أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يِسَافٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَظَنَنْتُ أَنَّهُ أَتَى بَعْضَ جَوَارِيهِ فَطَلَبْتُهُ فَإِذَا هُوَ سَاجِدٌ يَقُولُ " رَبِّ اغْفِرْ لِي مَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni topolmay qoldim, u zot ayrim joriyalarining oldiga bordilar deb oʻyladim va u zotni izladim. Shunda u zot sajdada: «Robbim, yashirin qilgan va oshkora qilgan gunohlarimni magʻfirat qil», deb aytayotgan edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим, у зот айрим жорияларининг олдига бордилар деб ўйладим ва у зотни изладим. Шунда у зот саждада: «Роббим, яширин қилган ва ошкора қилган гуноҳларимни мағфират қил», деб айтаётган эдилар.
أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ الْقَاضِي، وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي سُجُودِ الْقُرْآنِ بِاللَّيْلِ " سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ kechasi Qurʼon tilovatidagi sajdada: «Yuzim uni yaratgan, unga surat bergan, oʻz qudrati va kuchi bilan unga eshitish va koʻrishni ochgan Zotga sajda qildi», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ кечаси Қуръон тиловатидаги саждада: «Юзим уни яратган, унга сурат берган, ўз қудрати ва кучи билан унга эшитиш ва кўришни очган Зотга сажда қилди», деб айтар эдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَوَجَدْتُهُ وَهُوَ سَاجِدٌ وَصُدُورُ قَدَمَيْهِ نَحْوَ الْقِبْلَةِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ " أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ وَأَعُوذُ بِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ لاَ أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Bir kechasi Rasululloh ﷺni topolmay qoldim, soʻng ularni sajda holatida, oyoqlari uchi qiblaga qaragan holda topdim. Shunda ularning: ‹Gʻazabingdan roziliging bilan panoh soʻrayman, jazoingdan afvu marhamating bilan panoh soʻrayman, Sendan Senga panoh soʻrayman. Men Senga soʻzlagan hamdu sanolarni sanab tugatolmayman. Sen Oʻzingni maqtaganingdek maqtovlisan›, deb aytayotganlarini eshitdim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим, сўнг уларни сажда ҳолатида, оёқлари учи қиблага қараган ҳолда топдим. Шунда уларнинг: ‹Ғазабингдан розилигинг билан паноҳ сўрайман, жазоингдан афву марҳаматинг билан паноҳ сўрайман, Сендан Сенга паноҳ сўрайман. Мен Сенга сўзлаган ҳамду саноларни санаб тугатолмайман. Сен Ўзингни мақтаганингдек мақтовлисан›, деб айтаётганларини эшитдим».
أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَسَنِ الْمِصِّيصِيُّ الْمِقْسَمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ فَقَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ ذَهَبَ إِلَى بَعْضِ نِسَائِهِ فَتَحَسَّسْتُهُ فَإِذَا هُوَ رَاكِعٌ أَوْ سَاجِدٌ يَقُولُ " سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ " . فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي إِنِّي لَفِي شَأْنٍ وَإِنَّكَ لَفِي آخَرَ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Bir kechasi Rasululloh ﷺni topolmay qoldim va ular ayollaridan birinikiga ketgan boʻlsalar kerak, deb oʻyladim. Ularni izlab paypaslasam, ular rukuda yoki sajdada: ‹Allohim, Seni poklab, Senga hamd aytaman, Sendan boshqa iloh yoʻq›, deb turgan ekanlar. Shunda men: ‹Otam-onam Sizga fido boʻlsin, men bir narsani oʻylabman, Siz esa butunlay boshqa ishda ekansiz›, dedim».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Бир кечаси Расулуллоҳ ﷺни тополмай қолдим ва улар аёлларидан бириникига кетган бўлсалар керак, деб ўйладим. Уларни излаб пайпасласам, улар рукуда ёки саждада: ‹Аллоҳим, Сени поклаб, Сенга ҳамд айтаман, Сендан бошқа илоҳ йўқ›, деб турган эканлар. Шунда мен: ‹Отам-онам Сизга фидо бўлсин, мен бир нарсани ўйлабман, Сиз эса бутунлай бошқа ишда экансиз›, дедим».
أَخْبَرَنَا بُنْدَارٌ، مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ " سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلاَئِكَةِ وَالرُّوحِ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: «Rasululloh ﷺ rukularida va sajdalarida: ‹Farishtalar va Ruhning Robbi boʻlgan pok va muqaddas Zotdir›, deb aytar edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: «Расулуллоҳ ﷺ рукуларида ва саждаларида: ‹Фаришталар ва Руҳнинг Робби бўлган пок ва муқаддас Зотдир›, деб айтар эдилар».
