Sa'id ibn al-Musayyab al-Maxzumiy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَعْوَرُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ اخْتَلَفَ عَلِيٌّ وَعُثْمَانُ ـ رضى الله عنهما ـ وَهُمَا بِعُسْفَانَ فِي الْمُتْعَةِ، فَقَالَ عَلِيٌّ مَا تُرِيدُ إِلاَّ أَنْ تَنْهَى عَنْ أَمْرٍ فَعَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ عَلِيٌّ أَهَلَّ بِهِمَا جَمِيعًا‏.‏

Said ibn Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ali va Usmon — Usfonda (Makka yaqinidagi mashhur joy) boʻlganlarida — Tamatuʼ haji borasida ixtilof qildi. Ali: «Men koʻryapmanki, sen odamlarni — Paygʻambar ﷺ qilgan bir ishdan — qaytarmoqchisan?» — dedi. Ali buni koʻrganda, haj va umra (ikkalasi) uchun ehrom bogʻladi.Саид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Али ва Усмон — Усфонда (Макка яқинидаги машҳур жой) бўлганларида — Таматуъ ҳажи борасида ихтилоф қилди. Али: «Мен кўряпманки, сен одамларни — Пайғамбар ﷺ қилган бир ишдан — қайтармоқчисан?» — деди. Али буни кўрганда, ҳаж ва умра (иккаласи) учун эҳром боғлади.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَرَّ عُمَرُ فِي الْمَسْجِدِ وَحَسَّانُ يُنْشِدُ، فَقَالَ كُنْتُ أُنْشِدُ فِيهِ، وَفِيهِ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكَ، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ، أَسَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَجِبْ عَنِّي، اللَّهُمَّ أَيِّدْهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏

Said ibn Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar masjidga kelganda, Hassan sheʼr oʻqiyotgan edi (Umar buni yoqtirmadi). Shunda Hassan: «Men — sendan yaxshiroq boʻlgan zot (yaʼni Paygʻambar ﷺ) huzurida — xuddi shu masjidda sheʼr oʻqir edim», — dedi. Soʻng u Abu Hurayra tomon yuzlanib (unga): «Men sendan Alloh haqi (bilan) soʻrayman: sen Allohning Rasuli ﷺ ning (menga): ‹Mening nomimdan (ularga) javob ber. Allohim! Uni (yaʼni Hassanni) Muqaddas Ruh (Jabroil) bilan qoʻlla›, — deganini eshitganmisan?» — dedi. Abu Hurayra: «Ha», — dedi.Саид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар масжидга келганда, Ҳассан шеър ўқиётган эди (Умар буни ёқтирмади). Шунда Ҳассан: «Мен — сендан яхшироқ бўлган зот (яъни Пайғамбар ﷺ) ҳузурида — худди шу масжидда шеър ўқир эдим», — деди. Сўнг у Абу Ҳурайра томон юзланиб (унга): «Мен сендан Аллоҳ ҳақи (билан) сўрайман: сен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг (менга): ‹Менинг номимдан (уларга) жавоб бер. Аллоҳим! Уни (яъни Ҳассанни) Муқаддас Руҳ (Жаброил) билан қўлла›, — деганини эшитганмисан?» — деди. Абу Ҳурайра: «Ҳа», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَا مِنْ بَنِي آدَمَ مَوْلُودٌ إِلاَّ يَمَسُّهُ الشَّيْطَانُ حِينَ يُولَدُ، فَيَسْتَهِلُّ صَارِخًا مِنْ مَسِّ الشَّيْطَانِ، غَيْرَ مَرْيَمَ وَابْنِهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ ‏[quran sura="3" aya_start="36" aya_end="36"]{‏وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ‏}‏‏.‏

Said ibn Musayyab (Abu Hurayradan) rivoyat qiladi: Abu Hurayra: «Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Odam avlodidan tugʻiladigan hech bir (bola) yoʻqki, shayton unga tegmasin. Shu sabab bola — shaytonning tegishi sababli — tugʻilganda qattiq yigʻlaydi; Maryam va uning bolasidan boshqa›», — dedi. Soʻng Abu Hurayra: ‹Va men — uni va uning naslini — quvgʻin qilingan shaytondan (saqlashing uchun) Senga panoh tilayman› (Oli Imron, 36) — (degan oyatni) oʻqidi.Саид ибн Мусайяб (Абу Ҳурайрадан) ривоят қилади: Абу Ҳурайра: «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Одам авлодидан туғиладиган ҳеч бир (бола) йўқки, шайтон унга тегмасин. Шу сабаб бола — шайтоннинг тегиши сабабли — туғилганда қаттиқ йиғлайди; Марям ва унинг боласидан бошқа›», — деди. Сўнг Абу Ҳурайра: ‹Ва мен — уни ва унинг наслини — қувғин қилинган шайтондан (сақлашинг учун) Сенга паноҳ тилайман› (Оли Имрон, 36) — (деган оятни) ўқиди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَدِمَ مُعَاوِيَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ الْمَدِينَةَ آخِرَ قَدْمَةٍ قَدِمَهَا، فَخَطَبَنَا فَأَخْرَجَ كُبَّةً مِنْ شَعَرٍ فَقَالَ مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ أَحَدًا يَفْعَلُ هَذَا غَيْرَ الْيَهُودِ، وَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَمَّاهُ الزُّورَ ـ يَعْنِي الْوِصَالَ فِي الشَّعَرِ‏.‏ تَابَعَهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ‏.‏

