Jobir ibn Samura

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ شَكَا أَهْلُ الْكُوفَةِ سَعْدًا إِلَى عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ فَعَزَلَهُ وَاسْتَعْمَلَ عَلَيْهِمْ عَمَّارًا، فَشَكَوْا حَتَّى ذَكَرُوا أَنَّهُ لاَ يُحْسِنُ يُصَلِّي، فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ إِنَّ هَؤُلاَءِ يَزْعُمُونَ أَنَّكَ لاَ تُحْسِنُ تُصَلِّي قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ أَمَّا أَنَا وَاللَّهِ فَإِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَخْرِمُ عَنْهَا، أُصَلِّي صَلاَةَ الْعِشَاءِ فَأَرْكُدُ فِي الأُولَيَيْنِ وَأُخِفُّ فِي الأُخْرَيَيْنِ‏.‏ قَالَ ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ يَا أَبَا إِسْحَاقَ‏.‏ فَأَرْسَلَ مَعَهُ رَجُلاً أَوْ رِجَالاً إِلَى الْكُوفَةِ، فَسَأَلَ عَنْهُ أَهْلَ الْكُوفَةِ، وَلَمْ يَدَعْ مَسْجِدًا إِلاَّ سَأَلَ عَنْهُ، وَيُثْنُونَ مَعْرُوفًا، حَتَّى دَخَلَ مَسْجِدًا لِبَنِي عَبْسٍ، فَقَامَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أُسَامَةُ بْنُ قَتَادَةَ يُكْنَى أَبَا سَعْدَةَ قَالَ أَمَّا إِذْ نَشَدْتَنَا فَإِنَّ سَعْدًا كَانَ لاَ يَسِيرُ بِالسَّرِيَّةِ، وَلاَ يَقْسِمُ بِالسَّوِيَّةِ، وَلاَ يَعْدِلُ فِي الْقَضِيَّةِ‏.‏ قَالَ سَعْدٌ أَمَا وَاللَّهِ لأَدْعُوَنَّ بِثَلاَثٍ، اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ عَبْدُكَ هَذَا كَاذِبًا، قَامَ رِيَاءً وَسُمْعَةً فَأَطِلْ عُمْرَهُ، وَأَطِلْ فَقْرَهُ، وَعَرِّضْهُ بِالْفِتَنِ، وَكَانَ بَعْدُ إِذَا سُئِلَ يَقُولُ شَيْخٌ كَبِيرٌ مَفْتُونٌ، أَصَابَتْنِي دَعْوَةُ سَعْدٍ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ فَأَنَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ قَدْ سَقَطَ حَاجِبَاهُ عَلَى عَيْنَيْهِ مِنَ الْكِبَرِ، وَإِنَّهُ لَيَتَعَرَّضُ لِلْجَوَارِي فِي الطُّرُقِ يَغْمِزُهُنَّ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Kufa ahli Saʼddan Umarga shikoyat qildi va u (Umar) uni (vazifadan) chetlatib, oʻrniga Ammorni amir qildi. Ular Saʼd ustidan koʻp shikoyat qildi, hatto uni namozni durust oʻqimaydi deb (aybladi). Umar uni chaqirib: «Ey Abu Ishoq, bu odamlar sen namozni durust oʻqimaysan deb daʼvo qilyapti», — dedi. Abu Ishoq: «Allohga qasamki, men ular bilan Rasululloh ﷺ ning namoziga oʻxshash namoz oʻqir edim va undan hech narsani kamaytirmas edim. Men xufton namozining birinchi ikki rakatini choʻzar, soʻnggi ikki rakatini qisqartirar edim», — dedi. Umar: «Ey Abu Ishoq, men sen haqda shunday (yaxshi) oʻylar edim», — dedi. Soʻng u Saʼd bilan birga Kufaga bir yoki bir necha kishi yubordi — odamlardan u haqda soʻrash uchun. Ular u yerga borib, har bir masjidda u haqda soʻramay qoldirmadi. Barcha odamlar uni maqtadi — to Bani Abs (qabilasi)ning masjidiga kelguncha; u yerda Usoma ibn Qatoda — kunyasi Abu Saʼda — degan kishi turib: «Madomki, sen bizni qasamga solding, men senga aytishga majburman: Saʼd hech qachon lashkar bilan oʻzi (jangga) bormas, (oʻljani) teng taqsimlamas va hukmlarda adolat qilmas edi», — dedi. (Buni eshitgach) Saʼd: «Men Allohdan uch narsani soʻrayman: Allohim, agar shu quling yolgʻonchi boʻlsa va riyo uchun turgan boʻlsa, unga uzun umr ber, uning faqirligini koʻpaytir va uni fitnalarga giriftor qil», — dedi. (Va shunday boʻldi.) Keyin oʻsha kishidan ahvoli soʻralganida, u: «Men qari (chol)man, Saʼdning duosi sababli fitnaga giriftorman», — deb javob berar edi. Roviy Abdulmalik: «Men uni keyin koʻrdim, qarilik tufayli qoshlari koʻzlari ustiga osilib tushgan edi va u yoʻlda yosh qizlarni izillab, ularga tegajogʻlik qilar edi», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Куфа аҳли Саъддан Умарга шикоят қилди ва у (Умар) уни (вазифадан) четлатиб, ўрнига Амморни амир қилди. Улар Саъд устидан кўп шикоят қилди, ҳатто уни намозни дуруст ўқимайди деб (айблади). Умар уни чақириб: «Эй Абу Ишоқ, бу одамлар сен намозни дуруст ўқимайсан деб даъво қиляпти», — деди. Абу Ишоқ: «Аллоҳга қасамки, мен улар билан Расулуллоҳ ﷺ нинг намозига ўхшаш намоз ўқир эдим ва ундан ҳеч нарсани камайтирмас эдим. Мен хуфтон намозининг биринчи икки ракатини чўзар, сўнгги икки ракатини қисқартирар эдим», — деди. Умар: «Эй Абу Ишоқ, мен сен ҳақда шундай (яхши) ўйлар эдим», — деди. Сўнг у Саъд билан бирга Куфага бир ёки бир неча киши юборди — одамлардан у ҳақда сўраш учун. Улар у ерга бориб, ҳар бир масжидда у ҳақда сўрамай қолдирмади. Барча одамлар уни мақтади — то Бани Абс (қабиласи)нинг масжидига келгунча; у ерда Усома ибн Қатода — куняси Абу Саъда — деган киши туриб: «Мадомки, сен бизни қасамга солдинг, мен сенга айтишга мажбурман: Саъд ҳеч қачон лашкар билан ўзи (жангга) бормас, (ўлжани) тенг тақсимламас ва ҳукмларда адолат қилмас эди», — деди. (Буни эшитгач) Саъд: «Мен Аллоҳдан уч нарсани сўрайман: Аллоҳим, агар шу қулинг ёлғончи бўлса ва риё учун турган бўлса, унга узун умр бер, унинг фақирлигини кўпайтир ва уни фитналарга гирифтор қил», — деди. (Ва шундай бўлди.) Кейин ўша кишидан аҳволи сўралганида, у: «Мен қари (чол)ман, Саъднинг дуоси сабабли фитнага гирифторман», — деб жавоб берар эди. Ровий Абдулмалик: «Мен уни кейин кўрдим, қарилик туфайли қошлари кўзлари устига осилиб тушган эди ва у йўлда ёш қизларни изиллаб, уларга тегажоғлик қилар эди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ سَعْدٌ كُنْتُ أُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَتَىِ الْعَشِيِّ لاَ أَخْرِمُ عَنْهَا، أَرْكُدُ فِي الأُولَيَيْنِ وَأَحْذِفُ فِي الأُخْرَيَيْنِ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ـ رضى الله عنه ـ ذَلِكَ الظَّنُّ بِكَ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd: «Men ular bilan Rasululloh ﷺ ning namoziga oʻxshash namoz (peshin va asr namozini) oʻqir, undan hech narsani kamaytirmas edim. Men birinchi ikki rakatni choʻzar, soʻnggi ikki rakatni qisqartirar edim», — dedi. Umar Saʼdga: «Biz sen haqda shunday (yaxshi) oʻylar edik», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд: «Мен улар билан Расулуллоҳ ﷺ нинг намозига ўхшаш намоз (пешин ва аср намозини) ўқир, ундан ҳеч нарсани камайтирмас эдим. Мен биринчи икки ракатни чўзар, сўнгги икки ракатни қисқартирар эдим», — деди. Умар Саъдга: «Биз сен ҳақда шундай (яхши) ўйлар эдик», — деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ عُمَرُ لِسَعْدٍ لَقَدْ شَكَوْكَ فِي كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى الصَّلاَةِ‏.‏ قَالَ أَمَّا أَنَا فَأَمُدُّ فِي الأُولَيَيْنِ، وَأَحْذِفُ فِي الأُخْرَيَيْنِ، وَلاَ آلُو مَا اقْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ صَدَقْتَ، ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ، أَوْ ظَنِّي بِكَ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Saʼdga: «Odamlar sen ustidan har narsada — hatto namozda ham — shikoyat qildi», — dedi. Saʼd: «Haqiqatan men birinchi ikki rakatni choʻzar, soʻnggi ikkisini qisqartirar edim; men Rasululloh ﷺ ga ergashgan namozni hech qisqartirmayman», — dedi. Umar: «Sen rost aytyapsan; men sen haqda shunday oʻylayman», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Саъдга: «Одамлар сен устидан ҳар нарсада — ҳатто намозда ҳам — шикоят қилди», — деди. Саъд: «Ҳақиқатан мен биринчи икки ракатни чўзар, сўнгги иккисини қисқартирар эдим; мен Расулуллоҳ ﷺ га эргашган намозни ҳеч қисқартирмайман», — деди. Умар: «Сен рост айтяпсан; мен сен ҳақда шундай ўйлайман», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، سَمِعَ جَرِيرًا، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلاَ قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kisro halok boʻlsa, undan keyin (boshqa) Kisro boʻlmaydi; Qaysar halok boʻlsa, undan keyin (boshqa) Qaysar boʻlmaydi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, sizlar ularning xazinalarini Alloh yoʻlida sarflaysiz», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Кисро ҳалок бўлса, ундан кейин (бошқа) Кисро бўлмайди; Қайсар ҳалок бўлса, ундан кейин (бошқа) Қайсар бўлмайди. Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, сизлар уларнинг хазиналарини Аллоҳ йўлида сарфлайсиз», — деди.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ إِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ ـ وَذَكَرَ وَقَالَ ـ لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kisro halok boʻlganda, undan keyin (boshqa) Kisro boʻlmaydi; va Qaysar halok boʻlganda, undan keyin (boshqa) Qaysar boʻlmaydi», — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «Sizlar ikkovining xazinalarini Alloh yoʻlida sarflaysiz», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кисро ҳалок бўлганда, ундан кейин (бошқа) Кисро бўлмайди; ва Қайсар ҳалок бўлганда, ундан кейин (бошқа) Қайсар бўлмайди», — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «Сизлар икковининг хазиналарини Аллоҳ йўлида сарфлайсиз», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلاَ قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلاَ كِسْرَى بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Qaysar (Rum podshohi) halok boʻlsa, undan keyin (boshqa) Qaysar boʻlmaydi; Kisro (Fors podshohi) halok boʻlsa, undan keyin (boshqa) Kisro boʻlmaydi. Joni qoʻlimda boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlar ularning xazinalarini Alloh yoʻlida sarflaysiz», dedilar.(Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Қайсар (Рум подшоҳи) ҳалок бўлса, ундан кейин (бошқа) Қайсар бўлмайди; Кисро (Форс подшоҳи) ҳалок бўлса, ундан кейин (бошқа) Кисро бўлмайди. Жони қўлимда бўлган Зот билан қасамки, сизлар уларнинг хазиналарини Аллоҳ йўлида сарфлайсиз», дедилар.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ يَكُونُ اثْنَا عَشَرَ أَمِيرًا ـ فَقَالَ كَلِمَةً لَمْ أَسْمَعْهَا فَقَالَ أَبِي إِنَّهُ قَالَ ـ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏‏.‏

(Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «(Mendan keyin) oʻn ikki amir boʻladi» — soʻng U zot bir soʻz aytdilarki, men uni eshitmadim; otam: «U zot: ‹Ularning hammasi Qurayshdandir›, dedilar», dedi.(Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «(Мендан кейин) ўн икки амир бўлади» — сўнг У зот бир сўз айтдиларки, мен уни эшитмадим; отам: «У зот: ‹Уларнинг ҳаммаси Қурайшдандир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ، يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ، سَمُرَةَ قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِفَرَسٍ مُعْرَوْرًى فَرَكِبَهُ حِينَ انْصَرَفَ مِنْ جَنَازَةِ ابْنِ الدَّحْدَاحِ وَنَحْنُ نَمْشِي حَوْلَهُ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ga egarsiz bir ot keltirildi, u zot Ibnud-Dahdohning janozasidan qaytayotganlarida unga mindilar, biz esa uning atrofida piyoda yurib borardik.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ га эгарсиз бир от келтирилди, у зот Ибнуд-Даҳдоҳнинг жанозасидан қайтаётганларида унга миндилар, биз эса унинг атрофида пиёда юриб борардик.