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ الاِلْتِفَاتِ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ " اخْتِلاَسٌ يَخْتَلِسُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الصَّلاَةِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ dan namozda oʻgirilib qarash haqida soʻradim. Shunda ular: «Bu shayton kishining namozidan oʻgirlab oladigan narsadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан намозда ўгирилиб қараш ҳақида сўрадим. Шунда улар: «Бу шайтон кишининг намозидан ўгирлаб оладиган нарсадир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بُرْدُ بْنُ سِنَانَ أَبُو الْعَلاَءِ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتِ اسْتَفْتَحْتُ الْبَابَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي تَطَوُّعًا وَالْبَابُ عَلَى الْقِبْلَةِ فَمَشَى عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ يَسَارِهِ فَفَتَحَ الْبَابَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُصَلاَّهُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nafl namoz oʻqiyotganlarida men eshikni ochishni soʻradim, eshik esa qibla tomonda edi. Shunda u zot oʻngiga yoki chapiga yurib, eshikni ochdilar, soʻng namoz oʻqiyotgan joylariga qaytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нафл намоз ўқиётганларида мен эшикни очишни сўрадим, эшик эса қибла томонда эди. Шунда у зот ўнгига ёки чапига юриб, эшикни очдилар, сўнг намоз ўқиётган жойларига қайтдилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ عَذَابِ الْقَبْرِ فَقَالَ " نَعَمْ عَذَابُ الْقَبْرِ حَقٌّ " . قَالَتْ عَائِشَةُ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي صَلاَةً بَعْدُ إِلاَّ تَعَوَّذَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan qabr azobi haqida soʻradim. U zot: «Ha, qabr azobi haqdir», dedilar. Oisha aytdi: «Shundan keyin Rasululloh ﷺni har qanday namoz oʻqiganlarida, albatta qabr azobidan panoh tilamasdan namoz oʻqiganlarini koʻrmadim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан қабр азоби ҳақида сўрадим. У зот: «Ҳа, қабр азоби ҳақдир», дедилар. Оиша айтди: «Шундан кейин Расулуллоҳ ﷺни ҳар қандай намоз ўқиганларида, албатта қабр азобидан паноҳ тиламасдан намоз ўқиганларини кўрмадим».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ صُدْرَانَ، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا سَلَّمَ قَالَ " اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlarida: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarakta yo zal-jaloli val-ikrom (Ey Alloh, Sen salomsan va salom Sendandir, ulugʻliging barakotli boʻldi, ey ulugʻlik va ehtirom Egasi)», derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табаракта ё зал-жалоли вал-икром (Эй Аллоҳ, Сен саломсан ва салом Сендандир, улуғлигинг баракотли бўлди, эй улуғлик ва эҳтиром Эгаси)», дердилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الصَّاغَانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ، مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، - قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَكَانَ مِنَ الْخَائِفِينَ - عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا جَلَسَ مَجْلِسًا أَوْ صَلَّى تَكَلَّمَ بِكَلِمَاتٍ فَسَأَلَتْهُ عَائِشَةُ عَنِ الْكَلِمَاتِ فَقَالَ " إِنْ تَكَلَّمَ بِخَيْرٍ كَانَ طَابِعًا عَلَيْهِنَّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنْ تَكَلَّمَ بِغَيْرِ ذَلِكَ كَانَ كَفَّارَةً لَهُ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir majlisda oʻtirsalar yoki namoz oʻqisalar, baʼzi kalimalarni aytardilar. Oisha u zotdan bu kalimalar haqida soʻradi. U zot: «Kim yaxshi soʻz aytsa, bu kalimalar unga qiyomat kunigacha muhr boʻladi, agar boshqacha soʻz aytgan boʻlsa, bu kalimalar unga kafforat boʻladi: ‹Subhanakallohumma va bihamdika, astagʻfiruka va atubu ilayk (Ey Alloh, Seni poklab hamd aytaman, Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman)›», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир мажлисда ўтирсалар ёки намоз ўқисалар, баъзи калималарни айтардилар. Оиша у зотдан бу калималар ҳақида сўради. У зот: «Ким яхши сўз айтса, бу калималар унга қиёмат кунигача муҳр бўлади, агар бошқача сўз айтган бўлса, бу калималар унга каффорат бўлади: ‹Субҳанакаллоҳумма ва биҳамдика, астағфирука ва атубу илайк (Эй Аллоҳ, Сени поклаб ҳамд айтаман, Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан)›», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا قُدَامَةُ، عَنْ جَسْرَةَ، قَالَتْ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، - رضى الله عنها - قَالَتْ دَخَلَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الْيَهُودِ فَقَالَتْ إِنَّ عَذَابَ الْقَبْرِ مِنَ الْبَوْلِ . فَقُلْتُ كَذَبْتِ . فَقَالَتْ بَلَى إِنَّا لَنَقْرِضُ مِنْهُ الْجِلْدَ وَالثَّوْبَ . فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الصَّلاَةِ وَقَدِ ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُنَا فَقَالَ " مَا هَذَا " . فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَتْ فَقَالَ " صَدَقَتْ " . فَمَا صَلَّى بَعْدَ يَوْمَئِذٍ صَلاَةً إِلاَّ قَالَ فِي دُبُرِ الصَّلاَةِ " رَبَّ جِبْرِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَإِسْرَافِيلَ أَعِذْنِي مِنْ حَرِّ النَّارِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Mening oldimga yahudiy bir ayol kirib: «Qabr azobi siydik sababidandir», dedi. Men: «Yolgʻon aytding», dedim. U: «Yoʻq, biz undan teri va kiyimni qirqib tashlaymiz», dedi. Shu payt Rasululloh ﷺ namozga chiqdilar, ovozlarimiz koʻtarilib ketgan edi. U zot: «Bu nima?» dedilar. Men u ayol aytgan narsani xabar qildim. U zot: «U rost aytdi», dedilar. Shu kundan soʻng u zot har qanday namozni oʻqisalar, namoz ortidan: «Robba Jibrila va Mikaila va Isrofil, aʼizni min harrin-nari va azabil-qabr (Ey Jibril, Mikoil va Isrofilning Robbi, meni doʻzax issigʻidan va qabr azobidan asra)», derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Менинг олдимга яҳудий бир аёл кириб: «Қабр азоби сийдик сабабидандир», деди. Мен: «Ёлғон айтдинг», дедим. У: «Йўқ, биз ундан тери ва кийимни қирқиб ташлаймиз», деди. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ намозга чиқдилар, овозларимиз кўтарилиб кетган эди. У зот: «Бу нима?» дедилар. Мен у аёл айтган нарсани хабар қилдим. У зот: «У рост айтди», дедилар. Шу кундан сўнг у зот ҳар қандай намозни ўқисалар, намоз ортидан: «Робба Жибрила ва Микаила ва Исрофил, аъизни мин ҳаррин-нари ва азабил-қабр (Эй Жибрил, Микоил ва Исрофилнинг Робби, мени дўзах иссиғидан ва қабр азобидан асра)», дердилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ، أَنَّ مَكْحُولاً، حَدَّثَهُ أَنَّ مَسْرُوقَ بْنَ الأَجْدَعِ حَدَّثَهُ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْرَبُ قَائِمًا وَقَاعِدًا وَيُصَلِّي حَافِيًا وَمُنْتَعِلاً وَيَنْصَرِفُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni tik turib ham, oʻtirib ham suv ichayotganlarini, yalangoyoq ham, kavush kiyib ham namoz oʻqiyotganlarini, hamda namozdan oʻng tomonlariga ham, chap tomonlariga ham burilib chiqib ketayotganlarini koʻrganman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни тик туриб ҳам, ўтириб ҳам сув ичаётганларини, ялангоёқ ҳам, кавуш кийиб ҳам намоз ўқиётганларини, ҳамда намоздан ўнг томонларига ҳам, чап томонларига ҳам бурилиб чиқиб кетаётганларини кўрганман», деди.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ النِّسَاءُ يُصَلِّينَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَجْرَ فَكَانَ إِذَا سَلَّمَ انْصَرَفْنَ مُتَلَفِّعَاتٍ بِمُرُوطِهِنَّ فَلاَ يُعْرَفْنَ مِنَ الْغَلَسِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Ayollar Rasululloh ﷺ bilan bomdod namozini oʻqir edilar. U zot salom berganlarida, ular choyshablariga oʻralgan holda chiqib ketishar, qorongʻulik tufayli tanib boʻlmas edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Аёллар Расулуллоҳ ﷺ билан бомдод намозини ўқир эдилар. У зот салом берганларида, улар чойшабларига ўралган ҳолда чиқиб кетишар, қоронғулик туфайли таниб бўлмас эди», деди.
أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى الصُّوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ زُهَيْرٍ الأَزْدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا اعْتَمَرَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَّةَ حَتَّى إِذَا قَدِمَتْ مَكَّةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي قَصَرْتَ وَأَتْمَمْتُ وَأَفْطَرْتَ وَصُمْتُ . قَالَ " أَحْسَنْتِ يَا عَائِشَةُ " . وَمَا عَابَ عَلَىَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan Madinadan Makkaga umra qildi. Makkaga yetib kelganida: «Yo Rasululloh, otam-onam sizga fido boʻlsin, siz namozni qasr qildingiz, men toʻliq oʻqidim; siz roʻza tutmadingiz, men roʻza tutdim», dedi. U zot: «Barakalla, ey Oisha!» dedilar va meni ayblamadilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан Мадинадан Маккага умра қилди. Маккага етиб келганида: «Ё Расулуллоҳ, отам-онам сизга фидо бўлсин, сиз намозни қаср қилдингиз, мен тўлиқ ўқидим; сиз рўза тутмадингиз, мен рўза тутдим», деди. У зот: «Баракалла, эй Оиша!» дедилар ва мени айбламадилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا يُنَادِي أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعُوا وَاصْطَفُّوا فَصَلَّى بِهِمْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Shunda Nabiy ﷺ jarchiga: «Namozga toʻplaninglar», deb nido qilishni buyurdilar. Bas, odamlar toʻplanib, saf tortishdi. U zot ularga toʻrt sajda bilan ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼli namoz oʻqib berdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Шунда Набий ﷺ жарчига: «Намозга тўпланинглар», деб нидо қилишни буюрдилар. Бас, одамлар тўпланиб, саф тортишди. У зот уларга тўрт сажда билан икки ракаатда тўрт марта рукуъли намоз ўқиб бердилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " . ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ ثُمَّ قَامَ فَخَطَبَ النَّاسَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَعَالَى لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا حَتَّى يُفْرَجَ عَنْكُمْ " . وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ فِي مَقَامِي هَذَا كُلَّ شَىْءٍ وُعِدْتُمْ لَقَدْ رَأَيْتُمُونِي أَرَدْتُ أَنْ آخُذَ قِطْفًا مِنَ الْجَنَّةِ حِينَ رَأَيْتُمُونِي جَعَلْتُ أَتَقَدَّمُ وَلَقَدْ رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ وَرَأَيْتُ فِيهَا ابْنَ لُحَىٍّ وَهُوَ الَّذِي سَيَّبَ السَّوَائِبَ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlarida quyosh tutildi. Shunda u zot turib takbir aytdilar va odamlar ortlaridan saf tortishdi. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukuʼdan qisqaroq boʻlgan uzoq rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Bas, toʻrt sajda bilan toʻrt marta rukuʼni tamomladilar va namozdan chiqishlaridan oldin quyosh ochildi. Soʻng turib, odamlarga xutba qildilar va Allohga loyiq boʻlgan sano bilan Uni maqtadilar-da, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Alloh taoloning oyatlaridan ikkitasidir, ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, ularni koʻrsangiz, sizlardan ochilguncha namoz oʻqinglar», dedilar. Yana Rasululloh ﷺ: «Men shu turgan joyimda sizlarga vaʼda qilingan har bir narsani koʻrdim. Meni jannatdan bir shingil olmoqchi boʻlib oldinga intilganimni koʻrdingiz. Yana jahannamni bir-birini ezib turgan holda koʻrdim, oʻshanda meni orqaga chekinganimni koʻrdingiz. Men unda Ibn Luhayni koʻrdim, u saibalarni erkin qoʻyib yuborgan kishidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётларида қуёш тутилди. Шунда у зот туриб такбир айтдилар ва одамлар ортларидан саф тортишди. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукуъдан қисқароқ бўлган узоқ рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Бас, тўрт сажда билан тўрт марта рукуъни тамомладилар ва намоздан чиқишларидан олдин қуёш очилди. Сўнг туриб, одамларга хутба қилдилар ва Аллоҳга лойиқ бўлган сано билан Уни мақтадилар-да, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ таолонинг оятларидан иккитасидир, улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, уларни кўрсангиз, сизлардан очилгунча намоз ўқинглар», дедилар. Яна Расулуллоҳ ﷺ: «Мен шу турган жойимда сизларга ваъда қилинган ҳар бир нарсани кўрдим. Мени жаннатдан бир шингил олмоқчи бўлиб олдинга интилганимни кўрдингиз. Яна жаҳаннамни бир-бирини эзиб турган ҳолда кўрдим, ўшанда мени орқага чекинганимни кўрдингиз. Мен унда Ибн Луҳайни кўрдим, у саибаларни эркин қўйиб юборган кишидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُو دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ ثُمَّ فَعَلَ ذَلِكَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَكَبِّرُوا وَتَصَدَّقُوا " . ثُمَّ قَالَ " يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ تَزْنِيَ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berdilar. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng yana uzoq qiyomda turdilar, lekin bu birinchi qiyomdan qisqaroq edi, soʻng yana uzoq rukuʼ qildilar, lekin bu birinchi rukuʼdan qisqaroq edi. Soʻng boshlarini koʻtarib sajda qildilar. Keyin ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Soʻng namozdan chiqdilar, quyosh esa yorishib boʻlgan edi. Soʻng odamlarga xutba qildilar, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Buni koʻrsangiz, Alloh azza va jallaga duo qilinglar, takbir aytinglar va sadaqa beringlar», dedilar. Soʻng: «Ey Muhammad ummati! Bandasi yoki choʻrisi zino qilishidan Alloh azza va jalladan koʻra koʻproq gʻayrat qiladigan hech kim yoʻqdir. Ey Muhammad ummati! Allohga qasamki, agar men bilgan narsani bilganingizda, oz kular, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб бердилар. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг яна узоқ қиёмда турдилар, лекин бу биринчи қиёмдан қисқароқ эди, сўнг яна узоқ рукуъ қилдилар, лекин бу биринчи рукуъдан қисқароқ эди. Сўнг бошларини кўтариб сажда қилдилар. Кейин иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Сўнг намоздан чиқдилар, қуёш эса ёришиб бўлган эди. Сўнг одамларга хутба қилдилар, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Буни кўрсангиз, Аллоҳ азза ва жаллага дуо қилинглар, такбир айтинглар ва садақа беринглар», дедилар. Сўнг: «Эй Муҳаммад уммати! Бандаси ёки чўриси зино қилишидан Аллоҳ азза ва жалладан кўра кўпроқ ғайрат қиладиган ҳеч ким йўқдир. Эй Муҳаммад уммати! Аллоҳга қасамки, агар мен билган нарсани билганингизда, оз кулар, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي كُسُوفٍ فِي صُفَّةِ زَمْزَمَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tutilish paytida Zamzam yonidagi soyabon joyda ikki rakaatda toʻrt marta rukuʼ va toʻrt marta sajda qilib namoz oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тутилиш пайтида Замзам ёнидаги соябон жойда икки ракаатда тўрт марта рукуъ ва тўрт марта сажда қилиб намоз ўқидилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ الزُّهْرِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ وَجَهَرَ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ كُلَّمَا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ toʻrt sajdada toʻrt ruku qilib namoz oʻqidilar va unda qiroatni ovoz chiqarib oʻqidilar. Har boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼallohu liman hamidah, Rabbanaa va lakal-hamd», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тўрт саждада тўрт руку қилиб намоз ўқидилар ва унда қироатни овоз чиқариб ўқидилар. Ҳар бошларини кўтарганларида: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббанаа ва лакал-ҳамд», дедилар.
أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنِ الْوَلِيدِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَمِرٍ، أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ عَنْ سُنَّةِ، صَلاَةِ الْكُسُوفِ فَقَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً فَنَادَى أَنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةً فَاجْتَمَعَ النَّاسُ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً مِثْلَ قِيَامِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ وَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ سُجُودًا طَوِيلاً مِثْلَ رُكُوعِهِ أَوْ أَطْوَلَ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ ثُمَّ كَبَّرَ فَقَامَ فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الأُولَى ثُمَّ كَبَّرَ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً هُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً وَهِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةَ الأُولَى فِي الْقِيَامِ الثَّانِي ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ كَبَّرَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ " . ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ أَدْنَى مِنْ سُجُودِهِ الأَوَّلِ ثُمَّ تَشَهَّدَ ثُمَّ سَلَّمَ فَقَامَ فِيهِمْ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَأَيُّهُمَا خُسِفَ بِهِ أَوْ بِأَحَدِهِمَا فَافْزَعُوا إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بِذِكْرِ الصَّلاَةِ " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar, u: «Namoz jamoat boʻlib oʻqiladi», deb nido qildi. Odamlar toʻplandilar, Rasululloh ﷺ ularga namoz oʻqib berdilar. U zot takbir aytdilar, soʻng uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, qiyomlariga oʻxshash yoki undan uzunroq uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng takbir aytib, rukulariga oʻxshash yoki undan uzunroq uzoq sajda qildilar, soʻng takbir aytib boshlarini koʻtardilar, soʻng takbir aytib sajda qildilar, soʻng takbir aytib turdilar va birinchisidan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng ikkinchi qiyomdagi birinchi qiroatdan qisqaroq boʻlgan uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan kamroq boʻlgan uzoq ruku qildilar, soʻng takbir aytib boshlarini koʻtardilar va: «Samiʼallohu liman hamidah», dedilar. Soʻng takbir aytib, birinchi sajdalaridan qisqaroq sajda qildilar, soʻng tashahhud oʻqib, soʻng salom berdilar. Soʻng ular orasida turib, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Balki ular Allohning oyatlaridan ikki oyatdir. Bas, ulardan qaysi biri yoki biri tutilsa, namozni zikr qilish bilan Alloh azza va jallaga panoh tortinglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар, у: «Намоз жамоат бўлиб ўқилади», деб нидо қилди. Одамлар тўпландилар, Расулуллоҳ ﷺ уларга намоз ўқиб бердилар. У зот такбир айтдилар, сўнг узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, қиёмларига ўхшаш ёки ундан узунроқ узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг такбир айтиб, рукуларига ўхшаш ёки ундан узунроқ узоқ сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб бошларини кўтардилар, сўнг такбир айтиб сажда қилдилар, сўнг такбир айтиб турдилар ва биринчисидан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг иккинчи қиёмдаги биринчи қироатдан қисқароқ бўлган узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан камроқ бўлган узоқ руку қилдилар, сўнг такбир айтиб бошларини кўтардилар ва: «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ», дедилар. Сўнг такбир айтиб, биринчи саждаларидан қисқароқ сажда қилдилар, сўнг ташаҳҳуд ўқиб, сўнг салом бердилар. Сўнг улар орасида туриб, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Балки улар Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир. Бас, улардан қайси бири ёки бири тутилса, намозни зикр қилиш билан Аллоҳ азза ва жаллага паноҳ тортинглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ عَمْرَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ مَخْرَجًا فَخُسِفَ بِالشَّمْسِ فَخَرَجْنَا إِلَى الْحُجْرَةِ فَاجْتَمَعَ إِلَيْنَا نِسَاءٌ وَأَقْبَلَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ ضَحْوَةً فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَامَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ دُونَ رُكُوعِهِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ الثَّانِيَةَ فَصَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ إِلاَّ أَنَّ قِيَامَهُ وَرُكُوعَهُ دُونَ الرَّكْعَةِ الأُولَى ثُمَّ سَجَدَ وَتَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَعَدَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ فِيمَا يَقُولُ " إِنَّ النَّاسَ يُفْتَنُونَ فِي قُبُورِهِمْ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ " . مُخْتَصَرٌ .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Nabiy ﷺ tashqariga chiqqan edilar, quyosh tutildi. Biz hujra tomon chiqdik, oldimizga ayollar toʻplandi va Rasululloh ﷺ bizga qarab keldilar, bu esa chosht payti edi. U zot uzoq qiyomda turdilar, soʻng uzoq ruku qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi qiyomdan kamroq turdilar, soʻng rukularidan kamroq ruku qildilar, soʻng sajda qildilar. Soʻng ikkinchi marta turib, xuddi shunday qildilar, faqat qiyomlari va rukulari birinchi rakaatdan kamroq boʻldi. Soʻng sajda qildilar va quyosh ochildi. Namozdan chiqqach, minbarga oʻtirib, oʻz gaplari orasida: «Albatta, odamlar qabrlarida Dajjol fitnasiga oʻxshash fitnaga solinadilar», dedilar. Bu qisqartirilgan rivoyatdir.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Набий ﷺ ташқарига чиққан эдилар, қуёш тутилди. Биз ҳужра томон чиқдик, олдимизга аёллар тўпланди ва Расулуллоҳ ﷺ бизга қараб келдилар, бу эса чошт пайти эди. У зот узоқ қиёмда турдилар, сўнг узоқ руку қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи қиёмдан камроқ турдилар, сўнг рукуларидан камроқ руку қилдилар, сўнг сажда қилдилар. Сўнг иккинчи марта туриб, худди шундай қилдилар, фақат қиёмлари ва рукулари биринчи ракаатдан камроқ бўлди. Сўнг сажда қилдилар ва қуёш очилди. Намоздан чиққач, минбарга ўтириб, ўз гаплари орасида: «Албатта, одамлар қабрларида Дажжол фитнасига ўхшаш фитнага солинадилар», дедилар. Бу қисқартирилган ривоятдир.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَصَلَّى فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ جِدًّا ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ جِدًّا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ فَفَرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ وَقَدْ جُلِّيَ عَنِ الشَّمْسِ فَخَطَبَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ " . وَقَالَ " يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَغْيَرَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ أَمَتُهُ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا " .
Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. U zot turib namoz oʻqidilar va qiyomni juda uzaytirdilar, soʻng ruku qilib, rukuni juda uzaytirdilar, soʻng koʻtarilib, qiyomni juda uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng sajda qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, qiyomni uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng koʻtarilib, qiyomni uzaytirdilar, u birinchi qiyomdan kamroq edi, soʻng ruku qilib, rukuni uzaytirdilar, u birinchi rukudan kamroq edi, soʻng sajda qildilar. Namozlarini tamomlaganlarida quyosh ochilgan edi. Soʻng odamlarga xutba qilib, Allohga hamd aytib, Uni ulugʻladilar, soʻng: «Albatta, quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Bas, buni koʻrsanglar, namoz oʻqinglar, sadaqa qilinglar va Alloh azza va jallani zikr qilinglar», dedilar. Yana: «Ey Muhammad ummati, bandasi yoki chorisi zino qilishida Alloh azza va jalladan koʻra rashkchiroq hech kim yoʻqdir. Ey Muhammad ummati, agar men bilgan narsani bilsangiz edi, kam kulib, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. У зот туриб намоз ўқидилар ва қиёмни жуда узайтирдилар, сўнг руку қилиб, рукуни жуда узайтирдилар, сўнг кўтарилиб, қиёмни жуда узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг сажда қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб, қиёмни узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг кўтарилиб, қиёмни узайтирдилар, у биринчи қиёмдан камроқ эди, сўнг руку қилиб, рукуни узайтирдилар, у биринчи рукудан камроқ эди, сўнг сажда қилдилар. Намозларини тамомлаганларида қуёш очилган эди. Сўнг одамларга хутба қилиб, Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни улуғладилар, сўнг: «Албатта, қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Бас, буни кўрсанглар, намоз ўқинглар, садақа қилинглар ва Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилинглар», дедилар. Яна: «Эй Муҳаммад уммати, бандаси ёки чориси зино қилишида Аллоҳ азза ва жалладан кўра рашкчироқ ҳеч ким йўқдир. Эй Муҳаммад уммати, агар мен билган нарсани билсангиз эди, кам кулиб, кўп йиғлар эдингиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أُمْطِرَ قَالَ " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ صَيِّبًا نَافِعًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yomgʻir yoqqanda: «Allohim, uni foydali yomgʻir qilgin», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёмғир ёққанда: «Аллоҳим, уни фойдали ёмғир қилгин», деб айтар эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا جَارِيَتَانِ تَضْرِبَانِ بِدُفَّيْنِ فَانْتَهَرَهُمَا أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " دَعْهُنَّ فَإِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning oldiga kirdilar, uning yonida ikki choʻri doira chalayotgan edi. Abu Bakr ularni jerkib berdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ularni qoʻyib ber, chunki har bir qavmning hayiti bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига кирдилар, унинг ёнида икки чўри доира чалаётган эди. Абу Бакр уларни жеркиб берди. Шунда Набий ﷺ: «Уларни қўйиб бер, чунки ҳар бир қавмнинг ҳайити бордир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَاءَ السُّودَانُ يَلْعَبُونَ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي يَوْمِ عِيدٍ فَدَعَانِي فَكُنْتُ أَطَّلِعُ إِلَيْهِمْ مِنْ فَوْقِ عَاتِقِهِ فَمَا زِلْتُ أَنْظُرُ إِلَيْهِمْ حَتَّى كُنْتُ أَنَا الَّتِي انْصَرَفْتُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hayit kuni habashlar Nabiy ﷺ ning oldilarida oʻyin koʻrsatib kelishdi. U zot meni chaqirdilar, men ularni u zotning yelkalari uzra tomosha qilar edim. Toki men oʻzim ketguncha ularga qarab turdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳайит куни ҳабашлар Набий ﷺ нинг олдиларида ўйин кўрсатиб келишди. У зот мени чақирдилар, мен уларни у зотнинг елкалари узра томоша қилар эдим. Токи мен ўзим кетгунча уларга қараб турдим.
