حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ صلى الله عليه وسلم " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا وَالرُّقْبَى جَائِزَةٌ لأَهْلِهَا " .
Jobir (roziyallohu anhumo) shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod sovgʻa) oʻzi berilgan kishi uchun joizdir, ruqbo ham oʻzi berilgan kishi uchun joizdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод совға) ўзи берилган киши учун жоиздир, руқбо ҳам ўзи берилган киши учун жоиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عَمِّي، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ، وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَهُ يُحَدِّثُ، قَالَ أَرَدْتُ الْخُرُوجَ إِلَى خَيْبَرَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ لَهُ إِنِّي أَرَدْتُ الْخُرُوجَ إِلَى خَيْبَرَ . فَقَالَ " إِذَا أَتَيْتَ وَكِيلِي فَخُذْ مِنْهُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَسْقًا فَإِنِ ابْتَغَى مِنْكَ آيَةً فَضَعْ يَدَكَ عَلَى تَرْقُوَتِهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Xaybarga chiqmoqchi boʻldim. Shunda Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va u zotga salom berib: «Men Xaybarga chiqmoqchiman», dedim. U zot ﷺ: «Vakilim huzuriga borsang, undan oʻn besh vasq (xurmo) olgin. Agar u sendan biror belgi (dalil) soʻrasa, qoʻlingni uning oʻmrov suyagiga qoʻygin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Хайбарга чиқмоқчи бўлдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва у зотга салом бериб: «Мен Хайбарга чиқмоқчиман», дедим. У зот ﷺ: «Вакилим ҳузурига борсанг, ундан ўн беш васқ (хурмо) олгин. Агар у сендан бирор белги (далил) сўраса, қўлингни унинг ўмров суягига қўйгин», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - عَنْ دَاوُدَ بْنِ بَكْرِ بْنِ أَبِي الْفُرَاتِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ لَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الأَوْعِيَةِ قَالَ قَالَتِ الأَنْصَارُ إِنَّهُ لاَ بُدَّ لَنَا . قَالَ " فَلاَ إِذًا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ (mast qiluvchi narsalar solinadigan) idishlardan qaytarganlarida, ansorlar: «Bizga ulardan boshqa iloj yoʻq», dedilar. Shunda u zot ﷺ: «Unday boʻlsa, mayli (foydalaninglar)», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ (маст қилувчи нарсалар солинадиган) идишлардан қайтарганларида, ансорлар: «Бизга улардан бошқа илож йўқ», дедилар. Шунда у зот ﷺ: «Ундай бўлса, майли (фойдаланинглар)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَجِدُوا سِقَاءً نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ uchun teri meshda nabiz (xurmo ivitilgan ichimlik) tayyorlanar edi. Agar teri mesh topa olmasalar, u zot uchun toshdan yasalgan kichik idishda tayyorlanar edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ учун тери мешда набиз (хурмо ивитилган ичимлик) тайёрланар эди. Агар тери меш топа олмасалар, у зот учун тошдан ясалган кичик идишда тайёрланар эди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْتَبَذَ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْتَبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u kishi Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladilarki, u zot mayiz bilan quruq xurmoni birga ivitishdan qaytardilar, hamda xom xurmo (busr) bilan yangi xurmoni birga ivitishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у киши Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиладиларки, у зот майиз билан қуруқ хурмони бирга ивитишдан қайтардилар, ҳамда хом хурмо (буср) билан янги хурмони бирга ивитишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنِي فُلَيْحٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَرَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ عَلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ وَهُوَ يُحَوِّلُ الْمَاءَ فِي حَائِطِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ كَانَ عِنْدَكَ مَاءٌ بَاتَ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فِي شَنٍّ وَإِلاَّ كَرَعْنَا " . قَالَ بَلْ عِنْدِي مَاءٌ بَاتَ فِي شَنٍّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday dedi: «Nabiy ﷺ va sahobalaridan bir kishi ansorlardan boʻlgan bir kishining oldiga kirdilar. U bogʻiga suv burayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Agar oldingda bu kecha meshda saqlangan suving boʻlsa (yaxshi), boʻlmasa, ariqdan hoʻplab ichamiz», dedilar. U: «Yoʻq, oldimda meshda saqlangan suvim bor», dedi.»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай деди: «Набий ﷺ ва саҳобаларидан бир киши ансорлардан бўлган бир кишининг олдига кирдилар. У боғига сув бураётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Агар олдингда бу кеча мешда сақланган сувинг бўлса (яхши), бўлмаса, ариқдан ҳўплаб ичамиз», дедилар. У: «Йўқ, олдимда мешда сақланган сувим бор», деди.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَغْلِقْ بَابَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا وَأَطْفِ مِصْبَاحَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَخَمِّرْ إِنَاءَكَ وَلَوْ بِعُودٍ تَعْرُضُهُ عَلَيْهِ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ وَأَوْكِ سِقَاءَكَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Eshigingni yopib, Allohning ismini zikr qil, chunki shayton yopilgan eshikni ocholmaydi. Chirogʻingni oʻchirib, Allohning ismini zikr qil. Idishingni, hatto ustiga koʻndalang qoʻyilgan bir choʻp bilan boʻlsa-da, yopib qoʻy va Allohning ismini zikr qil. Meshingni bogʻlab, Allohning ismini zikr qil», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Эшигингни ёпиб, Аллоҳнинг исмини зикр қил, чунки шайтон ёпилган эшикни очолмайди. Чироғингни ўчириб, Аллоҳнинг исмини зикр қил. Идишингни, ҳатто устига кўндаланг қўйилган бир чўп билан бўлса-да, ёпиб қўй ва Аллоҳнинг исмини зикр қил. Мешингни боғлаб, Аллоҳнинг исмини зикр қил», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْخَبَرِ وَلَيْسَ بِتَمَامِهِ قَالَ " فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا غَلَقًا وَلاَ يَحُلُّ وِكَاءً وَلاَ يَكْشِفُ إِنَاءً وَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى النَّاسِ بَيْتَهُمْ " . أَوْ " بُيُوتَهُمْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan ushbu xabar Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan, lekin toʻliq emas. U zot: «Zero, shayton yopilgan eshikni ocholmaydi, bogʻni yecholmaydi va idishni ocholmaydi. Sichqon esa odamlarning ustiga uylariga oʻt qoʻyadi», ‹yoki uylariga› dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ушбу хабар Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган, лекин тўлиқ эмас. У зот: «Зеро, шайтон ёпилган эшикни очолмайди, боғни ечолмайди ва идишни очолмайди. Сичқон эса одамларнинг устига уйларига ўт қўяди», ‹ёки уйларига› дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَفُضَيْلُ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ السُّكَّرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ شِنْظِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رَفَعَهُ قَالَ " وَاكْفِتُوا صِبْيَانَكُمْ عِنْدَ الْعِشَاءِ " . وَقَالَ مُسَدَّدٌ " عِنْدَ الْمَسَاءِ " " فَإِنَّ لِلْجِنِّ انْتِشَارًا وَخَطْفَةً " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan marfuʼan rivoyat qilinadi: U zot: «Xufton paytida bolalaringizni (uyga) yigʻib oling», dedilar. Musaddad esa: «Oqshom paytida» dedi. «Chunki jinlar (oʻsha paytda) yoyilib, (bolalarni) oʻgʻirlab ketadi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъан ривоят қилинади: У зот: «Хуфтон пайтида болаларингизни (уйга) йиғиб олинг», дедилар. Мусаддад эса: «Оқшом пайтида» деди. «Чунки жинлар (ўша пайтда) ёйилиб, (болаларни) ўғирлаб кетади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَسْقَى فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَلاَ نَسْقِيكَ نَبِيذًا قَالَ " بَلَى " . قَالَ فَخَرَجَ الرَّجُلُ يَشْتَدُّ فَجَاءَ بِقَدَحٍ فِيهِ نَبِيذٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَلاَّ خَمَّرْتَهُ وَلَوْ أَنْ تَعْرِضَ عَلَيْهِ عُودًا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ الأَصْمَعِيُّ تَعْرُضُهُ عَلَيْهِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga edik, u zot suv soʻradilar. Qavmdan bir kishi: «Sizga nabiz ichirsak boʻladimi?» dedi. U zot: «Mayli», dedilar. (Jobir) aytdi: Haligi kishi shoshib chiqib ketdi va ichida nabiz boʻlgan bir kosa keltirdi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Nega uni, hatto ustiga bir choʻp koʻndalang qoʻyib boʻlsa-da, yopib qoʻymading?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Asmaiy «taʼriduhu alayhi» (ustiga koʻndalang qoʻysang) deb aytdi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик, у зот сув сўрадилар. Қавмдан бир киши: «Сизга набиз ичирсак бўладими?» деди. У зот: «Майли», дедилар. (Жобир) айтди: Ҳалиги киши шошиб чиқиб кетди ва ичида набиз бўлган бир коса келтирди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Нега уни, ҳатто устига бир чўп кўндаланг қўйиб бўлса-да, ёпиб қўймадинг?» дедилар. Абу Довуд айтди: Асмаий «таъридуҳу алайҳи» (устига кўндаланг қўйсанг) деб айтди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ دُعِيَ فَلْيُجِبْ فَإِنْ شَاءَ طَعِمَ وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ " .
Muhammad ibn Kasir Sufyondan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim (taomga) taklif qilinsa, (taklifni) qabul qilsin. Soʻng xohlasa yesin, xohlasa tark qilsin».Муҳаммад ибн Касир Суфёндан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким (таомга) таклиф қилинса, (таклифни) қабул қилсин. Сўнг хоҳласа есин, хоҳласа тарк қилсин».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ نَحَرَ جَزُورًا أَوْ بَقَرَةً .
Usmon ibn Abu Shayba Vakeʼdan, u Shuʼbadan, u Muhorib ibn Disordan, u Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Nabiy ﷺ Madinaga (safardan) qaytib kelganlarida, bir tuya yoki bir mol (sigir) soʻyar edilar.Усмон ибн Абу Шайба Вакеъдан, у Шуъбадан, у Муҳориб ибн Дисордан, у Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Набий ﷺ Мадинага (сафардан) қайтиб келганларида, бир туя ёки бир мол (сигир) сўяр эдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى، - يَعْنِي ابْنَ مَنْصُورٍ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُؤَخِّرِ الصَّلاَةَ لِطَعَامٍ وَلاَ لِغَيْرِهِ " .