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى ابْنِ الدَّحْدَاحِ ثُمَّ أُتِيَ بِفَرَسٍ عُرْىٍ فَعَقَلَهُ رَجُلٌ فَرَكِبَهُ فَجَعَلَ يَتَوَقَّصُ بِهِ وَنَحْنُ نَتَّبِعُهُ نَسْعَى خَلْفَهُ - قَالَ - فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كَمْ مِنْ عِذْقٍ مُعَلَّقٍ - أَوْ مُدَلًّى - فِي الْجَنَّةِ لاِبْنِ الدَّحْدَاحِ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ شُعْبَةُ ‏"‏ لأَبِي الدَّحْدَاحِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ibnud-Dahdohga (janoza namozini) oʻqidilar, soʻng u zotga egarsiz bir ot keltirildi, bir kishi uni boyladi (ushlab turdi), u zot esa unga mindilar. (Ot) sakrab-sakrab yura boshladi, biz esa uning ortidan yugurib ergashardik. (Roviy) dedi: Qavmdan bir kishi: «Nabiy ﷺ: ‹Ibnud-Dahdoh uchun jannatda osilgan — yoki shingil boʻlib turgan — qancha-qancha xurmo boshi bor!› dedilar», dedi. Yoki Shuʼba: «Abud-Dahdoh uchun», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ибнуд-Даҳдоҳга (жаноза намозини) ўқидилар, сўнг у зотга эгарсиз бир от келтирилди, бир киши уни бойлади (ушлаб турди), у зот эса унга миндилар. (От) сакраб-сакраб юра бошлади, биз эса унинг ортидан югуриб эргашардик. (Ровий) деди: Қавмдан бир киши: «Набий ﷺ: ‹Ибнуд-Даҳдоҳ учун жаннатда осилган — ёки шингил бўлиб турган — қанча-қанча хурмо боши бор!› дедилар», деди. Ёки Шуъба: «Абуд-Даҳдоҳ учун», деди.

حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ سَلاَّمٍ الْكُوفِيُّ، أَخْبَرَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ قَتَلَ نَفْسَهُ بِمَشَاقِصَ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ning huzurlariga oʻzini paykonli oʻq (keng uchli oʻq) bilan oʻldirgan bir kishi(ning jasadi) keltirildi, u zot unga (janoza) namozi oʻqimadilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ нинг ҳузурларига ўзини пайконли ўқ (кенг учли ўқ) билан ўлдирган бир киши(нинг жасади) келтирилди, у зот унга (жаноза) намози ўқимадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا شَيْبَانُ، عَنْ أَشْعَثَ، بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، - رضى الله عنه - قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا بِصِيَامِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ وَيَحُثُّنَا عَلَيْهِ وَيَتَعَاهَدُنَا عِنْدَهُ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ لَمْ يَأْمُرْنَا وَلَمْ يَنْهَنَا وَلَمْ يَتَعَاهَدْنَا عِنْدَهُ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni oshuro kuni roʻza tutishga buyurar, bunga undar va shu (kun)da bizdan (uni tutganimizni soʻrab) qattiq taʼkidlar edilar. Ramazon farz qilingach esa, bizni (bunga) buyurmadilar, qaytarmadilar ham va shu (kun)da bizdan qattiq taʼkidlamadilar ham.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни ошуро куни рўза тутишга буюрар, бунга ундар ва шу (кун)да биздан (уни тутганимизни сўраб) қаттиқ таъкидлар эдилар. Рамазон фарз қилингач эса, бизни (бунга) буюрмадилар, қайтармадилар ҳам ва шу (кун)да биздан қаттиқ таъкидламадилар ҳам.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَمَّى الْمَدِينَةَ طَابَةَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Albatta, Alloh taolo Madinani Toba deb atadi», — deganlarini eshitdim.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Албатта, Аллоҳ таоло Мадинани Тоба деб атади», — деганларини эшитдим.

وَحَدَّثَنِي أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ، حَرْبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ رَأَيْتُ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ حِينَ جِيءَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ قَصِيرٌ أَعْضَلُ لَيْسَ عَلَيْهِ رِدَاءٌ فَشَهِدَ عَلَى نَفْسِهِ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ أَنَّهُ زَنَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلَعَلَّكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ وَاللَّهِ إِنَّهُ قَدْ زَنَى الأَخِرُ - قَالَ - فَرَجَمَهُ ثُمَّ خَطَبَ فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ كُلَّمَا نَفَرْنَا غَازِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَلَفَ أَحَدُهُمْ لَهُ نَبِيبٌ كَنَبِيبِ التَّيْسِ يَمْنَحُ أَحَدُهُمُ الْكُثْبَةَ أَمَا وَاللَّهِ إِنْ يُمْكِنِّي مِنْ أَحَدِهِمْ لأُنَكِّلَنَّهُ عَنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Moiz ibn Molik Nabiy ﷺ huzuriga keltirilganda men uni koʻrdim — past boʻyli, baquvvat muskulli, ustida ridosi yoʻq kishi edi. U oʻz nafsiga qarshi zino qilganini toʻrt marta guvohlik berdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Balki sen (faqat oʻpgan yoki quchoqlagandirsan)?» — dedilar. (U:) «Yoʻq, Allohga qasamki, oxirgi (paskash zino qilgan) zino qildi», — dedi. (Roviy) dedi: Shunda (u zot) uni toshboʻron qildilar, soʻng xutba qilib: «Ogoh boʻlinglar! Har gal biz Alloh yoʻlida gʻazotga otlanib chiqsak, ulardan biri ortda qolib, takaning maʼragʻaniday tovush chiqaradi, ulardan biri (haromga) ozgina sut beradi. Allohga qasamki, agar ulardan birini menga qoʻlga tushirsa, albatta uni (qattiq) jazolayman», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Моиз ибн Молик Набий ﷺ ҳузурига келтирилганда мен уни кўрдим — паст бўйли, бақувват мускулли, устида ридоси йўқ киши эди. У ўз нафсига қарши зино қилганини тўрт марта гувоҳлик берди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Балки сен (фақат ўпган ёки қучоқлагандирсан)?» — дедилар. (У:) «Йўқ, Аллоҳга қасамки, охирги (паскаш зино қилган) зино қилди», — деди. (Ровий) деди: Шунда (у