حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ،
ح وَحَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ،
قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنِّي لأَعْلَمُ إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً وَإِذَا
كُنْتِ عَلَىَّ غَضْبَى " . قَالَتْ فَقُلْتُ وَمِنْ أَيْنَ تَعْرِفُ ذَلِكَ قَالَ " أَمَّا إِذَا كُنْتِ عَنِّي رَاضِيَةً
فَإِنَّكِ تَقُولِينَ لاَ وَرَبِّ مُحَمَّدٍ وَإِذَا كُنْتِ غَضْبَى قُلْتِ لاَ وَرَبِّ إِبْرَاهِيمَ " . قَالَتْ قُلْتُ أَجَلْ
وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَهْجُرُ إِلاَّ اسْمَكَ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Men sen mendan rozi boʻlganingni ham, menga gʻazablanganingni ham bilaman», dedilar. Men: «Buni qayerdan bilasiz?» dedim. U zot: «Sen mendan rozi boʻlganingda ‹Yoʻq, Muhammadning Robbiga qasam› deysan; gʻazablanganingda esa ‹Yoʻq, Ibrohimning Robbiga qasam› deysan», dedilar. Men: «Ha, Allohga qasam, yo Rasululloh! Faqat ismingiznigina tark etaman (boshqa hech nimani emas)», dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мен сен мендан рози бўлганингни ҳам, менга ғазабланганингни ҳам биламан», дедилар. Мен: «Буни қаердан биласиз?» дедим. У зот: «Сен мендан рози бўлганингда ‹Йўқ, Муҳаммаднинг Роббига қасам› дейсан; ғазабланганингда эса ‹Йўқ, Иброҳимнинг Роббига қасам› дейсан», дедилар. Мен: «Ҳа, Аллоҳга қасам, ё Расулуллоҳ! Фақат исмингизнигина тарк этаман (бошқа ҳеч нимани эмас)», дедим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ
أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا كَانَتْ تَلْعَبُ بِالْبَنَاتِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ
وَكَانَتْ تَأْتِينِي صَوَاحِبِي فَكُنَّ يَنْقَمِعْنَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسَرِّبُهُنَّ إِلَىَّ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning huzurida qoʻgʻirchoqlar bilan oʻynar edi. (Oisha) dedi: Oldimga oʻyindosh qizlarim kelishar va Rasululloh ﷺ dan (uyalib) yashirinishardi. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ esa ularni mening oldimga (yashirincha) yuborar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурида қўғирчоқлар билан ўйнар эди. (Оиша) деди: Олдимга ўйиндош қизларим келишар ва Расулуллоҳ ﷺ дан (уялиб) яширинишарди. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ эса уларни менинг олдимга (яширинча) юборар эдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّاسَ، كَانُوا
يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ يَبْتَغُونَ بِذَلِكَ مَرْضَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Odamlar (Rasulullohga) hadyalarini yuborishni Oishaning navbat kuniga toʻgʻrilashga harakat qilishardi, shu bilan Rasululloh ﷺ ning roziligini istashardi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Одамлар (Расулуллоҳга) ҳадяларини юборишни Оишанинг навбат кунига тўғрилашга ҳаракат қилишарди, шу билан Расулуллоҳ ﷺ нинг розилигини исташарди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِي عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ،
عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيَتَفَقَّدُ يَقُولُ " أَيْنَ
أَنَا الْيَوْمَ أَيْنَ أَنَا غَدًا " . اسْتِبْطَاءً لِيَوْمِ عَائِشَةَ . قَالَتْ فَلَمَّا كَانَ يَوْمِي قَبَضَهُ اللَّهُ بَيْنَ
سَحْرِي وَنَحْرِي .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Oishaning navbat kunini sekin kelayotgan deb hisoblab, (navbatni) soʻrab-surishtirib: «Bugun men qaerdaman? Ertaga men qaerdaman?» derdilar. (Oisha) dedi: Mening kunim kelganda, Alloh u zotni mening koʻksim bilan boʻynim orasida (jonini) oldi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг навбат кунини секин келаётган деб ҳисоблаб, (навбатни) сўраб-суриштириб: «Бугун мен қаэрдаман? Эртага мен қаэрдаман?» дердилар. (Оиша) деди: Менинг куним келганда, Аллоҳ у зотни менинг кўксим билан бўйним орасида (жонини) олди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ،
عَنْ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا، سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم يَقُولُ قَبْلَ أَنْ يَمُوتَ وَهُوَ مُسْنِدٌ إِلَى صَدْرِهَا وَأَصْغَتْ إِلَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ "
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning vafotlaridan oldin, u zot uning koʻksiga suyangan va u (Oisha) u zotga quloq solib turgan holda, u zotning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Allohumma, magʻfirat qil, menga rahm qil va meni eng oliy doʻstlarga qoʻshgin».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг вафотларидан олдин, у зот унинг кўксига суянган ва у (Оиша) у зотга қулоқ солиб турган ҳолда, у зотнинг шундай деяётганларини эшитган: «Аллоҳумма, мағфират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий дўстларга қўшгин».
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ الْمُثَنَّى - قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ،
بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنْتُ أَسْمَعُ أَنَّهُ
لَنْ يَمُوتَ نَبِيٌّ حَتَّى يُخَيَّرَ بَيْنَ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ - قَالَتْ - فَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه
وسلم فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ وَأَخَذَتْهُ بُحَّةٌ يَقُولُ { مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ
وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا} قَالَتْ فَظَنَنْتُهُ خُيِّرَ حِينَئِذٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Hech bir nabiy oʻlmaydi, toki unga dunyo bilan oxirat orasidan (birini) tanlash ixtiyori berilmaguncha», deb (aytilayotganini) eshitardim. (Oisha) dedi: Vafot etgan kasalliklarida Nabiy ﷺ ni ovozlari boʻgʻiq holda shunday deyayotganlarini eshitdim: {Alloh inʼom etgan zotlar — nabiylar, siddiqlar, shahidlar va solihlar bilan birga (boʻlur). Ular qanday yaxshi hamrohdir!} (Niso 69). (Oisha) dedi: Shunda men u zotga oʻsha vaqtda (ixtiyor) tanlash berildi, deb gumon qildim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Ҳеч бир набий ўлмайди, токи унга дунё билан охират орасидан (бирини) танлаш ихтиёри берилмагунча», деб (айтилаётганини) эшитардим. (Оиша) деди: Вафот этган касалликларида Набий ﷺ ни овозлари бўғиқ ҳолда шундай деяётганларини эшитдим: {Аллоҳ инъом этган зотлар — набийлар, сиддиқлар, шаҳидлар ва солиҳлар билан бирга (бўлур). Улар қандай яхши ҳамроҳдир!} (Нисо 69). (Оиша) деди: Шунда мен у зотга ўша вақтда (ихтиёр) танлаш берилди, деб гумон қилдим.
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي
عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، فِي رِجَالٍ
مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم يَقُولُ وَهُوَ صَحِيحٌ " إِنَّهُ لَمْ يُقْبَضْ نَبِيٌّ قَطُّ حَتَّى يَرَى مَقْعَدَهُ فِي الْجَنَّةِ
ثُمَّ يُخَيَّرُ " . قَالَتْ عَائِشَةُ فَلَمَّا نَزَلَ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَأْسُهُ عَلَى فَخِذِي
غُشِيَ عَلَيْهِ سَاعَةً ثُمَّ أَفَاقَ فَأَشْخَصَ بَصَرَهُ إِلَى السَّقْفِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى
" . قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِذًا لاَ يَخْتَارُنَا . قَالَتْ عَائِشَةُ وَعَرَفْتُ الْحَدِيثَ الَّذِي كَانَ يُحَدِّثُنَا
بِهِ وَهُوَ صَحِيحٌ فِي قَوْلِهِ " إِنَّهُ لَمْ يُقْبَضْ نَبِيٌّ قَطُّ حَتَّى يَرَى مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ ثُمَّ يُخَيَّرُ
" . قَالَتْ عَائِشَةُ فَكَانَتْ تِلْكَ آخِرُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ
" اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sogʻ-salomat ekanida: «Hech bir Paygʻambarning joni, jannatdagi joyini koʻrmaguncha va soʻng ixtiyor berilmaguncha olinmaydi», — der edilar. Oisha dedi: Rasululloh ﷺ ga (vafot) yaqinlashganda, boshlari mening sonim ustida edi. Bir lahza behush boʻldilar, soʻng oʻzlariga kelib, koʻzlarini shiftga tikdilar va: «Allohim! (Meni) eng oliy hamrohlik(ka qoʻsh)», — dedilar. Oisha dedi: Men: «Demak, U bizni ixtiyor qilmas ekan», — dedim. Oisha dedi: U zot sogʻ ekanlarida bizga aytib bergan hadisni — «Hech bir Paygʻambarning joni, jannatdagi joyini koʻrmaguncha va soʻng ixtiyor berilmaguncha olinmaydi» degan soʻzlarini — endi anglab yetdim. Oisha dedi: Rasululloh ﷺ ning oxirgi aytgan soʻzlari «Allohim! Eng oliy hamrohlik(ka qoʻsh)» degan soʻzlari boʻldi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ соғ-саломат эканида: «Ҳеч бир Пайғамбарнинг жони, жаннатдаги жойини кўрмагунча ва сўнг ихтиёр берилмагунча олинмайди», — дер эдилар. Оиша деди: Расулуллоҳ ﷺ га (вафот) яқинлашганда, бошлари менинг соним устида эди. Бир лаҳза беҳуш бўлдилар, сўнг ўзларига келиб, кўзларини шифтга тикдилар ва: «Аллоҳим! (Мени) энг олий ҳамроҳлик(ка қўш)», — дедилар. Оиша деди: Мен: «Демак, У бизни ихтиёр қилмас экан», — дедим. Оиша деди: У зот соғ эканларида бизга айтиб берган ҳадисни — «Ҳеч бир Пайғамбарнинг жони, жаннатдаги жойини кўрмагунча ва сўнг ихтиёр берилмагунча олинмайди» деган сўзларини — энди англаб етдим. Оиша деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг охирги айтган сўзлари «Аллоҳим! Энг олий ҳамроҳлик(ка қўш)» деган сўзлари бўлди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، كِلاَهُمَا عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ،
قَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ،
بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ أَقْرَعَ بَيْنَ نِسَائِهِ
فَطَارَتِ الْقُرْعَةُ عَلَى عَائِشَةَ وَحَفْصَةَ فَخَرَجَتَا مَعَهُ جَمِيعًا وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم إِذَا كَانَ بِاللَّيْلِ سَارَ مَعَ عَائِشَةَ يَتَحَدَّثُ مَعَهَا فَقَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ أَلاَ تَرْكَبِينَ اللَّيْلَةَ
بَعِيرِي وَأَرْكَبُ بَعِيرَكِ فَتَنْظُرِينَ وَأَنْظُرُ قَالَتْ بَلَى . فَرَكِبَتْ عَائِشَةُ عَلَى بَعِيرِ حَفْصَةَ وَرَكِبَتْ
حَفْصَةُ عَلَى بَعِيرِ عَائِشَةَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى جَمَلِ عَائِشَةَ وَعَلَيْهِ
حَفْصَةُ فَسَلَّمَ ثُمَّ صَارَ مَعَهَا حَتَّى نَزَلُوا فَافْتَقَدَتْهُ عَائِشَةُ فَغَارَتْ فَلَمَّا نَزَلُوا جَعَلَتْ تَجْعَلُ
رِجْلَهَا بَيْنَ الإِذْخِرِ وَتَقُولُ يَا رَبِّ سَلِّطْ عَلَىَّ عَقْرَبًا أَوْ حَيَّةً تَلْدَغُنِي رَسُولُكَ وَلاَ أَسْتَطِيعُ
أَنْ أَقُولَ لَهُ شَيْئًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (safarga) chiqmoqchi boʻlganlarida, ayollari oʻrtasida qurʼa tashlar edilar. Bir safar qurʼa Oisha bilan Hafsaga chiqdi va ikkovlari U zot bilan birga (safarga) chiqdilar. Rasululloh ﷺ tun boʻlganda Oisha bilan birga yurib, u bilan suhbatlashar edilar. Hafsa Oishaga: «Bugun tunda sen mening tuyamga, men sening tuyangga minsam-chi? Sen (boshqa narsani) koʻrasan, men (boshqa narsani) koʻraman», — dedi. (Oisha): «Mayli», — dedi. Shunday qilib Oisha Hafsaning tuyasiga, Hafsa Oishaning tuyasiga mindi. Rasululloh ﷺ Oishaning tuyasi oldiga keldilar — uning ustida Hafsa bor edi. U zot salom berdilar, soʻng (tushadigan joyga) tushgunlaricha u bilan birga yurdilar. Oisha esa U zotni (yoʻqotib) sogʻindi va rashk qildi. Ular tushganlarida, Oisha oyogʻini izxir oʻti orasiga solib: «Yo Robbim! Menga chayon yo ilonni hukmron qilgin, u meni chaqsin! Sening Rasulingdir, men Unga biror narsa deya olmayman», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (сафарга) чиқмоқчи бўлганларида, аёллари ўртасида қуръа ташлар эдилар. Бир сафар қуръа Оиша билан Ҳафсага чиқди ва икковлари У зот билан бирга (сафарга) чиқдилар. Расулуллоҳ ﷺ тун бўлганда Оиша билан бирга юриб, у билан суҳбатлашар эдилар. Ҳафса Оишага: «Бугун тунда сен менинг туямга, мен сенинг туянгга минсам-чи? Сен (бошқа нарсани) кўрасан, мен (бошқа нарсани) кўраман», — деди. (Оиша): «Майли», — деди. Шундай қилиб Оиша Ҳафсанинг туясига, Ҳафса Оишанинг туясига минди. Расулуллоҳ ﷺ Оишанинг туяси олдига келдилар — унинг устида Ҳафса бор эди. У зот салом бердилар, сўнг (тушадиган жойга) тушгунларича у билан бирга юрдилар. Оиша эса У зотни (йўқотиб) соғинди ва рашк қилди. Улар тушганларида, Оиша оёғини изхир ўти орасига солиб: «Ё Роббим! Менга чаён ё илонни ҳукмрон қилгин, у мени чақсин! Сенинг Расулингдир, мен Унга бирор нарса дея олмайман», — деди.
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ،
عَنْ زَكَرِيَّاءَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا حَدَّثَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه
وسلم قَالَ لَهَا " إِنَّ جِبْرِيلَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ " . قَالَتْ فَقُلْتُ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ
.
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ unga: «Jibril senga salom yoʻllayapti», — dedilar. (Oisha) dedi: Men: «Unga ham Allohning salomi va rahmati boʻlsin», — dedim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ унга: «Жибрил сенга салом йўллаяпти», — дедилар. (Оиша) деди: Мен: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи ва раҳмати бўлсин», — дедим.
حَدَّثَنَاهُ إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الْمُلاَئِيُّ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ
سَمِعْتُ عَامِرًا، يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا . بِمِثْلِ حَدِيثِهِمَا .
Oisha (roziyallohu anho)dan boshqa isnod bilan shunga oʻxshashi rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga (shunday) dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан бошқа иснод билан шунга ўхшаши ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга (шундай) дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ، أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ
الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا عَائِشُ هَذَا جِبْرِيلُ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ
" . قَالَتْ فَقُلْتُ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ . قَالَتْ وَهُوَ يَرَى مَا لاَ أَرَى .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yo Oish! Mana bu Jibril senga salom yoʻllayapti», — dedilar. (Oisha) dedi: Men: «Unga ham Allohning salomi va rahmati boʻlsin», — dedim. (Oisha) dedi: U zot men koʻrmagan narsani koʻrar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиш! Мана бу Жибрил сенга салом йўллаяпти», — дедилар. (Оиша) деди: Мен: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи ва раҳмати бўлсин», — дедим. (Оиша) деди: У зот мен кўрмаган нарсани кўрар эдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، وَأَحْمَدُ بْنُ جَنَابٍ، كِلاَهُمَا عَنْ عِيسَى، - وَاللَّفْظُ
لاِبْنِ حُجْرٍ - حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَخِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ،
عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ جَلَسَ إِحْدَى عَشْرَةَ امْرَأَةً فَتَعَاهَدْنَ وَتَعَاقَدْنَ أَنْ لاَ
يَكْتُمْنَ مِنْ أَخْبَارِ أَزْوَاجِهِنَّ شَيْئًا قَالَتِ الأُولَى زَوْجِي لَحْمُ جَمَلٍ غَثٌّ عَلَى رَأْسِ جَبَلٍ وَعْرٍ
لاَ سَهْلٌ فَيُرْتَقَى وَلاَ سَمِينٌ فَيُنْتَقَلَ . قَالَتِ الثَّانِيَةُ زَوْجِي لاَ أَبُثُّ خَبَرَهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ لاَ
أَذَرَهُ إِنْ أَذْكُرْهُ أَذْكُرْ عُجَرَهُ وَبُجَرَهُ . قَالَتِ الثَّالِثَةُ زَوْجِي الْعَشَنَّقُ إِنْ أَنْطِقْ أُطَلَّقْ وَإِنْ
أَسْكُتْ أُعَلَّقْ . قَالَتِ الرَّابِعَةُ زَوْجِي كَلَيْلِ تِهَامَةَ لاَ حَرٌّ وَلاَ قُرٌّ وَلاَ مَخَافَةَ وَلاَ سَآمَةَ .
قَالَتِ الْخَامِسَةُ زَوْجِي إِنْ دَخَلَ فَهِدَ وَإِنْ خَرَجَ أَسِدَ وَلاَ يَسْأَلُ عَمَّا عَهِدَ . قَالَتِ السَّادِسَةُ
زَوْجِي إِنْ أَكَلَ لَفَّ وَإِنْ شَرِبَ اشْتَفَّ وَإِنِ اضْطَجَعَ الْتَفَّ وَلاَ يُولِجُ الْكَفَّ لِيَعْلَمَ الْبَثَّ . قَالَتِ
السَّابِعَةُ زَوْجِي غَيَايَاءُ أَوْ عَيَايَاءُ طَبَاقَاءُ كُلُّ دَاءٍ لَهُ دَاءٌ شَجَّكِ أَوْ فَلَّكِ أَوْ جَمَعَ كُلاًّ
لَكِ . قَالَتِ الثَّامِنَةُ زَوْجِي الرِّيحُ رِيحُ زَرْنَبٍ وَالْمَسُّ مَسُّ أَرْنَبٍ . قَالَتِ التَّاسِعَةُ زَوْجِي
رَفِيعُ الْعِمَادِ طَوِيلُ النِّجَادِ عَظِيمُ الرَّمَادِ قَرِيبُ الْبَيْتِ مِنَ النَّادِي . قَالَتِ الْعَاشِرَةُ زَوْجِي
مَالِكٌ وَمَا مَالِكٌ مَالِكٌ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكِ لَهُ إِبِلٌ كَثِيرَاتُ الْمَبَارِكِ قَلِيلاَتُ الْمَسَارِحِ إِذَا سَمِعْنَ
صَوْتَ الْمِزْهَرِ أَيْقَنَّ أَنَّهُنَّ هَوَالِكُ . قَالَتِ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ زَوْجِي أَبُو زَرْعٍ فَمَا أَبُو زَرْعٍ
أَنَاسَ مِنْ حُلِيٍّ أُذُنَىَّ وَمَلأَ مِنْ شَحْمٍ عَضُدَىَّ وَبَجَّحَنِي فَبَجِحَتْ إِلَىَّ نَفْسِي وَجَدَنِي فِي أَهْلِ
غُنَيْمَةٍ بِشَقٍّ فَجَعَلَنِي فِي أَهْلِ صَهِيلٍ وَأَطِيطٍ وَدَائِسٍ وَمُنَقٍّ فَعِنْدَهُ أَقُولُ فَلاَ أُقَبَّحُ وَأَرْقُدُ
فَأَتَصَبَّحُ وَأَشْرَبُ فَأَتَقَنَّحُ . أُمُّ أَبِي زَرْعٍ فَمَا أُمُّ أَبِي زَرْعٍ عُكُومُهَا رَدَاحٌ وَبَيْتُهَا فَسَاحٌ
. ابْنُ أَبِي زَرْعٍ فَمَا ابْنُ أَبِي زَرْعٍ مَضْجِعُهُ كَمَسَلِّ شَطْبَةٍ وَيُشْبِعُهُ ذِرَاعُ الْجَفْرَةِ . بِنْتُ أَبِي
زَرْعٍ فَمَا بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ طَوْعُ أَبِيهَا وَطَوْعُ أُمِّهَا وَمِلْءُ كِسَائِهَا وَغَيْظُ جَارَتِهَا . جَارِيَةُ
أَبِي زَرْعٍ فَمَا جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ لاَ تَبُثُّ حَدِيثَنَا تَبْثِيثًا وَلاَ تُنَقِّثُ مِيرَتَنَا تَنْقِيثًا وَلاَ تَمْلأُ بَيْتَنَا
تَعْشِيشًا . قَالَتْ خَرَجَ أَبُو زَرْعٍ وَالأَوْطَابُ تُمْخَضُ فَلَقِيَ امْرَأَةً مَعَهَا وَلَدَانِ لَهَا كَالْفَهْدَيْنِ
يَلْعَبَانِ مِنْ تَحْتِ خَصْرِهَا بِرُمَّانَتَيْنِ فَطَلَّقَنِي وَنَكَحَهَا فَنَكَحْتُ بَعْدَهُ رَجُلاً سَرِيًّا رَكِبَ شَرِيًّا
وَأَخَذَ خَطِّيًّا وَأَرَاحَ عَلَىَّ نَعَمًا ثَرِيًّا وَأَعْطَانِي مِنْ كُلِّ رَائِحَةٍ زَوْجًا . قَالَ كُلِي أُمَّ زَرْعٍ
وَمِيرِي أَهْلَكِ فَلَوْ جَمَعْتُ كُلَّ شَىْءٍ أَعْطَانِي مَا بَلَغَ أَصْغَرَ آنِيَةِ أَبِي زَرْعٍ . قَالَتْ عَائِشَةُ
قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُنْتُ لَكِ كَأَبِي زَرْعٍ لأُمِّ زَرْعٍ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oʻn bir ayol oʻtirib, erlarining xabarlaridan hech narsani yashirmaslikka oʻzaro ahdlashib, vaʼda berishdi. Birinchisi dedi: Mening erim — qiyalashib chiqib boʻlmaydigan togʻ choʻqqisidagi oriq tuyaning goʻshtiday: na osongina chiqib boʻladi, na semizki, koʻtarib ketilsa. Ikkinchisi dedi: Mening erim — uning xabarini yoyolmayman, agar aytsam, uni butunlay qoldira olmaslikdan qoʻrqaman; (aytsam) uning ochiq va yashirin ayblarini aytib qoʻyaman. Uchinchisi dedi: Mening erim — uzun boʻyli (aqli kalta); gapirsam, taloq qilinaman, jim tursam, muallaq (na ajrashgan, na tilakdosh) qoldirilaman. Toʻrtinchisi dedi: Mening erim — Tihoma kechasiday: na issiq, na sovuq, na qoʻrquv, na zerikish. Beshinchisi dedi: Mening erim — uyga kirsa qoplon, tashqariga chiqsa arslon, (uyda) qoldirgan narsasini soʻramaydi. Oltinchisi dedi: Mening erim — agar yesa, hammasini surib yutadi, ichsa, butunlay quritadi, yotsa, oʻraladi, mening gʻam-dardimni bilish uchun (koʻrpa ostiga) qoʻlini ham tiqmaydi. Yettinchisi dedi: Mening erim — beoʻxshov yo ojiz, gʻalcha; har xil dard unda jam: boshingni yorar yoki badaningni yaralar yoki ikkovini ham qiladi. Sakkizinchisi dedi: Mening erim — hidi zaʼrnab (xushboʻy oʻt) hididay, tegishi quyon (tukini siypagan)day yumshoq. Toʻqqizinchisi dedi: Mening erim — ustuni baland, qilich bandi uzun (boʻyi uzun, sahovatli), kuli koʻp (mehmondoʻst), uyi anjuman joyiga yaqin. Oʻninchisi dedi: Mening erim — Molik, Molik nima degan gap! Molik bundan ham yaxshiroq! Uning koʻplab tuyalari bor, koʻpincha (soʻyish uchun) qoʻnimda turadi, oʻtloqqa kam haydaladi; ular soz (chalish) ovozini eshitsalar, soʻyiladiganlariga ishonch hosil qiladilar. Oʻn birinchisi dedi: Mening erim — Abu Zarʼ, Abu Zarʼ nima degan gap! U mening quloqlarimni taqinchoqlar bilan tebratdi, bilaklarimni yogʻ bilan toʻldirdi; meni shod qildi, men ham oʻzimga shod boʻldim. U meni togʻ etagida bir tup qoʻyi bor xonadonda topdi-da, otlar kishnashi va tuyalar boʻkirishi, (don) yanchuvchi va elovchilar boʻlgan (badavlat) xonadonga olib keldi. Uning huzurida gapiraman, kamsitilmayman; uxlab, tonggacha yotaman; ichib, qonib ichaman. Abu Zarʼning onasi, Abu Zarʼning onasi nima degan gap! Uning (oziq-ovqat) qoplari toʻla, uyi keng. Abu Zarʼning oʻgʻli, Abu Zarʼning oʻgʻli nima degan gap! Uning yotadigan joyi (poʻstidan sugʻurib olingan) xurmo novdasiday (nozik), unga uloqning bir bilagi (goʻshti) toʻyish uchun yetadi. Abu Zarʼning qizi, Abu Zarʼning qizi nima degan gap! Otasiga itoatli, onasiga itoatli, kiyimiga (badani) toʻla, qumasi (kundoshi)ning gʻ-ashabi (rashk manbai). Abu Zarʼning xizmatkor qizi, Abu Zarʼning xizmatkor qizi nima degan gap! U bizning gaplarimizni (tashqariga) yoymaydi, ozigʻimizni isrof qilmaydi, uyimizni axlatga toʻldirmaydi. (Oisha) dedi: Abu Zarʼ, meshlarda qatiq pishirilayotgan paytda (uydan) chiqib, oldida ikki bolasi qoplon bolalariday, qoʻyni ostida ikki anorday (koʻkraklari) bilan oʻynayotgan bir ayolga duch keldi-da, meni taloq qilib, unga uylandi. Men undan keyin bir oliyhimmat kishiga turmushga chiqdim: u zotday otga minar, xattiy nayza tutar edi; u menga koʻp chorvani haydab keldi va har xil (hayvon)dan menga juft berdi. U: «Yegin, ey Ummu Zarʼ! Ahli-oilangga ham yetkazgin», — dedi. Lekin u menga bergan hamma narsani jamlasam ham, Abu Zarʼning eng kichik idishichaga yetmas edi. Oisha dedi: Rasululloh ﷺ menga: «Men sen uchun Abu Zarʼ Ummu Zarʼ uchun boʻlganiday boʻldim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ўн бир аёл ўтириб, эрларининг хабарларидан ҳеч нарсани яширмасликка ўзаро аҳдлашиб, ваъда беришди. Биринчиси деди: Менинг эрим — қиялашиб чиқиб бўлмайдиган тоғ чўққисидаги ориқ туянинг гўштидай: на осонгина чиқиб бўлади, на семизки, кўтариб кетилса. Иккинчиси деди: Менинг эрим — унинг хабарини ёёлмайман, агар айтсам, уни бутунлай қолдира олмасликдан қўрқаман; (айтсам) унинг очиқ ва яширин айбларини айтиб қўяман. Учинчиси деди: Менинг эрим — узун бўйли (ақли калта); гапирсам, талоқ қилинаман, жим турсам, муаллақ (на ажрашган, на тилакдош) қолдириламан. Тўртинчиси деди: Менинг эрим — Тиҳома кечасидай: на иссиқ, на совуқ, на қўрқув, на зерикиш. Бешинчиси деди: Менинг эрим — уйга кирса қоплон, ташқарига чиқса арслон, (уйда) қолдирган нарсасини сўрамайди. Олтинчиси деди: Менинг эрим — агар еса, ҳаммасини суриб ютади, ичса, бутунлай қуритади, ётса, ўралади, менинг ғам-дардимни билиш учун (кўрпа остига) қўлини ҳам тиқмайди. Еттинчиси деди: Менинг эрим — беўхшов ё ожиз, ғалча; ҳар хил дард унда жам: бошингни ёрар ёки баданингни яралар ёки икковини ҳам қилади. Саккизинчиси деди: Менинг эрим — ҳиди заърнаб (хушбўй ўт) ҳидидай, тегиши қуён (тукини сийпаган)дай юмшоқ. Тўққизинчиси деди: Менинг эрим — устуни баланд, қилич банди узун (бўйи узун, саҳоватли), кули кўп (меҳмондўст), уйи анжуман жойига яқин. Ўнинчиси деди: Менинг эрим — Молик, Молик нима деган гап! Молик бундан ҳам яхшироқ! Унинг кўплаб туялари бор, кўпинча (сўйиш учун) қўнимда туради, ўтлоққа кам ҳайдалади; улар соз (чалиш) овозини эшитсалар, сўйиладиганларига ишонч ҳосил қиладилар. Ўн биринчиси деди: Менинг эрим — Абу Заръ, Абу Заръ нима деган гап! У менинг қулоқларимни тақинчоқлар билан тебратди, билакларимни ёғ билан тўлдирди; мени шод қилди, мен ҳам ўзимга шод бўлдим. У мени тоғ этагида бир туп қўйи бор хонадонда топди-да, отлар кишнаши ва туялар бўкириши, (дон) янчувчи ва эловчилар бўлган (бадавлат) хонадонга олиб келди. Унинг ҳузурида гапираман, камситилмайман; ухлаб, тонггача ётаман; ичиб, қониб ичаман. Абу Зарънинг онаси, Абу Зарънинг онаси нима деган гап! Унинг (озиқ-овқат) қоплари тўла, уйи кенг. Абу Зарънинг ўғли, Абу Зарънинг ўғли нима деган гап! Унинг ётадиган жойи (пўстидан суғуриб олинган) хурмо новдасидай (нозик), унга улоқнинг бир билаги (гўшти) тўйиш учун етади. Абу Зарънинг қизи, Абу Зарънинг қизи нима деган гап! Отасига итоатли, онасига итоатли, кийимига (бадани) тўла, қумаси (кундоши)нинг ғ-ашаби (рашк манбаи). Абу Зарънинг хизматкор қизи, Абу Зарънинг хизматкор қизи нима деган гап! У бизнинг гапларимизни (ташқарига) ёймайди, озиғимизни исроф қилмайди, уйимизни ахлатга тўлдирмайди. (Оиша) деди: Абу Заръ, мешларда қатиқ пиширилаётган пайтда (уйдан) чиқиб, олдида икки боласи қоплон болаларидай, қўйни остида икки анордай (кўкраклари) билан ўйнаётган бир аёлга дуч келди-да, мени талоқ қилиб, унга уйланди. Мен ундан кейин бир олийҳиммат кишига турмушга чиқдим: у зотдай отга минар, хаттий найза тутар эди; у менга кўп чорвани ҳайдаб келди ва ҳар хил (ҳайвон)дан менга жуфт берди. У: «Егин, эй Умму Заръ! Аҳли-оилангга ҳам етказгин», — деди. Лекин у менга берган ҳамма нарсани жамласам ҳам, Абу Зарънинг энг кичик идишичага етмас эди. Оиша деди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мен сен учун Абу Заръ Умму Заръ учун бўлганидай бўлдим», — дедилар.
حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ
عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، ح
وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي،
عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ حَدَّثَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
دَعَا فَاطِمَةَ ابْنَتَهُ فَسَارَّهَا فَبَكَتْ ثُمَّ سَارَّهَا فَضَحِكَتْ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِفَاطِمَةَ مَا
هَذَا الَّذِي سَارَّكِ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَكَيْتِ ثُمَّ سَارَّكِ فَضَحِكْتِ قَالَتْ سَارَّنِي
فَأَخْبَرَنِي بِمَوْتِهِ فَبَكَيْتُ ثُمَّ سَارَّنِي فَأَخْبَرَنِي أَنِّي أَوَّلُ مَنْ يَتْبَعُهُ مِنْ أَهْلِهِ فَضَحِكْتُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qizlari Fotimani chaqirib, unga pichirlab bir narsa aytdilar, shunda u yigʻladi. Soʻng yana pichirlab aytdilar, shunda u kuldi. Oisha aytdi: men Fotimaga: «Rasululloh ﷺ senga pichirlab nima aytdiyu sen yigʻlading, soʻng yana pichirlab aytishi bilan sen kulding?» dedim. U: «(U zot) menga pichirlab oʻzlarining vafotlari haqida xabar berdilar, shuning uchun men yigʻladim. Soʻng yana menga pichirlab, ahli oilalaridan u zotga eng avval ergashadigan men ekanimni aytdilar, shuning uchun men kuldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қизлари Фотимани чақириб, унга пичирлаб бир нарса айтдилар, шунда у йиғлади. Сўнг яна пичирлаб айтдилар, шунда у кулди. Оиша айтди: мен Фотимага: «Расулуллоҳ ﷺ сенга пичирлаб нима айтдию сен йиғладинг, сўнг яна пичирлаб айтиши билан сен кулдинг?» дедим. У: «(У зот) менга пичирлаб ўзларининг вафотлари ҳақида хабар бердилар, шунинг учун мен йиғладим. Сўнг яна менга пичирлаб, аҳли оилаларидан у зотга энг аввал эргашадиган мен эканимни айтдилар, шунинг учун мен кулдим», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ
عَامِرٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كُنَّ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهُ لَمْ يُغَادِرْ
مِنْهُنَّ وَاحِدَةً فَأَقْبَلَتْ فَاطِمَةُ تَمْشِي مَا تُخْطِئُ مِشْيَتُهَا مِنْ مِشْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم شَيْئًا فَلَمَّا رَآهَا رَحَّبَ بِهَا فَقَالَ " مَرْحَبًا بِابْنَتِي " . ثُمَّ أَجْلَسَهَا عَنْ يَمِينِهِ أَوْ
عَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ سَارَّهَا فَبَكَتْ بُكَاءً شَدِيدًا فَلَمَّا رَأَى جَزَعَهَا سَارَّهَا الثَّانِيَةَ فَضَحِكَتْ .
فَقُلْتُ لَهَا خَصَّكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ نِسَائِهِ بِالسِّرَارِ ثُمَّ أَنْتِ تَبْكِينَ
فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَأَلْتُهَا مَا قَالَ لَكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم قَالَتْ مَا كُنْتُ أُفْشِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سِرَّهُ . قَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ عَزَمْتُ عَلَيْكِ بِمَا لِي عَلَيْكِ مِنَ الْحَقِّ لَمَا حَدَّثْتِنِي
مَا قَالَ لَكِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ أَمَّا الآنَ فَنَعَمْ أَمَّا حِينَ سَارَّنِي فِي
الْمَرَّةِ الأُولَى فَأَخْبَرَنِي " أَنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يُعَارِضُهُ الْقُرْآنَ فِي كُلِّ سَنَةٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ وَإِنَّهُ
عَارَضَهُ الآنَ مَرَّتَيْنِ وَإِنِّي لاَ أُرَى الأَجَلَ إِلاَّ قَدِ اقْتَرَبَ فَاتَّقِي اللَّهَ وَاصْبِرِي فَإِنَّهُ نِعْمَ السَّلَفُ
أَنَا لَكِ " . قَالَتْ فَبَكَيْتُ بُكَائِي الَّذِي رَأَيْتِ فَلَمَّا رَأَى جَزَعِي سَارَّنِي الثَّانِيَةَ فَقَالَ " يَا
فَاطِمَةُ أَمَا تَرْضَىْ أَنْ تَكُونِي سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ أَوْ سَيِّدَةَ نِسَاءِ هَذِهِ الأُمَّةِ " . قَالَتْ
فَضَحِكْتُ ضَحِكِي الَّذِي رَأَيْتِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ning xotinlari u zotning huzurlarida edilar, ulardan biror ayol qolmagandi. Shunda Fotima yurib keldi — uning yurishi Rasululloh ﷺ ning yurishlaridan zarracha farq qilmas edi. (Rasululloh ﷺ) uni koʻrishlari bilan unga marhabo aytib: «Qizimga marhabo!» dedilar. Soʻng uni oʻng yonlariga yoki chap yonlariga oʻtqazdilar. Soʻng unga pichirlab bir narsa aytdilar, shunda u qattiq yigʻladi. Uning bezovtaligini koʻrgach, ikkinchi marta pichirlab aytdilar, shunda u kuldi. Men unga: «Rasululloh ﷺ xotinlari ichidan seni ajratib, pichirlab gapirdilaru sen yigʻlayapsanmi?» dedim. Rasululloh ﷺ oʻrinlaridan turgach, men undan: «Rasululloh ﷺ senga nima dedilar?» deb soʻradim. U: «Men Rasululloh ﷺ ning sirlarini oshkor qilmayman», dedi. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin men: «Senga boʻlgan haqqim bilan seni qasam ichirib soʻrayman, Rasululloh ﷺ senga nima deganlarini menga aytib ber», dedim. U: «Endi boʻlsa — ha (aytaman). Birinchi marta menga pichirlab aytganlarida, Jabroil har yili bir yoki ikki marta u zotga Qurʼonni oʻrgatib chiqar edi, bu safar esa u (zotga) ikki marta oʻrgatib chiqdi, men ajalimni yaqinlashib qolgan deb bilaman, sen Allohdan qoʻrqib sabr qil, men sen uchun qanday yaxshi salaf (oʻtmishdosh)man, deb xabar berdilar. Shunda men sen koʻrgan yigʻimni yigʻladim. Mening bezovtaligimni koʻrib, ikkinchi marta pichirlab: ‹Ey Fotima, moʻmin ayollarning xonimi — yoki bu ummat ayollarining xonimi boʻlishingga rozi emasmisan?› dedilar. Shunda men sen koʻrgan kulgimni kuldim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ нинг хотинлари у зотнинг ҳузурларида эдилар, улардан бирор аёл қолмаганди. Шунда Фотима юриб келди — унинг юриши Расулуллоҳ ﷺ нинг юришларидан заррача фарқ қилмас эди. (Расулуллоҳ ﷺ) уни кўришлари билан унга марҳабо айтиб: «Қизимга марҳабо!» дедилар. Сўнг уни ўнг ёнларига ёки чап ёнларига ўтқаздилар. Сўнг унга пичирлаб бир нарса айтдилар, шунда у қаттиқ йиғлади. Унинг безовталигини кўргач, иккинчи марта пичирлаб айтдилар, шунда у кулди. Мен унга: «Расулуллоҳ ﷺ хотинлари ичидан сени ажратиб, пичирлаб гапирдилару сен йиғлаяпсанми?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ ўринларидан тургач, мен ундан: «Расулуллоҳ ﷺ сенга нима дедилар?» деб сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг сирларини ошкор қилмайман», деди. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин мен: «Сенга бўлган ҳаққим билан сени қасам ичириб сўрайман, Расулуллоҳ ﷺ сенга нима деганларини менга айтиб бер», дедим. У: «Энди бўлса — ҳа (айтаман). Биринчи марта менга пичирлаб айтганларида, Жаброил ҳар йили бир ёки икки марта у зотга Қуръонни ўргатиб чиқар эди, бу сафар эса у (зотга) икки марта ўргатиб чиқди, мен ажалимни яқинлашиб қолган деб биламан, сен Аллоҳдан қўрқиб сабр қил, мен сен учун қандай яхши салаф (ўтмишдош)ман, деб хабар бердилар. Шунда мен сен кўрган йиғимни йиғладим. Менинг безовталигимни кўриб, иккинчи марта пичирлаб: ‹Эй Фотима, мўмин аёлларнинг хоними — ёки бу уммат аёлларининг хоними бўлишингга рози эмасмисан?› дедилар. Шунда мен сен кўрган кулгимни кулдим», деди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ أَبُو أَحْمَدَ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى السِّيْنَانِيُّ، أَخْبَرَنَا
طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ
اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَسْرَعُكُنَّ لَحَاقًا بِي أَطْوَلُكُنَّ يَدًا " . قَالَتْ فَكُنَّ يَتَطَاوَلْنَ أَيَّتُهُنَّ
أَطْوَلُ يَدًا . قَالَتْ فَكَانَتْ أَطْوَلَنَا يَدًا زَيْنَبُ لأَنَّهَا كَانَتْ تَعْمَلُ بِيَدِهَا وَتَصَدَّقُ .