Said ibn Musayyab rivoyat qiladi: Muoviya ibn Abu Sufyon Madinaga oxirgi marta kelganda, u bizga xutba qildi. U bir tutam soch chiqarib: «Men — yahudiylardan boshqa birov bunday ish (yaʼni yasama soch ishlatish) qiladi deb — hech oʻylamagan edim. Paygʻambar ﷺ bunday amalni ‹az-Zur› (yaʼni yolgʻon, soxtalik) deb atagan», — dedi (yaʼni yasama sochdan foydalanishni).Саид ибн Мусайяб ривоят қилади: Муовия ибн Абу Суфён Мадинага охирги марта келганда, у бизга хутба қилди. У бир тутам соч чиқариб: «Мен — яҳудийлардан бошқа биров бундай иш (яъни ясама соч ишлатиш) қилади деб — ҳеч ўйламаган эдим. Пайғамбар ﷺ бундай амални ‹аз-Зур› (яъни ёлғон, сохталик) деб атаган», — деди (яъни ясама сочдан фойдаланишни).

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ الْبَحِيرَةُ الَّتِي يُمْنَعُ دَرُّهَا لِلطَّوَاغِيتِ وَلاَ يَحْلُبُهَا أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ، وَالسَّائِبَةُ الَّتِي كَانُوا يُسَيِّبُونَهَا لآلِهَتِهِمْ فَلاَ يُحْمَلُ عَلَيْهَا شَىْءٌ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ عَمْرَو بْنَ عَامِرِ بْنِ لُحَىٍّ الْخُزَاعِيَّ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ، وَكَانَ أَوَّلَ مَنْ سَيَّبَ السَّوَائِبَ ‏"‏‏.‏

Said ibn Musayyab rivoyat qiladi: Al-Bahira — suti butlar va boshqa maʼbudlar uchun atalgan (saqlangan) hayvon edi; shu sabab uni hech kim sogʻishga (ruxsat) berilmasdi. As-Saiba — ular (yaʼni kofirlar) oʻz xudolari nomiga ozod qoʻyib yuboradigan hayvon edi; shu sabab u — hech narsa tashishga ishlatilmasdi. Abu Hurayra: «Paygʻambar ﷺ: ‹Men Amr ibn Omir ibn Luhay al-Xuzoiyni — ichaklarini doʻzaxda sudrab yurgan holda — koʻrdim; chunki u — (soxta xudolar nomiga) hayvonlarni ozod qoʻyib yuborish odatini birinchi boshlagan kishi edi›, — dedi», — dedi.Саид ибн Мусайяб ривоят қилади: Ал-Баҳира — сути бутлар ва бошқа маъбудлар учун аталган (сақланган) ҳайвон эди; шу сабаб уни ҳеч ким соғишга (рухсат) берилмасди. Ас-Саиба — улар (яъни кофирлар) ўз худолари номига озод қўйиб юборадиган ҳайвон эди; шу сабаб у — ҳеч нарса ташишга ишлатилмасди. Абу Ҳурайра: «Пайғамбар ﷺ: ‹Мен Амр ибн Омир ибн Луҳай ал-Хузоийни — ичакларини дўзахда судраб юрган ҳолда — кўрдим; чунки у — (сохта худолар номига) ҳайвонларни озод қўйиб юбориш одатини биринчи бошлаган киши эди›, — деди», — деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ أَبُو عَمْرٍو الْفَزَارِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ الشَّجَرَةَ، ثُمَّ أَتَيْتُهَا بَعْدُ فَلَمْ أَعْرِفْهَا‏.‏ قَالَ مَحْمُودٌ ثُمَّ أُنْسِيتُهَا بَعْدُ‏.‏

(Saʼid ibnul-Musayyab otasidan rivoyat qildi:) «Men (oʻsha) daraxtni koʻrgan edim, soʻng undan keyin uning oldiga kelsam, uni tanimadim», dedi. Mahmud (rivoyatda): «Soʻng undan keyin u menga unutdirildi (esimdan chiqdi)», dedi.(Саъид ибнул-Мусайяб отасидан ривоят қилди:) «Мен (ўша) дарахтни кўрган эдим, сўнг ундан кейин унинг олдига келсам, уни танимадим», деди. Маҳмуд (ривоятда): «Сўнг ундан кейин у менга унутдирилди (эсимдан чиқди)», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا طَارِقٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ مِمَّنْ بَايَعَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ، فَرَجَعْنَا إِلَيْهَا الْعَامَ الْمُقْبِلَ فَعَمِيَتْ عَلَيْنَا‏.‏

