حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُ بِصِيَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُفْرَضَ رَمَضَانُ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ كَانَ مَنْ شَاءَ صَامَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَمَنْ شَاءَ أَفْطَرَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Ramazon farz qilinishidan oldin uni (Oshuroni) tutishga buyurardilar. Ramazon farz qilingach esa kim xohlasa, Oshuro kuni roʻza tutar, kim xohlasa, tutmas edi.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Рамазон фарз қилинишидан олдин уни (Ошурони) тутишга буюрардилар. Рамазон фарз қилингач эса ким хоҳласа, Ошуро куни рўза тутар, ким хоҳласа, тутмас эди.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، جَمِيعًا عَنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، - قَالَ ابْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، أَنَّ عِرَاكًا، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُرْوَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ قُرَيْشًا كَانَتْ تَصُومُ عَاشُورَاءَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِصِيَامِهِ حَتَّى فُرِضَ رَمَضَانُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ شَاءَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ شَاءَ فَلْيُفْطِرْهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Quraysh johiliyatda Oshuro kuni roʻza tutardi, soʻng Rasululloh ﷺ uni tutishga buyurdilar, toki Ramazon farz qilindi. Bas, Rasululloh ﷺ: ‹Kim xohlasa, uni tutsin, kim xohlasa, uni tutmasin›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Қурайш жоҳилиятда Ошуро куни рўза тутарди, сўнг Расулуллоҳ ﷺ уни тутишга буюрдилар, токи Рамазон фарз қилинди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким хоҳласа, уни тутсин, ким хоҳласа, уни тутмасин›, дедилар.»
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ، أَخْبَرَتْنِي عَمْرَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَوْمَيْنِ يَوْمِ الْفِطْرِ وَيَوْمِ الأَضْحَى .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikki kunda — ogʻiz ochar iyd kunida va Qurbon hayiti kunida roʻza tutishdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ икки кунда — оғиз очар ийд кунида ва Қурбон ҳайити кунида рўза тутишдан қайтардилар.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ إِنْ كَانَتْ إِحْدَانَا لَتُفْطِرُ فِي زَمَانِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا تَقْدِرُ عَلَى أَنْ تَقْضِيَهُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَأْتِيَ شَعْبَانُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Bizdan birimiz Rasululloh ﷺ zamonida (Ramazonda) ogʻiz ochgan (roʻzasini qoldirgan) boʻlsa, uni Rasululloh ﷺ huzurida boʻla turib qazo qilishga ulgura olmasdi, toki Shaʼbon kelguncha».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биздан биримиз Расулуллоҳ ﷺ замонида (Рамазонда) оғиз очган (рўзасини қолдирган) бўлса, уни Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида бўла туриб қазо қилишга улгура олмасди, токи Шаъбон келгунча».
وَحَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ سَعِيدٍ الأَيْلِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ مَاتَ وَعَلَيْهِ صِيَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِيُّهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ustida roʻza (qarzi) boʻlgani holda vafot etsa, uning oʻrniga valiysi (vorisi) roʻza tutadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким устида рўза (қарзи) бўлгани ҳолда вафот этса, унинг ўрнига валийси (вориси) рўза тутади», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ يَحْيَى بْنِ، أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الشَّهْرِ مِنَ السَّنَةِ أَكْثَرَ صِيَامًا مِنْهُ فِي شَعْبَانَ وَكَانَ يَقُولُ " خُذُوا مِنَ الأَعْمَالِ مَا تُطِيقُونَ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَمَلَّ حَتَّى تَمَلُّوا " . وَكَانَ يَقُولُ " أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ وَإِنْ قَلَّ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yilning biror oyida Shaʼbon oyidagidan koʻproq roʻza tutmasdilar. U zot: ‹Amallardan kuchingiz yetadiganini oling, chunki siz (ibodatdan) zerikmaguningizcha, Alloh (savob berishdan) zerikmaydi›, der edilar. Va u zot: ‹Allohga eng suyukli amal — egasi ozgina boʻlsa-da, doimiy ravishda bajaradigan amaldir›, der edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ йилнинг бирор ойида Шаъбон ойидагидан кўпроқ рўза тутмасдилар. У зот: ‹Амаллардан кучингиз етадиганини олинг, чунки сиз (ибодатдан) зерикмагунингизча, Аллоҳ (савоб беришдан) зерикмайди›, дер эдилар. Ва у зот: ‹Аллоҳга энг суюкли амал — эгаси озгина бўлса-да, доимий равишда бажарадиган амалдир›, дер эдилар», деди.
وَحَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ السَّكُونِيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida iʼtikof oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида иътикоф ўтирар эдилар.
وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ اعْتَكَفَ أَزْوَاجُهُ مِنْ بَعْدِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida, toki Alloh azza va jalla ularni vafot ettirgunicha iʼtikof oʻtirar edilar. Soʻng ulardan keyin u zotning ayollari iʼtikof oʻtirishdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида, токи Аллоҳ азза ва жалла уларни вафот эттиргунича иътикоф ўтирар эдилар. Сўнг улардан кейин у зотнинг аёллари иътикоф ўтиришди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْتَكِفَ صَلَّى الْفَجْرَ ثُمَّ دَخَلَ مُعْتَكَفَهُ وَإِنَّهُ أَمَرَ بِخِبَائِهِ فَضُرِبَ أَرَادَ الاِعْتِكَافَ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فَأَمَرَتْ زَيْنَبُ بِخِبَائِهَا فَضُرِبَ وَأَمَرَ غَيْرُهَا مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِخِبَائِهِ فَضُرِبَ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَجْرَ نَظَرَ فَإِذَا الأَخْبِيَةُ فَقَالَ " آلْبِرَّ تُرِدْنَ " . فَأَمَرَ بِخِبَائِهِ فَقُوِّضَ وَتَرَكَ الاِعْتِكَافَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ حَتَّى اعْتَكَفَ فِي الْعَشْرِ الأَوَّلِ مِنْ شَوَّالٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ iʼtikof oʻtirmoqchi boʻlsalar, bomdod namozini oʻqir, soʻng iʼtikof joyiga kirar edilar. Bir safar ular oʻz chodirlarini tikishga buyurdilar, u tikildi. Ular Ramazonning oxirgi oʻn kunligida iʼtikof oʻtirmoqchi boʻldilar. Shunda Zaynab ham oʻz chodirini tikishga buyurdi, u tikildi. Nabiy ﷺ ning boshqa ayollari ham oʻz chodirlarini tikishga buyurishdi, u(lar) tikildi. Rasululloh ﷺ bomdodni oʻqigach, qarasalar — chodirlar (turibdi). Shunda: «Bular bilan yaxshilikni iroda qildingizmi?» — dedilar. Soʻng oʻz chodirlarini olib tashlashga buyurdilar, u olib tashlandi. Ular Ramazon oyida iʼtikof oʻtirishni tark etdilar, toki Shavvolning birinchi oʻn kunligida iʼtikof oʻtirgunlaricha.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иътикоф ўтирмоқчи бўлсалар, бомдод намозини ўқир, сўнг иътикоф жойига кирар эдилар. Бир сафар улар ўз чодирларини тикишга буюрдилар, у тикилди. Улар Рамазоннинг охирги ўн кунлигида иътикоф ўтирмоқчи бўлдилар. Шунда Зайнаб ҳам ўз чодирини тикишга буюрди, у тикилди. Набий ﷺ нинг бошқа аёллари ҳам ўз чодирларини тикишга буюришди, у(лар) тикилди. Расулуллоҳ ﷺ бомдодни ўқигач, қарасалар — чодирлар (турибди). Шунда: «Булар билан яхшиликни ирода қилдингизми?» — дедилар. Сўнг ўз чодирларини олиб ташлашга буюрдилар, у олиб ташланди. Улар Рамазон ойида иътикоф ўтиришни тарк этдилар, токи Шавволнинг биринчи ўн кунлигида иътикоф ўтиргунларича.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ صُبَيْحٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ أَحْيَا اللَّيْلَ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ وَجَدَّ وَشَدَّ الْمِئْزَرَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (oxirgi) oʻn kun kirganda kechani (ibodat bilan) tiriltirar, ahlini uygʻotar, jiddu jahd qilar va belni mahkam bogʻlar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (охирги) ўн кун кирганда кечани (ибодат билан) тирилтирар, аҳлини уйғотар, жидду жаҳд қилар ва белни маҳкам боғлар эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ كِلاَهُمَا عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ زِيَادٍ، - قَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، - عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، يَقُولُ سَمِعْتُ الأَسْوَدَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْتَهِدُ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مَا لاَ يَجْتَهِدُ فِي غَيْرِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oxirgi oʻn kunlikda boshqa paytlarda qilmaydigan darajada jiddu jahd qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ охирги ўн кунликда бошқа пайтларда қилмайдиган даражада жидду жаҳд қилар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَاقُ قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، الآخَرَانِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَائِمًا فِي الْعَشْرِ قَطُّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ni (Zulhijjaning) oʻn kunligida hech qachon roʻza tutgan holda koʻrmadim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни (Зулҳижжанинг) ўн кунлигида ҳеч қачон рўза тутган ҳолда кўрмадим.
وَحَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَصُمِ الْعَشْرَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (Zulhijjaning) oʻn kunligida roʻza tutmaganlar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (Зулҳижжанинг) ўн кунлигида рўза тутмаганлар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُرْمِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirgan paytlarida ihromlari uchun va Baytni (Kaʼbani) tavof qilishlaridan oldin ihromdan chiqishlari uchun atir surdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга кирган пайтларида иҳромлари учун ва Байтни (Каъбани) тавоф қилишларидан олдин иҳромдан чиқишлари учун атир сурдим.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لإِحْرَامِهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirishlaridan oldin ihromlari uchun va Baytni (Kaʼbani) tavof qilishlaridan oldin ihromdan chiqishlari uchun atir surar edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга киришларидан олдин иҳромлари учун ва Байтни (Каъбани) тавоф қилишларидан олдин иҳромдан чиқишлари учун атир сурар эдим.
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحِلِّهِ وَلِحِرْمِهِ.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromdan chiqishlari uchun va ihromga kirishlari uchun atir surdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромдан чиқишлари учун ва иҳромга киришлари учун атир сурдим.
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ، وَالْقَاسِمَ، يُخْبِرَانِ عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِي بِذَرِيرَةٍ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ لِلْحِلِّ وَالإِحْرَامِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Vidoʼ (Vidolashuv) hajida Rasululloh ﷺ ga oʻz qoʻlim bilan zarira (atri) ila ihromdan chiqishlari va ihromga kirishlari uchun atir surdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Видў (Видолашув) ҳажида Расулуллоҳ ﷺ га ўз қўлим билан зарира (атри) ила иҳромдан чиқишлари ва иҳромга киришлари учун атир сурдим.
وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِأَطْيَبِ مَا أَقْدِرُ عَلَيْهِ قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ ثُمَّ يُحْرِمُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirishlaridan oldin qodir boʻla oladigan eng yaxshi (atir) ila atir surar edim, soʻng u zot ihromga kirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга киришларидан олдин қодир бўла оладиган энг яхши (атир) ила атир сурар эдим, сўнг у зот иҳромга кирар эдилар.
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، أَخْبَرَنَا الضَّحَّاكُ، عَنْ أَبِي الرِّجَالِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ طَيَّبْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُرْمِهِ حِينَ أَحْرَمَ وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يُفِيضَ بِأَطْيَبِ مَا وَجَدْتُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ga ihromga kirgan paytlarida ihromlari uchun va (Makkadan Minoga) qaytishdan oldin ihromdan chiqishlari uchun topa olgan eng yaxshi (atir) ila atir surdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ га иҳромга кирган пайтларида иҳромлари учун ва (Маккадан Минога) қайтишдан олдин иҳромдан чиқишлари учун топа олган энг яхши (атир) ила атир сурдим.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَسَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، وَأَبُو الرَّبِيعِ، وَخَلَفُ بْنُ هِشَامٍ، وَقُتَيْبَةُ، بْنُ سَعِيدٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرُونَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ . وَلَمْ يَقُلْ خَلَفٌ وَهُوَ مُحْرِمٌ . وَلَكِنَّهُ قَالَ وَذَاكَ طِيبُ إِحْرَامِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Goʻyo men hozir ham Rasululloh ﷺ ihromdaliklarida sochlari ajrab turgan joyidagi atirning yiltirashiga qarab turganday boʻlaman. Xalaf esa «u zot ihromda edilar» demadi, balki: «Va u (yiltirash) ihromlari atrining (izi) edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Гўё мен ҳозир ҳам Расулуллоҳ ﷺ иҳромдаликларида сочлари ажраб турган жойидаги атирнинг йилтирашига қараб тургандай бўламан. Халаф эса «у зот иҳромда эдилар» демади, балки: «Ва у (йилтираш) иҳромлари атрининг (изи) эди», деди.
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ - قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُهِلُّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromga niyat qilayotganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi xushboʻylik yaltirashiga hozir ham qarab turgandekman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромга ният қилаётганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги хушбўйлик ялтирашига ҳозир ҳам қараб тургандекман».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُلَبِّي.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ talbiya aytayotganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi xushboʻylik yaltirashiga hozir ham qarab turgandekman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ талбия айтаётганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги хушбўйлик ялтирашига ҳозир ҳам қараб тургандекман».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَعَنْ مُسْلِمٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لَكَأَنِّي أَنْظُرُ . بِمِثْلِ حَدِيثِ وَكِيعٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men hozir ham qarab turgandekman» — Vakiʼning hadisidagi kabi (davom etadi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен ҳозир ҳам қараб тургандекман» — Вакиънинг ҳадисидаги каби (давом этади).
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ، يُحَدِّثُ عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ كَأَنَّمَا أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi xushboʻylik yaltirashiga hozir ham qarab turgandekman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги хушбўйлик ялтирашига ҳозир ҳам қараб тургандекман».
وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الأَسْوَدِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ إِنْ كُنْتُ لأَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفَارِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi xushboʻylik yaltirashiga albatta qarab turardim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги хушбўйлик ялтирашига албатта қараб турардим».
وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ، حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَهُوَ السَّلُولِيُّ - حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْحَاقَ بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ السَّبِيعِيُّ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي، إِسْحَاقَ سَمِعَ ابْنَ الأَسْوَدِ، يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يُحْرِمَ يَتَطَيَّبُ بِأَطْيَبِ مَا يَجِدُ ثُمَّ أَرَى وَبِيصَ الدُّهْنِ فِي رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ بَعْدَ ذَلِكَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromga kirmoqchi boʻlganlarida, oʻzlari topa olgan eng yaxshi xushboʻylik bilan xushboʻylanardilar, soʻng men shundan keyin u zotning boshlari va soqollarida yogʻ yaltirashini koʻrardim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромга кирмоқчи бўлганларида, ўзлари топа олган энг яхши хушбўйлик билан хушбўйланардилар, сўнг мен шундан кейин у зотнинг бошлари ва соқолларида ёғ ялтирашини кўрардим».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ رضى الله عنها كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الْمِسْكِ فِي مَفْرِقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ehromda boʻlganlarida, men u zotning sochlari ajralgan joyidagi mushk yaltirashiga hozir ham qarab turgandekman».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлганларида, мен у зотнинг сочлари ажралган жойидаги мушк ялтирашига ҳозир ҳам қараб тургандекман».
وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، وَيَعْقُوبُ الدَّوْرَقِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ أَنْ يُحْرِمَ وَيَوْمَ النَّحْرِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ بِطِيبٍ فِيهِ مِسْكٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ni ehromga kirishlaridan oldin va nahr kuni Baytni tavof qilishlaridan oldin tarkibida mushk boʻlgan xushboʻylik bilan xushboʻylar edim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ ни эҳромга киришларидан олдин ва наҳр куни Байтни тавоф қилишларидан олдин таркибида мушк бўлган хушбўйлик билан хушбўйлар эдим».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ ثُمَّ يُصْبِحُ مُحْرِمًا يَنْضَخُ طِيبًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ni xushboʻylar edim, soʻng u zot ayollarini aylanib (yonlariga kirib) chiqardilar, keyin xushboʻylik anqib turgan holda ehromli boʻlib tongotardilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни хушбўйлар эдим, сўнг у зот аёлларини айланиб (ёнларига кириб) чиқардилар, кейин хушбўйлик анқиб турган ҳолда эҳромли бўлиб тонготардилар».
