Rivoyatlari 2 834 ta, 13 toʻplamda.Ривоятлари 2 834 та, 13 тўпламда. Hadislarda 588 marta tilga olingan.Ҳадисларда 588 марта тилга олинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ، مَالِكٍ قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا بُنَىَّ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ menga: ‹Ey oʻgʻilchaginam!› — dedilar»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Эй ўғилчагинам!› — дедилар»
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو كَامِلٍ فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى وَأَبِي كَامِلٍ - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عُبَيْدِ، اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، اطَّلَعَ مِنْ بَعْضِ حُجَرِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ إِلَيْهِ بِمِشْقَصٍ أَوْ مَشَاقِصَ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْتِلُهُ لِيَطْعُنَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir kishi Nabiy ﷺ ning hujralaridan biridan (ichkariga) qaradi. Shunda (u zot) bir paykon yoki paykonlar bilan unga (tomon) qoʻzgʻaldilar. Goʻyo men Rasululloh ﷺ ni uni sanchish uchun pisib (yaqinlashayotganlarini) koʻrayotgandekman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир киши Набий ﷺ нинг ҳужраларидан биридан (ичкарига) қаради. Шунда (у зот) бир пайкон ёки пайконлар билан унга (томон) қўзғалдилар. Гўё мен Расулуллоҳ ﷺ ни уни санчиш учун писиб (яқинлашаётганларини) кўраётгандекман.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ح وَحَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ahli kitob sizlarga salom bersa, sizlar: ‹Va alaykum (sizlarga ham)›, — denglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аҳли китоб сизларга салом берса, сизлар: ‹Ва алайкум (сизларга ҳам)›, — денглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لَهُمَا - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ، أَنَّعليه وسلم قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْنَا فَكَيْفَ نَرُدُّ عَلَيْهِمْ قَالَ " قُولُوا وَعَلَيْكُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Sahobalar) Nabiy ﷺ ga: «Ahli kitob bizga salom beradi, ularga qanday alik olamiz?» — deyishdi. U zot: «‹Va alaykum (sizlarga ham)›, — denglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Саҳобалар) Набий ﷺ га: «Аҳли китоб бизга салом беради, уларга қандай алик оламиз?» — дейишди. У зот: «‹Ва алайкум (сизларга ҳам)›, — денглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسِ، بْنِ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ عَلَى غِلْمَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ болалар ёнидан ўтиб, уларга салом бердилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ مَعَ إِحْدَى نِسَائِهِ فَمَرَّ بِهِ رَجُلٌ فَدَعَاهُ فَجَاءَ فَقَالَ " يَا فُلاَنُ هَذِهِ زَوْجَتِي فُلاَنَةُ " . فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ كُنْتُ أَظُنُّ بِهِ فَلَمْ أَكُنْ أَظُنُّ بِكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنَ الإِنْسَانِ مَجْرَى الدَّمِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ayollaridan biri bilan birga edilar. Shu payt bir kishi ularning yonidan oʻtib qoldi. Rasululloh ﷺ uni chaqirdilar, u keldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey falonchi, bu mening xotinim falona», dedilar. U: «Yo Rasululloh! Men kim haqida (yomon) gumon qilsam ham, Siz haqingizda gumon qilmas edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton inson tanasida qon kabi oqib yuradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ аёлларидан бири билан бирга эдилар. Шу пайт бир киши уларнинг ёнидан ўтиб қолди. Расулуллоҳ ﷺ уни чақирдилар, у келди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй фалончи, бу менинг хотиним фалона», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ! Мен ким ҳақида (ёмон) гумон қилсам ҳам, Сиз ҳақингизда гумон қилмас эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон инсон танасида қон каби оқиб юради», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ، بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، يَهُودِيَّةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ مَسْمُومَةٍ فَأَكَلَ مِنْهَا فَجِيءَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ أَرَدْتُ لأَقْتُلَكَ . قَالَ " مَا كَانَ اللَّهُ لِيُسَلِّطَكِ عَلَى ذَاكِ " . قَالَ أَوْ قَالَ " عَلَىَّ " . قَالَ قَالُوا أَلاَ نَقْتُلُهَا قَالَ " لاَ " . قَالَ فَمَا زِلْتُ أَعْرِفُهَا فِي لَهَوَاتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir yahudiy ayol Rasululloh ﷺ ga zaharlangan bir qoʻyni keltirdi, u zot undan (bir oz) yedilar. Soʻng u (ayol) Rasululloh ﷺ ning oldiga olib kelindi, u zot undan bu haqda soʻradilar. U: «Seni oʻldirmoqchi edim», dedi. U zot: «Alloh seni bunga (yaʼni meni oʻldirishga) qodir qilmas edi», dedilar. (Rovin) dedi: yoki «menga (qodir qilmas edi)» dedilar. (Anas) dedi: Ular (sahobalar): «Uni oʻldiraylikmi?» dedilar. U zot: «Yoʻq», dedilar. (Anas) dedi: Men hamon oʻsha (zaharning asorati)ni Rasululloh ﷺ ning kichik tilchasida koʻrib turardim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир яҳудий аёл Расулуллоҳ ﷺ га заҳарланган бир қўйни келтирди, у зот ундан (бир оз) едилар. Сўнг у (аёл) Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига олиб келинди, у зот ундан бу ҳақда сўрадилар. У: «Сени ўлдирмоқчи эдим», деди. У зот: «Аллоҳ сени бунга (яъни мени ўлдиришга) қодир қилмас эди», дедилар. (Ровин) деди: ёки «менга (қодир қилмас эди)» дедилар. (Анас) деди: Улар (саҳобалар): «Уни ўлдирайликми?» дедилар. У зот: «Йўқ», дедилар. (Анас) деди: Мен ҳамон ўша (заҳарнинг асорати)ни Расулуллоҳ ﷺ нинг кичик тилчасида кўриб турардим.
وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، - سَمِعْتُ هِشَامَ، بْنَ زَيْدٍ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يُحَدِّثُ أَنَّ يَهُودِيَّةً، جَعَلَتْ سَمًّا فِي لَحْمٍ ثُمَّ أَتَتْ بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِ حَدِيثِ خَالِدٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: bir yahudiy ayol goʻshtga zahar soldi, soʻng uni Rasululloh ﷺ ga keltirdi — Xolid hadisiga oʻxshatib (keltirildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: бир яҳудий аёл гўштга заҳар солди, сўнг уни Расулуллоҳ ﷺ га келтирди — Холид ҳадисига ўхшатиб (келтирилди).
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ عَاصِمٍ الأَحْوَلِ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ، عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، فِي الرُّقَى قَالَ رُخِّصَ فِي الْحُمَةِ وَالنَّمْلَةِ وَالْعَيْنِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan ruqyalar haqida rivoyat qilinadi: «Zaharli (chaqish)dan, namla (yara) va koʻz (tegishi)dan (ruqya qilishga) ruxsat berildi», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан руқялар ҳақида ривоят қилинади: «Заҳарли (чақиш)дан, намла (яра) ва кўз (тегиши)дан (руқя қилишга) рухсат берилди», деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ، بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا حَسَنٌ، - وَهُوَ ابْنُ صَالِحٍ - كِلاَهُمَا عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الرُّقْيَةِ مِنَ الْعَيْنِ وَالْحُمَةِ وَالنَّمْلَةِ . وَفِي حَدِيثِ سُفْيَانَ يُوسُفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ koʻz (tegishi)dan, zaharli (chaqish)dan va namla (yara)dan ruqya qilishga ruxsat berdilar». Sufyonning hadisida (rivoyatchi) Yusuf ibn Abdulloh ibn al-Horis (deb keladi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ кўз (тегиши)дан, заҳарли (чақиш)дан ва намла (яра)дан руқя қилишга рухсат бердилар». Суфённинг ҳадисида (ривоятчи) Юсуф ибн Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис (деб келади).
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَقَالَ، أَبُو كُرَيْبٍ - وَاللَّفْظُ لَهُ - أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَامِرٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ احْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ لاَ يَظْلِمُ أَحَدًا أَجْرَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qon oldirdilar va (u zot) hech kimning haqini kamsitmas edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар ва (у зот) ҳеч кимнинг ҳақини камситмас эдилар.
