعَلْهَا فِي قَرَابَتِكَ " . فَقَسَمَهَا بَيْنَ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ بَلَغَنِي عَنِ الأَنْصَارِيِّ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ حَرَامِ بْنِ عَمْرِو بْنِ زَيْدِ مَنَاةَ بْنِ عَدِيِّ بْنِ عَمْرِو بْنِ مَالِكِ بْنِ النَّجَّارِ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ حَرَامٍ يَجْتَمِعَانِ إِلَى حَرَامٍ وَهُوَ الأَبُ الثَّالِثُ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبِ بْنِ قَيْسِ بْنِ عَتِيكِ بْنِ زَيْدِ بْنِ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ مَالِكِ بْنِ النَّجَّارِ فَعَمْرٌو يَجْمَعُ حَسَّانَ وَأَبَا طَلْحَةَ وَأُبَيًّا . قَالَ الأَنْصَارِيُّ بَيْنَ أُبَىٍّ وَأَبِي طَلْحَةَ سِتَّةُ آبَاءٍ .
Anas (roziyallohu anhu) aytadi: {Yaxshi koʻrgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysizlar} (Oli Imron 92) degan oyat nozil boʻlganida, Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, koʻryapmanki, Robbimiz bizdan mollarimizdan (infoq qilishni) soʻrayapti. Men seni guvoh qilamanki, Bayruho (yaqinidagi) yerimni U zot (yoʻli)da (sadaqa qilib) berdim» — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni qarindoshlaringga (ber)» — dedilar. Bas, u (yerni) Hasson ibn Sobit bilan Ubay ibn Kaʼb oʻrtasida boʻlib berdi. Abu Dovud aytdi: Menga Ansoriy Muhammad ibn Abdullohdan yetib kelishicha, u aytdi: Abu Talhaning (toʻliq) ismi Zayd ibn Sahl ibn al-Asvad ibn Harom ibn Amr ibn Zayd Manot ibn Adiy ibn Amr ibn Molik ibn an-Najjordir; Hasson ibn Sobit ibn al-Munzir ibn Harom (esa Abu Talha bilan) Haromda jamlanadi, u uchinchi ota boʻladi; Ubay ibn Kaʼb ibn Qays ibn Atik ibn Zayd ibn Muoviya ibn Amr ibn Molik ibn an-Najjordir; bas, Amr Hasson, Abu Talha va Ubayni jamlaydi. Ansoriy aytdi: Ubay bilan Abu Talha oʻrtasida olti ota bor.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: {Яхши кўрган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсизлар} (Оли Имрон 92) деган оят нозил бўлганида, Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўряпманки, Роббимиз биздан молларимиздан (инфоқ қилишни) сўраяпти. Мен сени гувоҳ қиламанки, Байруҳо (яқинидаги) еримни У зот (йўли)да (садақа қилиб) бердим» — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни қариндошларингга (бер)» — дедилар. Бас, у (ерни) Ҳассон ибн Собит билан Убай ибн Каъб ўртасида бўлиб берди. Абу Довуд айтди: Менга Ансорий Муҳаммад ибн Абдуллоҳдан етиб келишича, у айтди: Абу Талҳанинг (тўлиқ) исми Зайд ибн Саҳл ибн ал-Асвад ибн Ҳаром ибн Амр ибн Зайд Манот ибн Адий ибн Амр ибн Молик ибн ан-Нажжордир; Ҳассон ибн Собит ибн ал-Мунзир ибн Ҳаром (эса Абу Талҳа билан) Ҳаромда жамланади, у учинчи ота бўлади; Убай ибн Каъб ибн Қайс ибн Атик ибн Зайд ибн Муовия ибн Амр ибн Молик ибн ан-Нажжордир; бас, Амр Ҳассон, Абу Талҳа ва Убайни жамлайди. Ансорий айтди: Убай билан Абу Талҳа ўртасида олти ота бор.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَيَعْقُوبُ بْنُ كَعْبٍ، - وَهَذَا حَدِيثُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَيُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim rizqi keng boʻlishi va umri uzaytirilishidan xursand boʻlsa, qarindoshlik rishtasini ulasin».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким ризқи кенг бўлиши ва умри узайтирилишидан хурсанд бўлса, қариндошлик риштасини уласин».