Muhammad ibn Hotim ibn Baziʼ rivoyat qiladi. Bizga Muallo — yaʼni ibn Mansur — Muhammad ibn Maymundan, u Jaʼfar ibn Muhammaddan, u otasidan, u Jobir ibn Abdullohdan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Namozni taom uchun ham, undan boshqa narsa uchun ham kechiktirmang», dedilar.Муҳаммад ибн Ҳотим ибн Базиъ ривоят қилади. Бизга Муалло — яъни ибн Мансур — Муҳаммад ибн Маймундан, у Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозни таом учун ҳам, ундан бошқа нарса учун ҳам кечиктирманг», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا عَمِّي، - يَعْنِي سَعِيدَ بْنَ الْحَكَمِ - حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنِي خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ شِعْبٍ مِنَ الْجَبَلِ وَقَدْ قَضَى حَاجَتَهُ وَبَيْنَ أَيْدِينَا تَمْرٌ عَلَى تُرْسٍ أَوْ حَجَفَةٍ فَدَعَوْنَاهُ فَأَكَلَ مَعَنَا وَمَا مَسَّ مَاءً .
Ahmad ibn Abu Maryam rivoyat qiladi. Bizga amakim — yaʼni Said ibn al-Hakam, unga Lays ibn Saʼd rivoyat qildi. Menga Xolid ibn Yazid Abuz-Zubayrdan, u Jobir ibn Abdullohdan xabar berdiki, u dedi: Rasululloh ﷺ togʻ darasidan hojatlarini chiqarib qaytib keldilar. Bizning oldimizda esa qalqon yoki teri qalqon ustida xurmo bor edi. Biz u zotni taklif qildik, u zot biz bilan birga yedilar va suvga (qoʻl) tegizmadilar (taom oldidan qoʻl yuvmadilar).Аҳмад ибн Абу Марям ривоят қилади. Бизга амаким — яъни Саид ибн ал-Ҳакам, унга Лайс ибн Саъд ривоят қилди. Менга Холид ибн Язид Абуз-Зубайрдан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан хабар бердики, у деди: Расулуллоҳ ﷺ тоғ дарасидан ҳожатларини чиқариб қайтиб келдилар. Бизнинг олдимизда эса қалқон ёки тери қалқон устида хурмо бор эди. Биз у зотни таклиф қилдик, у зот биз билан бирга едилар ва сувга (қўл) тегизмадилар (таом олдидан қўл ювмадилар).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا دَخَلَ الرَّجُلُ بَيْتَهُ فَذَكَرَ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ وَعِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ لاَ مَبِيتَ لَكُمْ وَلاَ عَشَاءَ وَإِذَا دَخَلَ فَلَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ دُخُولِهِ قَالَ الشَّيْطَانُ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ فَإِذَا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عِنْدَ طَعَامِهِ قَالَ أَدْرَكْتُمُ الْمَبِيتَ وَالْعَشَاءَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Kishi oʻz uyiga kirib, kirar chogʻida va taomi paytida Allohni zikr qilsa, shayton: ‹Sizlar uchun na tunaydigan joy bor, na kechki taom›, deydi. Agar u kirsa-yu, kirar chogʻida Allohni zikr qilmasa, shayton: ‹Tunaydigan joyni topdingiz›, deydi. Bas, agar u taomi paytida Allohni zikr qilmasa, shayton: ‹Tunaydigan joyni ham, kechki taomni ham topdingiz›, deydi».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Киши ўз уйига кириб, кирар чоғида ва таоми пайтида Аллоҳни зикр қилса, шайтон: ‹Сизлар учун на тунайдиган жой бор, на кечки таом›, дейди. Агар у кирса-ю, кирар чоғида Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунайдиган жойни топдингиз›, дейди. Бас, агар у таоми пайтида Аллоҳни зикр қилмаса, шайтон: ‹Тунайдиган жойни ҳам, кечки таомни ҳам топдингиз›, дейди».