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ الْكَلِمَةُ الْحَسَنَةُ الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Kasal yuqishi yoʻq, fol ochish yoʻq, ammo faʼl — yaxshi soʻz, pokiza soʻz menga yoqadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Касал юқиши йўқ, фол очиш йўқ, аммо фаъл — яхши сўз, покиза сўз менга ёқади», дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ " . قَالَ قِيلَ وَمَا الْفَأْلُ قَالَ " الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kasal yuqishi yoʻq, fol ochish yoʻq, ammo faʼl menga yoqadi», dedilar. (Roviy) dedi: «Faʼl nima?» — deyildi. U zot: «Pokiza soʻzdir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Касал юқиши йўқ, фол очиш йўқ, аммо фаъл менга ёқади», дедилар. (Ровий) деди: «Фаъл нима?» — дейилди. У зот: «Покиза сўздир», дедилар.
حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، جَمِيعًا عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ، الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ . زَادَ يَحْيَى فِي حَدِيثِهِ عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ فَحَدَّثْتُ بِهِ أَيُّوبَ فَقَالَ إِلاَّ الإِقَامَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilol azonni juft (ikki marta), iqomatni toq (bir marta) aytishga buyurildi. Yahyo Ibn Ulayyadan (rivoyat qilgan) hadisida shuni ziyoda qildi: Men buni Ayyubga aytib berdim. U: «Iqomat (jumlasi)dan tashqari, (yaʼni «qod qomatis-solah» ikki marta aytiladi)», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билол азонни жуфт (икки марта), иқоматни тоқ (бир марта) айтишга буюрилди. Яҳё Ибн Улайядан (ривоят қилган) ҳадисида шуни зиёда қилди: Мен буни Айюбга айтиб бердим. У: «Иқомат (жумласи)дан ташқари, (яъни «қод қоматис-солаҳ» икки марта айтилади)», деди.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ ذَكَرُوا أَنْ يُعْلِمُوا، وَقْتَ الصَّلاَةِ بِشَىْءٍ يَعْرِفُونَهُ فَذَكَرُوا أَنْ يُنَوِّرُوا نَارًا أَوْ يَضْرِبُوا نَاقُوسًا فَأُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular namoz vaqtini biror oʻzlari taniydigan narsa bilan bildirishni gaplashdilar. Soʻng olov yoqishni yoki qoʻngʻiroq chalishni tilga olishdi. Shunda Bilol azonni juft (ikki marta), iqomatni toq (bir marta) aytishga buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар намоз вақтини бирор ўзлари танийдиган нарса билан билдиришни гаплашдилар. Сўнг олов ёқишни ёки қўнғироқ чалишни тилга олишди. Шунда Билол азонни жуфт (икки марта), иқоматни тоқ (бир марта) айтишга буюрилди.
وَحَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أُمِرَ بِلاَلٌ أَنْ يَشْفَعَ، الأَذَانَ وَيُوتِرَ الإِقَامَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilol azonni juft (ikki marta), iqomatni toq (bir marta) aytishga buyurildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билол азонни жуфт (икки марта), иқоматни тоқ (бир марта) айтишга буюрилди.
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُغِيرُ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ وَكَانَ يَسْتَمِعُ الأَذَانَ فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا أَمْسَكَ وَإِلاَّ أَغَارَ فَسَمِعَ رَجُلاً يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " عَلَى الْفِطْرَةِ " . ثُمَّ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَرَجْتَ مِنَ النَّارِ " . فَنَظَرُوا فَإِذَا هُوَ رَاعِي مِعْزًى .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tong otganda hujum qilar edilar va azonga quloq solar edilar. Agar azon eshitsalar, (hujumdan) toʻxtar edilar, boʻlmasa hujum qilar edilar. Bir safar bir kishining: «Allohu akbar, Allohu akbar» deyayotganini eshitdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «(U) fitrat (Islom) ustida ekan», — dedilar. Soʻng u: «Ashhadu an lo ilaha illalloh, ashhadu an lo ilaha illalloh» dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen oʻtdan (doʻzaxdan) chiqding», — dedilar. Soʻng qarashsa, u echki boquvchi (choʻpon) ekan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тонг отганда ҳужум қилар эдилар ва азонга қулоқ солар эдилар. Агар азон эшитсалар, (ҳужумдан) тўхтар эдилар, бўлмаса ҳужум қилар эдилар. Бир сафар бир кишининг: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар» деяётганини эшитдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «(У) фитрат (Ислом) устида экан», — дедилар. Сўнг у: «Ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду ан ло илаҳа иллаллоҳ» деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ўтдан (дўзахдан) чиқдинг», — дедилар. Сўнг қарашса, у эчки боқувчи (чўпон) экан.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ كِلاَهُمَا عَنْ غُنْدَرٍ، قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا مِنْهُمْ يَقْرَأُ { بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ} .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan, Abu Bakr, Umar va Usmon bilan namoz oʻqidim, ulardan birortasi {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}ni (ovoz chiqarib) oʻqiganini eshitmadim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан, Абу Бакр, Умар ва Усмон билан намоз ўқидим, улардан бирортаси {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}ни (овоз чиқариб) ўқиганини эшитмадим.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، أَخْبَرَنَا الْمُخْتَارُ بْنُ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ بَيْنَ أَظْهُرِنَا إِذْ أَغْفَى إِغْفَاءَةً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مُتَبَسِّمًا فَقُلْنَا مَا أَضْحَكَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " أُنْزِلَتْ عَلَىَّ آنِفًا سُورَةٌ " . فَقَرَأَ " بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ { إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ * فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ * إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الأَبْتَرُ} " . ثُمَّ قَالَ " أَتَدْرُونَ مَا الْكَوْثَرُ " . فَقُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ . قَالَ " فَإِنَّهُ نَهْرٌ وَعَدَنِيهِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ خَيْرٌ كَثِيرٌ هُوَ حَوْضٌ تَرِدُ عَلَيْهِ أُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ آنِيَتُهُ عَدَدُ النُّجُومِ فَيُخْتَلَجُ الْعَبْدُ مِنْهُمْ فَأَقُولُ رَبِّ إِنَّهُ مِنْ أُمَّتِي . فَيَقُولُ مَا تَدْرِي مَا أَحْدَثَتْ بَعْدَكَ " . زَادَ ابْنُ حُجْرٍ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فِي الْمَسْجِدِ . وَقَالَ " مَا أَحْدَثَ بَعْدَكَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizning oramizda (oʻtirgan) edilar, birdan biroz mudrab ketdilar, soʻng boshlarini koʻtarib tabassum qildilar. Biz: «Sizni nima kuldirdi, yo Rasululloh?» dedik. (U zot): «Hozirgina menga bir sura nozil qilindi», dedilar va: «Bismillahir-Rohmanir-Rohiym. {Albatta, Biz senga Kavsarni berdik. Bas, Robbing uchun namoz oʻqi va qurbonlik soʻy. Albatta, sening dushmaning — oʻzi (nasli) kesilgandir} (Kavsar 1-3)», deb oʻqidilar. Soʻng: «Kavsar nimaligini bilasizmi?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedik. (U zot): «U Robbim azza va jalla menga vaʼda qilgan bir daryodir, unda koʻp yaxshilik bordir. U bir havzdir, ummatim Qiyomat kuni unga (suv ichgani) keladi, uning idishlari yulduzlar sonichalik (koʻp)dir. Ulardan bir banda (yonimdan) tortib olinadi, men: ‹Robbim, u mening ummatimdandir›, deyman. Shunda U: ‹Sen undan keyin u nima (bidʼat) paydo qilganini bilmaysan›, deydi», dedilar. Ibn Hujr oʻz hadisida «bizning oramizda» (deyilgan joyga) «masjidda» (soʻzini) qoʻshdi va: «Sendan keyin u nima paydo qildi» dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизнинг орамизда (ўтирган) эдилар, бирдан бироз мудраб кетдилар, сўнг бошларини кўтариб табассум қилдилар. Биз: «Сизни нима кулдирди, ё Расулуллоҳ?» дедик. (У зот): «Ҳозиргина менга бир сура нозил қилинди», дедилар ва: «Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм. {Албатта, Биз сенга Кавсарни бердик. Бас, Роббинг учун намоз ўқи ва қурбонлик сўй. Албатта, сенинг душманинг — ўзи (насли) кесилгандир} (Кавсар 1-3)», деб ўқидилар. Сўнг: «Кавсар нималигини биласизми?