حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنْ بِعْتَ مِنْ أَخِيكَ ثَمَرًا ". ح.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ بِعْتَ مِنْ أَخِيكَ ثَمَرًا فَأَصَابَتْهُ جَائِحَةٌ فَلاَ يَحِلُّ لَكَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا بِمَ تَأْخُذُ مَالَ أَخِيكَ بِغَيْرِ حَقٍّ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar birodaringga meva sotsang-u, unga (mevaga) ofat yetsa, sen uchun undan biror narsa olishing halol boʻlmaydi. Birodaringning molini nohaq nimaning evaziga olasan?» dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар биродарингга мева сотсанг-у, унга (мевага) офат етса, сен учун ундан бирор нарса олишинг ҳалол бўлмайди. Биродарингнинг молини ноҳақ ниманинг эвазига оласан?» дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ، وَعَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاَءِ، - وَاللَّفْظُ لِبِشْرٍ - قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ الأَعْرَجِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّوسلم أَمَرَ بِوَضْعِ الْجَوَائِحِ . قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ - وَهْوَ صَاحِبُ مُسْلِمٍ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ عَنْ سُفْيَانَ بِهَذَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ofatlar (zarar yetgan meva uchun toʻlovni) soqit qilishga buyurdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ офатлар (зарар етган мева учун тўловни) соқит қилишга буюрдилар.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ فَضْلِ الْمَاءِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ortib qolgan suvni sotishdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ортиб қолган сувни сотишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ بَيْعِ ضِرَابِ الْجَمَلِ وَعَنْ بَيْعِ الْمَاءِ وَالأَرْضِ لِتُحْرَثَ . فَعَنْ ذَلِكَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tuyani (urgʻochi tuyaga) qoʻshish (qoʻchqorlatish) haqini sotishdan va ekin ekish uchun suv hamda yerni sotishdan qaytardilar. Mana shulardan Nabiy ﷺ qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туяни (урғочи туяга) қўшиш (қўчқорлатиш) ҳақини сотишдан ва экин экиш учун сув ҳамда ерни сотишдан қайтардилар. Мана шулардан Набий ﷺ қайтардилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي، رَبَاحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَامَ الْفَتْحِ وَهُوَ بِمَكَّةَ " إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ حَرَّمَ بَيْعَ الْخَمْرِ وَالْمَيْتَةِ وَالْخِنْزِيرِ وَالأَصْنَامِ " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ شُحُومَ الْمَيْتَةِ فَإِنَّهُ يُطْلَى بِهَا السُّفُنُ وَيُدْهَنُ بِهَا الْجُلُودُ وَيَسْتَصْبِحُ بِهَا النَّاسُ فَقَالَ " لاَ هُوَ حَرَامٌ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْهِمْ شُحُومَهَا أَجْمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ ".
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Fath yili Makkada turib, Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitibdi: «Albatta, Alloh va Uning Rasuli xamr, oʻlimtik (oʻlaksa), choʻchqa va butlarni sotishni harom qildi». Shunda: «Yo Rasululloh! Oʻlimtikning yogʻi-chi? Axir u bilan kemalar moylanadi, terilar moylanadi va odamlar undan chiroq yoqishda foydalanadi-ku?» deyildi. U zot: «Yoʻq, u haromdir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻsha payt: «Alloh yahudiylarni halok qilsin! Alloh azza va jalla ularga (oʻlimtikning) yogʻini harom qilganida, ular uni eritib, soʻng sotdilar va uning pulini yedilar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Фатҳ йили Маккада туриб, Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитибди: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг Расули хамр, ўлимтик (ўлакса), чўчқа ва бутларни сотишни ҳаром қилди». Шунда: «Ё Расулуллоҳ! Ўлимтикнинг ёғи-чи? Ахир у билан кемалар мойланади, терилар мойланади ва одамлар ундан чироқ ёқишда фойдаланади-ку?» дейилди. У зот: «Йўқ, у ҳаромдир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўша пайт: «Аллоҳ яҳудийларни ҳалок қилсин! Аллоҳ азза ва жалла уларга (ўлимтикнинг) ёғини ҳаром қилганида, улар уни эритиб, сўнг сотдилар ва унинг пулини едилар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالُوا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَكَاتِبَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَقَالَ هُمْ سَوَاءٌ .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo yeguvchini, uni yedirguvchini (toʻlaguvchini), uni yozguvchini va unga guvoh boʻlgan ikki kishini laʼnatladilar va: «Ular barobardir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо егувчини, уни едиргувчини (тўлагувчини), уни ёзгувчини ва унга гувоҳ бўлган икки кишини лаънатладилар ва: «Улар баробардир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ، عَنْ عَامِرٍ، حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ قَدْ أَعْيَا فَأَرَادَ أَنْ يُسَيِّبَهُ قَالَ فَلَحِقَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَا لِي وَضَرَبَهُ فَسَارَ سَيْرًا لَمْ يَسِرْ مِثْلَهُ قَالَ " بِعْنِيهِ بِوُقِيَّةٍ " . قُلْتُ لاَ . ثُمَّ قَالَ " بِعْنِيهِ " . فَبِعْتُهُ بِوُقِيَّةٍ وَاسْتَثْنَيْتُ عَلَيْهِ حُمْلاَنَهُ إِلَى أَهْلِي فَلَمَّا بَلَغْتُ أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ فَنَقَدَنِي ثَمَنَهُ ثُمَّ رَجَعْتُ فَأَرْسَلَ فِي أَثَرِي فَقَالَ " أَتُرَانِي مَاكَسْتُكَ لآخُذَ جَمَلَكَ خُذْ جَمَلَكَ وَدَرَاهِمَكَ فَهُوَ لَكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u oʻzining charchab qolgan tuyasi ustida yurib borardi va uni (boʻsh) qoʻyib yubormoqchi boʻldi. (Jobir) dedi: Shunda Nabiy ﷺ menga yetib oldilar-da, men uchun duo qildilar va uni (tuyani) urdilar, shunda u oʻxshashi yoʻq bir tarzda yurib ketdi. (U zot): «Buni menga bir uqiyaga sotgin», dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. Soʻng u zot: «Buni menga sotgin», dedilar. Shunda men uni bir uqiyaga sotdim va oilamga yetib olgunimcha unga minib borishni oʻzimga shart qilib qoʻydim. (Manzilga) yetib borganimda, tuyani u zotga olib keldim, u zot menga uning narxini naqd berdilar. Soʻng men qaytdim. Shunda u zot orqamdan (kishi) yubordilar va: «Tuyangni olish uchun sen bilan savdolashdim deb oʻylaysanmi? Tuyangni ham, dirhamlaringni ham ol — u senikidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у ўзининг чарчаб қолган туяси устида юриб борарди ва уни (бўш) қўйиб юбормоқчи бўлди. (Жобир) деди: Шунда Набий ﷺ менга етиб олдилар-да, мен учун дуо қилдилар ва уни (туяни) урдилар, шунда у ўхшаши йўқ бир тарзда юриб кетди. (У зот): «Буни менга бир уқияга сотгин», дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. Сўнг у зот: «Буни менга сотгин», дедилар. Шунда мен уни бир уқияга сотдим ва оиламга етиб олгунимча унга миниб боришни ўзимга шарт қилиб қўйдим. (Манзилга) етиб борганимда, туяни у зотга олиб келдим, у зот менга унинг нархини нақд бердилар. Сўнг мен қайтдим. Шунда у зот орқамдан (киши) юбордилар ва: «Туянгни олиш учун сен билан савдолашдим деб ўйлайсанми? Туянгни ҳам, дирҳамларингни ҳам ол — у сеникидир», дедилар.
وَحَدَّثَنَاهُ عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، أَخْبَرَنَا عِيسَى، - يَعْنِي ابْنَ يُونُسَ - عَنْ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ عَامِرٍ، حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Ibn Numayrning hadisi misli rivoyat qilinadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Ибн Нумайрнинг ҳадиси мисли ривоят қилинади.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِعُثْمَانَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلاَحَقَ بِي وَتَحْتِي نَاضِحٌ لِي قَدْ أَعْيَا وَلاَ يَكَادُ يَسِيرُ قَالَ فَقَالَ لِي " مَا لِبَعِيرِكَ " . قَالَ قُلْتُ عَلِيلٌ - قَالَ - فَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَجَرَهُ وَدَعَا لَهُ فَمَازَالَ بَيْنَ يَدَىِ الإِبِلِ قُدَّامَهَا يَسِيرُ . قَالَ فَقَالَ لِي " كَيْفَ تَرَى بَعِيرَكَ " . قَالَ قُلْتُ بِخَيْرٍ قَدْ أَصَابَتْهُ بَرَكَتُكَ . قَالَ " أَفَتَبِيعُنِيهِ " . فَاسْتَحْيَيْتُ وَلَمْ يَكُنْ لَنَا نَاضِحٌ غَيْرُهُ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ . فَبِعْتُهُ إِيَّاهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ - قَالَ - فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي عَرُوسٌ فَاسْتَأْذَنْتُهُ فَأَذِنَ لِي فَتَقَدَّمْتُ النَّاسَ إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى انْتَهَيْتُ فَلَقِيَنِي خَالِي فَسَأَلَنِي عَنِ الْبَعِيرِ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا صَنَعْتُ فِيهِ فَلاَمَنِي فِيهِ - قَالَ - وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي حِينَ اسْتَأْذَنْتُهُ " مَا تَزَوَّجْتَ أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا " . فَقُلْتُ لَهُ تَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا . قَالَ " أَفَلاَ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُلاَعِبُكَ وَتُلاَعِبُهَا " . فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُوُفِّيَ وَالِدِي - أَوِ اسْتُشْهِدَ - وَلِي أَخَوَاتٌ صِغَارٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ إِلَيْهِنَّ مِثْلَهُنَّ فَلاَ تُؤَدِّبُهُنَّ وَلاَ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا لِتَقُومَ عَلَيْهِنَّ وَتُؤَدِّبَهُنَّ - قَالَ - فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْبَعِيرِ فَأَعْطَانِي ثَمَنَهُ وَرَدَّهُ عَلَىَّ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga gʻazotga chiqdim, u zot menga yetib oldilar, men esa charchab qolgan, deyarli yura olmaydigan suvkash tuyam ustida edim. (Jobir) dedi: U zot menga: «Tuyangga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Kasal», dedim. (Jobir) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ orqada qolib, uni haydadilar va u uchun duo qildilar, shunda u tuyalarning oldida, eng oldinda yurib ketdi. (Jobir) dedi: U zot menga: «Tuyangni qanday koʻryapsan?» dedilar. Men: «Yaxshi, unga sizning barakangiz yetdi», dedim. U zot: «Buni menga sotmaysanmi?» dedilar. Men uyalib qoldim, bizda undan boshqa suvkash tuya ham yoʻq edi. (Jobir) dedi: Men: «Ha», dedim va uni u zotga Madinaga yetib olgunimcha uning beli (egar) menga (foydalanish uchun) tegishli boʻlishi sharti bilan sotdim. (Jobir) dedi: Men u zotga: «Yo Rasululloh! Men kuyovman», deb (oldinroq ketishga) ruxsat soʻradim, u zot menga ruxsat berdilar. Shunda men odamlardan oldinda Madinaga (yoʻl olib), yetib bordim. Togʻam meni uchratib, tuya haqida soʻradi, men unga (tuya) borasida nima qilganimni aytdim, shunda u meni shu borada koyidi. (Jobir) dedi: Men ruxsat soʻraganimda Rasululloh ﷺ menga: «Bokira qiz oldingmi yoki tul (ilgari turmush koʻrgan ayol) oldingmi?» degandilar. Men u zotga: «Tul ayol oldim», dedim. U zot: «Nega bokira qiz olmading — u sen bilan oʻynashar, sen u bilan oʻynashar eding?» dedilar. Men u zotga: «Yo Rasululloh! Otam vafot etdi — yoki shahid boʻldi — va mening kichik singillarim bor; ularga oʻxshash (yosh)ni nikohlashni xush koʻrmadim — u ularga odob oʻrgatmaydi va ularga qarab turmaydi. Shuning uchun ularga qarab turishi va odob oʻrgatishi uchun tul ayol oldim», dedim. (Jobir) dedi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, ertalab tuya bilan u zotning oldiga bordim, u zot menga uning narxini berdilar va uni (tuyani) menga qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ғазотга чиқдим, у зот менга етиб олдилар, мен эса чарчаб қолган, деярли юра олмайдиган сувкаш туям устида эдим. (Жобир) деди: У зот менга: «Туянгга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Касал», дедим. (Жобир) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ орқада қолиб, уни ҳайдадилар ва у учун дуо қилдилар, шунда у туяларнинг олдида, энг олдинда юриб кетди. (Жобир) деди: У зот менга: «Туянгни қандай кўряпсан?» дедилар. Мен: «Яхши, унга сизнинг баракангиз етди», дедим. У зот: «Буни менга сотмайсанми?» дедилар. Мен уялиб қолдим, бизда ундан бошқа сувкаш туя ҳам йўқ эди. (Жобир) деди: Мен: «Ҳа», дедим ва уни у зотга Мадинага етиб олгунимча унинг бели (эгар) менга (фойдаланиш учун) тегишли бўлиши шарти билан сотдим. (Жобир) деди: Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ! Мен куёвман», деб (олдинроқ кетишга) рухсат сўрадим, у зот менга рухсат бердилар. Шунда мен одамлардан олдинда Мадинага (йўл олиб), етиб бордим. Тоғам мени учратиб, туя ҳақида сўради, мен унга (туя) борасида нима қилганимни айтдим, шунда у мени шу борада койиди. (Жобир) деди: Мен рухсат сўраганимда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Бокира қиз олдингми ёки тул (илгари турмуш кўрган аёл) олдингми?» дегандилар. Мен у зотга: «Тул аёл олдим», дедим. У зот: «Нега бокира қиз олмадинг — у сен билан ўйнашар, сен у билан ўйнашар эдинг?» дедилар. Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ! Отам вафот этди — ёки шаҳид бўлди — ва менинг кичик сингилларим бор; уларга ўхшаш (ёш)ни никоҳлашни хуш кўрмадим — у уларга одоб ўргатмайди ва уларга қараб турмайди. Шунинг учун уларга қараб туриши ва одоб ўргатиши учун тул аёл олдим», дедим. (Жобир) деди: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, эрталаб туя билан у зотнинг олдига бордим, у зот менга унинг нархини бердилар ва уни (туяни) менга қайтардилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَقْبَلْنَا مِنْ مَكَّةَ إِلَى الْمَدِينَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاعْتَلَّ جَمَلِي . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِقِصَّتِهِ وَفِيهِ ثُمَّ قَالَ لِي " بِعْنِي جَمَلَكَ هَذَا " . قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ هُوَ لَكَ . قَالَ " لاَ بَلْ بِعْنِيهِ " . قَالَ قُلْتُ لاَ بَلْ هُوَ لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " لاَ بَلْ بِعْنِيهِ " . قَالَ قُلْتُ فَإِنَّ لِرَجُلٍ عَلَىَّ أُوقِيَّةَ ذَهَبٍ فَهُوَ لَكَ بِهَا . قَالَ " قَدْ أَخَذْتُهُ فَتَبَلَّغْ عَلَيْهِ إِلَى الْمَدِينَةِ " . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِبِلاَلٍ " أَعْطِهِ أُوقِيَّةً مِنْ ذَهَبٍ وَزِدْهُ " . قَالَ فَأَعْطَانِي أُوقِيَّةً مِنْ ذَهَبٍ وَزَادَنِي قِيرَاطًا - قَالَ - فَقُلْتُ لاَ تُفَارِقُنِي زِيَادَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَكَانَ فِي كِيسٍ لِي فَأَخَذَهُ أَهْلُ الشَّامِ يَوْمَ الْحَرَّةِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Makkadan Madinaga qaytib kelardik, shunda tuyam kasal boʻlib qoldi. Va u (roviy) hadisni oʻz qissasi bilan keltirdi. Unda (shunday deyildi): Soʻng u zot menga: «Mana shu tuyangni menga sot», dedilar. Men: «Yoʻq, balki u sizniki (bekorga)», dedim. U zot: «Yoʻq, balki uni menga sotgin», dedilar. Men: «Yoʻq, balki u sizniki, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Yoʻq, balki uni menga sotgin», dedilar. Men: «Bir kishining menda bir uqiya oltini bor (qarzim bor); u (tuya) shu (uqiya) evaziga sizniki boʻlsin», dedim. U zot: «Uni oldim, endi unga minib Madinaga yetib bor», dedilar. (Jobir) dedi: Madinaga yetib kelganimda, Rasululloh ﷺ Bilolga: «Unga bir uqiya oltin ber va unga ziyoda ham qil», dedilar. (Jobir) dedi: U menga bir uqiya oltin berdi va menga bir qirot ziyoda qildi. (Jobir) dedi: Men: «Rasululloh ﷺ ning ziyodasi mendan ayrilmasin», dedim. (Jobir) dedi: U mening hamyonimda edi, soʻng uni Harra kuni shomliklar (oldi) olib ketdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Маккадан Мадинага қайтиб келардик, шунда туям касал бўлиб қолди. Ва у (ровий) ҳадисни ўз қиссаси билан келтирди. Унда (шундай дейилди): Сўнг у зот менга: «Мана шу туянгни менга сот», дедилар. Мен: «Йўқ, балки у сизники (бекорга)», дедим. У зот: «Йўқ, балки уни менга сотгин», дедилар. Мен: «Йўқ, балки у сизники, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Йўқ, балки уни менга сотгин», дедилар. Мен: «Бир кишининг менда бир уқия олтини бор (қарзим бор); у (туя) шу (уқия) эвазига сизники бўлсин», дедим. У зот: «Уни олдим, энди унга миниб Мадинага етиб бор», дедилар. (Жобир) деди: Мадинага етиб келганимда, Расулуллоҳ ﷺ Билолга: «Унга бир уқия олтин бер ва унга зиёда ҳам қил», дедилар. (Жобир) деди: У менга бир уқия олтин берди ва менга бир қирот зиёда қилди. (Жобир) деди: Мен: «Расулуллоҳ ﷺ нинг зиёдаси мендан айрилмасин», дедим. (Жобир) деди: У менинг ҳамёнимда эди, сўнг уни Ҳарра куни шомликлар (олди) олиб кетди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ، عَنْ أَبِي، نَضْرَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَتَخَلَّفَ نَاضِحِي . وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَقَالَ فِيهِ فَنَخَسَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ لِي " ارْكَبْ بِاسْمِ اللَّهِ " . وَزَادَ أَيْضًا قَالَ فَمَا زَالَ يَزِيدُنِي وَيَقُولُ " وَاللَّهُ يَغْفِرُ لَكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga safarda edik, suv tashuvchi tuyam orqada qoldi. Va u hadisni (avvalgidek) keltirdi va unda: Rasululloh ﷺ uni turtdi, soʻng menga: «Allohning ismi bilan min», dedilar, dedi. Yana shuni ziyoda qildi: U menga (haqimga) doimo (duo) qoʻshib: «Alloh seni magʻfirat qilsin», deb borardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Биз Набий ﷺ билан бирга сафарда эдик, сув ташувчи туям орқада қолди. Ва у ҳадисни (аввалгидек) келтирди ва унда: Расулуллоҳ ﷺ уни туртди, сўнг менга: «Аллоҳнинг исми билан мин», дедилар, деди. Яна шуни зиёда қилди: У менга (ҳақимга) доимо (дуо) қўшиб: «Аллоҳ сени мағфират қилсин», деб борардилар.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ لَمَّا أَتَى عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ أَعْيَا بَعِيرِي - قَالَ - فَنَخَسَهُ فَوَثَبَ - فَكُنْتُ بَعْدَ ذَلِكَ أَحْبِسُ خِطَامَهُ لأَسْمَعَ حَدِيثَهُ فَمَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ فَلَحِقَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " بِعْنِيهِ " . فَبِعْتُهُ مِنْهُ بِخَمْسِ أَوَاقٍ - قَالَ - قُلْتُ عَلَى أَنَّ لِي ظَهْرَهُ إِلَى الْمَدِينَةِ . قَالَ " وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ " . قَالَ فَلَمَّا قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ أَتَيْتُهُ بِهِ فَزَادَنِي وُقِيَّةً ثُمَّ وَهَبَهُ لِي .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Nabiy ﷺ menga yetib kelganlarida tuyam holdan toygan edi, deydi. Soʻng u zot uni turtdilar, shunda u sakrab ketdi. Shundan keyin men u zotning soʻzlarini eshitish uchun uning jilovini tortib ushlab turardim, lekin uddasidan chiqolmasdim. Soʻng Nabiy ﷺ menga yetib kelib: «Buni menga sot», dedilar. Men uni u zotga besh oʻqiyaga sotdim. Men: «Madinaga qadar uning ustida (minib borish) menga (qolishi) sharti bilan», dedim. U zot: «Madinaga qadar uning usti senga (qoladi)», dedilar. Madinaga kelganimda uni u zotga olib bordim, shunda u zot menga bir oʻqiya (haq) qoʻshib berdilar, soʻng uni menga hadya qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У деди: Набий ﷺ менга етиб келганларида туям ҳолдан тойган эди, дейди. Сўнг у зот уни туртдилар, шунда у сакраб кетди. Шундан кейин мен у зотнинг сўзларини эшитиш учун унинг жиловини тортиб ушлаб турардим, лекин уддасидан чиқолмасдим. Сўнг Набий ﷺ менга етиб келиб: «Буни менга сот», дедилар. Мен уни у зотга беш ўқияга сотдим. Мен: «Мадинага қадар унинг устида (миниб бориш) менга (қолиши) шарти билан», дедим. У зот: «Мадинага қадар унинг усти сенга (қолади)», дедилар. Мадинага келганимда уни у зотга олиб бордим, шунда у зот менга бир ўқия (ҳақ) қўшиб бердилар, сўнг уни менга ҳадя қилдилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَارِبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ اشْتَرَى مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعِيرًا بِوُقِيَّتَيْنِ وَدِرْهَمٍ أَوْ دِرْهَمَيْنِ - قَاَلَ - فَلَمَّا قَدِمَ صِرَارًا أَمَرَ بِبَقَرَةٍ فَذُبِحَتْ فَأَكَلُوا مِنْهَا فَلَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ أَمَرَنِي أَنْ آتِيَ الْمَسْجِدَ فَأُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ وَوَزَنَ لِي ثَمَنَ الْبَعِيرِ فَأَرْجَحَ لِي .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mendan bir tuyani ikki oʻqiya va bir dirham yo ikki dirhamga sotib oldilar, deydi. Sirorga (Madinaga yaqin joyga) yetib kelganlarida bir sigirni (soʻyishga) buyurdilar, u soʻyildi, ular undan yedilar. Madinaga yetib kelganlarida menga masjidga borib ikki rakaat namoz oʻqishimni buyurdilar va menga tuyaning pulini tortib (oʻlchab) berib, (haqimni) ortigʻi bilan berdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мендан бир туяни икки ўқия ва бир дирҳам ё икки дирҳамга сотиб олдилар, дейди. Сирорга (Мадинага яқин жойга) етиб келганларида бир сигирни (сўйишга) буюрдилар, у сўйилди, улар ундан едилар. Мадинага етиб келганларида менга масжидга бориб икки ракаат намоз ўқишимни буюрдилар ва менга туянинг пулини тортиб (ўлчаб) бериб, (ҳақимни) ортиғи билан бердилар.
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنَا مُحَارِبٌ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذِهِ الْقِصَّةِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَاشْتَرَاهُ مِنِّي بِثَمَنٍ قَدْ سَمَّاهُ . وَلَمْ يَذْكُرِ الْوُقِيَّتَيْنِ وَالدِّرْهَمَ وَالدِّرْهَمَيْنِ . وَقَالَ أَمَرَ بِبَقَرَةٍ فَنُحِرَتْ ثُمَّ قَسَمَ لَحْمَهَا .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan ushbu voqeani rivoyat qildi — faqat u: «(U zot) uni mendan oʻzlari aytgan bir narxga sotib oldilar», dedi va ikki oʻqiya va bir dirham yo ikki dirhamni zikr qilmadi. Va u: «Bir sigirni (soʻyishga) buyurdilar, u soʻyildi, soʻng uning goʻshtini taqsimladilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан ушбу воқеани ривоят қилди — фақат у: «(У зот) уни мендан ўзлари айтган бир нархга сотиб олдилар», деди ва икки ўқия ва бир дирҳам ё икки дирҳамни зикр қилмади. Ва у: «Бир сигирни (сўйишга) буюрдилар, у сўйилди, сўнг унинг гўштини тақсимладилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ " قَدْ أَخَذْتُ جَمَلَكَ بِأَرْبَعَةِ دَنَانِيرَ وَلَكَ ظَهْرُهُ إِلَى الْمَدِينَةِ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ unga: «Tuyangni toʻrt dinorga oldim, Madinaga qadar uning ustida (minib borish) senga (qoladi)», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унга: «Туянгни тўрт динорга олдим, Мадинага қадар унинг устида (миниб бориш) сенга (қолади)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، وَابْنُ، رُمْحٍ قَالاَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، ح وَحَدَّثَنِيهِ قُتَيْبَةُ، بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ جَاءَ عَبْدٌ فَبَايَعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْهِجْرَةِ وَلَمْ يَشْعُرْ أَنَّهُ عَبْدٌ فَجَاءَ سَيِّدُهُ يُرِيدُهُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " بِعْنِيهِ " . فَاشْتَرَاهُ بِعَبْدَيْنِ أَسْوَدَيْنِ ثُمَّ لَمْ يُبَايِعْ أَحَدًا بَعْدُ حَتَّى يَسْأَلَهُ " أَعَبْدٌ هُوَ " .
Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir qul kelib Nabiy ﷺ ga hijrat ustiga bayʼat qildi, u zot uning qul ekanini bilmadilar. Soʻng uning xoʻjayini uni (qaytarib olishni) istab keldi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Buni menga sot», dedilar. Va uni ikkita qora qulga sotib oldilar. Shundan soʻng u zot hech kimdan: «U qulmi?» deb soʻramaguncha bayʼat qilmadilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир қул келиб Набий ﷺ га ҳижрат устига байъат қилди, у зот унинг қул эканини билмадилар. Сўнг унинг хўжайини уни (қайтариб олишни) истаб келди. Шунда Набий ﷺ унга: «Буни менга сот», дедилар. Ва уни иккита қора қулга сотиб олдилар. Шундан сўнг у зот ҳеч кимдан: «У қулми?» деб сўрамагунча байъат қилмадилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، ح
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ لَهُ شَرِيكٌ فِي رَبْعَةٍ أَوْ نَخْلٍ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَبِيعَ حَتَّى يُؤْذِنَ شَرِيكَهُ فَإِنْ رَضِيَ أَخَذَ وَإِنْ كَرِهَ تَرَكَ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning bir hovli yoki xurmozorda sherigi boʻlsa, sherigiga bildirmaguncha (sotishga taklif qilmaguncha) uni sotishi joiz emas. Bas, agar (sherigi) rozi boʻlsa, oladi; agar xohlamasa, qoldiradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг бир ҳовли ёки хурмозорда шериги бўлса, шеригига билдирмагунча (сотишга таклиф қилмагунча) уни сотиши жоиз эмас. Бас, агар (шериги) рози бўлса, олади; агар хоҳламаса, қолдиради», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ نُمَيْرٍ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالشُّفْعَةِ فِي كُلِّ شِرْكَةٍ لَمْ تُقْسَمْ رَبْعَةٍ أَوْ حَائِطٍ . لاَ يَحِلُّ لَهُ أَنْ يَبِيعَ حَتَّى يُؤْذِنَ شَرِيكَهُ فَإِنْ شَاءَ أَخَذَ وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ فَإِذَا بَاعَ وَلَمْ يُؤْذِنْهُ فَهْوَ أَحَقُّ بِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ taqsim qilinmagan har bir sheriklikda — u hovli boʻladimi yoki bogʻ boʻladimi — shufʼani (oldi-berdida ustunlik huquqini) hukm qildilar. (Sherikning) sherigiga bildirmaguncha uni sotishi unga joiz emas. Bas, xohlasa oladi, xohlasa qoldiradi. Agar (sherigi) sotsa-yu, unga bildirmasa, u (oldingi sherik) unga eng haqlidir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тақсим қилинмаган ҳар бир шерикликда — у ҳовли бўладими ёки боғ бўладими — шуфъани (олди-бердида устунлик ҳуқуқини) ҳукм қилдилар. (Шерикнинг) шеригига билдирмагунча уни сотиши унга жоиз эмас. Бас, хоҳласа олади, хоҳласа қолдиради. Агар (шериги) сотса-ю, унга билдирмаса, у (олдинги шерик) унга энг ҳақлидир.
وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَنَّ أَبَا الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الشُّفْعَةُ فِي كُلِّ شِرْكٍ فِي أَرْضٍ أَوْ رَبْعٍ أَوْ حَائِطٍ لاَ يَصْلُحُ أَنْ يَبِيعَ حَتَّى يَعْرِضَ عَلَى شَرِيكِهِ فَيَأْخُذَ أَوْ يَدَعَ فَإِنْ أَبَى فَشَرِيكُهُ أَحَقُّ بِهِ حَتَّى يُؤْذِنَهُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Shufʼa (oldi-berdida ustunlik huquqi) yerda yoki hovlida yoki bogʻda — har bir umumiy mulkda boʻladi. (Sherikning) sherigiga taklif qilmaguncha uni sotishi durust emas; (sherigi) yo oladi, yo qoldiradi. Bas, agar (taklif qilmaslikdan) bosh tortsa, sherigi unga bildirgunigacha unga eng haqlidir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Шуфъа (олди-бердида устунлик ҳуқуқи) ерда ёки ҳовлида ёки боғда — ҳар бир умумий мулкда бўлади. (Шерикнинг) шеригига таклиф қилмагунча уни сотиши дуруст эмас; (шериги) ё олади, ё қолдиради. Бас, агар (таклиф қилмасликдан) бош тортса, шериги унга билдиргунигача унга энг ҳақлидир».
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ، الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ مَرِضْتُ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ يَعُودَانِي مَاشِيَيْنِ فَأُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَبَّ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَأَفَقْتُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ شَيْئًا حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ { يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ}
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men kasal boʻlib qoldim. Rasululloh ﷺ va Abu Bakr piyoda yurib mening holimdan xabar olgani keldilar. Men hushimdan ketibman. Shunda u zot tahorat oldilar-da, soʻng tahorat suvidan menga sepdilar. Men oʻzimga keldim. «Yo Rasululloh! Molim haqida qanday hukm chiqaray?» — dedim. U zot menga hech narsa javob qaytarmadilar, toki meros oyati nozil boʻldi: {Sendan fatvo soʻrarlar. Ayt: Alloh sizlarga kalola (ota-onasi va farzandi yoʻq kishi) haqida fatvo beradi} (Niso 176).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен касал бўлиб қолдим. Расулуллоҳ ﷺ ва Абу Бакр пиёда юриб менинг ҳолимдан хабар олгани келдилар. Мен ҳушимдан кетибман. Шунда у зот таҳорат олдилар-да, сўнг таҳорат сувидан менга сепдилар. Мен ўзимга келдим. «Ё Расулуллоҳ! Молим ҳақида қандай ҳукм чиқарай?» — дедим. У зот менга ҳеч нарса жавоб қайтармадилар, токи мерос ояти нозил бўлди: {Сендан фатво сўрарлар. Айт: Аллоҳ сизларга калола (ота-онаси ва фарзанди йўқ киши) ҳақида фатво беради} (Нисо 176).
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ عَادَنِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ فِي بَنِي سَلَمَةَ يَمْشِيَانِ فَوَجَدَنِي لاَ أَعْقِلُ فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ رَشَّ عَلَىَّ مِنْهُ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَنَزَلَتْ {يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلاَدِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ}
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ va Abu Bakr Banu Salama (mahallasi)da piyoda yurib mening holimdan xabar olgani keldilar va meni hushsiz holatda topdilar. U zot suv soʻradilar-da, tahorat oldilar, soʻng undan menga sepdilar. Men oʻzimga keldim va: «Yo Rasululloh! Molim haqida nima qilay?» — dedim. Shunda (oyat) nozil boʻldi: {Alloh sizlarga farzandlaringiz haqida vasiyat qiladi: erkak (farzand)ga ikki ayol (farzand) ulushi miqdorida (beriladi)} (Niso 11).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ва Абу Бакр Бану Салама (маҳалласи)да пиёда юриб менинг ҳолимдан хабар олгани келдилар ва мени ҳушсиз ҳолатда топдилар. У зот сув сўрадилар-да, таҳорат олдилар, сўнг ундан менга сепдилар. Мен ўзимга келдим ва: «Ё Расулуллоҳ! Молим ҳақида нима қилай?» — дедим. Шунда (оят) нозил бўлди: {Аллоҳ сизларга фарзандларингиз ҳақида васият қилади: эркак (фарзанд)га икки аёл (фарзанд) улуши миқдорида (берилади)} (Нисо 11).