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ وَأَذِنَ لَنَا فِي لُحُومِ الْخَيْلِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni bizni (xonaki) eshaklarning goʻshtidan qaytardilar va otlarning goʻshtini yeyishga ruxsat berdilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни бизни (хонаки) эшакларнинг гўштидан қайтардилар ва отларнинг гўштини ейишга рухсат бердилар», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ ذَبَحْنَا يَوْمَ خَيْبَرَ الْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ فَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْبِغَالِ وَالْحَمِيرِ وَلَمْ يَنْهَنَا عَنِ الْخَيْلِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Biz Xaybar kuni otlarni, xachirlarni va eshaklarni soʻydik. Shunda Rasululloh ﷺ bizni xachirlar va eshaklar (goʻshtidan) qaytardilar, lekin otlardan qaytarmadilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Биз Хайбар куни отларни, хачирларни ва эшакларни сўйдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизни хачирлар ва эшаклар (гўштидан) қайтардилар, лекин отлардан қайтармадилар», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الضَّبُعِ فَقَالَ " هُوَ صَيْدٌ وَيُجْعَلُ فِيهِ كَبْشٌ إِذَا صَادَهُ الْمُحْرِمُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan sirtlon (zabuʼ) haqida soʻradim. U zot: ‹U ovdir, agar uni ehromdagi kishi ovlasa, (kafforat sifatida) qoʻchqor soʻyiladi›, dedilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан сиртлон (забуъ) ҳақида сўрадим. У зот: ‹У овдир, агар уни эҳромдаги киши овласа, (каффорат сифатида) қўчқор сўйилади›, дедилар».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ زَيْدٍ الصَّنْعَانِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْهِرِّ . قَالَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ أَكْلِ الْهِرِّ وَأَكْلِ ثَمَنِهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mushuk bahosidan (sotib pul olishdan) qaytardilar. Ibn Abdulmalik: «Mushuk yeyishdan va uning bahosini yeyishdan (qaytardilar)», deb keltirdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мушук баҳосидан (сотиб пул олишдан) қайтардилар. Ибн Абдулмалик: «Мушук ейишдан ва унинг баҳосини ейишдан (қайтардилар)», деб келтирди.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَسَنٍ الْمِصِّيصِيُّ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَخْبَرَنِي رَجُلٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ أَنْ نَأْكُلَ لُحُومَ الْحُمُرِ وَأَمَرَنَا أَنْ نَأْكُلَ لُحُومَ الْخَيْلِ قَالَ عَمْرٌو فَأَخْبَرْتُ هَذَا الْخَبَرَ أَبَا الشَّعْثَاءِ فَقَالَ قَدْ كَانَ الْحَكَمُ الْغِفَارِيُّ فِينَا يَقُولُ هَذَا وَأَبَى ذَلِكَ الْبَحْرُ يُرِيدُ ابْنَ عَبَّاسٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni eshaklarning goʻshtini yeyishimizdan qaytardilar va otlarning goʻshtini yeyishimizga buyurdilar». Amr (ibn Dinor) aytadi: «Men bu xabarni Abush-Shaʼsoga aytib berdim. U: ‹Bizning oramizda al-Hakam al-Gʻiforiy ham shuni aytar edi, lekin daryo (yaʼni Ibn Abbos) buni inkor qildi›, dedi» — bunda u Ibn Abbosni nazarda tutdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни эшакларнинг гўштини ейишимиздан қайтардилар ва отларнинг гўштини ейишимизга буюрдилар». Амр (ибн Динор) айтади: «Мен бу хабарни Абуш-Шаъсога айтиб бердим. У: ‹Бизнинг орамизда ал-Ҳакам ал-Ғифорий ҳам шуни айтар эди, лекин дарё (яъни Ибн Аббос) буни инкор қилди›, деди» — бунда у Ибн Аббосни назарда тутди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ الطَّائِفِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَلْقَى الْبَحْرُ أَوْ جَزَرَ عَنْهُ فَكُلُوهُ وَمَا مَاتَ فِيهِ وَطَفَا فَلاَ تَأْكُلُوهُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَأَيُّوبُ وَحَمَّادٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ أَوْقَفُوهُ عَلَى جَابِرٍ وَقَدْ أُسْنِدَ هَذَا الْحَدِيثُ أَيْضًا مِنْ وَجْهٍ ضَعِيفٍ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ: ‹Dengiz (sohilga) chiqarib tashlagan yoki suvi qaytib (qoldirib ketgan) narsani yenglar, ammo uning ichida oʻlib, suv yuzasiga qalqib chiqqan narsani yemanglar›, dedilar». Abu Dovud aytadi: bu hadisni Sufyon as-Savriy, Ayyub va Hammod Abuz-Zubayrdan rivoyat qilib, uni Jobirning oʻz soʻzi (mavquf) sifatida keltirganlar. Bu hadis yana zaif yoʻl bilan Ibn Abu Ziʼbdan, u