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْتُرُنِي بِرِدَائِهِ وَأَنَا أَنْظُرُ إِلَى الْحَبَشَةِ يَلْعَبُونَ فِي الْمَسْجِدِ حَتَّى أَكُونَ أَنَا أَسْأَمُ فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْحَرِيصَةِ عَلَى اللَّهْوِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men habashlar masjidda oʻyin koʻrsatayotganini tomosha qilib turganimda, Rasululloh ﷺ meni ridolari bilan toʻsib turganlarini koʻrardim, toki men zerikkunimcha. Bas, oʻyinga ishtiyoqmand yosh qizning holini bir tasavvur qiling.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳабашлар масжидда ўйин кўрсатаётганини томоша қилиб турганимда, Расулуллоҳ ﷺ мени ридолари билан тўсиб турганларини кўрардим, токи мен зериккунимча. Бас, ўйинга иштиёқманд ёш қизнинг ҳолини бир тасаввур қилинг.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَاىَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّ قَلْبِي مِنَ الْخَطَايَا كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohumma, xatolarimni qor va doʻl suvi bilan yuvgin, oq kiyimni kirdan tozalaganingdek, qalbimni ham xatolardan tozalagin», deb aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳумма, хатоларимни қор ва дўл суви билан ювгин, оқ кийимни кирдан тозалаганингдек, қалбимни ҳам хатолардан тозалагин», деб айтар эдилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ كُنْتُ أَتَعَرَّقُ الْعَرْقَ فَيَضَعُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاهُ حَيْثُ وَضَعْتُهُ وَأَنَا حَائِضٌ وَكُنْتُ أَشْرَبُ مِنَ الإِنَاءِ فَيَضَعُ فَاهُ حَيْثُ وَضَعْتُ وَأَنَا حَائِضٌ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men hayzli boʻlgan holimda suyakdan goʻsht kemirar edim, Rasululloh ﷺ esa ogʻzini men ogʻiz qoʻygan joyga qoʻyar edilar. Yana men hayzli boʻlgan holimda idishdan suv ichardim, u zot esa ogʻizlarini men ogʻiz qoʻygan joyga qoʻyar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен ҳайзли бўлган ҳолимда суякдан гўшт кемирар эдим, Расулуллоҳ ﷺ эса оғзини мен оғиз қўйган жойга қўяр эдилар. Яна мен ҳайзли бўлган ҳолимда идишдан сув ичардим, у зот эса оғизларини мен оғиз қўйган жойга қўяр эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَغْتَسِلُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الإِنَاءِ الْوَاحِدِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilar edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилар эди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، - يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ - عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَوَضَّأُ بِمُدٍّ وَيَغْتَسِلُ بِنَحْوِ الصَّاعِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir mudd suv bilan taharat qilar va bir soʻga yaqin suv bilan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир мудд сув билан таҳарат қилар ва бир сўга яқин сув билан ғусл қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أُمِّهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ وَيَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir mudd suv bilan taharat qilar va bir soʻ suv bilan gʻusl qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир мудд сув билан таҳарат қилар ва бир сў сув билан ғусл қилар эдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي الْمَسْجِدِ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَصَلَّى بِصَلاَتِهِ نَاسٌ ثُمَّ صَلَّى مِنَ الْقَابِلَةِ وَكَثُرَ النَّاسُ ثُمَّ اجْتَمَعُوا مِنَ اللَّيْلَةِ الثَّالِثَةِ أَوِ الرَّابِعَةِ فَلَمْ يَخْرُجْ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ " قَدْ رَأَيْتُ الَّذِي صَنَعْتُمْ فَلَمْ يَمْنَعْنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ إِلاَّ أَنِّي خَشِيتُ أَنْ يُفْرَضَ عَلَيْكُمْ " . وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kechasi masjidda namoz oʻqidilar, u zotning namoziga bir necha kishi ergashib oʻqidi. Soʻng keyingi kechasi ham oʻqidilar, odamlar koʻpaydi. Soʻng uchinchi yoki toʻrtinchi kechasi ular toʻplandilar, ammo Rasululloh ﷺ ularning oldiga chiqmadilar. Tong otganda: «Sizlarning qilgan ishingizni koʻrdim. Meni sizlarning oldingizga chiqishimdan faqat sizlarga farz qilinib qoʻyilishidan qoʻrqqanim toʻsdi», dedilar. Bu Ramazonda edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кечаси масжидда намоз ўқидилар, у зотнинг намозига бир неча киши эргашиб ўқиди. Сўнг кейинги кечаси ҳам ўқидилар, одамлар кўпайди. Сўнг учинчи ёки тўртинчи кечаси улар тўпландилар, аммо Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига чиқмадилар. Тонг отганда: «Сизларнинг қилган ишингизни кўрдим. Мени сизларнинг олдингизга чиқишимдан фақат сизларга фарз қилиниб қўйилишидан қўрққаним тўсди», дедилар. Бу Рамазонда эди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، - رضى الله عنها - قَالَتْ لاَ أَعْلَمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَرَأَ الْقُرْآنَ كُلَّهُ فِي لَيْلَةٍ وَلاَ قَامَ لَيْلَةً حَتَّى الصَّبَاحِ وَلاَ صَامَ شَهْرًا كَامِلاً قَطُّ غَيْرَ رَمَضَانَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ butun Qurʼonni bir kechada tilovat qilganlarini ham, bir kechani tongga qadar (ibodatda) tik turib oʻtkazganlarini ham, Ramazondan boshqa bir oyni toʻliq roʻza tutganlarini ham bilmayman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ бутун Қуръонни бир кечада тиловат қилганларини ҳам, бир кечани тонгга қадар (ибодатда) тик туриб ўтказганларини ҳам, Рамазондан бошқа бир ойни тўлиқ рўза тутганларини ҳам билмайман», деди.
أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ فَقَالَ " مَنْ هَذِهِ " . قَالَتْ فُلاَنَةُ لاَ تَنَامُ . فَذَكَرَتْ مِنْ صَلاَتِهَا فَقَالَ " مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لاَ يَمَلُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ حَتَّى تَمَلُّوا وَلَكِنَّ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَا دَاوَمَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning huzuriga kirdilar, oldida bir ayol bor edi. «Bu kim?» deb soʻradilar. U: «Falon ayol, u uxlamaydi», dedi va uning koʻp namoz oʻqishini aytdi. Shunda: «Bas qiling! Toqatingiz yetadigan amalni bajaringiz. Ollohga qasamki, siz zerikmaguningizcha Olloh azza va jalla (savob berishdan) zerikmaydi. Unga eng suyukli din — sohibi doimiy bajaradigan amaldir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, олдида бир аёл бор эди. «Бу ким?» деб сўрадилар. У: «Фалон аёл, у ухламайди», деди ва унинг кўп намоз ўқишини айтди. Шунда: «Бас қилинг! Тоқатингиз етадиган амални бажарингиз. Оллоҳга қасамки, сиз зерикмагунингизча Оллоҳ азза ва жалла (савоб беришдан) зерикмайди. Унга энг суюкли дин — соҳиби доимий бажарадиган амалдир», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ بُدَيْلٍ، وَأَيُّوبَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي لَيْلاً طَوِيلاً فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا رَكَعَ قَائِمًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا رَكَعَ قَاعِدًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi uzoq namoz oʻqir edilar. Agar tik turib oʻqisalar, tik turib rukuʼ qilardilar, agar oʻtirib oʻqisalar, oʻtirib rukuʼ qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси узоқ намоз ўқир эдилар. Агар тик туриб ўқисалар, тик туриб рукуъ қилардилар, агар ўтириб ўқисалар, ўтириб рукуъ қилардилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، وَأَبُو النَّضْرِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي وَهُوَ جَالِسٌ فَيَقْرَأُ وَهُوَ جَالِسٌ فَإِذَا بَقِيَ مِنْ قِرَاءَتِهِ قَدْرُ مَا يَكُونُ ثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ وَهُوَ قَائِمٌ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ يَفْعَلُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻtirgan holda namoz oʻqir, oʻtirib qiroat qilardilar. Qiroatlaridan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda tik turib, tik turgan holda qiroat qilar, soʻng rukuʼ qilardilar, soʻng sajda qilardilar. Keyin ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qilardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўтирган ҳолда намоз ўқир, ўтириб қироат қилардилар. Қироатларидан ўттиз ёки қирқ оят қолганда тик туриб, тик турган ҳолда қироат қилар, сўнг рукуъ қилардилар, сўнг сажда қилардилар. Кейин иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилардилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى جَالِسًا حَتَّى دَخَلَ فِي السِّنِّ فَكَانَ يُصَلِّي وَهُوَ جَالِسٌ يَقْرَأُ فَإِذَا غَبَرَ مِنَ السُّورَةِ ثَلاَثُونَ أَوْ أَرْبَعُونَ آيَةً قَامَ فَقَرَأَ بِهَا ثُمَّ رَكَعَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni yoshlari ulgʻayib qolgunlaricha oʻtirib namoz oʻqiganlarini koʻrmadim. Soʻng u zot oʻtirgan holda namoz oʻqir, qiroat qilardilar, suradan oʻttiz yoki qirq oyat qolganda tik turib, uni qiroat qilar, soʻng rukuʼ qilardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ёшлари улғайиб қолгунларича ўтириб намоз ўқиганларини кўрмадим. Сўнг у зот ўтирган ҳолда намоз ўқир, қироат қилардилар, сурадан ўттиз ёки қирқ оят қолганда тик туриб, уни қироат қилар, сўнг рукуъ қилардилар», деди.
أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي هِشَامٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ إِنْسَانٌ أَرْبَعِينَ آيَةً .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan holda qiroat qilar, rukuʼ qilmoqchi boʻlganlarida esa kishi qirq oyat qiroat qiladigan miqdorda tik turardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган ҳолда қироат қилар, рукуъ қилмоқчи бўлганларида эса киши қирқ оят қироат қиладиган миқдорда тик турардилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ حَدِيثِ أَبِي عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَمْتَنِعُ مِنْ وَجْهِي وَهُوَ صَائِمٌ وَمَا مَاتَ حَتَّى كَانَ أَكْثَرُ صَلاَتِهِ قَاعِدًا ثُمَّ ذَكَرَتْ كَلِمَةً مَعْنَاهَا إِلاَّ الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ مَا دَامَ عَلَيْهِ الإِنْسَانُ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا . خَالَفَهُ يُونُسُ رَوَاهُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ roʻzador boʻlsalar ham yuzimdan (oʻpishdan) tiyilmasdilar. U zot vafot etmaslaridan avval namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqirdilar» — soʻng u farz namozlaridan boshqasini nazarda tutgan bir soʻzni aytdi — «Ularga eng suyukli amal — inson ozgina boʻlsa-da doimiy bajaradigan amal edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ рўзадор бўлсалар ҳам юзимдан (ўпишдан) тийилмасдилар. У зот вафот этмасларидан аввал намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқирдилар» — сўнг у фарз намозларидан бошқасини назарда тутган бир сўзни айтди — «Уларга энг суюкли амал — инсон озгина бўлса-да доимий бажарадиган амал эди», деди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ حَفْصٍ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مُتَرَبِّعًا . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ غَيْرَ أَبِي دَاوُدَ وَهُوَ ثِقَةٌ وَلاَ أَحْسِبُ هَذَا الْحَدِيثَ إِلاَّ خَطَأً وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni chordana qurib oʻtirgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни чордана қуриб ўтирган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим».