وَزَادَ ابْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، وَأَبَانُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَطَاءٍ، وَمُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَيْمُونَةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ.
Ibn Ishoq ziyoda qildi (Ibn Abu Najih va Abon ibn Solihdan, ular Ato va Mujohiddan, ular Ibn Abbosdan): Paygʻambar ﷺ Maymunaga Umratul-Qazo (qazo umrasi)da uylandilar.Ибн Ишоқ зиёда қилди (Ибн Абу Нажиҳ ва Абон ибн Солиҳдан, улар Ато ва Мужоҳиддан, улар Ибн Аббосдан): Пайғамбар ﷺ Маймунага Умратул-Қазо (қазо умраси)да уйландилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، وَأَيُّوبَ، وَحُمَيْدٍ، وَعَبْدِ، الْكَرِيمِ عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، - رضى الله عنه - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ بِالْحُدَيْبِيَةِ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ مَكَّةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَهُوَ يُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ يَتَهَافَتُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ " أَيُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ هَذِهِ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " فَاحْلِقْ رَأْسَكَ وَأَطْعِمْ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ - وَالْفَرَقُ ثَلاَثَةُ آصُعٍ - أَوْ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ أَوِ انْسُكْ نَسِيكَةً " . قَالَ ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ " أَوِ اذْبَحْ شَاةً " .
Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Hudaybiyada, Makkaga kirishlaridan oldin uning yonidan oʻtdilar, u (Kaʼb) esa ihromda boʻlib, qozon ostida olov yoqayotgan, bitlar uning yuziga toʻkilayotgan edi. Shunda (u zot): «Mana shu hasharotlaring seni bezovta qilyaptimi?» dedilar. (Kaʼb): «Ha», dedi. (U zot): «Boshingni qirib tashla-da, olti miskinga bir faraq (don) taomlantir — faraq uch soʼdir — yoki uch kun roʻza tut, yoki bir jonliq qurbonlik qil», dedilar. Ibn Abu Najih: «Yoki bir qoʻy soʻy», dedi.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ҳудайбияда, Маккага киришларидан олдин унинг ёнидан ўтдилар, у (Каъб) эса иҳромда бўлиб, қозон остида олов ёқаётган, битлар унинг юзига тўкилаётган эди. Шунда (у зот): «Мана шу ҳашаротларинг сени безовта қиляптими?» дедилар. (Каъб): «Ҳа», деди. (У зот): «Бошингни қириб ташла-да, олти мискинга бир фарақ (дон) таомлантир — фарақ уч сўдир — ёки уч кун рўза тут, ёки бир жонлиқ қурбонлик қил», дедилар. Ибн Абу Нажиҳ: «Ёки бир қўй сўй», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، قَالَ قَالَ رَبِيعَةُ - يَعْنِي كَتَبَ إِلَيْهِ - حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ قَالَ غَابَتِ الشَّمْسُ وَأَنَا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَسِرْنَا فَلَمَّا رَأَيْنَاهُ قَدْ أَمْسَى قُلْنَا الصَّلاَةُ . فَسَارَ حَتَّى غَابَ الشَّفَقُ وَتَصَوَّبَتِ النُّجُومُ ثُمَّ إِنَّهُ نَزَلَ فَصَلَّى الصَّلاَتَيْنِ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ صَلَّى صَلاَتِي هَذِهِ يَقُولُ يَجْمَعُ بَيْنَهُمَا بَعْدَ لَيْلٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَخِيهِ عَنْ سَالِمٍ وَرَوَاهُ ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ذُؤَيْبٍ أَنَّ الْجَمْعَ بَيْنَهُمَا مِنِ ابْنِ عُمَرَ كَانَ بَعْدَ غُيُوبِ الشَّفَقِ .
Abdulmalik ibn Shuʼayb bizga aytib berdi: Ibn Vahb bizga al-Laysdan aytib berdi. U aytdi: Robiʼa aytdi — yaʼni unga yozib yubordi —: Abdulloh ibn Dinor menga aytib berdi. U aytdi: Men Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning huzurida edim, quyosh botdi. Biz yoʻlga tushdik. Kech kirganini koʻrganimizda: «Namoz (vaqti boʻldi)», dedik. U esa shafaq botib, yulduzlar quyuqlashgunicha yurib bordi. Soʻng (uloviga) tushib, ikki namozni birga oʻqidi. Soʻng aytdi: «Rasululloh ﷺni koʻrdim, yurishlari jadallashganda mana shu namozimga oʻxshatib oʻqir edilar», deya ikkalasini kechaning bir qismi oʻtgach jamlar edilar, deydi. Abu Dovud aytdi: Buni Osim ibn Muhammad akasidan, u Solimdan rivoyat qildi. Yana buni Ibn Abu Najih Ismoil ibn Abdurrahmon ibn Zuaybdan rivoyat qildiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning ikkalasini jamlashi shafaq botgandan keyin edi.Абдулмалик ибн Шуъайб бизга айтиб берди: Ибн Ваҳб бизга ал-Лайсдан айтиб берди. У айтди: Робиъа айтди — яъни унга ёзиб юборди —: Абдуллоҳ ибн Динор менга айтиб берди. У айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурида эдим, қуёш ботди. Биз йўлга тушдик. Кеч кирганини кўрганимизда: «Намоз (вақти бўлди)», дедик. У эса шафақ ботиб, юлдузлар қуюқлашгунича юриб борди. Сўнг (уловига) тушиб, икки намозни бирга ўқиди. Сўнг айтди: «Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, юришлари жадаллашганда мана шу намозимга ўхшатиб ўқир эдилар», дея иккаласини кечанинг бир қисми ўтгач жамлар эдилар, дейди. Абу Довуд айтди: Буни Осим ибн Муҳаммад акасидан, у Солимдан ривоят қилди. Яна буни Ибн Абу Нажиҳ Исмоил ибн Абдурраҳмон ибн Зуайбдан ривоят қилдики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг иккаласини жамлаши шафақ ботгандан кейин эди.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ، وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهْ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ لاَ تَمْنَعُوا أَحَدًا طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ وَصَلَّى أَيَّةَ سَاعَةٍ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ " . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي ذَرٍّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهْ أَيْضًا . وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الصَّلاَةِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ بِمَكَّةَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ بَأْسَ بِالصَّلاَةِ وَالطَّوَافِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَبَعْدَ الصُّبْحِ . وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَذَا . وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا طَافَ بَعْدَ الْعَصْرِ لَمْ يُصَلِّ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَكَذَلِكَ إِنْ طَافَ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ لَمْ يُصَلِّ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ . وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ عُمَرَ أَنَّهُ طَافَ بَعْدَ صَلاَةِ الصُّبْحِ فَلَمْ يُصَلِّ وَخَرَجَ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى نَزَلَ بِذِي طُوًى فَصَلَّى بَعْدَ مَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ . وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ .
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abdu Manof oʻgʻillari! Kechasi yoki kunduzi xohlagan soatda bu Baytni tavof qilgan va namoz oʻqigan hech kimni man qilmanglar», dedilar. Bu bobda Ibn Abbos va Abu Zardan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Jubayr ibn Mutʼimning hadisi hasan sahihdir. Buni Abdulloh ibn Abu Najih ham Abdulloh ibn Bobahdan rivoyat qilgan. Makkada asrdan keyin va subhdan keyin namoz oʻqish haqida ilm ahli ixtilof qilganlar. Baʼzilari: ‹Asrdan keyin va subhdan keyin namoz oʻqish va tavof qilishda zarar yoʻq›, deganlar. Bu Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzi boʻlib, ular Nabiy ﷺning shu hadisi bilan dalil keltirganlar. Baʼzilari esa: ‹Asrdan keyin tavof qilsa, quyosh botguncha namoz oʻqimaydi; subh namozidan keyin tavof qilsa ham, quyosh chiqquncha namoz oʻqimaydi›, deganlar. Ular Umarning subh namozidan keyin tavof qilib, namoz oʻqimagani, Makkadan chiqib Ziy Tuvoga tushgancha (kutib), quyosh chiqqanidan soʻng namoz oʻqigani haqidagi hadisi bilan dalil keltirganlar. Bu Sufyon as-Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абду Маноф ўғиллари! Кечаси ёки кундузи хоҳлаган соатда бу Байтни тавоф қилган ва намоз ўқиган ҳеч кимни ман қилманглар», дедилар. Бу бобда Ибн Аббос ва Абу Зардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Жубайр ибн Мутъимнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Буни Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ ҳам Абдуллоҳ ибн Бобаҳдан ривоят қилган. Маккада асрдан кейин ва субҳдан кейин намоз ўқиш ҳақида илм аҳли ихтилоф қилганлар. Баъзилари: ‹Асрдан кейин ва субҳдан кейин намоз ўқиш ва тавоф қилишда зарар йўқ›, деганлар. Бу Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзи бўлиб, улар Набий ﷺнинг шу ҳадиси билан далил келтирганлар. Баъзилари эса: ‹Асрдан кейин тавоф қилса, қуёш ботгунча намоз ўқимайди; субҳ намозидан кейин тавоф қилса ҳам, қуёш чиққунча намоз ўқимайди›, деганлар. Улар Умарнинг субҳ намозидан кейин тавоф қилиб, намоз ўқимагани, Маккадан чиқиб Зий Тувога тушганча (кутиб), қуёш чиққанидан сўнг намоз ўқигани ҳақидаги ҳадиси билан далил келтирганлар. Бу Суфён ас-Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، وَابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، وَحُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، وَعَبْدِ الْكَرِيمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم مَرَّ بِهِ وَهُوَ بِالْحُدَيْبِيَةِ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ مَكَّةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَهُوَ يُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ يَتَهَافَتُ عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ " أَتُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ هَذِهِ " . فَقَالَ نَعَمْ . فَقَالَ " احْلِقْ وَأَطْعِمْ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ " . وَالْفَرَقُ ثَلاَثَةُ آصُعٍ " أَوْ صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ أَوِ انْسُكْ نَسِيكَةً " . قَالَ ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ " أَوِ اذْبَحْ شَاةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الْمُحْرِمَ إِذَا حَلَقَ رَأْسَهُ أَوْ لَبِسَ مِنَ الثِّيَابِ مَا لاَ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَلْبَسَ فِي إِحْرَامِهِ أَوْ تَطَيَّبَ فَعَلَيْهِ الْكَفَّارَةُ بِمِثْلِ مَا رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abdurahmon ibn Abu Laylo (rahimahulloh) Kaʼb ibn Ujradan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ Makkaga kirishlaridan oldin Hudaybiyada uning yonidan oʻtdilar. U muhrim edi, qozon tagiga oʻt yoqayotgan va bitlar yuziga toʻkilayotgan edi. Shunda u zot: «Bu hashoroting senga ozor beryaptimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Sochingni olib tashla va olti miskinga bir faraq (taom) ber — faraq esa uch soʼdir — yoki uch kun roʻza tut, yoki bir qurbonlik soʻy», dedilar. Ibn Abu Najih (rivoyatchilardan biri): «Yoki bir qoʻy soʻy», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Paygʻambar ﷺ sahobalaridan baʼzi ilm ahli va boshqalarning amali shunga binoandir: muhrim sochini olsa, yo ehromda kiyish unga durust boʻlmagan kiyimni kiysa, yo xushboʻylik surtsa, unga Nabiy ﷺdan rivoyat qilingani kabi kafforat lozim boʻladi.Абдураҳмон ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ) Каъб ибн Ужрадан ривоят қилади: Набий ﷺ Маккага киришларидан олдин Ҳудайбияда унинг ёнидан ўтдилар. У муҳрим эди, қозон тагига ўт ёқаётган ва битлар юзига тўкилаётган эди. Шунда у зот: «Бу ҳашоротинг сенга озор беряптими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Сочингни олиб ташла ва олти мискинга бир фарақ (таом) бер — фарақ эса уч сўдир — ёки уч кун рўза тут, ёки бир қурбонлик сўй», дедилар. Ибн Абу Нажиҳ (ривоятчилардан бири): «Ёки бир қўй сўй», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Пайғамбар ﷺ саҳобаларидан баъзи илм аҳли ва бошқаларнинг амали шунга биноандир: муҳрим сочини олса, ё эҳромда кийиш унга дуруст бўлмаган кийимни кийса, ё хушбўйлик суртса, унга Набий ﷺдан ривоят қилингани каби каффорат лозим бўлади.
حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . قَالَ مُحَمَّدٌ لاَ أَعْرِفُ لِمُجَاهِدٍ سَمَاعًا مِنْ أُمِّ هَانِئٍ .
Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ الْمَكِّيُّ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ وَلَهُ أَرْبَعُ ضَفَائِرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ مَكِّيٌّ أَبُو نَجِيحٍ اسْمُهُ يَسَارٌ .
قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي نَجِيحٍ مَكِّيٌّ
Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ نَافِعٍ الْمَكِّيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، قَالَتْ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم ذَا ضَفَائِرَ أَرْبَعٍ.
Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.
