Kurayb mavlo ibn Abbos

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَامَ حَتَّى نَفَخَ ثُمَّ صَلَّى ـ وَرُبَّمَا قَالَ اضْطَجَعَ حَتَّى نَفَخَ ـ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى‏.‏ ثُمَّ حَدَّثَنَا بِهِ سُفْيَانُ مَرَّةً بَعْدَ مَرَّةٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ اللَّيْلِ، فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا ـ يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ ـ وَقَامَ يُصَلِّي فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ، ثُمَّ جِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَنْ شِمَالِهِ ـ فَحَوَّلَنِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ، ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ، فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ، ثُمَّ أَتَاهُ الْمُنَادِي فَآذَنَهُ بِالصَّلاَةِ، فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلاَةِ، فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ‏.‏ قُلْنَا لِعَمْرٍو إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ‏.‏ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ رُؤْيَا الأَنْبِيَاءِ وَحْىٌ، ثُمَّ قَرَأَ ‏[quran sura="37" aya_start="102" aya_end="102"]{‏إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ‏}‏‏.‏

Kurayb (Ibn Abbosdan) rivoyat qiladi: Ibn Abbos dedi: «Paygʻambar ﷺ xurrak otadigan darajada uxladilar, soʻng namoz oʻqidilar (yoki: nafas ovozi eshitilguncha yotib, soʻng turib namoz oʻqidilar)». Ibn Abbos qoʻshimcha qildi: «Men xolam Maymunaning uyida tunadim. Paygʻambar ﷺ kechaning bir qismida uxladilar, soʻng kechaning oxirida turib, osilgan meshdan yengil (mukammal) tahorat oldilar va namozga turdilar. Men ham shunga oʻxshash tahorat oldim, soʻng borib ularning chap tomonlarida turdim. U zot meni oʻng tomonlariga tortdilar va Alloh xohlagan miqdorda namoz oʻqidilar, soʻng yotib, nafas ovozi eshitilguncha uxladilar. Keyin muazzin kelib, namoz vaqti boʻlganini aytdi. Paygʻambar ﷺ yangi tahorat olmay, u bilan namozga chiqdilar». (Sufyon Amrga: baʼzilar ‹Rasululloh ﷺ ning koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi› der ekan, dedi. Amr: ‹Men Ubayd ibn Umayrning paygʻambarlarning tushlari vahiy edi deganini eshitdim›, — dedi va: ‹Men (Ibrohim) tushimda seni soʻyayotganimni koʻryapman› (Soffot, 102) — oyatini oʻqidi.)Курайб (Ибн Аббосдан) ривоят қилади: Ибн Аббос деди: «Пайғамбар ﷺ хуррак отадиган даражада ухладилар, сўнг намоз ўқидилар (ёки: нафас овози эшитилгунча ётиб, сўнг туриб намоз ўқидилар)». Ибн Аббос қўшимча қилди: «Мен холам Маймунанинг уйида тунадим. Пайғамбар ﷺ кечанинг бир қисмида ухладилар, сўнг кечанинг охирида туриб, осилган мешдан енгил (мукаммал) таҳорат олдилар ва намозга турдилар. Мен ҳам шунга ўхшаш таҳорат олдим, сўнг бориб уларнинг чап томонларида турдим. У зот мени ўнг томонларига тортдилар ва Аллоҳ хоҳлаган миқдорда намоз ўқидилар, сўнг ётиб, нафас овози эшитилгунча ухладилар. Кейин муаззин келиб, намоз вақти бўлганини айтди. Пайғамбар ﷺ янги таҳорат олмай, у билан намозга чиқдилар». (Суфён Амрга: баъзилар ‹Расулуллоҳ ﷺ нинг кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди› дер экан, деди. Амр: ‹Мен Убайд ибн Умайрнинг пайғамбарларнинг тушлари ваҳий эди деганини эшитдим›, — деди ва: ‹Мен (Иброҳим) тушимда сени сўяётганимни кўряпман› (Соффот, 102) — оятини ўқиди.)