Moʻminlarning onasi Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan menga eng tez qoʻshiladigani — qoʻli eng uzunlaringizdir», dedilar. (Oisha) dedi: Shunda ular qaysilarining qoʻli uzunroq ekan deb (qoʻllarini) oʻlchashar edi. (Oisha) dedi: Ichimizda qoʻli eng uzunimiz Zaynab edi, chunki u oʻz qoʻli bilan ishlab, sadaqa qilar edi.Мўминларнинг онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан менга энг тез қўшиладигани — қўли энг узунларингиздир», дедилар. (Оиша) деди: Шунда улар қайсиларининг қўли узунроқ экан деб (қўлларини) ўлчашар эди. (Оиша) деди: Ичимизда қўли энг узунимиз Зайнаб эди, чунки у ўз қўли билан ишлаб, садақа қилар эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ،
عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ حَسَّانُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي أَبِي سُفْيَانَ قَالَ " كَيْفَ بِقَرَابَتِي
مِنْهُ " . قَالَ وَالَّذِي أَكْرَمَكَ لأَسُلَّنَّكَ مِنْهُمْ كَمَا تُسَلُّ الشَّعَرَةُ مِنَ الْخَمِيرِ . فَقَالَ حَسَّانُ وَإِنَّ
سَنَامَ الْمَجْدِ مِنْ آلِ هَاشِمٍ بَنُو بِنْتِ مَخْزُومٍ وَوَالِدُكَ الْعَبْدُ قَصِيدَتَهُ هَذِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Hasson: «Yo Rasululloh! Abu Sufyon haqida (hajv yozishga) menga ruxsat bering», dedi. U zot: «Mening unga qarindoshligim qanday boʻladi?» dedilar. (Hasson): «Sizni ulugʻlagan Zotga qasamki, men albatta Sizni ulardan, xamir (orasi)dan tuk sugʻurib olingani kabi sugʻurib olaman», dedi. Soʻng Hasson oʻzining ushbu qasidasini (aytib): «Banu binti Maxzum esa Hoshim oilasidan boʻlgan ulugʻlikning choʻqqisidir, otang esa qul edi», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳассон: «Ё Расулуллоҳ! Абу Суфён ҳақида (ҳажв ёзишга) менга рухсат беринг», деди. У зот: «Менинг унга қариндошлигим қандай бўлади?» дедилар. (Ҳассон): «Сизни улуғлаган Зотга қасамки, мен албатта Сизни улардан, хамир (ораси)дан тук суғуриб олингани каби суғуриб оламан», деди. Сўнг Ҳассон ўзининг ушбу қасидасини (айтиб): «Бану бинти Махзум эса Ҳошим оиласидан бўлган улуғликнинг чўққисидир, отанг эса қул эди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ،
حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ،
بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اهْجُوا قُرَيْشًا
فَإِنَّهُ أَشَدُّ عَلَيْهَا مِنْ رَشْقٍ بِالنَّبْلِ " . فَأَرْسَلَ إِلَى ابْنِ رَوَاحَةَ فَقَالَ " اهْجُهُمْ " . فَهَجَاهُمْ
فَلَمْ يُرْضِ فَأَرْسَلَ إِلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ
حَسَّانُ قَدْ آنَ لَكُمْ أَنْ تُرْسِلُوا إِلَى هَذَا الأَسَدِ الضَّارِبِ بِذَنَبِهِ ثُمَّ أَدْلَعَ لِسَانَهُ فَجَعَلَ يُحَرِّكُهُ
فَقَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لأَفْرِيَنَّهُمْ بِلِسَانِي فَرْىَ الأَدِيمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم " لاَ تَعْجَلْ فَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ أَعْلَمُ قُرَيْشٍ بِأَنْسَابِهَا - وَإِنَّ لِي فِيهِمْ نَسَبًا - حَتَّى يُلَخِّصَ
لَكَ نَسَبِي " . فَأَتَاهُ حَسَّانُ ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ لَخَّصَ لِي نَسَبَكَ وَالَّذِي بَعَثَكَ
بِالْحَقِّ لأَسُلَّنَّكَ مِنْهُمْ كَمَا تُسَلُّ الشَّعَرَةُ مِنَ الْعَجِينِ . قَالَتْ عَائِشَةُ فَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ
صلى الله عليه وسلم يَقُولُ لِحَسَّانَ " إِنَّ رُوحَ الْقُدُسِ لاَ يَزَالُ يُؤَيِّدُكَ مَا نَافَحْتَ عَنِ اللَّهِ
وَرَسُولِهِ " . وَقَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " هَجَاهُمْ حَسَّانُ فَشَفَى
وَاشْتَفَى " . قَالَ حَسَّانُ هَجَوْتَ مُحَمَّدًا فَأَجَبْتُ عَنْهُ وَعِنْدَ اللَّهِ فِي ذَاكَ الْجَزَاءُ هَجَوْتَ
مُحَمَّدًا بَرًّا تَقِيًّا رَسُولَ اللَّهِ شِيمَتُهُ الْوَفَاءُ فَإِنَّ أَبِي وَوَالِدَهُ وَعِرْضِي لِعِرْضِ مُحَمَّدٍ مِنْكُمْ
وِقَاءُ ثَكِلْتُ بُنَيَّتِي إِنْ لَمْ تَرَوْهَا تُثِيرُ النَّقْعَ مِنْ كَنَفَىْ كَدَاءِ يُبَارِينَ الأَعِنَّةَ مُصْعِدَاتٍ عَلَى
أَكْتَافِهَا الأَسَلُ الظِّمَاءُ تَظَلُّ جِيَادُنَا مُتَمَطِّرَاتٍ تُلَطِّمُهُنَّ بِالْخُمُرِ النِّسَاءُ فَإِنْ أَعْرَضْتُمُو عَنَّا
اعْتَمَرْنَا وَكَانَ الْفَتْحُ وَانْكَشَفَ الْغِطَاءُ وَإِلاَّ فَاصْبِرُوا لِضِرَابِ يَوْمٍ يُعِزُّ اللَّهُ فِيهِ مَنْ يَشَاءُ
وَقَالَ اللَّهُ قَدْ أَرْسَلْتُ عَبْدًا يَقُولُ الْحَقَّ لَيْسَ بِهِ خَفَاءُ وَقَالَ اللَّهُ قَدْ يَسَّرْتُ جُنْدًا هُمُ الأَنْصَارُ
عُرْضَتُهَا اللِّقَاءُ لَنَا فِي كُلِّ يَوْمٍ مِنْ مَعَدٍّ سِبَابٌ أَوْ قِتَالٌ أَوْ هِجَاءُ فَمَنْ يَهْجُو رَسُولَ اللَّهِ
مِنْكُمْ وَيَمْدَحُهُ وَيَنْصُرُهُ سَوَاءُ وَجِبْرِيلٌ رَسُولُ اللَّهِ فِينَا وَرُوحُ الْقُدْسِ لَيْسَ لَهُ كِفَاءُ
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurayshni (sheʼrda) hajv qilinglar, chunki bu ularga oʻq otishdan ham ogʻirroqdir», dedilar. Soʻng (u zot) Ibn Ravohaga (kishi) yuborib: «Ularni hajv qil», dedilar. U ularni hajv qildi, ammo (bu u zotni) rozi qilmadi. Soʻng Kaʼb ibn Molikka yubordilar, keyin Hasson ibn Sobitga yubordilar. (Hasson) u zotning huzuriga kirganida shunday dedi: «Endi sizlar dumi bilan (yerni) uradigan mana shu sherni (yordamga) chaqiradigan vaqt boʻldi». Soʻng tilini chiqarib, uni qimirlatib: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men ularni tilim bilan teri yorgandek yoraman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Shoshilma, Abu Bakr Qurayshning nasabini eng yaxshi biluvchidir — menda ham ularda nasab bor — toki u senga mening nasabimni ajratib bersin», dedilar. Hasson uning (Abu Bakrning) oldiga bordi, soʻng qaytib kelib: «Yo Rasululloh! U menga sizning nasabingizni ajratib berdi. Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men sizni ulardan, xuddi xamirdan tukni sugʻurib olgandek, sugʻurib olaman», dedi. Oisha aytadi: «Men Rasululloh ﷺ ning Hassonga: ‹Sen Alloh va Uning Rasuli tomonidan (dushmanlardan) himoya qilar ekansan, Ruhul-Qudus (Jabroil) senga doimo madad berib turadi›, deganlarini eshitdim». Yana (Oisha) aytdi: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Hasson ularni hajv qildi, shu bilan (musulmonlarni) shifoga eltdi va (oʻzi) shifo topdi›, deganlarini eshitdim». Hasson (sheʼr) aytdi:
Muhammadni hajv qilding, men esa uning oʻrniga javob berdim,
shu (javob) uchun Alloh huzurida (savob) mukofot bor.
Muhammadni hajv qilding, (u) yaxshilik egasi, taqvodor,
Allohning Rasuli, fazilati vafodorlik boʻlgan zotni.
Darhaqiqat, otam, uning otasi va mening obroʻyim
Muhammadning obroʻyiga sizlardan qalqondir.
Qizimdan ayrilay, agar (otlarimizni) koʻrmasangizlar,
Kadoʼ tomonidan chang koʻtarib (kelayotganini),
jilovlarni tortib, yuqoriga koʻtarilib,
yelkalarida (qonga) tashna nayzalar.
Uchqur otlarimiz ter quyib (yelar),
ayollar ularni roʻmollari bilan artadilar.
Agar bizdan yuz oʻgirsangizlar, biz umra qilamiz,
va fath boʻldi, parda ochildi (haqiqat ayon boʻldi).
Aks holda, Alloh xohlagan kishini aziz qiladigan
kun jangiga sabr qilinglar.
Alloh: ‹Men haqni soʻzlaydigan bir bandani yubordim,
unda hech qanday yashirinlik yoʻq›, dedi.
Va Alloh: ‹Men bir qoʻshinni muyassar qildim,
ular ansorlardir, ularning vazifasi (dushman bilan) uchrashuvdir›, dedi.
Bizga har kuni Maʼaddan
soʻkish, yoki jang, yoki hajv (keladi).
Sizlardan kim Allohning Rasulini hajv qilsa
va (kim) uni madh etib, unga yordam bersa — (ular) barobar emasdir.
Jabroil — Allohning elchisi bizning oramizda,
va Ruhul-Qudus — unga teng keladigan (hech kim) yoʻq.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қурайшни (шеърда) ҳажв қилинглар, чунки бу уларга ўқ отишдан ҳам оғирроқдир», дедилар. Сўнг (у зот) Ибн Равоҳага (киши) юбориб: «Уларни ҳажв қил», дедилар. У уларни ҳажв қилди, аммо (бу у зотни) рози қилмади. Сўнг Каъб ибн Моликка юбордилар, кейин Ҳассон ибн Собитга юбордилар. (Ҳассон) у зотнинг ҳузурига кирганида шундай деди: «Энди сизлар думи билан (ерни) урадиган мана шу шерни (ёрдамга) чақирадиган вақт бўлди». Сўнг тилини чиқариб, уни қимирлатиб: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен уларни тилим билан тери ёргандек ёраман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шошилма, Абу Бакр Қурайшнинг насабини энг яхши билувчидир — менда ҳам уларда насаб бор — токи у сенга менинг насабимни ажратиб берсин», дедилар. Ҳассон унинг (Абу Бакрнинг) олдига борди, сўнг қайтиб келиб: «Ё Расулуллоҳ! У менга сизнинг насабингизни ажратиб берди. Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен сизни улардан, худди хамирдан тукни суғуриб олгандек, суғуриб оламан», деди. Оиша айтади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг Ҳассонга: ‹Сен Аллоҳ ва Унинг Расули томонидан (душманлардан) ҳимоя қилар экансан, Руҳул-Қудус (Жаброил) сенга доимо мадад бериб туради›, деганларини эшитдим». Яна (Оиша) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ҳассон уларни ҳажв қилди, шу билан (мусулмонларни) шифога элтди ва (ўзи) шифо топди›, деганларини эшитдим». Ҳассон (шеър) айтди:
Муҳаммадни ҳажв қилдинг, мен эса унинг ўрнига жавоб бердим,
шу (жавоб) учун Аллоҳ ҳузурида (савоб) мукофот бор.
Муҳаммадни ҳажв қилдинг, (у) яхшилик эгаси, тақводор,
Аллоҳнинг Расули, фазилати вафодорлик бўлган зотни.
Дарҳақиқат, отам, унинг отаси ва менинг обрўйим
Муҳаммаднинг обрўйига сизлардан қалқондир.
Қизимдан айрилай, агар (отларимизни) кўрмасангизлар,
Кадў томонидан чанг кўтариб (келаётганини),
жиловларни тортиб, юқорига кўтарилиб,
елкаларида (қонга) ташна найзалар.
Учқур отларимиз тер қуйиб (елар),
аёллар уларни рўмоллари билан артадилар.
Агар биздан юз ўгирсангизлар, биз умра қиламиз,
ва фатҳ бўлди, парда очилди (ҳақиқат аён бўлди).
Акс ҳолда, Аллоҳ хоҳлаган кишини азиз қиладиган
кун жангига сабр қилинглар.
Аллоҳ: ‹Мен ҳақни сўзлайдиган бир бандани юбордим,
унда ҳеч қандай яширинлик йўқ›, деди.
Ва Аллоҳ: ‹Мен бир қўшинни муяссар қилдим,
улар ансорлардир, уларнинг вазифаси (душман билан) учрашувдир›, деди.
Бизга ҳар куни Маъаддан
сўкиш, ёки жанг, ёки ҳажв (келади).
Сизлардан ким Аллоҳнинг Расулини ҳажв қилса
ва (ким) уни мадҳ этиб, унга ёрдам берса — (улар) баробар эмасдир.
Жаброил — Аллоҳнинг элчиси бизнинг орамизда,
ва Руҳул-Қудус — унга тенг келадиган (ҳеч ким) йўқ.
وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ،
شِهَابٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ أَلاَ يُعْجِبُكَ أَبُو هُرَيْرَةَ جَاءَ فَجَلَسَ
إِلَى جَنْبِ حُجْرَتِي يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُسْمِعُنِي ذَلِكَ وَكُنْتُ أُسَبِّحُ فَقَامَ
قَبْلَ أَنْ أَقْضِيَ سُبْحَتِي وَلَوْ أَدْرَكْتُهُ لَرَدَدْتُ عَلَيْهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ
يَكُنْ يَسْرُدُ الْحَدِيثَ كَسَرْدِكُمْ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Abu Hurayradan ajablanmaysizmi? U kelib, hujramning yonida oʻtirib, Nabiy ﷺ dan hadis (rivoyat) qilib, buni menga eshittirar edi. Men esa tasbeh aytayotgan edim. U men tasbehimni tugatmasimdan turib ketdi. Agar uni (toʻxtatib) ulgurganimda, unga (shuni) qaytarar edim (eslatardim): Rasululloh ﷺ sizlar gapirgandek (tez) hadisni ketma-ket aytmas edilar».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Абу Ҳурайрадан ажабланмайсизми? У келиб, ҳужрамнинг ёнида ўтириб, Набий ﷺ дан ҳадис (ривоят) қилиб, буни менга эшиттирар эди. Мен эса тасбеҳ айтаётган эдим. У мен тасбеҳимни тугатмасимдан туриб кетди. Агар уни (тўхтатиб) улгурганимда, унга (шуни) қайтарар эдим (эслатардим): Расулуллоҳ ﷺ сизлар гапиргандек (тез) ҳадисни кетма-кет айтмас эдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَشُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا
حُسَيْنٌ، - وَهُوَ ابْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ - عَنْ زَائِدَةَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْبَهِيِّ، عَنْ عَائِشَةَ،
قَالَتْ سَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَىُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ " الْقَرْنُ الَّذِي أَنَا فِيهِ
ثُمَّ الثَّانِي ثُمَّ الثَّالِثُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Nabiy ﷺ dan: ‹Odamlarning qaysi biri yaxshiroq?› deb soʻradi. U zot: ‹Men oʻzim ichida boʻlgan avlod, soʻng ikkinchisi, soʻng uchinchisi›, dedilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Бир киши Набий ﷺ дан: ‹Одамларнинг қайси бири яхшироқ?› деб сўради. У зот: ‹Мен ўзим ичида бўлган авлод, сўнг иккинчиси, сўнг учинчиси›, дедилар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، - وَاللَّفْظُ لأَبِي بَكْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا
وَكِيعٌ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي مُزَرِّدٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ
رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الرَّحِمُ مُعَلَّقَةٌ بِالْعَرْشِ تَقُولُ مَنْ وَصَلَنِي وَصَلَهُ اللَّهُ وَمَنْ
قَطَعَنِي قَطَعَهُ اللَّهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarindoshlik rishtasi (rahm) Arshga osigʻliq turib: ‹Kim meni ulasa, Alloh uni ulaydi; kim meni uzsa, Alloh uni uzadi›, deydi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қариндошлик риштаси (раҳм) Аршга осиғлиқ туриб: ‹Ким мени уласа, Аллоҳ уни улайди; ким мени узса, Аллоҳ уни узади›, дейди», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ،
عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ مَا رَأَيْتُ
رَجُلاً أَشَدَّ عَلَيْهِ الْوَجَعُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . وَفِي رِوَايَةِ عُثْمَانَ مَكَانَ
الْوَجَعِ وَجَعًا .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ dan koʻra ogʻriqni qattiqroq (tortgan) hech bir kishini koʻrmadim». Usmonning rivoyatida «al-vajaʼ» (ogʻriq) oʻrnida «vajaʼan» (deyilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ дан кўра оғриқни қаттиқроқ (тортган) ҳеч бир кишини кўрмадим». Усмоннинг ривоятида «ал-важаъ» (оғриқ) ўрнида «важаъан» (дейилган).
وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لَهُمَا ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الْحَنْظَلِيُّ،
قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ
الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ مِنْ
شَوْكَةٍ فَمَا فَوْقَهَا إِلاَّ رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً أَوْ حَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga tikan yoki undan ortiq (azob) yetsa, albatta, Alloh u sababli uni bir daraja koʻtaradi yoki u sababli undan bir xatoni toʻkadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга тикан ёки ундан ортиқ (азоб) етса, албатта, Аллоҳ у сабабли уни бир даража кўтаради ёки у сабабли ундан бир хатони тўкади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ،
عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُصِيبُ الْمُؤْمِنَ شَوْكَةٌ فَمَا
فَوْقَهَا إِلاَّ قَصَّ اللَّهُ بِهَا مِنْ خَطِيئَتِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga tikan yoki undan ortiq (azob) yetmasin, faqat Alloh u sababli uning xatosidan (bir qismini) kechiradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга тикан ёки ундан ортиқ (азоб) етмасин, фақат Аллоҳ у сабабли унинг хатосидан (бир қисмини) кечиради», дедилар.
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، وَيُونُسُ بْنُ يَزِيدَ،
عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ
" مَا مِنْ مُصِيبَةٍ يُصَابُ بِهَا الْمُسْلِمُ إِلاَّ كُفِّرَ بِهَا عَنْهُ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonga yetgan har qanday musibat, hatto sanchilgan tikan ham, albatta, u sababli (uning gunohlari) kechiriladi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонга етган ҳар қандай мусибат, ҳатто санчилган тикан ҳам, албатта, у сабабли (унинг гуноҳлари) кечирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُصَيْفَةَ،
عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ مِنْ مُصِيبَةٍ حَتَّى الشَّوْكَةِ إِلاَّ قُصَّ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ
أَوْ كُفِّرَ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ " . لاَ يَدْرِي يَزِيدُ أَيَّتُهُمَا قَالَ عُرْوَةُ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminga biror musibat, hatto tikan ham yetmasin, faqat u sababli uning xatolaridan (bir qismi) kechiriladi yoki u sababli uning xatolaridan (bir qismi) kechiriladi», dedilar. Yazid (rov]iy) Urva qaysi birini (qassa yoki kuffira deb) aytganini bilmaydi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминга бирор мусибат, ҳатто тикан ҳам етмасин, фақат у сабабли унинг хатоларидан (бир қисми) кечирилади ёки у сабабли унинг хатоларидан (бир қисми) кечирилади», дедилар. Язид (ров]ий) Урва қайси бирини (қасса ёки куффира деб) айтганини билмайди.
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْهَادِ،
عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم
يَقُولُ " مَا مِنْ شَىْءٍ يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ حَتَّى الشَّوْكَةِ تُصِيبُهُ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهَا حَسَنَةً أَوْ حُطَّتْ
عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةٌ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning: «Moʻminga yetadigan har qanday narsa, hatto unga sanchiladigan tikan ham boʻlsin, albatta, Alloh u sababli unga bir yaxshilik yozadi yoki u sababli undan bir xato toʻkiladi», deyayotganlarini eshitdim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Мўминга етадиган ҳар қандай нарса, ҳатто унга санчиладиган тикан ҳам бўлсин, албатта, Аллоҳ у сабабли унга бир яхшилик ёзади ёки у сабабли ундан бир хато тўкилади», деяётганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ
وَابْنُ نُمَيْرٍ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - وَهُوَ ابْنُ عُيَيْنَةَ
- عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، يَقُولُ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ، أَنَّ رَجُلاً، اسْتَأْذَنَ عَلَى
النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ائْذَنُوا لَهُ فَلَبِئْسَ ابْنُ الْعَشِيرَةِ أَوْ بِئْسَ رَجُلُ الْعَشِيرَةِ
" . فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ أَلاَنَ لَهُ الْقَوْلَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْتَ لَهُ الَّذِي قُلْتَ
ثُمَّ أَلَنْتَ لَهُ الْقَوْلَ قَالَ " يَا عَائِشَةُ إِنَّ شَرَّ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ وَدَعَهُ
أَوْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ dan (kirishga) izn soʻradi. Shunda u zot: «Unga izn beringlar, u qabilaning yomon farzandi yoki qabilaning yomon kishisidir», — dedilar. Qachonki u (huzurlariga) kirgach, u zot unga mayin soʻz aytdilar. Oisha aytdi: men: «Yo Rasululloh! Siz unga aytadiganingizni aytib, soʻng unga mayin soʻz aytdingiz?» — dedim. U zot: «Ey Oisha! Qiyomat kunida Alloh huzurida martabasi eng yomon kishi shundayki, uning yomon soʻzlaridan (yoki qabihligidan) ehtiyot boʻlib, odamlar uni tark etgan yoki undan voz kechgan boʻladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ дан (киришга) изн сўради. Шунда у зот: «Унга изн беринглар, у қабиланинг ёмон фарзанди ёки қабиланинг ёмон кишисидир», — дедилар. Қачонки у (ҳузурларига) киргач, у зот унга майин сўз айтдилар. Оиша айтди: мен: «Ё Расулуллоҳ! Сиз унга айтадиганингизни айтиб, сўнг унга майин сўз айтдингиз?» — дедим. У зот: «Эй Оиша! Қиёмат кунида Аллоҳ ҳузурида мартабаси энг ёмон киши шундайки, унинг ёмон сўзларидан (ёки қабиҳлигидан) эҳтиёт бўлиб, одамлар уни тарк этган ёки ундан воз кечган бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي حَيْوَةُ، حَدَّثَنِي
ابْنُ الْهَادِ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عَمْرَةَ، - يَعْنِي بِنْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ - عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ
النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ
رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ وَيُعْطِي عَلَى الرِّفْقِ مَا لاَ يُعْطِي عَلَى الْعُنْفِ وَمَا لاَ يُعْطِي عَلَى مَا سِوَاهُ
" .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yo Oisha! Albatta, Alloh marhamatlidir, marhamatni sevadi va marhamat uchun shunday (ajr) ato etadiki, qattiqqoʻllik uchun ham, undan boshqa narsa uchun ham ato etmas», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиша! Албатта, Аллоҳ марҳаматлидир, марҳаматни севади ва марҳамат учун шундай (ажр) ато этадики, қаттиққўллик учун ҳам, ундан бошқа нарса учун ҳам ато этмас», — дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْمِقْدَامِ، - وَهُوَ
ابْنُ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ
صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الرِّفْقَ لاَ يَكُونُ فِي شَىْءٍ إِلاَّ زَانَهُ وَلاَ يُنْزَعُ مِنْ شَىْءٍ إِلاَّ
شَانَهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Albatta, muloyimlik qaysi narsada boʻlsa, uni bezaydi; qaysi narsadan sugʻurib olinsa, uni xunuk qiladi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Албатта, мулойимлик қайси нарсада бўлса, уни безайди; қайси нарсадан суғуриб олинса, уни хунук қилади», — дедилар.
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ،
عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ فَكَلَّمَاهُ بِشَىْءٍ لاَ
أَدْرِي مَا هُوَ فَأَغْضَبَاهُ فَلَعَنَهُمَا وَسَبَّهُمَا فَلَمَّا خَرَجَا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَصَابَ مِنَ
الْخَيْرِ شَيْئًا مَا أَصَابَهُ هَذَانِ قَالَ " وَمَا ذَاكِ " . قَالَتْ قُلْتُ لَعَنْتَهُمَا وَسَبَبْتَهُمَا قَالَ "
أَوَمَا عَلِمْتِ مَا شَارَطْتُ عَلَيْهِ رَبِّي قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ فَأَىُّ الْمُسْلِمِينَ لَعَنْتُهُ أَوْ سَبَبْتُهُ
فَاجْعَلْهُ لَهُ زَكَاةً وَأَجْرًا " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning huzurlariga ikki kishi kirib, ular bilan men bilmaydigan bir narsa haqida gaplashdilar va u zotni gʻazablantirdilar. Shunda (u zot) ularga laʼnat oʻqidilar va soʻkdilar. Ular chiqib ketgach, men: «Yo Rasululloh! Yaxshilikdan kim biror narsaga erishsa ham, bu ikkovi (endi) erisha olmaydi», dedim. (U zot): «Bu nimasi?», — dedilar. (Oisha) dedi: Men: «Siz ularga laʼnat oʻqidingiz va soʻkdingiz», dedim. (U zot): «Men Robbim bilan nimaga shartlashganimni bilmaysanmi? Men: ‹Yo Alloh, men ham faqat bir insonman, bas, musulmonlardan qaysi birini laʼnatlasam yoki soʻksam, buni unga poklik va ajr qilib qoʻygin›, dedim», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига икки киши кириб, улар билан мен билмайдиган бир нарса ҳақида гаплашдилар ва у зотни ғазаблантирдилар. Шунда (у зот) уларга лаънат ўқидилар ва сўкдилар. Улар чиқиб кетгач, мен: «Ё Расулуллоҳ! Яхшиликдан ким бирор нарсага эришса ҳам, бу иккови (энди) эриша олмайди», дедим. (У зот): «Бу нимаси?», — дедилар. (Оиша) деди: Мен: «Сиз уларга лаънат ўқидингиз ва сўкдингиз», дедим. (У зот): «Мен Роббим билан нимага шартлашганимни билмайсанми? Мен: ‹Ё Аллоҳ, мен ҳам фақат бир инсонман, бас, мусулмонлардан қайси бирини лаънатласам ёки сўксам, буни унга поклик ва ажр қилиб қўйгин›, дедим», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، عَنِ
اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، كُلُّهُمْ عَنْ
يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، - يَعْنِي
الثَّقَفِيَّ - سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرٍ، - وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ
- أَنَّ عَمْرَةَ، حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا، سَمِعَتْ عَائِشَةَ، تَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ
" مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَيُوَرِّثَنَّهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Jibril menga qoʻshni (haqi) borasida shu qadar tayinlayverdiki, hatto u (qoʻshnini) merosxoʻr qilib qoʻyadigandek oʻyladim.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Жибрил менга қўшни (ҳақи) борасида шу қадар тайинлайвердики, ҳатто у (қўшнини) меросхўр қилиб қўядигандек ўйладим.»
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ،
عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилади.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قُهْزَاذَ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ،
أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَزْمٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ،
ح
وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بَهْرَامَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَاقَ - وَاللَّفْظُ لَهُمَا
- قَالاَ أَخْبَرَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّأَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ جَاءَتْنِي امْرَأَةٌ
وَمَعَهَا ابْنَتَانِ لَهَا فَسَأَلَتْنِي فَلَمْ تَجِدْ عِنْدِي شَيْئًا غَيْرَ تَمْرَةٍ وَاحِدَةٍ فَأَعْطَيْتُهَا إِيَّاهَا فَأَخَذَتْهَا
فَقَسَمَتْهَا بَيْنَ ابْنَتَيْهَا وَلَمْ تَأْكُلْ مِنْهَا شَيْئًا ثُمَّ قَامَتْ فَخَرَجَتْ وَابْنَتَاهَا فَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ
صلى الله عليه وسلم فَحَدَّثْتُهُ حَدِيثَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَنِ ابْتُلِيَ مِنَ
الْبَنَاتِ بِشَىْءٍ فَأَحْسَنَ إِلَيْهِنَّ كُنَّ لَهُ سِتْرًا مِنَ النَّارِ " .