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ وَمَعَهُ أَبُو بَكْرٍ مَاشِيَيْنِ فَوَجَدَنِي قَدْ أُغْمِيَ عَلَىَّ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ صَبَّ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَأَفَقْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ شَيْئًا حَتَّى نَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men kasal yotgan edim, Rasululloh ﷺ mening holimdan xabar olgani keldilar, u zot bilan birga Abu Bakr ham bor edi, ikkovlari piyoda kelishdi. U zot meni hushimdan ketgan holatda topdilar. Rasululloh ﷺ tahorat oldilar, soʻng tahorat suvidan menga sepdilar. Men oʻzimga keldim, qarasam Rasululloh ﷺ (yonimda). «Yo Rasululloh! Molim haqida nima qilay?» — dedim. U zot menga hech narsa javob qaytarmadilar, toki meros oyati nozil boʻldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен касал ётган эдим, Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳолимдан хабар олгани келдилар, у зот билан бирга Абу Бакр ҳам бор эди, икковлари пиёда келишди. У зот мени ҳушимдан кетган ҳолатда топдилар. Расулуллоҳ ﷺ таҳорат олдилар, сўнг таҳорат сувидан менга сепдилар. Мен ўзимга келдим, қарасам Расулуллоҳ ﷺ (ёнимда). «Ё Расулуллоҳ! Молим ҳақида нима қилай?» — дедим. У зот менга ҳеч нарса жавоб қайтармадилар, токи мерос ояти нозил бўлди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مَرِيضٌ لاَ أَعْقِلُ فَتَوَضَّأَ فَصَبُّوا عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا يَرِثُنِي كَلاَلَةٌ . فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ . فَقُلْتُ لِمُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ { يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلاَلَةِ} قَالَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ.
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men kasal, hushsiz yotganimda Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar. U zot tahorat oldilar, soʻng tahorat suvidan menga sepishdi, men oʻzimga keldim va: «Yo Rasululloh! Menga faqat kalola (ota-onasi va farzandi yoʻq holda) voris boʻladi», — dedim. Shunda meros oyati nozil boʻldi. (Roviy aytadi:) Men Muhammad ibn al-Munkadirga: {Sendan fatvo soʻrarlar. Ayt: Alloh sizlarga kalola haqida fatvo beradi} (Niso 176) — (shu oyatmi?) — dedim. U: «Ha, shunday nozil boʻlgan», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен касал, ҳушсиз ётганимда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар. У зот таҳорат олдилар, сўнг таҳорат сувидан менга сепишди, мен ўзимга келдим ва: «Ё Расулуллоҳ! Менга фақат калола (ота-онаси ва фарзанди йўқ ҳолда) ворис бўлади», — дедим. Шунда мерос ояти нозил бўлди. (Ровий айтади:) Мен Муҳаммад ибн ал-Мункадирга: {Сендан фатво сўрарлар. Айт: Аллоҳ сизларга калола ҳақида фатво беради} (Нисо 176) — (шу оятми?) — дедим. У: «Ҳа, шундай нозил бўлган», — деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَتِ امْرَأَةُ بَشِيرٍ انْحَلِ ابْنِي غُلاَمَكَ وَأَشْهِدْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ ابْنَةَ فُلاَنٍ سَأَلَتْنِي أَنْ أَنْحَلَ ابْنَهَا غُلاَمِي وَقَالَتْ أَشْهِدْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " أَلَهُ إِخْوَةٌ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " أَفَكُلَّهُمْ أَعْطَيْتَ مِثْلَ مَا أَعْطَيْتَهُ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَلَيْسَ يَصْلُحُ هَذَا . وَإِنِّي لاَ أَشْهَدُ إِلاَّ عَلَى حَقٍّ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bashirning xotini (eriga): «Mening oʻgʻlimga qulingni hadya qil va buning uchun menga Rasululloh ﷺ ni guvoh qil», — dedi. Shunda (Bashir) Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Falonchining qizi mendan oʻgʻliga qulimni hadya qilishimni soʻradi va: ‹Buning uchun menga Rasululloh ﷺ ni guvoh qil›, — dedi», — dedi. Shunda (Rasululloh ﷺ): «Uning aka-ukalari bormi?» — dedilar. (U): «Ha», — dedi. (Rasululloh ﷺ): «Sen unga berganing kabi ularning hammasiga berganmisan?» — dedilar. (U): «Yoʻq», — dedi. (Rasululloh ﷺ): «Unday boʻlsa, bu durust emas. Men esa faqat haq narsagagina guvoh boʻlaman», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Баширнинг хотини (эрига): «Менинг ўғлимга қулингни ҳадя қил ва бунинг учун менга Расулуллоҳ ﷺ ни гувоҳ қил», — деди. Шунда (Башир) Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Фалончининг қизи мендан ўғлига қулимни ҳадя қилишимни сўради ва: ‹Бунинг учун менга Расулуллоҳ ﷺ ни гувоҳ қил›, — деди», — деди. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ): «Унинг ака-укалари борми?» — дедилар. (У): «Ҳа», — деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Сен унга берганинг каби уларнинг ҳаммасига берганмисан?» — дедилар. (У): «Йўқ», — деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Ундай бўлса, бу дуруст эмас. Мен эса фақат ҳақ нарсагагина гувоҳ бўламан», — дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ، عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي أُعْطِيَهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishiga (mol) umro qilib, oʻziga va avlodiga umrbod berilsa, u (mol) berilgan kishiniki boʻladi, uni bergan kishiga qaytmaydi. Chunki u shunday ato qildiki, unga merosning (hukmlari) tushdi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир кишига (мол) умро қилиб, ўзига ва авлодига умрбод берилса, у (мол) берилган кишиники бўлади, уни берган кишига қайтмайди. Чунки у шундай ато қилдики, унга мероснинг (ҳукмлари) тушди», — дедилар.
حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنِ الْعُمْرَى، وَسُنَّتِهَا، عَنْ حَدِيثِ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ، اللَّهِ الأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَيُّمَا رَجُلٍ أَعْمَرَ رَجُلاً عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَقَالَ قَدْ أَعْطَيْتُكَهَا وَعَقِبَكَ مَا بَقِيَ مِنْكُمْ أَحَدٌ . فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْطِيَهَا . وَإِنَّهَا لاَ تَرْجِعُ إِلَى صَاحِبِهَا مِنْ أَجْلِ أَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ " .
Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir kishi boshqa bir kishiga (mol) umro qilib, oʻziga va avlodiga umrbod berib: ‹Buni senga va avlodingga, sizlardan birortangiz tirik qolguningizcha berdim›, — desa, u (mol) berilgan kishiniki boʻladi va u egasiga qaytmaydi. Chunki u shunday ato qildiki, unga merosning (hukmlari) tushdi», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир киши бошқа бир кишига (мол) умро қилиб, ўзига ва авлодига умрбод бериб: ‹Буни сенга ва авлодингга, сизлардан бирортангиз тирик қолгунингизча бердим›, — деса, у (мол) берилган кишиники бўлади ва у эгасига қайтмайди. Чунки у шундай ато қилдики, унга мероснинг (ҳукмлари) тушди», — дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لِعَبْدٍ - قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ، الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ إِنَّمَا الْعُمْرَى الَّتِي أَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَقُولَ هِيَ لَكَ وَلِعَقِبِكَ . فَأَمَّا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ مَا عِشْتَ . فَإِنَّهَا تَرْجِعُ إِلَى صَاحِبِهَا . قَالَ مَعْمَرٌ وَكَانَ الزُّهْرِيُّ يُفْتِي بِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ruxsat bergan umro (umrbod inʼom) faqat shu: (inʼom qiluvchi): «Bu senga va sendan keyingi avlodingga (tegishli)», desa (bu umrodir). Agar: «Bu sen tirik ekansan, senga (tegishli)», desa, u (mol-mulk inʼom qiluvchi) egasiga qaytadi. Maʼmar dedi: Zuhriy shunga koʻra fatvo berar edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рухсат берган умро (умрбод инъом) фақат шу: (инъом қилувчи): «Бу сенга ва сендан кейинги авлодингга (тегишли)», деса (бу умродир). Агар: «Бу сен тирик экансан, сенга (тегишли)», деса, у (мол-мулк инъом қилувчи) эгасига қайтади. Маъмар деди: Зуҳрий шунга кўра фатво берар эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرٍ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَضَى فِيمَنْ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَهِيَ لَهُ بَتْلَةً لاَ يَجُوزُ لِلْمُعْطِي فِيهَا شَرْطٌ وَلاَ ثُنْيَا . قَالَ أَبُو سَلَمَةَ لأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُ فَقَطَعَتِ الْمَوَارِيثُ شَرْطَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kimga oʻzi va avlodi uchun umro qilib berilgan boʻlsa, u (mol-mulk) qatʼiy ravishda oʻshanikidir, inʼom qiluvchining unda biron shart qoʻyishi yoki istisno qilishi joiz emas, deb hukm qildilar. Abu Salama dedi: Chunki u shunday ato berdiki, unga meroslar tushdi, bas, meroslar uning shartini bekor qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ кимга ўзи ва авлоди учун умро қилиб берилган бўлса, у (мол-мулк) қатъий равишда ўшаникидир, инъом қилувчининг унда бирон шарт қўйиши ёки истисно қилиши жоиз эмас, деб ҳукм қилдилар. Абу Салама деди: Чунки у шундай ато бердики, унга мерослар тушди, бас, мерослар унинг шартини бекор қилди.
وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي، كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ بِمِثْلِهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ shu (yuqoridagi)ning mislini aytdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ шу (юқоридаги)нинг мислини айтдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، يَرْفَعُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: bu hadisni Nabiy ﷺ ga koʻtarib (marfuʼ qilib rivoyat qiladi).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: бу ҳадисни Набий ﷺ га кўтариб (марфуъ қилиб ривоят қилади).
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ وَكِيعٍ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ أَيُّوبَ، كُلُّ هَؤُلاَءِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمَعْنَى حَدِيثِ أَبِي خَيْثَمَةَ وَفِي حَدِيثِ أَيُّوبَ مِنَ الزِّيَادَةِ قَالَ جَعَلَ الأَنْصَارُ يُعْمِرُونَ الْمُهَاجِرِينَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمْسِكُوا عَلَيْكُمْ أَمْوَالَكُمْ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ dan Abu Xaysamaning hadisi maʼnosida rivoyat qilinadi. Unda quyidagi ziyoda (qoʻshimcha) bor: Ansorlar muhojirlarga umro qilib bera boshladilar, shunda Rasululloh ﷺ: «Mol-mulklaringizni oʻzingizda ushlab turing», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ дан Абу Хайсаманинг ҳадиси маъносида ривоят қилинади. Унда қуйидаги зиёда (қўшимча) бор: Ансорлар муҳожирларга умро қилиб бера бошладилар, шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мол-мулкларингизни ўзингизда ушлаб туринг», дедилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَعْمَرَتِ امْرَأَةٌ بِالْمَدِينَةِ حَائِطًا لَهَا ابْنًا لَهَا ثُمَّ تُوُفِّيَ وَتُوُفِّيَتْ بَعْدَهُ وَتَرَكَتْ وَلَدًا وَلَهُ إِخْوَةٌ بَنُونَ لِلْمُعْمِرَةِ فَقَالَ وَلَدُ الْمُعْمِرَةِ رَجَعَ الْحَائِطُ إِلَيْنَا وَقَالَ بَنُو الْمُعْمَرِ بَلْ كَانَ لأَبِينَا حَيَاتَهُ وَمَوْتَهُ . فَاخْتَصَمُوا إِلَى طَارِقٍ مَوْلَى عُثْمَانَ فَدَعَا جَابِرًا فَشَهِدَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَى لِصَاحِبِهَا فَقَضَى بِذَلِكَ طَارِقٌ ثُمَّ كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَأَخْبَرَهُ ذَلِكَ وَأَخْبَرَهُ بِشَهَادَةِ جَابِرٍ فَقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ صَدَقَ جَابِرٌ . فَأَمْضَى ذَلِكَ طَارِقٌ . فَإِنَّ ذَلِكَ الْحَائِطَ لِبَنِي الْمُعْمَرِ حَتَّى الْيَوْمِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir ayol oʻz bogʻini oʻgʻliga umro qilib berdi, soʻng (oʻgʻli) vafot etdi, keyin ayolning oʻzi ham undan keyin vafot etdi va bir farzand qoldirdi, (umro qilib bergan) ayolning oʻgʻillari — (bu farzandning) amakilari ham bor edi. Umro qilib bergan ayolning farzandlari: «Bogʻ bizga qaytdi», dedilar. Umro berilganning oʻgʻillari esa: «Yoʻq, u tirikligida ham, oʻlimida ham otamizniki edi», dedilar. Bas, ular Usmonning ozod qilingan quli Toriqning huzurida daʼvolashdilar. (Toriq) Jobirni chaqirdi, u esa Rasululloh ﷺ umroni egasiga (qoldirib) hukm qilganiga guvohlik berdi, shunga koʻra Toriq hukm chiqardi, soʻng Abdulmalikka yozdi va unga buni xabar qildi, hamda Jobirning guvohligini xabar qildi. Abdulmalik: «Jobir rost aytdi», dedi. Shunda Toriq buni (hukmni) joriy qildi. Bas, bu bogʻ shu kungacha umro berilganlarning farzandlariniki boʻlib kelmoqda.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мадинада бир аёл ўз боғини ўғлига умро қилиб берди, сўнг (ўғли) вафот этди, кейин аёлнинг ўзи ҳам ундан кейин вафот этди ва бир фарзанд қолдирди, (умро қилиб берган) аёлнинг ўғиллари — (бу фарзанднинг) амакилари ҳам бор эди. Умро қилиб берган аёлнинг фарзандлари: «Боғ бизга қайтди», дедилар. Умро берилганнинг ўғиллари эса: «Йўқ, у тириклигида ҳам, ўлимида ҳам отамизники эди», дедилар. Бас, улар Усмоннинг озод қилинган қули Ториқнинг ҳузурида даъволашдилар. (Ториқ) Жобирни чақирди, у эса Расулуллоҳ ﷺ умрони эгасига (қолдириб) ҳукм қилганига гувоҳлик берди, шунга кўра Ториқ ҳукм чиқарди, сўнг Абдулмаликка ёзди ва унга буни хабар қилди, ҳамда Жобирнинг гувоҳлигини хабар қилди. Абдулмалик: «Жобир рост айтди», деди. Шунда Ториқ буни (ҳукмни) жорий қилди. Бас, бу боғ шу кунгача умро берилганларнинг фарзандлариники бўлиб келмоқда.