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ ـ رضى الله عنهم ـ أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ صَلاَةِ الْعَصْرِ وَقُلْ لَهَا إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا‏.‏ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَضْرِبُ النَّاسَ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْهُمَا‏.‏ فَقَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي‏.‏ فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ‏.‏ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ ـ رضى الله عنها ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا حِينَ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَىَّ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ قُولِي لَهُ تَقُولُ لَكَ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعْتُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا‏.‏ فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ‏.‏ فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَإِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏‏.‏

Kurayb (Ummu Salamadan) rivoyat qiladi: Meni Ibn Abbos, Misvar ibn Maxrama va Abdurrahmon ibn Azhar Oishaning oldiga joʻnatdi. Ular menga — ularning nomidan unga salom berishni va undan asr namozidan keyingi ikki rakat haqida soʻrashni hamda unga: «Bizga — siz oʻsha ikki rakatni oʻqiysiz, deb — xabar berildi; bizga — Paygʻambar ﷺ ularni oʻqishni man qilgan, deb — aytildi», — deyishni — buyurdi. Ibn Abbos: «Men Umar ibn al-Xattob bilan birga — odamlar ularni oʻqigan har safar — ularni (jazolab) urar edik», — dedi. Men Oishaning oldiga borib, oʻsha xabarni aytdim. Oisha: «Borib, ular haqida Ummu Salamadan soʻra», — dedi. Bas, men qaytib kelib, ular(im)ga uning soʻzini aytdim. Ular menga — Oishaning oldiga joʻnatgan oʻsha savol bilan — Ummu Salamaning oldiga borishni aytdi. Ummu Salama: «Men Paygʻambar ﷺ ni ularni man qilayotgan holda eshitdim. Keyinchalik men u zotni — asr namozini oʻqigandan soʻng darhol — ularni oʻqiyotgan holda koʻrdim. Soʻng u zot mening uyimga kirdilar — oʻsha paytda Bani Harom qabilasidan baʼzi ansoriy ayollar men bilan oʻtirgan edi — bas, men choʻrimni u zotga joʻnatdim va unga: ‹Uning yonida turib, unga ayt: Ummu Salama senga: Yo Rasululloh, men sizni bularni (asr namozidan keyingi ikki rakatni) man qilayotgan holda eshitdim, lekin sizni ularni oʻqiyotgan holda koʻrdim, — deyapti. Agar u zot qoʻllari bilan imo qilsa, u zotni kut›, — dedim. Choʻri shunday qildi. Paygʻambar ﷺ unga qoʻllari bilan imo qildilar va u (choʻri) u zotni kutdi. U zot namozni tugatgach: ‹Ey Bani Umayya qizi, sen mendan asr namozidan keyingi ikki rakat haqida soʻrading. Abdulqays qabilasidan (baʼzi) odamlar mening oldimga keldi va meni band qildi; shuning uchun men peshin namozidan keyingi ikki rakatni oʻqiy olmadim. Mana bu (hozir oʻqigan ikki rakatim) — oʻsha (qoldirilgan)lari uchun(dir)›, — dedilar», — dedi.Курайб (Умму Саламадан) ривоят қилади: Мени Ибн Аббос, Мисвар ибн Махрама ва Абдурраҳмон ибн Азҳар Оишанинг олдига жўнатди. Улар менга — уларнинг номидан унга салом беришни ва ундан аср намозидан кейинги икки ракат ҳақида сўрашни ҳамда унга: «Бизга — сиз ўша икки ракатни ўқийсиз, деб — хабар берилди; бизга — Пайғамбар ﷺ уларни ўқишни ман қилган, деб — айтилди», — дейишни — буюрди. Ибн Аббос: «Мен Умар ибн ал-Хаттоб билан бирга — одамлар уларни ўқиган ҳар сафар — уларни (жазолаб) урар эдик», — деди. Мен Оишанинг олдига бориб, ўша хабарни айтдим. Оиша: «Бориб, улар ҳақида Умму Саламадан сўра», — деди. Бас, мен қайтиб келиб, улар(им)га унинг сўзини айтдим. Улар менга — Оишанинг олдига жўнатган ўша савол билан — Умму Саламанинг олдига боришни