Abuz-Zubayrdan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan ham musnad qilib rivoyat qilingan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Денгиз (соҳилга) чиқариб ташлаган ёки суви қайтиб (қолдириб кетган) нарсани енглар, аммо унинг ичида ўлиб, сув юзасига қалқиб чиққан нарсани еманглар›, дедилар». Абу Довуд айтади: бу ҳадисни Суфён ас-Саврий, Айюб ва Ҳаммод Абуз-Зубайрдан ривоят қилиб, уни Жобирнинг ўз сўзи (мавқуф) сифатида келтирганлар. Бу ҳадис яна заиф йўл билан Ибн Абу Зиъбдан, у Абуз-Зубайрдан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан ҳам муснад қилиб ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Sirka qanchalar yaxshi ziravor (noz-neʼmat)dir!» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сирка қанчалар яхши зиравор (ноз-неъмат)дир!» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا الْمُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " نِعْمَ الإِدَامُ الْخَلُّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Sirka qanchalar yaxshi ziravor (noz-neʼmat)dir!» dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сирка қанчалар яхши зиравор (ноз-неъмат)дир!» дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَكَلَ ثُومًا أَوْ بَصَلاً فَلْيَعْتَزِلْنَا - أَوْ لِيَعْتَزِلْ مَسْجِدَنَا - وَلْيَقْعُدْ فِي بَيْتِهِ " . وَإِنَّهُ أُتِيَ بِبَدْرٍ فِيهِ خَضِرَاتٌ مِنَ الْبُقُولِ فَوَجَدَ لَهَا رِيحًا فَسَأَلَ فَأُخْبِرَ بِمَا فِيهَا مِنَ الْبُقُولِ فَقَالَ " قَرِّبُوهَا " . إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ كَانَ مَعَهُ فَلَمَّا رَآهُ كَرِهَ أَكْلَهَا قَالَ " كُلْ فَإِنِّي أُنَاجِي مَنْ لاَ تُنَاجِي " . قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ بِبَدْرٍ فَسَّرَهُ ابْنُ وَهْبٍ طَبَقٌ
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ: «Kim sarimsoq yoki piyoz yegan boʻlsa, bizdan uzoqlashsin — yoki: masjidimizdan uzoqlashsin — va uyida oʻtirsin», dedilar. (Bir kuni) u zotga ichida koʻkat-sabzavotlardan tayyorlangan taom solingan idish keltirildi. U zot uning hidini sezib, (nima ekanini) soʻradilar. Unda sabzavotlar borligi aytildi. Shunda u zot yonlaridagi sahobalaridan biriga: «Buni unga yaqinlashtiringlar», dedilar. (Sahoba) uni koʻrgach, yeyishni yoqtirmadi. (Rasululloh ﷺ): «Ye, men sen yashirin gaplashmaydigan Zot bilan yashirin gaplashaman», dedilar. Ahmad ibn Solih aytdi: «badr» soʻzini Ibn Vahb «taboq (laganʼ» deb tafsir qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким саримсоқ ёки пиёз еган бўлса, биздан узоқлашсин — ёки: масжидимиздан узоқлашсин — ва уйида ўтирсин», дедилар. (Бир куни) у зотга ичида кўкат-сабзавотлардан тайёрланган таом солинган идиш келтирилди. У зот унинг ҳидини сезиб, (нима эканини) сўрадилар. Унда сабзавотлар борлиги айтилди. Шунда у зот ёнларидаги саҳобаларидан бирига: «Буни унга яқинлаштиринглар», дедилар. (Саҳоба) уни кўргач, ейишни ёқтирмади. (Расулуллоҳ ﷺ): «Е, мен сен яширин гаплашмайдиган Зот билан яширин гаплашаман», дедилар. Аҳмад ибн Солиҳ айтди: «бадр» сўзини Ибн Ваҳб «табоқ (лаганъ» деб тафсир қилди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، وَإِسْمَاعِيلُ، عَنْ بُرْدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُصِيبُ مِنْ آنِيَةِ الْمُشْرِكِينَ وَأَسْقِيَتِهِمْ فَنَسْتَمْتِعُ بِهَا فَلاَ يَعِيبُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ .
Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga gʻazotga chiqar, mushriklarning idishlari va meshlaridan oʻljaga olib, ulardan foydalanar edik. U zot bizni bu ish uchun aybga buyurmas edilar».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У шундай деди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ғазотга чиқар, мушрикларнинг идишлари ва мешларидан ўлжага олиб, улардан фойдаланар эдик. У зот бизни бу иш учун айбга буюрмас эдилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ الدَّالاَنِيِّ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ صَنَعَ أَبُو الْهَيْثَمِ بْنُ التَّيْهَانِ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم طَعَامًا فَدَعَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابَهُ فَلَمَّا فَرَغُوا قَالَ " أَثِيبُوا أَخَاكُمْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا إِثَابَتُهُ قَالَ " إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا دُخِلَ بَيْتُهُ فَأُكِلَ طَعَامُهُ وَشُرِبَ شَرَابُهُ فَدَعَوْا لَهُ فَذَلِكَ إِثَابَتُهُ " .