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», дедик. (У зот): «У Роббим азза ва жалла менга ваъда қилган бир дарёдир, унда кўп яхшилик бордир. У бир ҳавздир, умматим Қиёмат куни унга (сув ичгани) келади, унинг идишлари юлдузлар соничалик (кўп)дир. Улардан бир банда (ёнимдан) тортиб олинади, мен: ‹Роббим, у менинг умматимдандир›, дейман. Шунда У: ‹Сен ундан кейин у нима (бидъат) пайдо қилганини билмайсан›, дейди», дедилар. Ибн Ҳужр ўз ҳадисида «бизнинг орамизда» (дейилган жойга) «масжидда» (сўзини) қўшди ва: «Сендан кейин у нима пайдо қилди» деди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سَقَطَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ " إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ . فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ . وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ otdan yiqilib, oʻng yoni shilindi. Biz u zotning oldilariga koʻrgani kirdik. Namoz vaqti boʻlganda, u zot bizga oʻtirgan holda imomlik qilib namoz oʻqidilar, biz ham ularning orqasida oʻtirgan holda namoz oʻqidik. Namozni tugatganlarida: «Albatta, imom unga ergashilishi uchun (tayinlangan). Bas, u takbir aytsa, sizlar ham takbir aytinglar; sajda qilsa, sizlar ham sajda qilinglar; (boshini) koʻtarsa, sizlar ham koʻtaringlar; ‹Samiʼallohu liman hamidah› (Alloh Oʻziga hamd aytganni eshitdi) desa, sizlar ‹Robbano va lakal-hamd› (Ey Robbimiz, hamd Senga xosdir) denglar; oʻtirib namoz oʻqisa, hammangiz oʻtirib namoz oʻqinglar», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ отдан йиқилиб, ўнг ёни шилинди. Биз у зотнинг олдиларига кўргани кирдик. Намоз вақти бўлганда, у зот бизга ўтирган ҳолда имомлик қилиб намоз ўқидилар, биз ҳам уларнинг орқасида ўтирган ҳолда намоз ўқидик. Намозни тугатганларида: «Албатта, имом унга эргашилиши учун (тайинланган). Бас, у такбир айтса, сизлар ҳам такбир айтинглар; сажда қилса, сизлар ҳам сажда қилинглар; (бошини) кўтарса, сизлар ҳам кўтаринглар; ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганни эшитди) деса, сизлар ‹Роббано ва лакал-ҳамд› (Эй Роббимиз, ҳамд Сенга хосдир) денглар; ўтириб намоз ўқиса, ҳаммангиз ўтириб намоз ўқинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ خَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى لَنَا قَاعِدًا . ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan yiqildilar va (yonlari) shilindi. Bas, bizga oʻtirgan holda imomlik qilib namoz oʻqidilar, — deb shunga oʻxshash (hadisni) zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқилдилар ва (ёнлари) шилинди. Бас, бизга ўтирган ҳолда имомлик қилиб намоз ўқидилар, — деб шунга ўхшаш (ҳадисни) зикр қилди.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صُرِعَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَزَادَ " فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otdan yiqitilib, oʻng yonlari shilindi, — deb ikkovining hadisiga oʻxshash (rivoyat qildi) va: «Bas, u tik turib namoz oʻqisa, sizlar ham tik turib namoz oʻqinglar», — deb (soʻz) qoʻshdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отдан йиқитилиб, ўнг ёнлари шилинди, — деб икковининг ҳадисига ўхшаш (ривоят қилди) ва: «Бас, у тик туриб намоз ўқиса, сизлар ҳам тик туриб намоз ўқинглар», — деб (сўз) қўшди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ . بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَفِيهِ " إِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ otga mindilar va undan yiqilib, oʻng yonlari shilindi, — deb ularning hadisiga oʻxshash (rivoyat qildi) va unda: «U tik turib namoz oʻqisa, sizlar ham tik turib namoz oʻqinglar», — (degan soʻz) bor.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ отга миндилар ва ундан йиқилиб, ўнг ёнлари шилинди, — деб уларнинг ҳадисига ўхшаш (ривоят қилди) ва унда: «У тик туриб намоз ўқиса, сизлар ҳам тик туриб намоз ўқинглар», — (деган сўз) бор.