айтди. Умму Салама: «Мен Пайғамбар ﷺ ни уларни ман қилаётган ҳолда эшитдим. Кейинчалик мен у зотни — аср намозини ўқигандан сўнг дарҳол — уларни ўқиётган ҳолда кўрдим. Сўнг у зот менинг уйимга кирдилар — ўша пайтда Бани Ҳаром қабиласидан баъзи ансорий аёллар мен билан ўтирган эди — бас, мен чўримни у зотга жўнатдим ва унга: ‹Унинг ёнида туриб, унга айт: Умму Салама сенга: Ё Расулуллоҳ, мен сизни буларни (аср намозидан кейинги икки ракатни) ман қилаётган ҳолда эшитдим, лекин сизни уларни ўқиётган ҳолда кўрдим, — деяпти. Агар у зот қўллари билан имо қилса, у зотни кут›, — дедим. Чўри шундай қилди. Пайғамбар ﷺ унга қўллари билан имо қилдилар ва у (чўри) у зотни кутди. У зот намозни тугатгач: ‹Эй Бани Умайя қизи, сен мендан аср намозидан кейинги икки ракат ҳақида сўрадинг. Абдулқайс қабиласидан (баъзи) одамлар менинг олдимга келди ва мени банд қилди; шунинг учун мен пешин намозидан кейинги икки ракатни ўқий олмадим. Мана бу (ҳозир ўқиган икки ракатим) — ўша (қолдирилган)лари учун(дир)›, — дедилар», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا، أَعْتَقَتْ وَلِيدَةً وَلَمْ تَسْتَأْذِنِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُهَا الَّذِي يَدُورُ عَلَيْهَا فِيهِ قَالَتْ أَشَعَرْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنِّي أَعْتَقْتُ وَلِيدَتِي قَالَ ‏"‏ أَوَفَعَلْتِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّكِ لَوْ أَعْطَيْتِيهَا أَخْوَالَكِ كَانَ أَعْظَمَ لأَجْرِكِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عَمْرٍو عَنْ بُكَيْرٍ عَنْ كُرَيْبٍ إِنَّ مَيْمُونَةَ أَعْتَقَتْ.

Kurayb (Maymuna bint Horisdan) rivoyat qiladi: Maymuna bint Horis unga — u Paygʻambar ﷺ ning ruxsatisiz bir choriyani (kanizni) ozod qilganini — aytdi. Uning Paygʻambar ﷺ bilan (birga boʻlish) navbati kelgan kuni u: «Bilasizmi, yo Rasululloh, men oʻz choriyamni ozod qildim?» — dedi. U zot: «Rostdanmi?» — dedi. U ‹ha› deb javob berdi. U zot: «Agar uni (oʻsha choriyani) togalaringdan (yaʼni onangning aka-ukalaridan) biriga berganingda, sen koʻproq savob olgan boʻlar eding», — dedilar.Курайб (Маймуна бинт Ҳорисдан) ривоят қилади: Маймуна бинт Ҳорис унга — у Пайғамбар ﷺ нинг рухсатисиз бир чорияни (канизни) озод қилганини — айтди. Унинг Пайғамбар ﷺ билан (бирга бўлиш) навбати келган куни у: «Биласизми, ё Расулуллоҳ, мен ўз чориямни озод қилдим?» — деди. У зот: «Ростданми?» — деди. У ‹ҳа› деб жавоб берди. У зот: «Агар уни (ўша чорияни) тогаларингдан (яъни онангнинг ака-укаларидан) бирига берганингда, сен кўпроқ савоб олган бўлар эдинг», — дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو،‏.‏ وَقَالَ بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرٍ، أَنَّ كُرَيْبًا، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَرْسَلُوا إِلَى عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا، وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ، وَإِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّيهَا، وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهَا، قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَضْرِبُ مَعَ عُمَرَ النَّاسَ عَنْهُمَا‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا، وَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي، فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُمْ، فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي إِلَى عَائِشَةَ، فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُمَا، وَإِنَّهُ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَىَّ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ، فَصَلاَّهُمَا، فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْخَادِمَ فَقُلْتُ قُومِي إِلَى جَنْبِهِ فَقُولِي تَقُولُ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَمْ أَسْمَعْكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ فَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا‏.‏ فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي‏.‏ فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ، فَأَشَارَ بِيَدِهِ، فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ، سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ، إِنَّهُ أَتَانِي أُنَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ بِالإِسْلاَمِ مِنْ قَوْمِهِمْ، فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ، فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏‏.‏

(Kurayb aytdi:) Ibn Abbos, Abdurrahmon ibn Azhar va Misvar ibn Maxrama meni Oisha (roziyallohu anho)ga yuborib: «Unga hammamizdan salom yetkaz va undan asrdan keyingi ikki rakat (namoz) haqida soʻra; bizga — sen ularni oʻqiysan deb — xabar berildi, holbuki bizga Paygʻambar ﷺ ulardan qaytargan (degan xabar) yetdi», dedilar. Ibn Abbos: «Men Umar bilan birga odamlarni bu ikki (rakat)dan (qaytarib) urardim», dedi. Kurayb aytdi: Men uning oldiga kirib, meni nima bilan yuborgan boʻ lsalar, uni yetkazdim. U: «Ummu Salamadan soʻra», dedi. Men ularga (qaytib) xabar berdim; ular meni — Oishaga yuborgan (savol) kabi — Ummu Salamaga qaytardilar. Ummu Salama: «Men Paygʻambar ﷺni ulardan qaytarayotganini eshitdim; soʻng u zot asrni oʻqib, soʻng mening oldimga kirdilar — yonimda ansorning Bani Harom (qabilasi)dan baʼzi ayollar bor edi — va u ikki(rakat)ni oʻqidilar. Men u zotga xizmatkorni yuborib: ‹Uning yonida tur va ayt: Ummu Salama aytadi: Ey Allohning Rasuli, men seni bu ikki rakatdan qaytarayotganini eshitgan edim, mana endi seni ularni oʻqiyotganini koʻrayapman (deb ayt); agar u qoʻ li bilan ishora qilsa, ortga chekin (kut)› dedim. Joriya (xizmatkor) shunday qildi; u zot qoʻ li bilan ishora qildi, u ortga chekindi. U zot (namozdan) boʻ shaganida: ‹Ey Abu Umayyaning qizi, sen asrdan keyingi ikki rakat haqida soʻrading; menga Abdul-Qaysdan baʼzi odamlar oʻz qavmidan islom (xabari) bilan keldi, ular meni peshindan keyingi ikki rakatdan mashgʻul qildi — ana shu ikkovi mana shu (oʻqigan)dir› dedilar», dedi.(Курайб айтди:) Ибн Аббос, Абдурраҳмон ибн Азҳар ва Мисвар ибн Махрама мени Оиша (розияллоҳу анҳо)га юбориб: «Унга ҳаммамиздан салом етказ ва ундан асрдан кейинги икки ракат (намоз) ҳақида сўра; бизга — сен уларни ўқийсан деб — хабар берилди, ҳолбуки бизга Пайғамбар ﷺ улардан қайтарган (деган хабар) етди», дедилар. Ибн Аббос: «Мен Умар билан бирга одамларни бу икки (ракат)дан (қайтариб) урардим», деди. Курайб айтди: Мен унинг олдига кириб, мени нима билан юборган бў лсалар, уни етказдим. У: «Умму Саламадан сўра», деди. Мен уларга (қайтиб) хабар бердим; улар мени — Оишага юборган (савол) каби — Умму Саламага қайтардилар. Умму Салама: «Мен Пайғамбар ﷺни улардан қайтараётганини эшитдим; сўнг у зот асрни ўқиб, сўнг менинг олдимга кирдилар — ёнимда ансорнинг Бани Ҳаром (қабиласи)дан баъзи аёллар бор эди — ва у икки(ракат)ни ўқидилар. Мен у зотга хизматкорни юбориб: ‹Унинг ёнида тур ва айт: Умму Салама айтади: Эй Аллоҳнинг Расули, мен сени бу икки ракатдан қайтараётганини эшитган эдим, мана энди сени уларни ўқиётганини кўраяпман (деб айт); агар у қў ли билан ишора қилса, ортга чекин (кут)› дедим. Жория (хизматкор) шундай қилди; у зот қў ли билан ишора қилди, у ортга чекинди. У зот (намоздан) бў шаганида: ‹Эй Абу Умайянинг қизи, сен асрдан кейинги икки ракат ҳақида сўрадинг; менга Абдул-Қайсдан баъзи одамлар ўз қавмидан ислом (хабари) билан келди, улар мени пешиндан кейинги икки ракатдан машғул қилди — ана шу иккови мана шу (ўқиган)дир› дедилар», деди.

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ، بْنَ أَزْهَرَ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَقُلْ إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُمَا ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَصْرِفُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ النَّاسَ عَنْهَا ‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا وَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي بِهِ ‏.‏ فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ ‏.‏ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُمَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا أَمَّا حِينَ صَلاَّهُمَا فَإِنَّهُ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَصَلاَّهُمَا فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ فَقُولِي لَهُ تَقُولُ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ - قَالَ - فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ إِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ بِالإِسْلاَمِ مِنْ قَوْمِهِمْ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbosning ozod qilgan quli Kurayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Abbos, Abdurahmon ibn Azhar va Misvar ibn Maxrama uni Nabiy ﷺ ning rafiqasi Oishaning oldiga yuborib: «Unga hammamizdan salom yetkaz va undan asrdan keyingi ikki rakaat haqida soʻra. Hamda: ‹Bizga sizning ularni oʻqishingiz haqida xabar berildi, holbuki bizgacha Rasululloh ﷺ ulardan qaytarganlari yetib kelgan›, deb ayt», dedilar. Ibn Abbos: «Men Umar ibn Xattob bilan birga odamlarni undan qaytarar edim», dedi. Kurayb dedi: «Men uning (Oishaning) oldiga kirib, ular meni qaysi (xabar) bilan yuborgan boʻlsalar, oʻshani yetkazdim. U: ‹Umm Salamadan soʻra›, dedi. Men ularning oldiga chiqib, uning soʻzini xabar qildim. Shunda ular meni Oishaga yuborgan (xabar) bilan Umm Salamaning oldiga qaytardilar. Umm Salama dedi: ‹Men Rasululloh ﷺ ning ulardan qaytarayotganlarini eshitgan edim, soʻng u zotning ularni oʻqiyotganlarini koʻrdim. U zot ularni oʻqigan paytlariga kelsak, u zot asrni oʻqidilar, soʻng kirdilar, mening yonimda esa ansorlardan Banu Harom (qabilasi)dan boʻlgan ayollar bor edi, va u zot ularni (ikki rakaatni) oʻqidilar. Men u zotga choʻrini yuborib: ‹Yonida tur va unga ayt: Umm Salama: «Yo Rasululloh, men sizning bu ikki rakaatdan qaytarayotganingizni eshitaman, sizni esa ularni oʻqiyotgan koʻraman», deyapti — agar u zot qoʻllari bilan (kut deb) ishora qilsalar, undan chetlan›, dedim›. Choʻri shunday qildi. U zot qoʻllari bilan ishora qildilar, u (choʻri) undan chetlandi. U zot (namozdan) boʻshagach: ‹Ey Abu Umayyaning qizi, sen asrdan keyingi ikki rakaat haqida soʻrabsan. Abdulqays (qabilasi)dan baʼzi odamlar oʻz qavmidan Islom (xabari) bilan oldimga kelib, meni peshindan keyingi ikki rakaatdan mashgʻul qilib qoʻyishdi. Bana, mana shu ikkovi oʻsha (rakaatlar)dir›, dedilar».Ибн Аббоснинг озод қилган қули Курайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Аббос, Абдураҳмон ибн Азҳар ва Мисвар ибн Махрама уни Набий ﷺ нинг рафиқаси Оишанинг олдига юбориб: «Унга ҳаммамиздан салом етказ ва ундан асрдан кейинги икки ракаат ҳақида сўра. Ҳамда: ‹Бизга сизнинг уларни ўқишингиз ҳақида хабар берилди, ҳолбуки бизгача Расулуллоҳ ﷺ улардан қайтарганлари етиб келган›, деб айт», дедилар. Ибн Аббос: «Мен Умар ибн Хаттоб билан бирга одамларни ундан қайтарар эдим», деди. Курайб деди: «Мен унинг (Оишанинг) олдига кириб, улар мени қайси (хабар) билан юборган бўлсалар, ўшани етказдим. У: ‹Умм Саламадан сўра›, деди. Мен уларнинг олдига чиқиб, унинг сўзини хабар қилдим. Шунда улар мени Оишага юборган (хабар) билан Умм Саламанинг олдига қайтардилар. Умм Салама деди: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг улардан қайтараётганларини эшитган эдим, сўнг у зотнинг уларни ўқиётганларини кўрдим. У зот уларни ўқиган пайтларига келсак, у зот асрни ўқидилар, сўнг кирдилар, менинг ёнимда эса ансорлардан Бану Ҳаром (қабиласи)дан бўлган аёллар бор эди, ва у зот уларни (икки ракаатни) ўқидилар. Мен у зотга чўрини юбориб: ‹Ёнида тур ва унга айт: Умм Салама: «Ё Расулуллоҳ, мен сизнинг бу икки ракаатдан қайтараётганингизни эшитаман, сизни эса уларни ўқиётган кўраман», деяпти — агар у зот қўллари билан (кут деб) ишора қилсалар, ундан четлан›, дедим›. Чўри шундай қилди. У зот қўллари билан ишора қилдилар, у (чўри) ундан четланди. У зот (намоздан) бўшагач: ‹Эй Абу Умайянинг қизи, сен асрдан кейинги икки ракаат ҳақида сўрабсан. Абдулқайс (қабиласи)дан баъзи одамлар ўз қавмидан Ислом (хабари) билан олдимга келиб, мени пешиндан кейинги икки ракаатдан машғул қилиб қўйишди. Бана, мана шу иккови ўша (ракаатлар)дир›, дедилар».