зот) уни тошбўрон қилдилар, сўнг хутба қилиб: «Огоҳ бўлинглар! Ҳар гал биз Аллоҳ йўлида ғазотга отланиб чиқсак, улардан бири ортда қолиб, таканинг маърағанидай товуш чиқаради, улардан бири (ҳаромга) озгина сут беради. Аллоҳга қасамки, агар улардан бирини менга қўлга туширса, албатта уни (қаттиқ) жазолайман», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، يَقُولُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ قَصِيرٍ أَشْعَثَ ذِي عَضَلاَتٍ عَلَيْهِ إِزَارٌ وَقَدْ زَنَى فَرَدَّهُ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ أَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلَّمَا نَفَرْنَا غَازِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ تَخَلَّفَ أَحَدُكُمْ يَنِبُّ نَبِيبَ التَّيْسِ يَمْنَحُ إِحْدَاهُنَّ الْكُثْبَةَ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُمْكِنِّي مِنْ أَحَدٍ مِنْهُمْ إِلاَّ جَعَلْتُهُ نَكَالاً ‏"‏ ‏.‏ أَوْ نَكَّلْتُهُ ‏.‏ قَالَ فَحَدَّثْتُهُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ فَقَالَ إِنَّهُ رَدَّهُ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzuriga past boʻyli, sochlari toʻzgʻigan, muskulli, ustida izori bor, zino qilgan bir kishi keltirildi. U zot uni ikki marta qaytardilar, soʻng (toshboʻronga) buyurdilar va u toshboʻron qilindi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Har gal biz Alloh yoʻlida gʻazotga otlanib chiqsak, sizlardan biringiz ortda qolib, takaning maʼragʻaniday tovush chiqaradi, ulardan biriga (haromga) ozgina sut beradi. Albatta, Alloh ulardan birini menga qoʻlga tushirsa, men uni boshqalarga ibrat qilmasdan qoʻymayman», — yoki «uni jazolayman», — dedilar. (Simok) dedi: Men buni Said ibn Jubayrga aytdim, u esa: «U (zot) uni toʻrt marta qaytargan», — dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига паст бўйли, сочлари тўзғиган, мускулли, устида изори бор, зино қилган бир киши келтирилди. У зот уни икки марта қайтардилар, сўнг (тошбўронга) буюрдилар ва у тошбўрон қилинди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар гал биз Аллоҳ йўлида ғазотга отланиб чиқсак, сизлардан бирингиз ортда қолиб, таканинг маърағанидай товуш чиқаради, улардан бирига (ҳаромга) озгина сут беради. Албатта, Аллоҳ улардан бирини менга қўлга туширса, мен уни бошқаларга ибрат қилмасдан қўймайман», — ёки «уни жазолайман», — дедилар. (Симок) деди: Мен буни Саид ибн Жубайрга айтдим, у эса: «У (зот) уни тўрт марта қайтарган», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، كِلاَهُمَا عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ نَحْوَ حَدِيثِ ابْنِ جَعْفَرٍ وَوَافَقَهُ شَبَابَةُ عَلَى قَوْلِهِ فَرَدَّهُ مَرَّتَيْنِ ‏.‏ وَفِي حَدِيثِ أَبِي عَامِرٍ فَرَدَّهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan ushbu hadis Nabiy ﷺ dan boshqa isnod bilan, Ibn Jaʼfar hadisiga oʻxshash rivoyat qilinadi. Shabaaba (Ibn Jaʼfarning): «U zot uni ikki marta qaytardilar», degan soʻziga muvofiq keldi. Abu Omir hadisida esa: «U zot uni ikki yoki uch marta qaytardilar», (deyilgan).Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ушбу ҳадис Набий ﷺ дан бошқа иснод билан, Ибн Жаъфар ҳадисига ўхшаш ривоят қилинади. Шабааба (Ибн Жаъфарнинг): «У зот уни икки марта қайтардилар», деган сўзига мувофиқ келди. Абу Омир ҳадисида эса: «У зот уни икки ёки уч марта қайтардилар», (дейилган).

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ الْجَحْدَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَأَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الْغَنَمِ قَالَ ‏"‏ إِنْ شِئْتَ فَتَوَضَّأْ وَإِنْ شِئْتَ فَلاَ تَوَضَّأْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَتَوَضَّأُ مِنْ لُحُومِ الإِبِلِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ فَتَوَضَّأْ مِنْ لُحُومِ الإِبِلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أُصَلِّي فِي مَبَارِكِ الإِبِلِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ dan: «Qoʻy goʻshtidan (yegach) tahorat olaymi?» — deb soʻradi. U zot: «Xohlasang, tahorat ol; xohlamasang, tahorat olma», — dedilar. U: «Tuya goʻshtidan (yegach) tahorat olaymi?» — dedi. U zot: «Ha, tuya goʻshtidan (yegach) tahorat ol», — dedilar. U: «Qoʻy qoʻtonlarida namoz oʻqiyveraymi?» — dedi. U zot: «Ha», — dedilar. U: «Tuya qoʻnalgʻalarida namoz oʻqiyveraymi?» — dedi. U zot: «Yoʻq», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ дан: «Қўй гўштидан (егач) таҳорат олайми?» — деб сўради. У зот: «Хоҳласанг, таҳорат ол; хоҳламасанг, таҳорат олма», — дедилар. У: «Туя гўштидан (егач) таҳорат олайми?» — деди. У зот: «Ҳа, туя гўштидан (егач) таҳорат ол», — дедилар. У: «Қўй қўтонларида намоз ўқийверайми?» — деди. У зот: «Ҳа», — дедилар. У: «Туя қўналғаларида намоз ўқийверайми?» — деди. У зот: «Йўқ», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ح وَحَدَّثَنَا رِفَاعَةُ بْنُ الْهَيْثَمِ الْوَاسِطِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ الطَّحَّانَ - عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ دَخَلْتُ مَعَ أَبِي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ هَذَا الأَمْرَ لاَ يَنْقَضِي حَتَّى يَمْضِيَ فِيهِمُ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ تَكَلَّمَ بِكَلاَمٍ خَفِيَ عَلَىَّ - قَالَ - فَقُلْتُ لأَبِي مَا قَالَ قَالَ ‏"‏ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam bilan birga Nabiy ﷺ ning huzurlariga kirdim va u zotning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Albatta, bu ish (hokimiyat) ular