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَخْبَرَنِي أَنَسٌ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَقَطَ مِنْ فَرَسِهِ فَجُحِشَ شِقُّهُ الأَيْمَنُ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَلَيْسَ فِيهِ زِيَادَةُ يُونُسَ وَمَالِكٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ otlaridan yiqilib, oʻng yonlari shilindi, — deb hadisni keltirdi, biroq unda Yunus va Molikning ziyodasi yoʻq.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ отларидан йиқилиб, ўнг ёнлари шилинди, — деб ҳадисни келтирди, бироқ унда Юнус ва Моликнинг зиёдаси йўқ.
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، - وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ - وَحَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، كَانَ يُصَلِّي لَهُمْ فِي وَجَعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الاِثْنَيْنِ - وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلاَةِ - كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِتْرَ الْحُجْرَةِ فَنَظَرَ إِلَيْنَا وَهُوَ قَائِمٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ . ثُمَّ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَاحِكًا - قَالَ - فَبُهِتْنَا وَنَحْنُ فِي الصَّلاَةِ مِنْ فَرَحٍ بِخُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ وَظَنَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَارِجٌ لِلصَّلاَةِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ أَنْ أَتِمُّوا صَلاَتَكُمْ - قَالَ - ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَرْخَى السِّتْرَ - قَالَ - فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ يَوْمِهِ ذَلِكَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etgan kasalliklari paytida Abu Bakr ularga (imom boʻlib) namoz oʻqirdi. Dushanba kuni odamlar namozda saf tortib turganlarida Rasululloh ﷺ (Oishaning) hujrasi pardasini koʻtarib, tik turgan holda bizga qaradilar. U zotning yuzi mushaf varagʻiga oʻxshardi. Soʻng Rasululloh ﷺ kulib tabassum qildilar. Biz namozda turib, Rasululloh ﷺ ning chiqib kelganlaridan xursand boʻlib hayratda qoldik. Abu Bakr esa Rasululloh ﷺ namozga chiqayotirlar deb oʻylab, safga qoʻshilish uchun tovonida orqaga chekindi. Rasululloh ﷺ ularga qoʻllari bilan: «Namozingizni toʻla qilinglar», deya ishora qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ (hujraga) kirib, pardani tushirdilar. Rasululloh ﷺ oʻsha kunining oʻzida vafot etdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этган касалликлари пайтида Абу Бакр уларга (имом бўлиб) намоз ўқирди. Душанба куни одамлар намозда саф тортиб турганларида Расулуллоҳ ﷺ (Оишанинг) ҳужраси пардасини кўтариб, тик турган ҳолда бизга қарадилар. У зотнинг юзи мушаф варағига ўхшарди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кулиб табассум қилдилар. Биз намозда туриб, Расулуллоҳ ﷺ нинг чиқиб келганларидан хурсанд бўлиб ҳайратда қолдик. Абу Бакр эса Расулуллоҳ ﷺ намозга чиқаётирлар деб ўйлаб, сафга қўшилиш учун товонида орқага чекинди. Расулуллоҳ ﷺ уларга қўллари билан: «Намозингизни тўла қилинглар», дея ишора қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (ҳужрага) кириб, пардани туширдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўша кунининг ўзида вафот этдилар.
وَحَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَشَفَ السِّتَارَةَ يَوْمَ الاِثْنَيْنِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَحَدِيثُ صَالِحٍ أَتَمُّ وَأَشْبَعُ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ga oxirgi marta qaraganim — u zot dushanba kuni pardani koʻtargan paytlari edi, deb yuqoridagi voqeani aytdi. Solihning hadisi (esa) toʻliqroq va batafsilroqdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ га охирги марта қараганим — у зот душанба куни пардани кўтарган пайтлари эди, деб юқоридаги воқеани айтди. Солиҳнинг ҳадиси (эса) тўлиқроқ ва батафсилроқдир.