Muhammad ibn Bashshor bizga Abu Ahmaddan, u Sufyondan, u Yazid Abu Xolid ad-Dalaniydan, u bir kishidan, u Jobir ibn Abdullohdan hadis aytib berdi. U dedi: Abul-Haysam ibn at-Tayhon Nabiy ﷺ uchun taom tayyorladi va Nabiy ﷺ ni hamda ashoblarini chaqirdi. Ular farigʻ boʻlishgach, u zot ﷺ: «Birodaringizni mukofotlangiz», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, uni mukofotlash nima?» deyishdi. U zot ﷺ: «Albatta, kishining uyiga kirilib, taomi yeyilsa, ichimligi ichilsa, soʻng unga duo qilinsa, ana shu uni mukofotlashdir», dedilar.Муҳаммад ибн Башшор бизга Абу Аҳмаддан, у Суфёндан, у Язид Абу Холид ад-Даланийдан, у бир кишидан, у Жобир ибн Абдуллоҳдан ҳадис айтиб берди. У деди: Абул-Ҳайсам ибн ат-Тайҳон Набий ﷺ учун таом тайёрлади ва Набий ﷺ ни ҳамда ашобларини чақирди. Улар фариғ бўлишгач, у зот ﷺ: «Биродарингизни мукофотлангиз», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, уни мукофотлаш нима?» дейишди. У зот ﷺ: «Албатта, кишининг уйига кирилиб, таоми ейилса, ичимлиги ичилса, сўнг унга дуо қилинса, ана шу уни мукофотлашдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم احْتَجَمَ عَلَى وَرِكِهِ مِنْ وَثْءٍ كَانَ بِهِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ oʻzlariga yetgan lat (shikast) sababli sonlarining tepasidan hijoma (qon) oldirdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ ўзларига етган лат (шикаст) сабабли сонларининг тепасидан ҳижома (қон) олдирдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَنْبَارِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى أُبَىٍّ طَبِيبًا فَقَطَعَ مِنْهُ عِرْقًا .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Paygʻambar ﷺ Ubayy (ibn Kaʼb)ning oldiga bir tabib yubordilar, u esa undan bir tomirni kesdi», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Пайғамбар ﷺ Убайй (ибн Каъб)нинг олдига бир табиб юбордилар, у эса ундан бир томирни кесди», деди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَوَى سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ مِنْ رَمِيَّتِهِ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ Saʼd ibn Muozni oʻqdan yetgan jarohati sababli dogʻladilar (kuydirib davoladilar).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ Саъд ибн Муозни ўқдан етган жароҳати сабабли доғладилар (куйдириб даволадилар).
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا عَقِيلُ بْنُ مَعْقِلٍ، قَالَ سَمِعْتُ وَهْبَ بْنَ مُنَبِّهٍ، يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ النُّشْرَةِ فَقَالَ " هُوَ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺdan nushra (sehrni sehr bilan yechish) haqida soʻralganida, u zot: ‹U shayton ishidandir›, dedilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺдан нушра (сеҳрни сеҳр билан ечиш) ҳақида сўралганида, у зот: ‹У шайтон ишидандир›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَلَفٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بَوَاكِي فَقَالَ " اللَّهُمَّ اسْقِنَا غَيْثًا مُغِيثًا مَرِيئًا مَرِيعاً نَافِعًا غَيْرَ ضَارٍّ عَاجِلاً غَيْرَ آجِلٍ " . قَالَ فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاءُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Paygʻambar ﷺning oldilariga (qurgʻoqchilikdan) yigʻlab kelishdi. Shunda u zot: «Allohim, bizga yordam beruvchi, foydali, serhosil, manfaatli, zararsiz, kechiktirilmasdan tezda (yogʻadigan) yomgʻirni nasib et», deb duo qildilar. (Roviy) aytdi: Shunda osmon ularning ustini qoplab oldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Пайғамбар ﷺнинг олдиларига (қурғоқчиликдан) йиғлаб келишди. Шунда у зот: «Аллоҳим, бизга ёрдам берувчи, фойдали, серҳосил, манфаатли, зарарсиз, кечиктирилмасдан тезда (ёғадиган) ёмғирни насиб эт», деб дуо қилдилар. (Ровий) айтди: Шунда осмон уларнинг устини қоплаб олди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، حَدَّثَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُسِفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ ذَلِكَ فِي الْيَوْمِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا كُسِفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ ابْنِهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ كَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَرَأَ دُونَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَرَأَ الْقِرَاءَةَ الثَّالِثَةَ دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَانْحَدَرَ لِلسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ ثَلاَثَ رَكَعَاتٍ قَبْلَ أَنْ يَسْجُدَ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلاَّ الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنَ الَّتِي بَعْدَهَا إِلاَّ أَنَّ رُكُوعَهُ نَحْوٌ مِنْ قِيَامِهِ قَالَ ثُمَّ تَأَخَّرَ فِي صَلاَتِهِ فَتَأَخَّرَتِ الصُّفُوفُ مَعَهُ ثُمَّ تَقَدَّمَ فَقَامَ فِي مَقَامِهِ وَتَقَدَّمَتِ الصُّفُوفُ فَقَضَى الصَّلاَةَ وَقَدْ طَلَعَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ بَشَرٍ فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ " . وَسَاقَ بَقِيَّةَ الْحَدِيثِ .