ichida oʻn ikki xalifa oʻtmaguncha tugamaydi». (Roviy) dedi: Soʻng u zot menga maxfiy qolgan bir gapni gapirdilar. (Roviy) dedi: Men otamga: «(U zot) nima dedilar?» dedim. U: «Hammasi Qurayshdan boʻladi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам билан бирга Набий ﷺ нинг ҳузурларига кирдим ва у зотнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта, бу иш (ҳокимият) улар ичида ўн икки халифа ўтмагунча тугамайди». (Ровий) деди: Сўнг у зот менга махфий қолган бир гапни гапирдилар. (Ровий) деди: Мен отамга: «(У зот) нима дедилар?» дедим. У: «Ҳаммаси Қурайшдан бўлади», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَزَالُ أَمْرُ النَّاسِ مَاضِيًا مَا وَلِيَهُمُ اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ تَكَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَلِمَةٍ خَفِيَتْ عَلَىَّ فَسَأَلْتُ أَبِي مَاذَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Oʻn ikki kishi ularga voliylik qilib turar ekan, odamlarning ishi joriy boʻlib turaveradi». Soʻng Nabiy ﷺ menga maxfiy qolgan bir kalimani aytdilar. Men otamdan: «Rasululloh ﷺ nima dedilar?» deb soʻradim. U: «Hammasi Qurayshdan boʻladi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни шундай деяётганларини эшитдим: «Ўн икки киши уларга волийлик қилиб турар экан, одамларнинг иши жорий бўлиб тураверади». Сўнг Набий ﷺ менга махфий қолган бир калимани айтдилар. Мен отамдан: «Расулуллоҳ ﷺ нима дедилар?» деб сўрадим. У: «Ҳаммаси Қурайшдан бўлади», деди.

وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَمْ يَذْكُرْ ‏"‏ لاَ يَزَالُ أَمْرُ النَّاسِ مَاضِيًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺ dan mana shu hadis rivoyat qilinadi, lekin «odamlarning ishi joriy boʻlib turaveradi» (lafzini) zikr qilmadi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺ дан мана шу ҳадис ривоят қилинади, лекин «одамларнинг иши жорий бўлиб тураверади» (лафзини) зикр қилмади.

حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَزَالُ الإِسْلاَمُ عَزِيزًا إِلَى اثْنَىْ عَشَرَ خَلِيفَةً ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ كَلِمَةً لَمْ أَفْهَمْهَا فَقُلْتُ لأَبِي مَا قَالَ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni shunday deyayotganlarini eshitdim: «Oʻn ikki xalifagacha Islom aziz boʻlib turaveradi». Soʻng u zot men tushunmagan bir kalimani aytdilar. Men otamga: «(U zot) nima dedilar?» dedim. U: «Hammasi Qurayshdan boʻladi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деяётганларини эшитдим: «Ўн икки халифагача Ислом азиз бўлиб тураверади». Сўнг у зот мен тушунмаган бир калимани айтдилар. Мен отамга: «(У зот) нима дедилар?» дедим. У: «Ҳаммаси Қурайшдан бўлади», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ، بْنِ سَمُرَةَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَزَالُ هَذَا الأَمْرُ عَزِيزًا إِلَى اثْنَىْ عَشَرَ خَلِيفَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ تَكَلَّمَ بِشَىْءٍ لَمْ أَفْهَمْهُ فَقُلْتُ لأَبِي مَا قَالَ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dedilar: «Oʻn ikki xalifagacha bu ish (hokimiyat) aziz boʻlib turaveradi». (Roviy) dedi: Soʻng u zot men tushunmagan bir narsani gapirdilar. Men otamga: «(U zot) nima dedilar?» dedim. U: «Hammasi Qurayshdan boʻladi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дедилар: «Ўн икки халифагача бу иш (ҳокимият) азиз бўлиб тураверади». (Ровий) деди: Сўнг у зот мен тушунмаган бир нарсани гапирдилар. Мен отамга: «(У зот) нима дедилар?» дедим. У: «Ҳаммаси Қурайшдан бўлади», деди.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ النَّوْفَلِيُّ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا أَزْهَرُ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ انْطَلَقْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَعِي أَبِي فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَزَالُ هَذَا الدِّينُ عَزِيزًا مَنِيعًا إِلَى اثْنَىْ عَشَرَ خَلِيفَةً ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ كَلِمَةً صَمَّنِيهَا النَّاسُ فَقُلْتُ لأَبِي مَا قَالَ قَالَ ‏"‏ كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otam bilan birga Rasululloh ﷺ ning huzurlariga bordim va u zotning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Oʻn ikki xalifagacha bu din aziz va mustahkam boʻlib turaveradi». Soʻng u zot bir kalima aytdilarki, odamlar (shovqini) uni menga eshittirmadi. Men otamga: «(U zot) nima dedilar?» dedim. U: «Hammasi Qurayshdan boʻladi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отам билан бирга Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига бордим ва у зотнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ўн икки халифагача бу дин азиз ва мустаҳкам бўлиб тураверади». Сўнг у зот бир калима айтдиларки, одамлар (шовқини) уни менга эшиттирмади. Мен отамга: «(У зот) нима дедилар?» дедим. У: «Ҳаммаси Қурайшдан бўлади», деди.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ لَنْ يَبْرَحَ هَذَا الدِّينُ قَائِمًا يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Bu din tik turgan holda davom etaveradi, musulmonlardan bir guruh uning (yoʻlida) jang qilib turadi, toki qiyomat qoyim boʻlguniga qadar».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Бу дин тик турган ҳолда давом этаверади, мусулмонлардан бир гуруҳ унинг (йўлида) жанг қилиб туради, токи қиёмат қойим бўлгунига қадар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ يَرْفَعُونَ أَبْصَارَهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فِي الصَّلاَةِ أَوْ لاَ تَرْجِعُ إِلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozda koʻzlarini osmonga koʻtaradigan qavmlar bundan tiyilsinlar, aks holda koʻzlari oʻzlariga qaytmas (koʻrlikka uchrar)», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозда кўзларини осмонга кўтарадиган қавмлар бундан тийилсинлар, акс ҳолда кўзлари ўзларига қайтмас (кўрликка учрар)», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا لِي أَرَاكُمْ رَافِعِي أَيْدِيكُمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ خَيْلٍ شُمْسٍ اسْكُنُوا فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا فَرَآنَا حَلَقًا فَقَالَ ‏"‏ مَا لِي أَرَاكُمْ عِزِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ خَرَجَ عَلَيْنَا فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَصُفُّونَ كَمَا تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهَا قَالَ ‏"‏ يُتِمُّونَ الصُّفُوفَ الأُوَلَ وَيَتَرَاصُّونَ فِي الصَّفِّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ huzurimizga chiqib: «Nega men sizlarni qoʻllaringizni xuddi asov otlarning dumlaridek koʻtarib turganingizni koʻraman? Namozda osoyishta turingiz!» — dedilar. Soʻng yana huzurimizga chiqib, bizni halqa-halqa (oʻtirgan) holda koʻrib: «Nega men sizlarni boʻlak-boʻlak guruh holida koʻraman?» — dedilar. Soʻng yana huzurimizga chiqib: «Maloikalar oʻz Robbisining huzurida saf tortgani kabi siz ham saf tortmaysizmi?» — dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, maloikalar oʻz Robbisining huzurida qanday saf tortadi?» — dedik. U: «Ular oldingi saflarni toʻldiradilar va safda zich turadilar», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримизга чиқиб: «Нега мен сизларни қўлларингизни худди асов отларнинг думларидек кўтариб турганингизни кўраман? Намозда осойишта турингиз!» — дедилар. Сўнг яна ҳузуримизга чиқиб, бизни ҳалқа-ҳалқа (ўтирган) ҳолда кўриб: «Нега мен сизларни бўлак-бўлак гуруҳ ҳолида кўраман?» — дедилар. Сўнг яна ҳузуримизга чиқиб: «Малоикалар ўз Роббисининг ҳузурида саф тортгани каби сиз ҳам саф тортмайсизми?» — дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, малоикалар ўз Роббисининг ҳузурида қандай саф тортади?» — дедик. У: «Улар олдинги сафларни тўлдирадилар ва сафда зич турадилар», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مِسْعَرٍ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ ابْنُ الْقِبْطِيَّةِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْنَا السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى الْجَانِبَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلاَمَ تُومِئُونَ بِأَيْدِيكُمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ خَيْلٍ شُمُسٍ إِنَّمَا يَكْفِي أَحَدَكُمْ أَنْ يَضَعَ يَدَهُ عَلَى فَخِذِهِ ثُمَّ يُسَلِّمُ عَلَى أَخِيهِ مَنْ عَلَى يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiganimizda: «Assalomu alaykum va rohmatulloh, assalomu alaykum va rohmatulloh», — der va qoʻlimiz bilan ikki tomonga ishora qilardik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Nega qoʻllaringiz bilan xuddi asov otlarning dumlaridek ishora qilasiz? Biringizga qoʻlini sonining ustiga qoʻyib, soʻng oʻngidagi va chapidagi birodariga salom berishi yetarli», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиганимизда: «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ, ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ», — дер ва қўлимиз билан икки томонга ишора қилардик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Нега қўлларингиз билан худди асов отларнинг думларидек ишора қиласиз? Бирингизга қўлини сонининг устига қўйиб, сўнг ўнгидаги ва чапидаги биродарига салом бериши етарли», — дедилар.

وَحَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ فُرَاتٍ، - يَعْنِي الْقَزَّازَ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكُنَّا إِذَا سَلَّمْنَا قُلْنَا بِأَيْدِينَا السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ فَنَظَرَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكُمْ تُشِيرُونَ بِأَيْدِيكُمْ كَأَنَّهَا أَذْنَابُ خَيْلٍ شُمُسٍ إِذَا سَلَّمَ أَحَدُكُمْ فَلْيَلْتَفِتْ إِلَى صَاحِبِهِ وَلاَ يُومِئْ بِيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqidim, biz salom berganimizda qoʻllarimiz bilan: «Assalomu alaykum, assalomu alaykum», — der edik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga qarab: «Nega qoʻllaringiz bilan xuddi asov otlarning dumlaridek ishora qilasiz? Biringiz salom berganida birodariga yuzlansin va qoʻli bilan ishora qilmasin», — dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқидим, биз салом берганимизда қўлларимиз билан: «Ассалому алайкум, ассалому алайкум», — дер эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга қараб: «Нега қўлларингиз билан худди асов отларнинг думларидек ишора қиласиз? Бирингиз салом берганида биродарига юзлансин ва қўли билан ишора қилмасин», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، أَنَّ أَهْلَ الْكُوفَةِ، شَكَوْا سَعْدًا إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَذَكَرُوا مِنْ صَلاَتِهِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ عُمَرُ فَقَدِمَ عَلَيْهِ فَذَكَرَ لَهُ مَا عَابُوهُ بِهِ مِنْ أَمْرِ الصَّلاَةِ فَقَالَ إِنِّي لأُصَلِّي بِهِمْ صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَخْرِمُ عَنْهَا إِنِّي لأَرْكُدُ بِهِمْ فِي