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ، بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحِلِّ وَالْحَرَمِ الْحَيَّةُ وَالْغُرَابُ الأَبْقَعُ وَالْفَارَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ وَالْحُدَيَّا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Beshtasi fosiq (zararkunanda)dir, ular haram ichida ham, tashqarisida ham oʻldiriladi: ilon, oq-qora chipor qargʻa, sichqon, talovchi (quturgan) it va kalxat», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Бештаси фосиқ (зараркунанда)дир, улар ҳарам ичида ҳам, ташқарисида ҳам ўлдирилади: илон, оқ-қора чипор қарға, сичқон, таловчи (қутурган) ит ва калхат», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، - وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ - حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ، عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْعَقْرَبُ وَالْفَارَةُ وَالْحُدَيَّا وَالْغُرَابُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshtasi fosiq (zararkunanda)dir, ular Haramda (ehrom holatida) oʻldiriladi: chayon, sichqon, kalxat, qargʻa va talovchi (quturgan) it», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бештаси фосиқ (зараркунанда)дир, улар Ҳарамда (эҳром ҳолатида) ўлдирилади: чаён, сичқон, калхат, қарға ва таловчи (қутурган) ит», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْفَارَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْغُرَابُ وَالْحُدَيَّا وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Beshtasi fosiq (zararkunanda)dir, ular Haramda oʻldiriladi: sichqon, chayon, qargʻa, kalxat va talovchi (quturgan) it», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бештаси фосиқ (зараркунанда)дир, улар Ҳарамда ўлдирилади: сичқон, чаён, қарға, калхат ва таловчи (қутурган) ит», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ وَأَنَا شَاكِيَةٌ . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " حُجِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Zuboʼa binti Zubayr ibn Abdulmuttalibning oldiga kirdilar. Shunda u: «Yo Rasululloh! Men haj qilmoqchiman, lekin betobman», dedi. Nabiy ﷺ: «Haj qil va: ‹Meni qayerda toʻxtatsang, ehromdan chiqar joyim oʻsha boʻlsin› — deb shart qilib qoʻy», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Зубўа бинти Зубайр ибн Абдулмутталибнинг олдига кирдилар. Шунда у: «Ё Расулуллоҳ! Мен ҳаж қилмоқчиман, лекин бетобман», деди. Набий ﷺ: «Ҳаж қил ва: ‹Мени қаерда тўхтатсанг, эҳромдан чиқар жойим ўша бўлсин› — деб шарт қилиб қўй», дедилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - مِثْلَهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: shunga oʻxshashini xabar berdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: шунга ўхшашини хабар берди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ ثُمَّ لاَ يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " . قَالَتْ فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ لَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَشَكَوْتُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ " . قَالَتْ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ " هَذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ " . فَطَافَ الَّذِينَ أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ حَلُّوا ثُمَّ طَافُوا طَوَافًا آخَرَ بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى لِحَجِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَانُوا جَمَعُوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوَافًا وَاحِدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida (yoʻlga) chiqdik va umraga ehrom bogʻladik. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Kimda qurbonlik (hadyi) boʻlsa, umra bilan birga hajga ham ehrom bogʻlasin, soʻng ikkovidan ham (haj va umradan) toʻla chiqquncha ehromdan chiqmasin», dedilar. U aytdi: Men Makkaga hayzli holda keldim, Baytni tavof qilmadim, Safo bilan Marva orasida ham (saʼy qilmadim). Buni Rasululloh ﷺ ga shikoyat qildim. U zot: «Sochingni yech, taran va hajga ehrom bogʻla, umrani esa qoʻyib tur», dedilar. U aytdi: Men shunday qildim. Hajni ado etganimizdan keyin Rasululloh ﷺ meni Abdurahmon ibn Abu Bakr bilan Tanʼimga joʻnatdilar, men umra qildim. U zot: «Bu sening (avvalgi) umrang oʻrnidadir», dedilar. Umraga ehrom bogʻlaganlar Baytni hamda Safo bilan Marvani tavof qildilar, soʻng ehromdan chiqdilar, soʻng hajlari uchun Minodan qaytganlaridan keyin boshqa bir tavof qildilar. Haj bilan umrani jamlaganlar esa faqat bitta tavof qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажи йилида (йўлга) чиқдик ва умрага эҳром боғладик. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Кимда қурбонлик (ҳадйи) бўлса, умра билан бирга ҳажга ҳам эҳром боғласин, сўнг икковидан ҳам (ҳаж ва умрадан) тўла чиққунча эҳромдан чиқмасин», дедилар. У айтди: Мен Маккага ҳайзли ҳолда келдим, Байтни тавоф қилмадим, Сафо билан Марва орасида ҳам (саъй қилмадим). Буни Расулуллоҳ ﷺ га шикоят қилдим. У зот: «Сочингни еч, таран ва ҳажга эҳром боғла, умрани эса қўйиб тур», дедилар. У айтди: Мен шундай қилдим. Ҳажни адо этганимиздан кейин Расулуллоҳ ﷺ мени Абдураҳмон ибн Абу Бакр билан Танъимга жўнатдилар, мен умра қилдим. У зот: «Бу сенинг (аввалги) умранг ўрнидадир», дедилар. Умрага эҳром боғлаганлар Байтни ҳамда Сафо билан Марвани тавоф қилдилар, сўнг эҳромдан чиқдилар, сўнг ҳажлари учун Минодан қайтганларидан кейин бошқа бир тавоф қилдилар. Ҳаж билан умрани жамлаганлар эса фақат битта тавоф қилдилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ، خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ حَتَّى قَدِمْنَا مَكَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ يُهْدِ فَلْيَحْلِلْ وَمَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَأَهْدَى فَلاَ يَحِلُّ حَتَّى يَنْحَرَ هَدْيَهُ وَمَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلْيُتِمَّ حَجَّهُ " . قَالَتْ عَائِشَةُ - رضى الله عنها - فَحِضْتُ فَلَمْ أَزَلْ حَائِضًا حَتَّى كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ وَلَمْ أُهْلِلْ إِلاَّ بِعُمْرَةٍ فَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَنْقُضَ رَأْسِي وَأَمْتَشِطَ وَأُهِلَّ بِحَجٍّ وَأَتْرُكَ الْعُمْرَةَ - قَالَتْ - فَفَعَلْتُ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا قَضَيْتُ حَجَّتِي بَعَثَ مَعِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَمِرَ مِنَ التَّنْعِيمِ مَكَانَ عُمْرَتِي الَّتِي أَدْرَكَنِي الْحَجُّ وَلَمْ أَحْلِلْ مِنْهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida chiqdik. Bizdan baʼzimiz umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz hajga ehrom bogʻladik, toki Makkaga yetib keldik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Kim umraga ehrom bogʻlagan boʻlsa-yu, qurbonlik olib kelmagan boʻlsa, ehromdan chiqsin; kim umraga ehrom bogʻlab, qurbonlik olib kelgan boʻlsa, qurbonligini soʻyguncha ehromdan chiqmasin; kim hajga ehrom bogʻlagan boʻlsa, hajini toʻla ado etsin», dedilar. Oisha aytdi: Men hayz koʻrdim va Arafa kuni boʻlguncha hayzli boʻlib turdim, men faqat umraga ehrom bogʻlagan edim. Shunda Rasululloh ﷺ menga sochimni yechib, taranib, hajga ehrom bogʻlashni va umrani tark qilishni buyurdilar. U aytdi: Men shuni qildim. Hajimni ado etib boʻlganimda, Rasululloh ﷺ men bilan Abdurahmon ibn Abu Bakrni joʻnatdilar va menga hajga ulgurib, ehromdan chiqmagan oʻsha umram oʻrniga Tanʼimdan umra qilishni buyurdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажи йилида чиқдик. Биздан баъзимиз умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳажга эҳром боғладик, токи Маккага етиб келдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ким умрага эҳром боғлаган бўлса-ю, қурбонлик олиб келмаган бўлса, эҳромдан чиқсин; ким умрага эҳром боғлаб, қурбонлик олиб келган бўлса, қурбонлигини сўйгунча эҳромдан чиқмасин; ким ҳажга эҳром боғлаган бўлса, ҳажини тўла адо этсин», дедилар. Оиша айтди: Мен ҳайз кўрдим ва Арафа куни бўлгунча ҳайзли бўлиб турдим, мен фақат умрага эҳром боғлаган эдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга сочимни ечиб, тараниб, ҳажга эҳром боғлашни ва умрани тарк қилишни буюрдилар. У айтди: Мен шуни қилдим. Ҳажимни адо этиб бўлганимда, Расулуллоҳ ﷺ мен билан Абдураҳмон ибн Абу Бакрни жўнатдилар ва менга ҳажга улгуриб, эҳромдан чиқмаган ўша умрам ўрнига Танъимдан умра қилишни буюрдилар.
وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ أَكُنْ سُقْتُ الْهَدْىَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهْلِلْ بِالْحَجِّ مَعَ عُمْرَتِهِ ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَمِيعًا " . قَالَتْ فَحِضْتُ فَلَمَّا دَخَلَتْ لَيْلَةُ عَرَفَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَهْلَلْتُ بِعُمْرَةٍ فَكَيْفَ أَصْنَعُ بِحَجَّتِي قَالَ " انْقُضِي رَأْسَكِ وَامْتَشِطِي وَأَمْسِكِي عَنِ الْعُمْرَةِ وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ " . قَالَتْ فَلَمَّا قَضَيْتُ حَجَّتِي أَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْدَفَنِي فَأَعْمَرَنِي مِنَ التَّنْعِيمِ مَكَانَ عُمْرَتِي الَّتِي أَمْسَكْتُ عَنْهَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida chiqdik va men umraga ehrom bogʻladim, qurbonlik haydab kelmagan edim. Shunda Nabiy ﷺ: «Kimda qurbonlik boʻlsa, umrasi bilan birga hajga ham ehrom bogʻlasin, soʻng ikkovidan ham toʻla chiqquncha ehromdan chiqmasin», dedilar. U aytdi: Men hayz koʻrdim. Arafa kechasi kirganda: «Yo Rasululloh! Men umraga ehrom bogʻlagan edim, endi hajimni qanday qilay?» dedim. U zot: «Sochingni yech, taran, umradan toʻxta va hajga ehrom bogʻla», dedilar. U aytdi: Men hajimni ado etganimda, u zot Abdurahmon ibn Abu Bakrga buyurdilar, u meni (ulovga) mingashtirib oldi va men toʻxtab qolgan oʻsha umram oʻrniga Tanʼimdan umra qildirdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан Видў ҳажи йилида чиқдик ва мен умрага эҳром боғладим, қурбонлик ҳайдаб келмаган эдим. Шунда Набий ﷺ: «Кимда қурбонлик бўлса, умраси билан бирга ҳажга ҳам эҳром боғласин, сўнг икковидан ҳам тўла чиққунча эҳромдан чиқмасин», дедилар. У айтди: Мен ҳайз кўрдим. Арафа кечаси кирганда: «Ё Расулуллоҳ! Мен умрага эҳром боғлаган эдим, энди ҳажимни қандай қилай?» дедим. У зот: «Сочингни еч, таран, умрадан тўхта ва ҳажга эҳром боғла», дедилар. У айтди: Мен ҳажимни адо этганимда, у зот Абдураҳмон ибн Абу Бакрга буюрдилар, у мени (уловга) мингаштириб олди ва мен тўхтаб қолган ўша умрам ўрнига Танъимдан умра қилдирди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُوَافِينَ لِهِلاَلِ ذِي الْحِجَّةِ مِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجَّةٍ فَكُنْتُ فِيمَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ . وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَقَالَ فِيهِ قَالَ عُرْوَةُ فِي ذَلِكَ إِنَّهُ قَضَى اللَّهُ حَجَّهَا وَعُمْرَتَهَا . قَالَ هِشَامٌ وَلَمْ يَكُنْ فِي ذَلِكَ هَدْىٌ وَلاَ صِيَامٌ وَلاَ صَدَقَةٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Zul-hijja hiloli (chiqishi) arafasida chiqdik. Bizdan baʼzimiz umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz haj va umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz hajga ehrom bogʻladik. Men umraga ehrom bogʻlaganlardan edim. Va u (roviy) hadisni ularning ikkovi hadisiga oʻxshash davom ettirdi hamda unda shunday dedi: Urva bu haqda aytdi: «Alloh uning (Oishaning) hajini va umrasini ado ettirdi». Hishom aytdi: «Bunda na qurbonlik, na roʻza, na sadaqa (lozim) boʻldi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Зул-ҳижжа ҳилоли (чиқиши) арафасида чиқдик. Биздан баъзимиз умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳаж ва умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳажга эҳром боғладик. Мен умрага эҳром боғлаганлардан эдим. Ва у (ровий) ҳадисни уларнинг иккови ҳадисига ўхшаш давом эттирди ҳамда унда шундай деди: Урва бу ҳақда айтди: «Аллоҳ унинг (Оишанинг) ҳажини ва умрасини адо эттирди». Ҳишом айтди: «Бунда на қурбонлик, на рўза, на садақа (лозим) бўлди».