Nabiy ﷺ ning xotinlari Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: Mening oldimga bir ayol ikki qizi bilan keldi. U mendan (sadaqa) soʻradi, lekin huzurimda bitta xurmodan boshqa narsa topmadi. Men oʻshani unga berdim. U buni olib, ikki qizi orasida boʻlib berdi-da, oʻzi undan hech narsa yemadi. Soʻng oʻrnidan turib, ikki qizi bilan chiqib ketdi. Shunda huzurimga Nabiy ﷺ kirdilar, men u zotga uning hodisasini soʻzlab berdim. Nabiy ﷺ: «Kimga qizlardan biror narsa bilan imtihon berilsa-yu, u ularga yaxshilik qilsa, ular u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar», dedilar.Набий ﷺ нинг хотинлари Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У шундай деди: Менинг олдимга бир аёл икки қизи билан келди. У мендан (садақа) сўради, лекин ҳузуримда битта хурмодан бошқа нарса топмади. Мен ўшани унга бердим. У буни олиб, икки қизи орасида бўлиб берди-да, ўзи ундан ҳеч нарса емади. Сўнг ўрнидан туриб, икки қизи билан чиқиб кетди. Шунда ҳузуримга Набий ﷺ кирдилар, мен у зотга унинг ҳодисасини сўзлаб бердим. Набий ﷺ: «Кимга қизлардан бирор нарса билан имтиҳон берилса-ю, у уларга яхшилик қилса, улар у учун дўзахдан тўсиқ бўладилар», дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا بَكْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ مُضَرَ - عَنِ ابْنِ الْهَادِ، أَنَّ زِيَادَ،
بْنَ أَبِي زِيَادٍ مَوْلَى ابْنِ عَيَّاشٍ حَدَّثَهُ عَنْ عِرَاكِ بْنِ مَالِكٍ، سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ، عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ
عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْنِي مِسْكِينَةٌ تَحْمِلُ ابْنَتَيْنِ لَهَا فَأَطْعَمْتُهَا ثَلاَثَ تَمَرَاتٍ فَأَعْطَتْ
كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا تَمْرَةً وَرَفَعَتْ إِلَى فِيهَا تَمْرَةً لِتَأْكُلَهَا فَاسْتَطْعَمَتْهَا ابْنَتَاهَا فَشَقَّتِ التَّمْرَةَ
الَّتِي كَانَتْ تُرِيدُ أَنْ تَأْكُلَهَا بَيْنَهُمَا فَأَعْجَبَنِي شَأْنُهَا فَذَكَرْتُ الَّذِي صَنَعَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى
الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَوْجَبَ لَهَا بِهَا الْجَنَّةَ أَوْ أَعْتَقَهَا بِهَا مِنَ النَّارِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U shunday dedi: Mening oldimga bir kambagʻal ayol ikki qizini koʻtarib keldi. Men unga uchta xurmo berdim. U ikki qizining har biriga bittadan xurmo berdi-da, bittasini yeyish uchun ogʻziga olib bordi. Shunda ikki qizi undan (yana) tilab qoldi, u oʻzi yemoqchi boʻlgan xurmoni ular orasida boʻlib berdi. Uning bu ishi menga juda yoqdi va men uning qilgan ishini Rasululloh ﷺ ga aytdim. U zot: «Albatta, Alloh shu (ish) sababli unga jannatni vojib qildi», yoki «Shu sababli uni doʻzaxdan ozod qildi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У шундай деди: Менинг олдимга бир камбағал аёл икки қизини кўтариб келди. Мен унга учта хурмо бердим. У икки қизининг ҳар бирига биттадан хурмо берди-да, биттасини ейиш учун оғзига олиб борди. Шунда икки қизи ундан (яна) тилаб қолди, у ўзи емоқчи бўлган хурмони улар орасида бўлиб берди. Унинг бу иши менга жуда ёқди ва мен унинг қилган ишини Расулуллоҳ ﷺ га айтдим. У зот: «Албатта, Аллоҳ шу (иш) сабабли унга жаннатни вожиб қилди», ёки «Шу сабабли уни дўзахдан озод қилди», дедилар.
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو،
عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ طَلْحَةَ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ تُوُفِّيَ صَبِيٌّ فَقُلْتُ طُوبَى لَهُ عُصْفُورٌ
مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَلاَ تَدْرِينَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ الْجَنَّةَ
وَخَلَقَ النَّارَ فَخَلَقَ لِهَذِهِ أَهْلاً وَلِهَذِهِ أَهْلاً " .
Oisha — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir bola vafot etdi, men: «Bunga xush boʻlsin, u jannat qushlaridan bir qushdir», — dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bilmaysanmi, Alloh jannatni yaratdi va doʻzaxni yaratdi; bunga ham (jannatga) ahl yaratdi, bunga ham (doʻzaxga) ahl yaratdi», — dedilar.Оиша — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир бола вафот этди, мен: «Бунга хуш бўлсин, у жаннат қушларидан бир қушдир», — дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Билмайсанми, Аллоҳ жаннатни яратди ва дўзахни яратди; бунга ҳам (жаннатга) аҳл яратди, бунга ҳам (дўзахга) аҳл яратди», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى، عَنْ عَمَّتِهِ، عَائِشَةَ
بِنْتِ طَلْحَةَ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، قَالَتْ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى جَنَازَةِ
صَبِيٍّ مِنَ الأَنْصَارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ طُوبَى لِهَذَا عُصْفُورٌ مِنْ عَصَافِيرِ الْجَنَّةِ لَمْ يَعْمَلِ
السُّوءَ وَلَمْ يُدْرِكْهُ قَالَ " أَوَغَيْرَ ذَلِكَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ لِلْجَنَّةِ أَهْلاً خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ
فِي أَصْلاَبِ آبَائِهِمْ وَخَلَقَ لِلنَّارِ أَهْلاً خَلَقَهُمْ لَهَا وَهُمْ فِي أَصْلاَبِ آبَائِهِمْ " .
Oisha — moʻminlarning onasi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan boʻlgan bir bolaning janozasiga chaqirildilar. Men: «Yo Rasululloh! Bunga xush boʻlsin, u jannat qushlaridan bir qushdir; u yomonlik qilmadi va (yomonlik qiladigan yoshga) yetmadi ham», — dedim. U zot: «Boshqacha boʻlsa-chi, ey Oisha? Albatta, Alloh jannat uchun ahl yaratdi, ularni hali otalarining sulbida ekanlarida oʻsha (jannat) uchun yaratdi; va doʻzax uchun ham ahl yaratdi, ularni hali otalarining sulbida ekanlarida oʻsha (doʻzax) uchun yaratdi», — dedilar.Оиша — мўминларнинг онаси (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бўлган бир боланинг жанозасига чақирилдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Бунга хуш бўлсин, у жаннат қушларидан бир қушдир; у ёмонлик қилмади ва (ёмонлик қиладиган ёшга) етмади ҳам», — дедим. У зот: «Бошқача бўлса-чи, эй Оиша? Албатта, Аллоҳ жаннат учун аҳл яратди, уларни ҳали оталарининг сулбида эканларида ўша (жаннат) учун яратди; ва дўзах учун ҳам аҳл яратди, уларни ҳали оталарининг сулбида эканларида ўша (дўзах) учун яратди», — дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ بْنِ قَعْنَبٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيُّ، عَنْ عَبْدِ،
اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ تَلاَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه
وسلم { هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ
فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ وَمَا يَعْلَمُ
تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اللَّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلاَّ أُولُو
الأَلْبَابِ} قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا رَأَيْتُمُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ
مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّى اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {U senga Kitobni nozil qildi. Uning baʼzi oyatlari muhkam (maʼnosi aniq) boʻlib, ular Kitobning asosidir, boshqalari esa mutashobih (maʼnosi koʻp)dir. Qalblarida ogʻish (egrilik) boʻlganlar fitna izlab va uni (oʻzicha) taʼvil qilish istagida undagi mutashobih (oyat)larga ergashadilar. Holbuki, uning taʼvilini Allohdan boshqa hech kim bilmaydi. Ilmda barqaror boʻlganlar esa: ‹Biz unga iymon keltirdik, hammasi Robbimiz huzuridandir›, deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina ibrat oladilar} (Oli Imron 7) (oyatini) tilovat qildilar. (Oisha) dedi: Rasululloh ﷺ: «Undagi mutashobih (oyat)larga ergashadiganlarni koʻrsangiz, bilingki, ular Alloh (oyatda) zikr qilgan kishilardir. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {У сенга Китобни нозил қилди. Унинг баъзи оятлари муҳкам (маъноси аниқ) бўлиб, улар Китобнинг асосидир, бошқалари эса муташобиҳ (маъноси кўп)дир. Қалбларида оғиш (эгрилик) бўлганлар фитна излаб ва уни (ўзича) таъвил қилиш истагида ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадилар. Ҳолбуки, унинг таъвилини Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди. Илмда барқарор бўлганлар эса: ‹Биз унга иймон келтирдик, ҳаммаси Роббимиз ҳузуридандир›, дейдилар. (Бундан) фақат ақл эгаларигина ибрат оладилар} (Оли Имрон 7) (оятини) тиловат қилдилар. (Оиша) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ундаги муташобиҳ (оят)ларга эргашадиганларни кўрсангиз, билингки, улар Аллоҳ (оятда) зикр қилган кишилардир. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ،
عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ أَبْغَضَ الرِّجَالِ إِلَى اللَّهِ الأَلَدُّ
الْخَصِمُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh huzurida kishilarning eng yomon koʻriladigani — qattiq (oʻjar) janjalkash (tortishuvchi)dir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳузурида кишиларнинг энг ёмон кўриладигани — қаттиқ (ўжар) жанжалкаш (тортишувчи)дир», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الرُّزِّيُّ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ الْهُجَيْمِيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ،
عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله
عليه وسلم " مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ " .
فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَكَرَاهِيَةُ الْمَوْتِ فَكُلُّنَا نَكْرَهُ الْمَوْتَ فَقَالَ " لَيْسَ كَذَلِكِ وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا
بُشِّرَ بِرَحْمَةِ اللَّهِ وَرِضْوَانِهِ وَجَنَّتِهِ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ فَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا بُشِّرَ
بِعَذَابِ اللَّهِ وَسَخَطِهِ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», — dedilar. Shunda men: «Yo Allohning Nabiysi! (Bu) oʻlimni yomon koʻrishmi? Axir hammamiz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», — dedim. U zot: «(Gap) bunday emas. Lekin moʻmin (oʻlim chogʻida) Allohning rahmati, rizosi va jannati bilan xushxabar berilsa, Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi va Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kofir esa Allohning azobi va gʻazabi bilan xabar berilsa, Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi va Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», — дедилар. Шунда мен: «Ё Аллоҳнинг Набийси! (Бу) ўлимни ёмон кўришми? Ахир ҳаммамиз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», — дедим. У зот: «(Гап) бундай эмас. Лекин мўмин (ўлим чоғида) Аллоҳнинг раҳмати, ризоси ва жаннати билан хушхабар берилса, Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтиради ва Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Кофир эса Аллоҳнинг азоби ва ғазаби билан хабар берилса, Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўради ва Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ زَكَرِيَّاءَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ،
عَنْ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَحَبَّ
لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَالْمَوْتُ قَبْلَ لِقَاءِ اللَّهِ " .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi. Oʻlim esa Allohga roʻbaroʻ boʻlishdan oldindir», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради. Ўлим эса Аллоҳга рўбарў бўлишдан олдиндир», — дедилар.