Sa'id ibn al-Musayyab al-Maxzumiy

حَدَّثَنَا يَزِيدُ، أَنْبَأَنَا يَحْيَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِيَّاكُمْ أَنْ تَهْلِكُوا عَنْ آيَةِ الرَّجْمِ وَأَنْ يَقُولَ قَائِلٌ لَا نَجِدُ حَدَّيْنِ فِي كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ وَرَجَمْنَا بَعْدَهُ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U shunday dedi: «Rajm oyatini unutib halok boʻlishingizdan va biror kishining: ‹Biz Allohning kitobida ikki hadni topmaymiz›, deyishidan ehtiyot boʻling. Chunki men Rasululloh ﷺ ning rajm qilganlarini koʻrganman va biz ham u zotdan keyin rajm qilganmiz.»Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У шундай деди: «Ражм оятини унутиб ҳалок бўлишингиздан ва бирор кишининг: ‹Биз Аллоҳнинг китобида икки ҳадни топмаймиз›, дейишидан эҳтиёт бўлинг. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ражм қилганларини кўрганман ва биз ҳам у зотдан кейин ражм қилганмиз.»

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ عَلَيْهِ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, mayyit ahlining unga yigʻlashi sababli azoblanadi», dedilar.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, маййит аҳлининг унга йиғлаши сабабли азобланади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ لَمَّا مَاتَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بُكِيَ عَلَيْهِ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ بِبُكَاءِ الْحَيِّ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etganida, unga yigʻlashdi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, marhum tiriklarning yigʻisi sababli azoblanadi›, dedilar», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этганида, унга йиғлашди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, марҳум тирикларнинг йиғиси сабабли азобланади›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ عُمَرَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ إِنَّ مِنْ آخِرِ مَا أُنْزِلَ آيَةُ الرِّبَا وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُوُفِّيَ وَلَمْ يُفَسِّرْهَا فَدَعُوا الرِّبَا وَالرِّيبَةَ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nozil boʻlgan oxirgi narsalardan biri ribo oyati boʻldi. Rasululloh ﷺ esa uni tafsir qilmasdan vafot etdilar. Bas, ribodan ham, shubhali narsadan ham voz kechinglar», dedi.Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Нозил бўлган охирги нарсалардан бири рибо ояти бўлди. Расулуллоҳ ﷺ эса уни тафсир қилмасдан вафот этдилар. Бас, рибодан ҳам, шубҳали нарсадан ҳам воз кечинглар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنِي أَبُو مَعْشَرٍ يَعْنِي الْبَرَّاءَ، وَاسْمُهُ، يُوسُفُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَرْمَلَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَجَّ عُثْمَانُ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ أُخْبِرَ عَلِيٌّ أَنَّ عُثْمَانَ نَهَى أَصْحَابَهُ عَنْ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ وَالْحَجِّ فَقَالَ عَلِيٌّ لِأَصْحَابِهِ إِذَا رَاحَ فَرُوحُوا فَأَهَلَّ عَلِيٌّ وَأَصْحَابُهُ بِعُمْرَةٍ فَلَمْ يُكَلِّمْهُمْ عُثْمَانُ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ التَّمَتُّعِ أَلَمْ يَتَمَتَّعْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَمَا أَدْرِي مَا أَجَابَهُ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Usmon haj safariga chiqdi. Yoʻlning bir joyiga yetganda Aliga Usmon oʻz sahoblarini umra bilan hajni tamattu qilishdan qaytargani xabar qilindi. Shunda Ali oʻz sahoblariga: «U yoʻlga chiqsa, sizlar ham chiqinglar», dedi. Ali va uning sahoblari umraga niyat qilib ehromga kirishdi. Usmon ular bilan gaplashmadi. Shunda Ali (roziyallohu anhu): «Menga sen tamattudan qaytaribsan, deb xabar berildi, buni nega qilding? Rasululloh ﷺ tamattu qilmadilarmi?» dedi. Roviy: «Usmon (roziyallohu anhu) unga nima deb javob berganini bilmadim», dedi.Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Усмон ҳаж сафарига чиқди. Йўлнинг бир жойига етганда Алига Усмон ўз саҳобларини умра билан ҳажни таматту қилишдан қайтаргани хабар қилинди. Шунда Али ўз саҳобларига: «У йўлга чиқса, сизлар ҳам чиқинглар», деди. Али ва унинг саҳоблари умрага ният қилиб эҳромга киришди. Усмон улар билан гаплашмади. Шунда Али (розияллоҳу анҳу): «Менга сен таматтудан қайтарибсан, деб хабар берилди, буни нега қилдинг? Расулуллоҳ ﷺ таматту қилмадиларми?» деди. Ровий: «Усмон (розияллоҳу анҳу) унга нима деб жавоб берганини билмадим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ لَهِيعَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ وَرْدَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كُنْتُ أَبْتَاعُ التَّمْرَ مِنْ بَطْنٍ مِنْ الْيَهُودِ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو قَيْنُقَاعَ فَأَبِيعُهُ بِرِبْحٍ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا عُثْمَانُ إِذَا اشْتَرَيْتَ فَاكْتَلْ وَإِذَا بِعْتَ فَكِلْ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ وَرْدَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu) minbarda xutba qilib turib: «Men Bani Qaynuqoʻ deb ataladigan bir yahudiy urugʻidan xurmo sotib olar va uni foyda bilan sotardim. Bu Rasululloh ﷺga yetganda, u zot: ‹Ey Usmon, sotib olganingda oʻlchab ol, sotganingda esa oʻlchab ber›, dedilar», deganini eshitdim.Усмон (розияллоҳу анҳу) минбарда хутба қилиб туриб: «Мен Бани Қайнуқў деб аталадиган бир яҳудий уруғидан хурмо сотиб олар ва уни фойда билан сотардим. Бу Расулуллоҳ ﷺга етганда, у зот: ‹Эй Усмон, сотиб олганингда ўлчаб ол, сотганингда эса ўлчаб бер›, дедилар», деганини эшитдим.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنِي شُعَيْبٌ أَبُو شَيْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً الْخُرَاسَانِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ رَأَيْتُ عُثْمَانَ قَاعِدًا فِي الْمَقَاعِدِ فَدَعَا بِطَعَامٍ مِمَّا مَسَّتْهُ النَّارُ فَأَكَلَهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ فَصَلَّى ثُمَّ قَالَ عُثْمَانُ قَعَدْتُ مَقْعَدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَكَلْتُ طَعَامَ رَسُولِ اللَّهِ وَصَلَّيْتُ صَلَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Said ibn al-Musayyab dedi: «Men Usmon (roziyallohu anhu)ni al-Maqoʻidda oʻtirganini koʻrdim. U olovda pishirilgan taomni soʻrab, uni yedi, soʻng namozga turib namoz oʻqidi. Keyin Usmon: ‹Men Rasululloh ﷺ oʻtirgan joyda oʻtirdim, Rasululloh ﷺ yegan taomni yedim va Rasululloh ﷺ oʻqigan namozni oʻqidim›, dedi.»Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Саид ибн ал-Мусайяб деди: «Мен Усмон (розияллоҳу анҳу)ни ал-Мақўидда ўтирганини кўрдим. У оловда пиширилган таомни сўраб, уни еди, сўнг намозга туриб намоз ўқиди. Кейин Усмон: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺ ўтирган жойда ўтирдим, Расулуллоҳ ﷺ еган таомни едим ва Расулуллоҳ ﷺ ўқиган намозни ўқидим›, деди.»

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، أَخْبَرَنَا مُوسَى بْنُ وَرْدَانَ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَقُولُ كُنْتُ أَبْتَاعُ التَّمْرَ مِنْ بَطْنٍ مِنْ الْيَهُودِ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو قَيْنُقَاعٍ فَأَبِيعُهُ بِرِبْحِ الْآصُعِ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا عُثْمَانُ إِذَا اشْتَرَيْتَ فَاكْتَلْ وَإِذَا بِعْتَ فَكِلْ‏.‏

Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U minbar ustida turib xutba qilar ekan, shunday dedi: «Men yahudiylardan Banu Qaynuqoʻ deb ataladigan bir qavmdan xurmo sotib olar va uni soʻlab (oʻlchov ustiga) foyda bilan sotardim. Bu Nabiy ﷺga yetdi. Shunda u zot: ‹Ey Usmon! Sotib olsang, oʻlchab ol; sotsang, oʻlchab ber›, dedilar».Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У минбар устида туриб хутба қилар экан, шундай деди: «Мен яҳудийлардан Бану Қайнуқў деб аталадиган бир қавмдан хурмо сотиб олар ва уни сўлаб (ўлчов устига) фойда билан сотардим. Бу Набий ﷺга етди. Шунда у зот: ‹Эй Усмон! Сотиб олсанг, ўлчаб ол; сотсанг, ўлчаб бер›, дедилар».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَالَ عَلِيٌّ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى أَجْمَلِ فَتَاةٍ فِي قُرَيْشٍ قَالَ وَمَنْ هِيَ قُلْتُ ابْنَةُ حَمْزَةَ قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَ مِنْ الرَّضَاعَةِ مَا حَرَّمَ مِنْ النَّسَبِ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «‹Yo Rasululloh, sizga Qurayshning eng goʻzal qiziga yoʻl koʻrsataymi?› dedim. U zot: ‹U kim?› dedilar. ‹Hamzaning qizi›, dedim. U zot: ‹Sen uning emishganlik jihatidan mening akamning qizi ekanini bilmaysanmi? Alloh nasab jihatidan harom qilgan narsani emishganlik jihatidan ham harom qildi›, dedilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «‹Ё Расулуллоҳ, сизга Қурайшнинг энг гўзал қизига йўл кўрсатайми?› дедим. У зот: ‹У ким?› дедилар. ‹Ҳамзанинг қизи›, дедим. У зот: ‹Сен унинг эмишганлик жиҳатидан менинг акамнинг қизи эканини билмайсанми? Аллоҳ насаб жиҳатидан ҳаром қилган нарсани эмишганлик жиҳатидан ҳам ҳаром қилди›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ اجْتَمَعَ عَلِيٌّ وَعُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا بِعُسْفَانَ فَكَانَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَنْهَى عَنْ الْمُتْعَةِ وَالْعُمْرَةِ فَقَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا تُرِيدُ إِلَى أَمْرٍ فَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَنْهَى عَنْهَا فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَعْنَا مِنْكَ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ali va Usmon (roziyallohu anhumo) Usfonda uchrashdilar. Usmon (roziyallohu anhu) odamlarni mutʼa va umradan qaytarardi. Shunda Ali (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ qilgan ishdan nega qaytarmoqchisan?» dedi. Usmon (roziyallohu anhu): «Bizni oʻz holimizga qoʻy», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Али ва Усмон (розияллоҳу анҳумо) Усфонда учрашдилар. Усмон (розияллоҳу анҳу) одамларни мутъа ва умрадан қайтарарди. Шунда Али (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ қилган ишдан нега қайтармоқчисан?» деди. Усмон (розияллоҳу анҳу): «Бизни ўз ҳолимизга қўй», деди.