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، أَنَّ امْرَأَةً، رَفَعَتْ صَبِيًّا فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا حَجٌّ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَكِ أَجْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Kurayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: bir ayol bir bolani koʻtarib: «Yo Rasululloh! Buning ham haji boʻladimi?» dedi. (U zot): «Ha, senga esa ajr (bor)», dedilar.Курайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: бир аёл бир болани кўтариб: «Ё Расулуллоҳ! Бунинг ҳам ҳажи бўладими?» деди. (У зот): «Ҳа, сенга эса ажр (бор)», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ - قَالَ أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ، بَعَثَتْهُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بِالشَّامِ - قَالَ - فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَقَضَيْتُ حَاجَتَهَا وَاسْتَهَلَّ عَلَىَّ هِلاَلُ رَمَضَانَ وَأَنَا بِالشَّامِ فَرَأَيْتُ الْهِلاَلَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَسَأَلَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ ذَكَرَ الْهِلاَلَ فَقَالَ مَتَى رَأَيْتُمْ فَقُلْتُ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ‏.‏ قَالَ أَنْتَ رَأَيْتَهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ قُلْتُ نَعَمْ وَرَآهُ النَّاسُ فَصَامُوا وَصَامَ مُعَاوِيَةُ ‏.‏ قَالَ لَكِنْ رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ السَّبْتِ فَلاَ نَزَالُ نَصُومُ حَتَّى نُكْمِلَ ثَلاَثِينَ يَوْمًا أَوْ نَرَاهُ ‏.‏ فَقُلْتُ أَوَلاَ تَكْتَفِي بِرُؤْيَةِ مُعَاوِيَةَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ لاَ هَكَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Kurayb (rahimahulloh) aytadi: Ummul Fazl uni Shomga, Muoviyaning oldiga yubordi. U dedi: Men Shomga bordim va uning ishini bajardim. Men Shomda ekanimda Ramazon hiloli koʻrindi va men hilolni juma kechasi koʻrdim. Soʻng oyning oxirida Madinaga keldim. Abdulloh ibn Abbos mendan (hol-ahvol) soʻradi, keyin hilolni zikr qilib: «Uni qachon koʻrdingiz?» dedi. Men: «Uni juma kechasi koʻrdik», dedim. U: «Uni oʻzing juma kechasi koʻrdingmi?» dedi. Men: «Ha, odamlar ham uni koʻrdi va roʻza tutdi, Muoviya ham roʻza tutdi», dedim. U: «Lekin biz uni shanba kechasi koʻrdik, shu bois oʻttiz kunni toʻldirmagunimizcha yoki uni koʻrmagunimizcha roʻza tutaveramiz», dedi. Men: «Muoviya va uning ashoblarining koʻrgani senga kifoya qilmaydimi?» dedim. U: «Yoʻq, Rasululloh ﷺ bizni shunday buyurganlar», dedi.Курайб (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Уммул Фазл уни Шомга, Муовиянинг олдига юборди. У деди: Мен Шомга бордим ва унинг ишини бажардим. Мен Шомда эканимда Рамазон ҳилоли кўринди ва мен ҳилолни жума кечаси кўрдим. Сўнг ойнинг охирида Мадинага келдим. Абдуллоҳ ибн Аббос мендан (ҳол-аҳвол) сўради, кейин ҳилолни зикр қилиб: «Уни қачон кўрдингиз?» деди. Мен: «Уни жума кечаси кўрдик», дедим. У: «Уни ўзинг жума кечаси кўрдингми?» деди. Мен: «Ҳа, одамлар ҳам уни кўрди ва рўза тутди, Муовия ҳам рўза тутди», дедим. У: «Лекин биз уни шанба кечаси кўрдик, шу боис ўттиз кунни тўлдирмагунимизча ёки уни кўрмагунимизча рўза тутаверамиз», деди. Мен: «Муовия ва унинг ашобларининг кўргани сенга кифоя қилмайдими?» дедим. У: «Йўқ, Расулуллоҳ ﷺ бизни шундай буюрганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَزْهَرَ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَقُلْ إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُمَا ‏.‏ فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا فَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي بِهِ فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ ‏.