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الاِثْنَيْنِ . بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Dushanba kuni boʻlganida... — deya ularning hadisiga oʻxshash (voqeani) aytdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Душанба куни бўлганида... — дея уларнинг ҳадисига ўхшаш (воқеани) айтди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثًا فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ فَلَمَّا وَضَحَ لَنَا وَجْهُ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا قَطُّ كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ وَضَحَ لَنَا - قَالَ - فَأَوْمَأَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ وَأَرْخَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْحِجَابَ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ uch (kun) bizning oldimizga chiqmadilar. Namoz uchun iqomat aytildi, Abu Bakr (imomlikka) oldinga oʻtmoqchi boʻldi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ pardaga (qoʻl tegizib) uni koʻtardilar. Allohning Nabiysi ﷺ ning yuzlari bizga koʻrinib turganida, biz hech qachon u zotning bizga koʻringan yuzlaridan koʻra yoqimliroq manzarani koʻrmagan edik. (Roviy) dedi: Allohning Nabiysi ﷺ Abu Bakrga qoʻllari bilan oldinga oʻtishni ishora qildilar va Allohning Nabiysi ﷺ pardani tushirdilar. Soʻng u zotni vafot etgunlaricha (qaytib) koʻrishga muyassar boʻlmadik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ уч (кун) бизнинг олдимизга чиқмадилар. Намоз учун иқомат айтилди, Абу Бакр (имомликка) олдинга ўтмоқчи бўлди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ пардага (қўл тегизиб) уни кўтардилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг юзлари бизга кўриниб турганида, биз ҳеч қачон у зотнинг бизга кўринган юзларидан кўра ёқимлироқ манзарани кўрмаган эдик. (Ровий) деди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ Абу Бакрга қўллари билан олдинга ўтишни ишора қилдилар ва Аллоҳнинг Набийси ﷺ пардани туширдилар. Сўнг у зотни вафот этгунларича (қайтиб) кўришга муяссар бўлмадик.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقِيمُوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِي - وَرُبَّمَا قَالَ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي - إِذَا رَكَعْتُمْ وَسَجَدْتُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rukuʼ va sajdani toʻkis bajaringlar! Vallohi, men sizlarni ortimdan ham (baʼzan: orqamdan ham, deb aytdilar) — rukuʼ va sajda qilganingizda koʻrib turaman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рукуъ ва саждани тўкис бажаринглар! Валлоҳи, мен сизларни ортимдан ҳам (баъзан: орқамдан ҳам, деб айтдилар) — рукуъ ва сажда қилганингизда кўриб тураман», — дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، - يَعْنِي ابْنَ هِشَامٍ - حَدَّثَنِي أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، كِلاَهُمَا عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَتِمُّوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي إِذَا مَا رَكَعْتُمْ وَإِذَا مَا سَجَدْتُمْ " . وَفِي حَدِيثِ سَعِيدٍ " إِذَا رَكَعْتُمْ وَإِذَا سَجَدْتُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Rukuʼ va sajdani toʻkis bajaringlar! Vallohi, men sizlarni orqamdan — rukuʼ va sajda qilganingizda koʻrib turaman», — dedilar. Saidning hadisida esa: «rukuʼ qilganingizda va sajda qilganingizda» (deyilgan).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Рукуъ ва саждани тўкис бажаринглар! Валлоҳи, мен сизларни орқамдан — рукуъ ва сажда қилганингизда кўриб тураман», — дедилар. Саиднинг ҳадисида эса: «рукуъ қилганингизда ва сажда қилганингизда» (дейилган).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، وَاللَّفْظُ، لأَبِي بَكْرٍ قَالَ ابْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ " أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي إِمَامُكُمْ فَلاَ تَسْبِقُونِي بِالرُّكُوعِ وَلاَ بِالسُّجُودِ وَلاَ بِالْقِيَامِ وَلاَ بِالاِنْصِرَافِ فَإِنِّي أَرَاكُمْ أَمَامِي وَمِنْ خَلْفِي - ثُمَّ قَالَ - وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ رَأَيْتُمْ مَا رَأَيْتُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا " . قَالُوا وَمَا رَأَيْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " رَأَيْتُ الْجَنَّةَ وَالنَّارَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizga (imom boʻlib) namoz oʻqib berdilar. Namozni tugatgach, yuzlarini bizga oʻgirib: «Ey odamlar! Men sizning imomingizman, shuning uchun rukuʼda ham, sajdada ham, qiyomda ham, (namozdan) chiqishda ham mendan oʻzib ketmangiz, chunki men sizlarni oldimdan ham, ortimdan ham koʻrib turaman», — dedilar. Soʻng: «Muhammadning joni Qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar men koʻrgan narsani koʻrganingizda, oz kular, koʻp yigʻlardingiz», — dedilar. Ular: «Nimani koʻrdingiz, yo Rasululloh?» — dedilar. U: «Jannat va doʻzaxni koʻrdim», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизга (имом бўлиб) намоз ўқиб бердилар. Намозни тугатгач, юзларини бизга ўгириб: «Эй одамлар! Мен сизнинг имомингизман, шунинг учун рукуъда ҳам, саждада ҳам, қиёмда ҳам, (намоздан) чиқишда ҳам мендан ўзиб кетмангиз, чунки мен сизларни олдимдан ҳам, ортимдан ҳам кўриб тураман», — дедилар. Сўнг: «Муҳаммаднинг жони Қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар мен кўрган нарсани кўрганингизда, оз кулар, кўп йиғлардингиз», — дедилар. Улар: «Нимани кўрдингиз, ё Расулуллоҳ?» — дедилар. У: «Жаннат ва дўзахни кўрдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، جَمِيعًا عَنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ " وَلاَ بِالاِنْصِرَافِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan ushbu hadis rivoyat qilinadi. Jarirning hadisida esa «(namozdan) chiqishda ham» (degan soʻz) yoʻq.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ушбу ҳадис ривоят қилинади. Жарирнинг ҳадисида эса «(намоздан) чиқишда ҳам» (деган сўз) йўқ.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصَّفِّ مِنْ تَمَامِ الصَّلاَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni togʻrilanglar, chunki safni togʻrilash namozning mukammalligidandir», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни тоғриланглар, чунки сафни тоғрилаш намознинг мукаммаллигидандир», — дедилар.
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ - عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتِمُّوا الصُّفُوفَ فَإِنِّي أَرَاكُمْ خَلْفَ ظَهْرِي " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saflarni toʻldiringlar, chunki men sizlarni orqamdan ham koʻrib turaman», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларни тўлдиринглар, чунки мен сизларни орқамдан ҳам кўриб тураман», — дедилар.
وَحَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُوجِزُ فِي الصَّلاَةِ وَيُتِمُّ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozni qisqa (yengil), ammo toʻliq qilar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозни қисқа (енгил), аммо тўлиқ қилар эдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ، قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلاَةً فِي تَمَامٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozi toʻliqligi bilan birga, eng yengil (qisqa) namoz oʻqiydigan kishilardan edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намози тўлиқлиги билан бирга, энг енгил (қисқа) намоз ўқийдиган кишилардан эдилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَيَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنُونَ ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ مَا صَلَّيْتُ وَرَاءَ إِمَامٍ قَطُّ أَخَفَّ صَلاَةً وَلاَ أَتَمَّ صَلاَةً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ dan koʻra namozi yengilroq va toʻliqroq boʻlgan biror imom orqasida hech qachon namoz oʻqimaganman.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан кўра намози енгилроқ ва тўлиқроқ бўлган бирор имом орқасида ҳеч қачон намоз ўқимаганман.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ أَنَسٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ مَعَ أُمِّهِ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَيَقْرَأُ بِالسُّورَةِ الْخَفِيفَةِ أَوْ بِالسُّورَةِ الْقَصِيرَةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda turganlarida onasi bilan birga boʻlgan goʻdakning yigʻisini eshitsalar, yengil sura yoki qisqa sura oʻqir edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда турганларида онаси билан бирга бўлган гўдакнинг йиғисини эшитсалар, енгил сура ёки қисқа сура ўқир эдилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لأَدْخُلُ الصَّلاَةَ أُرِيدُ إِطَالَتَهَا فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأُخَفِّفُ مِنْ شِدَّةِ وَجْدِ أُمِّهِ بِهِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Men namozni uzaytirishni niyat qilib (uni) boshlayman, soʻng goʻdakning yigʻisini eshitib, onasining unga boʻlgan kuchli iztirobi sababli (namozni) yengil qilaman».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Мен намозни узайтиришни ният қилиб (уни) бошлайман, сўнг гўдакнинг йиғисини эшитиб, онасининг унга бўлган кучли изтироби сабабли (намозни) енгил қиламан».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ وَلاَ يَبْسُطْ أَحَدُكُمْ ذِرَاعَيْهِ انْبِسَاطَ الْكَلْبِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sajdada meʼyorni saqlang va birortangiz ikki bilagini it (choʻzganday) yozmasin».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Саждада меъёрни сақланг ва бирортангиз икки билагини ит (чўзгандай) ёзмасин».