الأُولَيَيْنِ وَأَحْذِفُ فِي الأُخْرَيَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ أَبَا إِسْحَاقَ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: kufaliklar Saʼd (ibn Abu Vaqqos) ustidan Umar ibn al-Xattobga shikoyat qilib, uning namozini eslatdilar (ayb topdilar). Shunda Umar unga (odam) yuborib chaqirtirdi, u (Saʼd) Umarning oldiga keldi. Umar unga namoz ishida nimani ayb qilganlarini aytdi. (Saʼd): «Men ularga Rasululloh ﷺ ning namozidek namoz oʻqitaman, undan hech narsani kamaytirmayman. Men ularga dastlabki ikki (rakaat)ni choʻzaman, oxirgi ikkisida qisqartiraman», dedi. (Umar): «Sen haqingdagi gumon (yaxshi fikr) ham shu edi, ey Abu Isʼhoq», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: куфаликлар Саъд (ибн Абу Ваққос) устидан Умар ибн ал-Хаттобга шикоят қилиб, унинг намозини эслатдилар (айб топдилар). Шунда Умар унга (одам) юбориб чақиртирди, у (Саъд) Умарнинг олдига келди. Умар унга намоз ишида нимани айб қилганларини айтди. (Саъд): «Мен уларга Расулуллоҳ ﷺ нинг намозидек намоз ўқитаман, ундан ҳеч нарсани камайтирмайман. Мен уларга дастлабки икки (ракаат)ни чўзаман, охирги иккисида қисқартираман», деди. (Умар): «Сен ҳақингдаги гумон (яхши фикр) ҳам шу эди, эй Абу Исъҳоқ», деди.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، قَالَ عُمَرُ لِسَعْدٍ قَدْ شَكَوْكَ فِي كُلِّ شَىْءٍ حَتَّى فِي الصَّلاَةِ ‏.‏ قَالَ أَمَّا أَنَا فَأَمُدُّ فِي الأُولَيَيْنِ وَأَحْذِفُ فِي الأُخْرَيَيْنِ وَمَا آلُو مَا اقْتَدَيْتُ بِهِ مِنْ صَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ ذَاكَ الظَّنُّ بِكَ ‏.‏ أَوْ ذَاكَ ظَنِّي بِكَ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar Saʼdga: «Sen ustingdan har bir narsada, hatto namozda ham shikoyat qilishdi», dedi. (Saʼd): «Men boʻlsam, dastlabki ikki (rakaat)ni choʻzaman, oxirgi ikkisida qisqartiraman va Rasululloh ﷺ ning namozidan ergashganimda hech qusur qilmayman», dedi. Shunda (Umar): «Sen haqingdagi gumon ham shu edi», — yoki «sen haqingdagi gumonim shu edi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар Саъдга: «Сен устингдан ҳар бир нарсада, ҳатто намозда ҳам шикоят қилишди», деди. (Саъд): «Мен бўлсам, дастлабки икки (ракаат)ни чўзаман, охирги иккисида қисқартираман ва Расулуллоҳ ﷺ нинг намозидан эргашганимда ҳеч қусур қилмайман», деди. Шунда (Умар): «Сен ҳақингдаги гумон ҳам шу эди», — ёки «сен ҳақингдаги гумоним шу эди», деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ بِشْرٍ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، وَأَبِي، عَوْنٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، بِمَعْنَى حَدِيثِهِمْ وَزَادَ فَقَالَ تُعَلِّمُنِي الأَعْرَابُ بِالصَّلاَةِ

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (yuqoridagi hadis maʼnosida, lekin unga ushbu soʻz ziyoda qilingan:) shunda (Saʼd) dedi: «Aʼrobiylar menga namozni oʻrgatmoqchimi?!»Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (юқоридаги ҳадис маъносида, лекин унга ушбу сўз зиёда қилинган:) шунда (Саъд) деди: «Аъробийлар менга намозни ўргатмоқчими?!»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ بِـ ‏{‏ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ‏}‏ وَكَانَ صَلاَتُهُ بَعْدُ تَخْفِيفًا ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bomdod namozida {Qof. Ulugʻ Qurʼonga qasamki} (Qof surasi 1) deb oʻqir edilar, undan keyingi (boshqa) namozlari esa yengil boʻlar edi».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бомдод намозида {Қоф. Улуғ Қуръонга қасамки} (Қоф сураси 1) деб ўқир эдилар, ундан кейинги (бошқа) намозлари эса енгил бўлар эди».

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ بِـ ‏{‏ اللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى‏}‏ وَفِي الْعَصْرِ نَحْوَ ذَلِكَ وَفِي الصُّبْحِ أَطْوَلَ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ peshin namozida {Oʻrab oluvchi tunga qasamki} (Layl surasi 1) (surasini), asrda ham shunga oʻxshash, subhda esa ulardan koʻra uzunroq (suralarni) oʻqir edilar».Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ пешин намозида {Ўраб олувчи тунга қасамки} (Лайл сураси 1) (сурасини), асрда ҳам шунга ўхшаш, субҳда эса улардан кўра узунроқ (сураларни) ўқир эдилар».

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، ‏.‏ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ بِـ ‏{‏ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى‏}‏ وَفِي الصُّبْحِ بِأَطْوَلَ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ peshin namozida {Eng oliy Robbingning ismini poklab yod et} (Aʼlo surasi 1) (surasini), subhda esa undan koʻra uzunroq (suralarni) oʻqir edilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ пешин намозида {Энг олий Роббингнинг исмини поклаб ёд эт} (Аъло сураси 1) (сурасини), субҳда эса ундан кўра узунроқ (сураларни) ўқир эдилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ طَهْمَانَ، حَدَّثَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لأَعْرِفُ حَجَرًا بِمَكَّةَ كَانَ يُسَلِّمُ عَلَىَّ قَبْلَ أَنْ أُبْعَثَ إِنِّي لأَعْرِفُهُ الآنَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, men Makkada bir toshni bilamanki, u menga paygʻambar qilib yuborilishimdan oldin salom berar edi. Men uni hozir ham bilaman», dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, мен Маккада бир тошни биламанки, у менга пайғамбар қилиб юборилишимдан олдин салом берар эди. Мен уни ҳозир ҳам биламан», дедилар.