‏ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُمَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا أَمَّا حِينَ صَلاَّهُمَا فَإِنَّهُ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَصَلاَّهُمَا فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ فَقُولِي لَهُ تَقُولُ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْمَعُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ ‏.‏ قَالَتْ فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ إِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ بِالإِسْلاَمِ مِنْ قَوْمِهِمْ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbosning ozod qilingan quli Kurayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Abbos, Abdurahmon ibn Azhar va Misvar ibn Maxrama uni Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga yuborishdi va: «Unga hammamiz tomonidan salom yetkaz va undan asrdan keyingi ikki rakaat haqida soʻra hamda: ‹Bizga senning bu ikki rakaatni oʻqishing xabari yetdi, holbuki bizga Rasululloh ﷺ ulardan qaytarganlari yetib kelgan› deb ayt» deyishdi. Men uning huzuriga kirdim va meni nima bilan yuborishgan boʻlsa, oʻshani yetkazdim. U kishi: «Ummu Salamadan soʻra» dedilar. Men ularning oldiga chiqib, uning soʻzini xabar berdim. Ular meni Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga yuborganlari kabi, oʻsha (savol) bilan Ummu Salamaning oldiga qaytarib yuborishdi. Shunda Ummu Salama (roziyallohu anho): «Men Rasululloh ﷺ ni bu ikki rakaatdan qaytarganlarini eshitganman, soʻng u zotni ularni oʻqiyotganlarini koʻrdim. U zot ularni oʻqigan paytlarida asr namozini oʻqib boʻlgan edilar. Soʻng huzurimga kirdilar, mening yonimda ansorlardan Banu Harom ayollaridan bir nechtasi bor edi. U zot bu ikki rakaatni oʻqidilar. Men u zotning oldiga bir choʻrini yuborib, unga: ‹U zotning yonida turib: Ummu Salama: ‹Ey Rasululloh, men sizni bu ikki rakaatdan qaytarganingizni eshitganman, lekin oʻzingizni ularni oʻqiyotganingizni koʻrayapman› deyapti, deb ayt. Agar u zot qoʻllari bilan ishora qilsalar, u zotdan chetlanib tur› dedim. Choʻri shunday qildi, u zot qoʻllari bilan ishora qildilar, u esa u zotdan chetlandi. U zot namozdan boʻshaganlarida: «Ey Abu Umayyaning qizi, sen asrdan keyingi ikki rakaat haqida soʻrabsan. Haqiqatan, oldimga Abdulqays qabilasidan oʻz qavmlarining (musulmon boʻlgani) xabari bilan baʼzi kishilar kelishdi-da, meni peshindan keyingi ikki rakaatdan mashgʻul qilib qoʻyishdi. Mana shu ikkisi oʻsha (ikki rakaat)dir» dedilar» dedilar.Ибн Аббоснинг озод қилинган қули Курайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Аббос, Абдураҳмон ибн Азҳар ва Мисвар ибн Махрама уни Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига юборишди ва: «Унга ҳаммамиз томонидан салом етказ ва ундан асрдан кейинги икки ракаат ҳақида сўра ҳамда: ‹Бизга сеннинг бу икки ракаатни ўқишинг хабари етди, ҳолбуки бизга Расулуллоҳ ﷺ улардан қайтарганлари етиб келган› деб айт» дейишди. Мен унинг ҳузурига кирдим ва мени нима билан юборишган бўлса, ўшани етказдим. У киши: «Умму Саламадан сўра» дедилар. Мен уларнинг олдига чиқиб, унинг сўзини хабар бердим. Улар мени Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига юборганлари каби, ўша (савол) билан Умму Саламанинг олдига қайтариб юборишди. Шунда Умму Салама (розияллоҳу анҳо): «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни бу икки ракаатдан қайтарганларини эшитганман, сўнг у зотни уларни ўқиётганларини кўрдим. У зот уларни ўқиган пайтларида аср намозини ўқиб бўлган эдилар. Сўнг ҳузуримга кирдилар, менинг ёнимда ансорлардан Бану Ҳаром аёлларидан бир нечтаси бор эди. У зот бу икки ракаатни ўқидилар. Мен у зотнинг олдига бир чўрини юбориб, унга: ‹У зотнинг ёнида туриб: Умму Салама: ‹Эй Расулуллоҳ, мен сизни бу икки ракаатдан қайтарганингизни эшитганман, лекин ўзингизни уларни ўқиётганингизни кўраяпман› деяпти, деб айт. Агар у зот қўллари билан ишора қилсалар, у зотдан четланиб тур› дедим. Чўри шундай қилди, у зот қўллари билан ишора қилдилар, у эса у зотдан четланди. У зот намоздан бўшаганларида: «Эй Абу Умайянинг қизи, сен асрдан кейинги икки ракаат ҳақида сўрабсан. Ҳақиқатан, олдимга Абдулқайс қабиласидан ўз қавмларининг (мусулмон бўлгани) хабари билан баъзи кишилар келишди-да, мени пешиндан кейинги икки ракаатдан машғул қилиб қўйишди. Мана шу иккиси ўша (икки ракаат)дир» дедилар» дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ - أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حَرْمَلَةَ، أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ ابْنَةَ الْحَارِثِ، بَعَثَتْهُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بِالشَّامِ قَالَ فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَقَضَيْتُ حَاجَتَهَا فَاسْتُهِلَّ رَمَضَانُ وَأَنَا بِالشَّامِ فَرَأَيْنَا الْهِلاَلَ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ثُمَّ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فِي آخِرِ الشَّهْرِ فَسَأَلَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ ثُمَّ ذَكَرَ الْهِلاَلَ فَقَالَ مَتَى رَأَيْتُمُ الْهِلاَلَ قُلْتُ رَأَيْتُهُ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ ‏.‏ قَالَ أَنْتَ رَأَيْتَهُ قُلْتُ نَعَمْ وَرَآهُ النَّاسُ وَصَامُوا وَصَامَ مُعَاوِيَةُ ‏.‏ قَالَ لَكِنَّا رَأَيْنَاهُ لَيْلَةَ السَّبْتِ فَلاَ نَزَالُ نَصُومُهُ حَتَّى نُكْمِلَ الثَّلاَثِينَ أَوْ نَرَاهُ ‏.‏ فَقُلْتُ أَفَلاَ تَكْتَفِي بِرُؤْيَةِ مُعَاوِيَةَ وَصِيَامِهِ قَالَ لاَ هَكَذَا أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Kurayb (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ummul Fazl binti Horis uni Shomdagi Muoviyaning oldiga yuborgan edi. U aytadi: Men Shomga keldim va uning ishini bajardim. Men Shomda ekanligimda Ramazon kirdi va biz juma kechasi oyni koʻrdik. Soʻng men oyning oxirida Madinaga keldim. Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) mendan soʻradi, keyin oyni eslab: «Oyni qachon koʻrdingiz?» dedi. Men: «Uni juma kechasi koʻrdim», dedim. U: «Sen oʻzing koʻrdingmi?» dedi. Men: «Ha, odamlar ham koʻrdilar, roʻza tutdilar va Muoviya ham roʻza tutdi», dedim. U: «Lekin biz uni shanba kechasi koʻrdik. Shu sababli biz oʻttizni toʻldirmagunimizcha yoki uni koʻrmagunimizcha roʻza tutaveramiz», dedi. Men: «Muoviyaning koʻrgani va roʻza tutgani senga kifoya qilmaydimi?» dedim. U: «Yoʻq, bizni Rasululloh ﷺ ana shunday buyurganlar», dedi.Курайб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Уммул Фазл бинти Ҳорис уни Шомдаги Муовиянинг олдига юборган эди. У айтади: Мен Шомга келдим ва унинг ишини бажардим. Мен Шомда эканлигимда Рамазон кирди ва биз жума кечаси ойни кўрдик. Сўнг мен ойнинг охирида Мадинага келдим. Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) мендан сўради, кейин ойни эслаб: «Ойни қачон кўрдингиз?» деди. Мен: «Уни жума кечаси кўрдим», дедим. У: «Сен ўзинг кўрдингми?» деди. Мен: «Ҳа, одамлар ҳам кўрдилар, рўза тутдилар ва Муовия ҳам рўза тутди», дедим. У: «Лекин биз уни шанба кечаси кўрдик. Шу сабабли биз ўттизни тўлдирмагунимизча ёки уни кўрмагунимизча рўза тутаверамиз», деди. Мен: «Муовиянинг кўргани ва рўза тутгани сенга кифоя қилмайдими?» дедим. У: «Йўқ, бизни Расулуллоҳ ﷺ ана шундай буюрганлар», деди.