Ahmad ibn Hanbal bizga shunday dedi: Yahyo bizga Abdulmalikdan rivoyat qildi: Ato menga Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. (Jobir) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonida quyosh tutildi va bu — Rasululloh ﷺning oʻgʻillari Ibrohim vafot etgan kuni edi. Odamlar: «Quyosh faqat (Rasulullohning) oʻgʻillari Ibrohimning oʻlimi sababli tutildi», deyishdi. Shunda Nabiy ﷺ turib, odamlarga toʻrt sajda ichida olti ruku qilib namoz oʻqib berdilar. (U zot) takbir aytdilar, soʻng (Qurʼon) oʻqidilar va qiroatni choʻzdilar; soʻng qiyomlariga yaqin (uzoqlikda) rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiroatdan kamroq oʻqidilar; soʻng qiyomlariga yaqin rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib, ikkinchi qiroatdan kamroq uchinchi qiroatni oʻqidilar; soʻng qiyomlariga yaqin rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib, sajdaga engashdilar va ikki sajda qildilar. Soʻng turib, sajdadan oldin uch ruku qildilar — ulardan har bir (ruku) oʻzidan keyingisidan uzunroq edi; faqat rukulari qiyomlariga yaqin edi. (Jobir) aytdi: Soʻng (u zot) namozlarida orqaga chekindilar, shunda saflar ham u zot bilan birga orqaga chekindi; soʻng oldinga oʻtib, oʻz oʻrinlarida turdilar va saflar ham oldinga oʻtdi. (U zot) namozni tugatganlarida quyosh chiqib boʻlgan edi. Soʻng (u zot) dedilar: «Ey odamlar! Albatta, quyosh va oy Alloh azza va jallaning oyatlaridan ikki oyatdir; ular biron insonning oʻlimi sababli tutilmaydi. Bas, bulardan birortasini koʻrsangiz, (quyosh yoki oy) ochilgunga qadar namoz oʻqinglar!» — va rovi hadisning qolganini keltirdi.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга шундай деди: Яҳё бизга Абдулмаликдан ривоят қилди: Ато менга Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. (Жобир) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонида қуёш тутилди ва бу — Расулуллоҳ ﷺнинг ўғиллари Иброҳим вафот этган куни эди. Одамлар: «Қуёш фақат (Расулуллоҳнинг) ўғиллари Иброҳимнинг ўлими сабабли тутилди», дейишди. Шунда Набий ﷺ туриб, одамларга тўрт сажда ичида олти руку қилиб намоз ўқиб бердилар. (У зот) такбир айтдилар, сўнг (Қуръон) ўқидилар ва қироатни чўздилар; сўнг қиёмларига яқин (узоқликда) рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб, биринчи қироатдан камроқ ўқидилар; сўнг қиёмларига яқин рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб, иккинчи қироатдан камроқ учинчи қироатни ўқидилар; сўнг қиёмларига яқин рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб, саждага энгашдилар ва икки сажда қилдилар. Сўнг туриб, саждадан олдин уч руку қилдилар — улардан ҳар бир (руку) ўзидан кейингисидан узунроқ эди; фақат рукулари қиёмларига яқин эди. (Жобир) айтди: Сўнг (у зот) намозларида орқага чекиндилар, шунда сафлар ҳам у зот билан бирга орқага чекинди; сўнг олдинга ўтиб, ўз ўринларида турдилар ва сафлар ҳам олдинга ўтди. (У зот) намозни тугатганларида қуёш чиқиб бўлган эди. Сўнг (у зот) дедилар: «Эй одамлар! Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ азза ва жалланинг оятларидан икки оятдир; улар бирон инсоннинг ўлими сабабли тутилмайди. Бас, булардан бирортасини кўрсангиз, (қуёш ёки ой) очилгунга қадар намоз ўқинглар!» — ва рови ҳадиснинг қолганини келтирди.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُسِفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَصْحَابِهِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ نَحْوًا مِنْ ذَلِكَ فَكَانَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Muammal ibn Hishom bizga shunday dedi: Ismoil bizga Hishomdan rivoyat qildi: Abuz-Zubayr bizga Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. (Jobir) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonida juda issiq bir kunda quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ sahobalariga namoz oʻqib berdilar va qiyomni shu qadar choʻzdilarki, (odamlar charchab) yiqila boshladilar. Soʻng rukuga borib (uni) choʻzdilar, soʻng (boshlarini) koʻtarib (qiyomni) choʻzdilar; soʻng rukuga borib (uni) choʻzdilar, soʻng (boshlarini) koʻtarib (qiyomni) choʻzdilar; soʻng ikki sajda qildilar. Soʻng turib, shunga oʻxshash (yana) qildilar. Shu tariqa (u zot) toʻrt ruku va toʻrt sajda qildilar — va rovi hadisni (toʻliq) keltirdi.Муаммал ибн Ҳишом бизга шундай деди: Исмоил бизга Ҳишомдан ривоят қилди: Абуз-Зубайр бизга Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. (Жобир) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонида жуда иссиқ бир кунда қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига намоз ўқиб бердилар ва қиёмни шу қадар чўздиларки, (одамлар чарчаб) йиқила бошладилар. Сўнг рукуга бориб (уни) чўздилар, сўнг (бошларини) кўтариб (қиёмни) чўздилар; сўнг рукуга бориб (уни) чўздилар, сўнг (бошларини) кўтариб (қиёмни) чўздилар; сўнг икки сажда қилдилар. Сўнг туриб, шунга ўхшаш (яна) қилдилар. Шу тариқа (у зот) тўрт руку ва тўрт сажда қилдилар — ва рови ҳадисни (тўлиқ) келтирди.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا مُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخَذَ بِيَدِ مَجْذُومٍ فَوَضَعَهَا مَعَهُ فِي الْقَصْعَةِ وَقَالَ " كُلْ ثِقَةً بِاللَّهِ وَتَوَكُّلاً عَلَيْهِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ moxov kasaliga chalingan bir kishining qoʻlidan ushlab, uni oʻzlari bilan birga (taom) tovogʻiga soldilar va: «Allohga ishonib va Unga tavakkul qilib yegin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мохов касалига чалинган бир кишининг қўлидан ушлаб, уни ўзлари билан бирга (таом) товоғига солдилар ва: «Аллоҳга ишониб ва Унга таваккул қилиб егин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ بِعْنَا أُمَّهَاتِ الأَوْلاَدِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا كَانَ عُمَرُ نَهَانَا فَانْتَهَيْنَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: «Biz Rasululloh ﷺ va Abu Bakr zamonlarida ummu valadlarni (yaʼni bola tuqqan choʻrilarni) sotar edik. Umar (roziyallohu anhu) (xalifa) boʻlganida, bizni bundan qaytardi, biz ham toʻxtadik».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр замонларида умму валадларни (яъни бола туққан чўриларни) сотар эдик. Умар (розияллоҳу анҳу) (халифа) бўлганида, бизни бундан қайтарди, биз ҳам тўхтадик».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ مِنْهُ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَبِيعَ بِسَبْعِمِائَةٍ أَوْ بِتِسْعِمِائَةٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi oʻzining bir qulini, vafotidan keyin ozod boʻlishini aytib (mudabbar qilib) ozod qildi, lekin uning oʻsha quldan boshqa moli yoʻq edi. Shunda Nabiy ﷺ buyurdilar va u qul yetti yuz yoki toʻqqiz yuzga sotildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши ўзининг бир қулини, вафотидан кейин озод бўлишини айтиб (мудаббар қилиб) озод қилди, лекин унинг ўша қулдан бошқа моли йўқ эди. Шунда Набий ﷺ буюрдилар ва у қул етти юз ёки тўққиз юзга сотилди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ أَبُو مَذْكُورٍ أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ يُقَالُ لَهُ يَعْقُوبُ عَنْ دُبُرٍ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ فَدَعَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ النَّحَّامِ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فَقِيرًا فَلْيَبْدَأْ بِنَفْسِهِ فَإِنْ كَانَ فِيهَا فَضْلٌ فَعَلَى عِيَالِهِ فَإِنْ كَانَ فِيهَا فَضْلٌ فَعَلَى ذِي قَرَابَتِهِ " . أَوْ قَالَ " عَلَى ذِي رَحِمِهِ فَإِنْ كَانَ فَضْلاً فَهَا هُنَا وَهَا هُنَا " .
Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Ansorlardan Abu Mazkur deb atalgan bir kishi, oʻzining Yaʼqub deb atalgan bir qulini, vafotidan keyin ozod boʻlishini aytib (mudabbar qilib) ozod qildi, lekin uning oʻsha quldan boshqa moli yoʻq edi. Shunda Rasululloh ﷺ uni chaqirib: «Buni kim sotib oladi?» dedilar. Uni Nuʼaym ibn Abdulloh ibn an-Nahhom sakkiz yuz dirhamga sotib oldi va (pulni) u zotga topshirdi. Soʻng u zot ﷺ: «Sizlardan kim faqir boʻlsa, avval oʻzidan boshlasin; agar (sarf-xarajatidan keyin moldan) ortigʻi qolsa, oilasiga (sarflasin); agar undan ham ortigʻi qolsa, qarindoshlariga (sarflasin)», dedilar. Yoki: «Yaqin qarindoshiga (sarflasin); agar ortigʻi qolsa, mana bunga va mana bunga (yaʼni boshqalarga)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Ансорлардан Абу Мазкур деб аталган бир киши, ўзининг Яъқуб деб аталган бир қулини, вафотидан кейин озод бўлишини айтиб (мудаббар қилиб) озод қилди, лекин унинг ўша қулдан бошқа моли йўқ эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни чақириб: «Буни ким сотиб олади?» дедилар. Уни Нуъайм ибн Абдуллоҳ ибн ан-Наҳҳом саккиз юз дирҳамга сотиб олди ва (пулни) у зотга топширди. Сўнг у зот ﷺ: «Сизлардан ким фақир бўлса, аввал ўзидан бошласин; агар (сарф-харажатидан кейин молдан) ортиғи қолса, оиласига (сарфласин); агар ундан ҳам ортиғи қолса, қариндошларига (сарфласин)», дедилар. Ёки: «Яқин қариндошига (сарфласин); агар ортиғи қолса, мана бунга ва мана бунга (яъни бошқаларга)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ {Iybrohim turgan joyni namozgoh qilib olinglar} ((Sura) Baqara 125) oyatini ‹musallan› deb oʻqidilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ {Ийброҳим турган жойни намозгоҳ қилиб олинглар} ((Сура) Бақара 125) оятини ‹мусаллан› деб ўқидилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الذِّمَارِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ { يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ }
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺning {U moli oʻzini abadiy (tirik) qoldiradi deb hisoblaydi} (oyatini) qiroat qilganlarini koʻrdim», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺнинг {У моли ўзини абадий (тирик) қолдиради деб ҳисоблайди} (оятини) қироат қилганларини кўрдим», — деди.