Ibn Abu Laylo

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْجُشَمِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَنَهَضَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْنَا سُبْحَانَ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَمَضَى فَلَمَّا أَتَمَّ صَلاَتَهُ وَسَلَّمَ سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْنَعُ كَمَا صَنَعْتُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَرَفَعَهُ وَرَوَاهُ أَبُو عُمَيْسٍ عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ قَالَ صَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ مِثْلَ حَدِيثِ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو عُمَيْسٍ أَخُو الْمَسْعُودِيِّ وَفَعَلَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ مِثْلَ مَا فَعَلَ الْمُغِيرَةُ وَعِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ وَالضَّحَّاكُ بْنُ قَيْسٍ وَمُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ وَابْنُ عَبَّاسٍ أَفْتَى بِذَلِكَ وَعُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا فِيمَنْ قَامَ مِنْ ثِنْتَيْنِ ثُمَّ سَجَدُوا بَعْدَ مَا سَلَّمُوا ‏.‏

Mugʻiyra ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U bizga namoz oʻqib berdi va ikki rakaatda (oʻtirmay) turib ketdi. Biz: «Subhanalloh», dedik. U ham: «Subhanalloh», dedi-da, davom etdi. Namozini tugatib, salom berganidan keyin sahv sajdasi — ikki sajda qildi. Soʻng (bizga) yuzlanib aytdi: «Men Rasululloh ﷺni xuddi men qilganimday qilayotganlarini koʻrganman». Abu Dovud aytdi: Ibn Abu Laylo ham buni xuddi shunday ash-Shaʼbiydan, u Mugʻiyra ibn Shuʼbadan rivoyat qilib, uni (Paygʻambarga) marfuʼ qildi. Va Abu Umays uni Sobit ibn Ubayddan rivoyat qilib: «Bizga Mugʻiyra ibn Shuʼba namoz oʻqib berdi», deb Ziyod ibn Iloqaning hadisi misolida (keltirdi). Abu Dovud aytdi: Abu Umays — al-Masʼudiyning akasi. Saʼd ibn Abu Vaqqos ham Mugʻiyra qilgan ishni qildi, Imron ibn Husayn, Zahhok ibn Qays, Muoviya ibn Abu Sufyon ham (shunday qildilar) va Ibn Abbos shunga fatvo berdi, Umar ibn Abdulaziz ham (shunday qildi). Abu Dovud aytdi: Bu ikki rakaatdan turib ketib, soʻng salom berganlaridan keyin sajda qilganlar haqidadir.Муғийра ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У бизга намоз ўқиб берди ва икки ракаатда (ўтирмай) туриб кетди. Биз: «Субҳаналлоҳ», дедик. У ҳам: «Субҳаналлоҳ», деди-да, давом этди. Намозини тугатиб, салом берганидан кейин саҳв саждаси — икки сажда қилди. Сўнг (бизга) юзланиб айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺни худди мен қилганимдай қилаётганларини кўрганман». Абу Довуд айтди: Ибн Абу Лайло ҳам буни худди шундай аш-Шаъбийдан, у Муғийра ибн Шуъбадан ривоят қилиб, уни (Пайғамбарга) марфуъ қилди. Ва Абу Умайс уни Собит ибн Убайддан ривоят қилиб: «Бизга Муғийра ибн Шуъба намоз ўқиб берди», деб Зиёд ибн Илоқанинг ҳадиси мисолида (келтирди). Абу Довуд айтди: Абу Умайс — ал-Масъудийнинг акаси. Саъд ибн Абу Ваққос ҳам Муғийра қилган ишни қилди, Имрон ибн Ҳусайн, Заҳҳок ибн Қайс, Муовия ибн Абу Суфён ҳам (шундай қилдилар) ва Ибн Аббос шунга фатво берди, Умар ибн Абдулазиз ҳам (шундай қилди). Абу Довуд айтди: Бу икки ракаатдан туриб кетиб, сўнг салом берганларидан кейин сажда қилганлар ҳақидадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ، حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عِمْرَانَ الْبَارِقِيِّ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَحِلُّ الصَّدَقَةُ لِغَنِيٍّ إِلاَّ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ابْنِ السَّبِيلِ أَوْ جَارٍ فَقِيرٍ يُتَصَدَّقُ عَلَيْهِ فَيُهْدِي لَكَ أَوْ يَدْعُوكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ فِرَاسٌ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ ‏.‏

Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqa boyga halol boʻlmaydi, magar Alloh yoʻlida (jihodda) boʻlsa, yoki ibnus-sabil (yoʻlovchi) boʻlsa, yoxud unga sadaqa berilgan kambagʻal qoʻshni (oʻsha sadaqadan) senga hadya qilsa yoki seni (mehmonga) chaqirsa», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Firos va Ibn Abu Laylo ham Atiyyadan, u Abu Saiddan, u Nabiy ﷺ dan shuning mislini rivoyat qildi.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақа бойга ҳалол бўлмайди, магар Аллоҳ йўлида (жиҳодда) бўлса, ёки ибнус-сабил (йўловчи) бўлса, ёхуд унга садақа берилган камбағал қўшни (ўша садақадан) сенга ҳадя қилса ёки сени (меҳмонга) чақирса», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Фирос ва Ибн Абу Лайло ҳам Атийядан, у Абу Саиддан, у Набий ﷺ дан шунинг мислини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ قَعْنَبٍ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ حُرْمَةُ نِسَاءِ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ كَحُرْمَةِ أُمَّهَاتِهِمْ وَمَا مِنْ رَجُلٍ مِنَ الْقَاعِدِينَ يَخْلُفُ رَجُلاً مِنَ الْمُجَاهِدِينَ فِي أَهْلِهِ إِلاَّ نُصِبَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقِيلَ لَهُ هَذَا قَدْ خَلَفَكَ فِي أَهْلِكَ فَخُذْ مِنْ حَسَنَاتِهِ مَا شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا ظَنُّكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَانَ قَعْنَبٌ رَجُلاً صَالِحًا وَكَانَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى أَرَادَ قَعْنَبًا عَلَى الْقَضَاءِ فَأَبَى عَلَيْهِ وَقَالَ أَنَا أُرِيدُ الْحَاجَةَ بِدِرْهَمٍ فَأَسْتَعِينُ عَلَيْهَا بِرَجُلٍ ‏.‏ قَالَ وَأَيُّنَا لاَ يَسْتَعِينُ فِي حَاجَتِهِ قَالَ أَخْرِجُونِي حَتَّى أَنْظُرَ فَأُخْرِجَ فَتَوَارَى ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ بَيْنَمَا هُوَ مُتَوَارٍ إِذْ وَقَعَ عَلَيْهِ الْبَيْتُ فَمَاتَ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Mujohidlarning ayollari (jihodga chiqmay) oʻtirib qolganlarga onalari kabi hurmatlidir. Oʻtirib qolganlardan biron kishi mujohidlardan birining ahli (oilasi) ishida unga oʻrinbosar boʻlib (xiyonat qilsa), qiyomat kuni u (mujohid) uchun (haligi kishi) toʻxtatib qoʻyiladi va unga: ‹Mana bu kishi sening ahling ishida senga oʻrinbosar boʻlgan edi, bas, uning yaxshiliklaridan xohlaganingni ol›, deyiladi.» Soʻng Rasululloh ﷺ bizga yuzlanib: «Nima deb oʻylaysizlar?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Qaʼnab solih kishi edi. Ibn Abu Laylo Qaʼnabni qozilikka tayinlamoqchi boʻlganida, u (Qaʼnab) bosh tortib: «Men bir dirhamlik hojatga muhtoj boʻlsam, uni ado etishda bir kishidan yordam soʻrayman», dedi. U (ibn Abu Laylo): «Qaysi birimiz hojatimizda yordam soʻramaymiz?» dedi. U (Qaʼnab): «Meni chiqaringlar, qarab kelay», dedi va chiqarildi-da, gʻoyib boʻldi. Sufyon aytdi: U yashirinib turganida, ustiga uy (tomi) qulab tushdi va vafot etdi.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мужоҳидларнинг аёллари (жиҳодга чиқмай) ўтириб қолганларга оналари каби ҳурматлидир. Ўтириб қолганлардан бирон киши мужоҳидлардан бирининг аҳли (оиласи) ишида унга ўринбосар бўлиб (хиёнат қилса), қиёмат куни у (мужоҳид) учун (ҳалиги киши) тўхтатиб қўйилади ва унга: ‹Мана бу киши сенинг аҳлинг ишида сенга ўринбосар бўлган эди, бас, унинг яхшиликларидан хоҳлаганингни ол›, дейилади.» Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга юзланиб: «Нима деб ўйлайсизлар?» дедилар. Абу Довуд айтди: Қаънаб солиҳ киши эди. Ибн Абу Лайло Қаънабни қозиликка тайинламоқчи бўлганида, у (Қаънаб) бош тортиб: «Мен бир дирҳамлик ҳожатга муҳтож бўлсам, уни адо этишда бир кишидан ёрдам сўрайман», деди. У (ибн Абу Лайло): «Қайси биримиз ҳожатимизда ёрдам сўрамаймиз?» деди. У (Қаънаб): «Мени чиқаринглар, қараб келай», деди ва чиқарилди-да, ғойиб бўлди. Суфён айтди: У яшириниб турганида, устига уй (томи) қулаб тушди ва вафот этди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ، بَاعَ مِنَ الأَشْعَثِ بْنِ قَيْسٍ رَقِيقًا فَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَالْكَلاَمُ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ ‏.‏

Abdulloh ibn Muhammad an-Nufayliy bizga rivoyat qildi: Bizga Hushaym rivoyat qildi, bizga Ibn Abu Laylo xabar berdi, Qosim ibn Abdurahmon otasidan rivoyat qildiki, Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Ashʼas ibn Qaysga qul sotgan. Soʻng u (Qosim) shu maʼnodagi rivoyatni zikr qildi, soʻzlari ziyod-kam holida (yaʼni baʼzi farqlar bilan).Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ан-Нуфайлий бизга ривоят қилди: Бизга Ҳушайм ривоят қилди, бизга Ибн Абу Лайло хабар берди, Қосим ибн Абдураҳмон отасидан ривоят қилдики, Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Ашъас ибн Қайсга қул сотган. Сўнг у (Қосим) шу маънодаги ривоятни зикр қилди, сўзлари зиёд-кам ҳолида (яъни баъзи фарқлар билан).