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - أَنَّهَا قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَأَهَلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحَجِّ فَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ فَحَلَّ وَأَمَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ أَوْ جَمَعَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ فَلَمْ يَحِلُّوا حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Vidoʼ haji yilida chiqdik. Bizdan baʼzimiz umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz haj va umraga ehrom bogʻladik, baʼzimiz hajga ehrom bogʻladik. Rasululloh ﷺ esa hajga ehrom bogʻladilar. Umraga ehrom bogʻlaganlar (umrasini ado etib) ehromdan chiqdilar; hajga yoki haj va umraga birga ehrom bogʻlaganlar esa nahr (qurbonlik) kuni boʻlguncha ehromdan chiqmadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Видў ҳажи йилида чиқдик. Биздан баъзимиз умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳаж ва умрага эҳром боғладик, баъзимиз ҳажга эҳром боғладик. Расулуллоҳ ﷺ эса ҳажга эҳром боғладилар. Умрага эҳром боғлаганлар (умрасини адо этиб) эҳромдан чиқдилар; ҳажга ёки ҳаж ва умрага бирга эҳром боғлаганлар эса наҳр (қурбонлик) куни бўлгунча эҳромдан чиқмадилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَمْرٌو النَّاقِدُ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ، عُيَيْنَةَ - قَالَ عَمْرٌو حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نُرَى إِلاَّ الْحَجَّ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِسَرِفَ أَوْ قَرِيبًا مِنْهَا حِضْتُ فَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أَبْكِي فَقَالَ " أَنَفِسْتِ " . يَعْنِي الْحَيْضَةَ . - قَالَتْ - قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " إِنَّ هَذَا شَىْءٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاقْضِي مَا يَقْضِي الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ حَتَّى تَغْتَسِلِي " . قَالَتْ وَضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نِسَائِهِ بِالْبَقَرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Nabiy ﷺ bilan birga, hajdan oʻzgani koʻzlamagan holda chiqdik. Sarifga yoki uning yaqiniga yetganimizda men hayz koʻrdim. Nabiy ﷺ men yigʻlab oʻtirgan holimda oldimga kirdilar va: ‹Hayz koʻrdingmi?› — dedilar (yaʼni hayzni nazarda tutdilar). Men: ‹Ha›, — dedim. (U zot): ‹Albatta bu Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan narsadir. Sen hojilar qiladigan ishlarni qil, faqat gʻusl qilmaguningcha Baytni tavof qilmasang boʻldi›, — dedilar.» (Oisha) dedi: «Rasululloh ﷺ ayollari nomidan qoramol soʻyib qurbonlik qildilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Набий ﷺ билан бирга, ҳаждан ўзгани кўзламаган ҳолда чиқдик. Сарифга ёки унинг яқинига етганимизда мен ҳайз кўрдим. Набий ﷺ мен йиғлаб ўтирган ҳолимда олдимга кирдилар ва: ‹Ҳайз кўрдингми?› — дедилар (яъни ҳайзни назарда тутдилар). Мен: ‹Ҳа›, — дедим. (У зот): ‹Албатта бу Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган нарсадир. Сен ҳожилар қиладиган ишларни қил, фақат ғусл қилмагунингча Байтни тавоф қилмасанг бўлди›, — дедилар.» (Оиша) деди: «Расулуллоҳ ﷺ аёллари номидан қорамол сўйиб қурбонлик қилдилар.»