وَعَن جُبَير بن مطعم أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «يَا بَنِي عَبْدَ مَنَافٍ لَا تَمْنَعُوا أَحَدًا طَافَ بِهَذَا الْبَيْتِ وَصَلَّى آيَةً سَاعَةَ شَاءَ مِنْ لَيْلٍ أَوْ نَهَارٍ» . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُو دَاوُد وَالنَّسَائِيّ
Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ey Abdu Manof oʻgʻillari! Kechasi yoki kunduzi xohlagan soatda bu Baytni tavof qilgan va namoz oʻqigan hech kimni man qilmanglar», dedilar. Bu bobda Ibn Abbos va Abu Zardan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Jubayr ibn Mutʼimning hadisi hasan sahihdir. Buni Abdulloh ibn Abu Najih ham Abdulloh ibn Bobahdan rivoyat qilgan. Makkada asrdan keyin va subhdan keyin namoz oʻqish haqida ilm ahli ixtilof qilganlar. Baʼzilari: ‹Asrdan keyin va subhdan keyin namoz oʻqish va tavof qilishda zarar yoʻq›, deganlar. Bu Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzi boʻlib, ular Nabiy ﷺning shu hadisi bilan dalil keltirganlar. Baʼzilari esa: ‹Asrdan keyin tavof qilsa, quyosh botguncha namoz oʻqimaydi; subh namozidan keyin tavof qilsa ham, quyosh chiqquncha namoz oʻqimaydi›, deganlar. Ular Umarning subh namozidan keyin tavof qilib, namoz oʻqimagani, Makkadan chiqib Ziy Tuvoga tushgancha (kutib), quyosh chiqqanidan soʻng namoz oʻqigani haqidagi hadisi bilan dalil keltirganlar. Bu Sufyon as-Savriy va Molik ibn Anasning soʻzidir.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Эй Абду Маноф ўғиллари! Кечаси ёки кундузи хоҳлаган соатда бу Байтни тавоф қилган ва намоз ўқиган ҳеч кимни ман қилманглар», дедилар. Бу бобда Ибн Аббос ва Абу Зардан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Жубайр ибн Мутъимнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Буни Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ ҳам Абдуллоҳ ибн Бобаҳдан ривоят қилган. Маккада асрдан кейин ва субҳдан кейин намоз ўқиш ҳақида илм аҳли ихтилоф қилганлар. Баъзилари: ‹Асрдан кейин ва субҳдан кейин намоз ўқиш ва тавоф қилишда зарар йўқ›, деганлар. Бу Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзи бўлиб, улар Набий ﷺнинг шу ҳадиси билан далил келтирганлар. Баъзилари эса: ‹Асрдан кейин тавоф қилса, қуёш ботгунча намоз ўқимайди; субҳ намозидан кейин тавоф қилса ҳам, қуёш чиққунча намоз ўқимайди›, деганлар. Улар Умарнинг субҳ намозидан кейин тавоф қилиб, намоз ўқимагани, Маккадан чиқиб Зий Тувога тушганча (кутиб), қуёш чиққанидан сўнг намоз ўқигани ҳақидаги ҳадиси билан далил келтирганлар. Бу Суфён ас-Саврий ва Молик ибн Анаснинг сўзидир.
وَعَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِهِ وَهُوَ بِالْحُدَيْبِيَةَ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ مَكَّةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَهُوَ يُوقِدُ تَحْتَ قِدْرٍ وَالْقَمْلُ تهافت عَلَى وَجْهِهِ فَقَالَ: «أَتُؤْذِيكَ هَوَامُّكَ؟» . قَالَ: نَعَمْ. قَالَ: «فَاحْلِقْ رَأْسَكَ وَأَطْعِمْ فَرَقًا بَيْنَ سِتَّةِ مَسَاكِينَ» . وَالْفَرَقُ: ثَلَاثَةُ آصُعٍ: «أَوْ صُمْ ثَلَاثَةَ أَيَّام أوانسك نسيكة»
Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Hudaybiyada, Makkaga kirishlaridan oldin uning yonidan oʻtdilar, u (Kaʼb) esa ihromda boʻlib, qozon ostida olov yoqayotgan, bitlar uning yuziga toʻkilayotgan edi. Shunda (u zot): «Mana shu hasharotlaring seni bezovta qilyaptimi?» dedilar. (Kaʼb): «Ha», dedi. (U zot): «Boshingni qirib tashla-da, olti miskinga bir faraq (don) taomlantir — faraq uch soʼdir — yoki uch kun roʻza tut, yoki bir jonliq qurbonlik qil», dedilar. Ibn Abu Najih: «Yoki bir qoʻy soʻy», dedi.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ҳудайбияда, Маккага киришларидан олдин унинг ёнидан ўтдилар, у (Каъб) эса иҳромда бўлиб, қозон остида олов ёқаётган, битлар унинг юзига тўкилаётган эди. Шунда (у зот): «Мана шу ҳашаротларинг сени безовта қиляптими?» дедилар. (Каъб): «Ҳа», деди. (У зот): «Бошингни қириб ташла-да, олти мискинга бир фарақ (дон) таомлантир — фарақ уч сўдир — ёки уч кун рўза тут, ёки бир жонлиқ қурбонлик қил», дедилар. Ибн Абу Нажиҳ: «Ёки бир қўй сўй», деди.
وَعَن أم هَانِئ قَالَتْ: قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْنَا بِمَكَّةَ قَدْمَةً وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ وَابْنُ مَاجَهْ
Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ Makkaga keldilar va u zotning toʻrtta oʻrim (sochlari) bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Abdulloh ibn Abu Najih makkalik (kishi)dir, Abu Najihning ismi Yasordir.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ Маккага келдилар ва у зотнинг тўртта ўрим (сочлари) бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Абдуллоҳ ибн Абу Нажиҳ маккалик (киши)дир, Абу Нажиҳнинг исми Ясордир.