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Umro joizdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умро жоиздир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْعُمْرَى مِيرَاثٌ لأَهْلِهَا " .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Umro egasi (unga layoqatli)lar uchun merosdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умро эгаси (унга лаёқатли)лар учун меросдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ، سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ أَعْتَقَ غُلاَمًا لَهُ عَنْ دُبُرٍ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنْ يَشْتَرِيهِ مِنِّي " . فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِثَمَانِمِائَةِ دِرْهَمٍ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ . قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ أَوَّلَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: ansorlardan bir kishi oʻzining bir qulini oʻzi oʻlganidan keyin ozod boʻladigan qilib (mudabbar qilib) qoʻygan edi, undan boshqa moli yoʻq edi. Bu xabar Nabiy ﷺ ga yetib bordi. Shunda u zot: «Uni mendan kim sotib oladi?» — dedilar. Bas, uni Nuaym ibn Abdulloh sakkiz yuz dirhamga sotib oldi va uni (pulni) u zotga topshirdi. Amr dedi: men Jobir ibn Abdullohning: «U qibt quli edi, avvalgi yili vafot etgan», deyotganini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: ансорлардан бир киши ўзининг бир қулини ўзи ўлганидан кейин озод бўладиган қилиб (мудаббар қилиб) қўйган эди, ундан бошқа моли йўқ эди. Бу хабар Набий ﷺ га етиб борди. Шунда у зот: «Уни мендан ким сотиб олади?» — дедилар. Бас, уни Нуайм ибн Абдуллоҳ саккиз юз дирҳамга сотиб олди ва уни (пулни) у зотга топширди. Амр деди: мен Жобир ибн Абдуллоҳнинг: «У қибт қули эди, аввалги йили вафот этган», деётганини эшитдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، رُمْحٍ عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي الْمُدَبَّرِ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺ dan mudabbar haqida Hammodning Amr ibn Dinordan (rivoyat qilgan) hadisiga oʻxshash (hadis) rivoyat qilinadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺ дан мудаббар ҳақида Ҳаммоднинг Амр ибн Динордан (ривоят қилган) ҳадисига ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинади.
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ رَجَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ أَسْلَمَ وَرَجُلاً مِنَ الْيَهُودِ وَامْرَأَتَهُ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Aslam (qabilasi)dan boʻlgan bir kishini, yahudiylardan boʻlgan bir kishini va uning ayolini rajm qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Аслам (қабиласи)дан бўлган бир кишини, яҳудийлардан бўлган бир кишини ва унинг аёлини ражм қилдилар.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ سَالِمٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ وَفْدَ، ثَقِيفٍ سَأَلُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ فَكَيْفَ بِالْغُسْلِ فَقَالَ " أَمَّا أَنَا فَأُفْرِغُ عَلَى رَأْسِي ثَلاَثًا " . قَالَ ابْنُ سَالِمٍ فِي رِوَايَتِهِ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ وَقَالَ إِنَّ وَفْدَ ثَقِيفٍ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saqif (qabilasi)ning vakillari Paygʻambar ﷺ dan soʻrab: «Albatta bizning yerimiz sovuq yerdir; bas, gʻusl qanday (qilinadi)?» dedilar. Shunda U Zot: «Men esa boshimga uch marta (suv) quyaman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Сақиф (қабиласи)нинг вакиллари Пайғамбар ﷺ дан сўраб: «Албатта бизнинг еримиз совуқ ердир; бас, ғусл қандай (қилинади)?» дедилар. Шунда У Зот: «Мен эса бошимга уч марта (сув) қуяман», дедилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي الثَّقَفِيَّ - حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اغْتَسَلَ مِنْ جَنَابَةٍ صَبَّ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثَ حَفَنَاتٍ مِنْ مَاءٍ . فَقَالَ لَهُ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ إِنَّ شَعْرِي كَثِيرٌ . قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ لَهُ يَا ابْنَ أَخِي كَانَ شَعْرُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَكْثَرَ مِنْ شَعْرِكَ وَأَطْيَبَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janobatdan gʻusl qilganlarida, boshlaridan uch hovuch suv quyar edilar. Shunda al-Hasan ibn Muhammad unga: «Albatta mening sochim koʻp (qalin)» dedi. Jobir dedi: Men unga: «Ey ukam (jiyanim), Rasululloh ﷺ ning sochlari sening sochingdan koʻproq (qalinroq) va xushboʻyroq edi» dedim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан ғусл қилганларида, бошларидан уч ҳовуч сув қуяр эдилар. Шунда ал-Ҳасан ибн Муҳаммад унга: «Албатта менинг сочим кўп (қалин)» деди. Жобир деди: Мен унга: «Эй укам (жияним), Расулуллоҳ ﷺ нинг сочлари сенинг сочингдан кўпроқ (қалинроқ) ва хушбўйроқ эди» дедим.
وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ، جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَاللَّفْظُ، لَهُمَا - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، - أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ لَمَّا بُنِيَتِ الْكَعْبَةُ ذَهَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَعَبَّاسٌ يَنْقُلاَنِ حِجَارَةً فَقَالَ الْعَبَّاسُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم اجْعَلْ إِزَارَكَ عَلَى عَاتِقِكَ مِنَ الْحِجَارَةِ . فَفَعَلَ فَخَرَّ إِلَى الأَرْضِ وَطَمَحَتْ عَيْنَاهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ " إِزَارِي إِزَارِي " . فَشَدَّ عَلَيْهِ إِزَارَهُ . قَالَ ابْنُ رَافِعٍ فِي رِوَايَتِهِ عَلَى رَقَبَتِكَ . وَلَمْ يَقُلْ عَلَى عَاتِقِكَ .
Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kaʼba qurilayotganda, Nabiy ﷺ va Abbos tosh tashir edilar. Abbos Nabiy ﷺ ga: «Izoringni yelkangga toshdan (himoya uchun) qoʻy», dedi. (Nabiy ﷺ) shunday qildilar, shunda (u zot) yerga qulab, koʻzlari osmonga tikildi; soʻng turib: «Izorim, izorim!» dedilar. Soʻng izorini (yana mahkam) bogʻlab oldilar. Ibn Rofiʼ oʻz rivoyatida «yelkangga» oʻrniga «boʻyningga» dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Каъба қурилаётганда, Набий ﷺ ва Аббос тош ташир эдилар. Аббос Набий ﷺ га: «Изорингни елкангга тошдан (ҳимоя учун) қўй», деди. (Набий ﷺ) шундай қилдилар, шунда (у зот) ерга қулаб, кўзлари осмонга тикилди; сўнг туриб: «Изорим, изорим!» дедилар. Сўнг изорини (яна маҳкам) боғлаб олдилар. Ибн Рофиъ ўз ривоятида «елкангга» ўрнига «бўйнингга» деди.