حَدَّثَنِي الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعِ بْنِ الْوَلِيدِ السَّكُونِيُّ، حَدَّثَنِي أَبِي، - رَحِمَهُ اللَّهُ - حَدَّثَنِي زِيَادُ بْنُ خَيْثَمَةَ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَلاَ إِنِّي فَرَطٌ لَكُمْ عَلَى الْحَوْضِ وَإِنَّ بُعْدَ مَا بَيْنَ طَرَفَيْهِ كَمَا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ كَأَنَّ الأَبَارِيقَ فِيهِ النُّجُومُ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Albatta, men sizlardan oldin Havz boshida (sizlarni kutib) turaman. Uning ikki cheti orasidagi masofa Sanʼo bilan Ayla orasidagidek (uzoq) boʻladi. Undagi koʻzalar xuddi yulduzlardek (koʻp) boʻladi», dedilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Албатта, мен сизлардан олдин Ҳавз бошида (сизларни кутиб) тураман. Унинг икки чети орасидаги масофа Санъо билан Айла орасидагидек (узоқ) бўлади. Ундаги кўзалар худди юлдузлардек (кўп) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ حَمَّادِ بْنِ طَلْحَةَ الْقَنَّادُ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ، - وَهُوَ ابْنُ نَصْرٍ الْهَمْدَانِيُّ - عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الأُولَى ثُمَّ خَرَجَ إِلَى أَهْلِهِ وَخَرَجْتُ مَعَهُ فَاسْتَقْبَلَهُ وِلْدَانٌ فَجَعَلَ يَمْسَحُ خَدَّىْ أَحَدِهِمْ وَاحِدًا وَاحِدًا - قَالَ - وَأَمَّا أَنَا فَمَسَحَ خَدِّي - قَالَ - فَوَجَدْتُ لِيَدِهِ بَرْدًا أَوْ رِيحًا كَأَنَّمَا أَخْرَجَهَا مِنْ جُؤْنَةِ عَطَّارٍ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan peshin namozini oʻqidim. Soʻng u zot oilalari tomon chiqdilar, men ham u zot bilan chiqdim. (Yoʻlda) bolalar u zotni qarshiladilar. U zot ularning har birining yuziga birma-bir (qoʻllarini) surta boshladilar. (Jobir) dedi: Menga kelsak, mening ham yuzimga surtdilar. (Jobir) dedi: Men u zotning qoʻllarida bir salqinlik yoki bir xushboʻylik sezdim, goʻyo uni attorning xushboʻylik solingan idishidan chiqargandek edi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан пешин намозини ўқидим. Сўнг у зот оилалари томон чиқдилар, мен ҳам у зот билан чиқдим. (Йўлда) болалар у зотни қаршиладилар. У зот уларнинг ҳар бирининг юзига бирма-бир (қўлларини) сурта бошладилар. (Жобир) деди: Менга келсак, менинг ҳам юзимга суртдилар. (Жобир) деди: Мен у зотнинг қўлларида бир салқинлик ёки бир хушбўйлик сездим, гўё уни атторнинг хушбўйлик солинган идишидан чиқаргандек эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَلِيعَ الْفَمِ أَشْكَلَ الْعَيْنِ مَنْهُوسَ الْعَقِبَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ لِسِمَاكٍ مَا ضَلِيعُ الْفَمِ قَالَ عَظِيمُ الْفَمِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا أَشْكَلُ الْعَيْنِ قَالَ طَوِيلُ شَقِّ الْعَيْنِ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا مَنْهُوسُ الْعَقِبِ قَالَ قَلِيلُ لَحْمِ الْعَقِبِ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning ogʻizlari keng, koʻzlari (qoramtir-qizgʻish) tortib chiroyli, tovonlari ozgina goʻshtli edi. (Shuʼba) dedi: men Simokka: «Zaliʼul-fam (keng ogʻiz) nima degani?» dedim. U: «Ogʻzi katta degani», dedi. Men: «Ashkalul-ayn nima?» dedim. U: «Koʻz yorigʻi uzun (kengligi keng) degani», dedi. Men: «Manhusul-aqib nima?» dedim. U: «Tovonida goʻshti ozligi degani», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг оғизлари кенг, кўзлари (қорамтир-қизғиш) тортиб чиройли, товонлари озгина гўштли эди. (Шуъба) деди: мен Симокка: «Залиъул-фам (кенг оғиз) нима дегани?» дедим. У: «Оғзи катта дегани», деди. Мен: «Ашкалул-айн нима?» дедим. У: «Кўз ёриғи узун (кенглиги кенг) дегани», деди. Мен: «Манҳусул-ақиб нима?» дедим. У: «Товонида гўшти озлиги дегани», деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ سِمَاكٍ، أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ شَمِطَ مُقَدَّمُ رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ وَكَانَ إِذَا ادَّهَنَ لَمْ يَتَبَيَّنْ وَإِذَا شَعِثَ رَأْسُهُ تَبَيَّنَ وَكَانَ كَثِيرَ شَعْرِ اللِّحْيَةِ فَقَالَ رَجُلٌ وَجْهُهُ مِثْلُ السَّيْفِ قَالَ لاَ بَلْ كَانَ مِثْلَ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ وَكَانَ مُسْتَدِيرًا وَرَأَيْتُ الْخَاتَمَ عِنْدَ كَتِفِهِ مِثْلَ بَيْضَةِ الْحَمَامَةِ يُشْبِهُ جَسَدَهُ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning bosh va soqollarining old qismi oqargan edi. (U zot) yogʻ surtganlarida (oqligi) bilinmas, soch-soqollari toʻzgʻiganda esa (oqligi) bilinardi. Uning ﷺ soqollari qalin edi. Bir kishi: «Uning yuzi qilichga oʻxshasharmidi?» dedi. (Jobir): «Yoʻq, balki uning yuzi quyosh va oydek (yorugʻ) va dumaloq edi», dedi. «Men Paygʻambar ﷺ ning kifti yonida kaptar tuxumiday boʻlgan (nubuvvat) muhrini koʻrdim, uning rangi tanasining rangiga oʻxshar edi», dedi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг бош ва соқолларининг олд қисми оқарган эди. (У зот) ёғ суртганларида (оқлиги) билинмас, соч-соқоллари тўзғиганда эса (оқлиги) билинарди. Унинг ﷺ соқоллари қалин эди. Бир киши: «Унинг юзи қиличга ўхшашармиди?» деди. (Жобир): «Йўқ, балки унинг юзи қуёш ва ойдек (ёруғ) ва думалоқ эди», деди. «Мен Пайғамбар ﷺ нинг кифти ёнида каптар тухумидай бўлган (нубувват) муҳрини кўрдим, унинг ранги танасининг рангига ўхшар эди», деди.

وَحَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ بِلاَلٌ يُؤَذِّنُ إِذَا دَحَضَتْ فَلاَ يُقِيمُ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَإِذَا خَرَجَ أَقَامَ الصَّلاَةَ حِينَ يَرَاهُ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bilol quyosh ogʻgan paytda azon aytar, soʻng Nabiy ﷺ chiqmaguniga iqomat aytmas edi. U zot chiqsalar, koʻrgan zahoti namozga iqomat aytar edi.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Билол қуёш оғган пайтда азон айтар, сўнг Набий ﷺ чиқмагунига иқомат айтмас эди. У зот чиқсалар, кўрган заҳоти намозга иқомат айтар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، كِلاَهُمَا عَنْ يَحْيَى الْقَطَّانِ، وَابْنِ، مَهْدِيٍّ - قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، - عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ إِذَا دَحَضَتِ الشَّمْسُ ‏.‏

Jobir ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ quyosh ogʻgan paytda peshin namozini oʻqir edilar.Жобир ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қуёш оғган пайтда пешин намозини ўқир эдилар.