(Saʼid ibnul-Musayyab otasidan rivoyat qildi)ki, u daraxt tagida bayʼat qilganlardan edi. (Otasi:) «Kelgusi yili (oʻsha yerga) qaytsak, u bizga (qaysi daraxt ekani) noaniq boʻ ldi (tanimadik)», dedi.(Саъид ибнул-Мусайяб отасидан ривоят қилди)ки, у дарахт тагида байъат қилганлардан эди. (Отаси:) «Келгуси йили (ўша ерга) қайцак, у бизга (қайси дарахт экани) ноаниқ бў лди (танимадик)», деди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مَوْلُودٍ يُولَدُ إِلاَّ وَالشَّيْطَانُ يَمَسُّهُ حِينَ يُولَدُ، فَيَسْتَهِلُّ صَارِخًا مِنْ مَسِّ الشَّيْطَانِ إِيَّاهُ، إِلاَّ مَرْيَمَ وَابْنَهَا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ يَقُولُ أَبُو هُرَيْرَةَ وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏[quran sura="3" aya_start="36" aya_end="36"]{‏وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ‏}‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Tugʻ ilgan har bir bola(ni) — tugʻ ilgan paytida Shayton tegmay (qoʻ ymaydi); shu sababli u Shaytonning tegishidan baqirib yigʻlaydi — faqat Maryam va uning oʻgʻlidan boshqa», dedilar. Soʻng Abu Hurayra: «Xohlasangiz, ‹...va men uni va uning zurriyotini quvilgan Shaytondan Senga (panoh tilab) topshiraman› (Al-Imron surasi, 36) (oyatini) oʻqinglar», derdi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Туғ илган ҳар бир бола(ни) — туғ илган пайтида Шайтон тегмай (қў ймайди); шу сабабли у Шайтоннинг тегишидан бақириб йиғлайди — фақат Марям ва унинг ўғлидан бошқа», дедилар. Сўнг Абу Ҳурайра: «Хоҳласангиз, ‹...ва мен уни ва унинг зурриётини қувилган Шайтондан Сенга (паноҳ тилаб) топшираман› (Ал-Имрон сураси, 36) (оятини) ўқинглар», дерди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ الْبَحِيرَةُ الَّتِي يُمْنَعُ دَرُّهَا لِلطَّوَاغِيتِ فَلاَ يَحْلُبُهَا أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ‏.‏ وَالسَّائِبَةُ كَانُوا يُسَيِّبُونَهَا لآلِهَتِهِمْ لاَ يُحْمَلُ عَلَيْهَا شَىْءٌ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ عَمْرَو بْنَ عَامِرٍ الْخُزَاعِيَّ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ، كَانَ أَوَّلَ مَنْ سَيَّبَ السَّوَائِبَ ‏"‏‏.‏ وَالْوَصِيلَةُ النَّاقَةُ الْبِكْرُ تُبَكِّرُ فِي أَوَّلِ نِتَاجِ الإِبِلِ، ثُمَّ تُثَنِّي بَعْدُ بِأُنْثَى‏.‏ وَكَانُوا يُسَيِّبُونَهُمْ لِطَوَاغِيتِهِمْ إِنْ وَصَلَتْ إِحْدَاهُمَا بِالأُخْرَى لَيْسَ بَيْنَهُمَا ذَكَرٌ‏.‏ وَالْحَامِ فَحْلُ الإِبِلِ يَضْرِبُ الضِّرَابَ الْمَعْدُودَ، فَإِذَا قَضَى ضِرَابَهُ وَدَعُوهُ لِلطَّوَاغِيتِ وَأَعْفَوْهُ مِنَ الْحَمْلِ فَلَمْ يُحْمَلْ عَلَيْهِ شَىْءٌ وَسَمَّوْهُ الْحَامِيَ‏.‏ وَقَالَ لي أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعْتُ سَعِيدًا، قَالَ يُخْبِرُهُ بِهَذَا قَالَ وَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ‏.‏ وَرَوَاهُ ابْنُ الْهَادِ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Saʼid ibnul-Musayyab aytdi:) ‹Bahira› — suti (sogʻ ilishi) tovutlar (butlar) uchun man qilingan (tuya)dir; uni odamlardan hech kim sogʻ maydi. ‹Soiba›ni esa ular oʻ z ilohlari uchun (erkin) qoʻ yib yuborar, unga hech narsa yuklamas edilar. (Saʼid:) Abu Hurayra aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men Amr ibn Omir al-Xuzoiyni — ichaklarini doʻ zaxda sudrayotgan holda — koʻ rdim; u — soibalarni (birinchi boʻ lib) qoʻ yib yuborgan kishidir», dedilar. ‹Vasila› — tuyaning tuya (urgʻ ochi)dir: u tuyalarning birinchi tugʻ ishida (urgʻ ochi) tugʻ adi, soʻng yana (keyin) urgʻ ochi (tugʻ adi); ular bularni — agar biri ikkinchisiga ulansa (ketma-ket urgʻ ochi tugʻ sa), oralarida erkak (bola) boʻ lmasa — oʻ z tovutlari uchun (erkin) qoʻ yib yuborar edilar. ‹Hom› — tuyalarning (urugʻ lik) buqasidir: u maʼlum (belgilangan) marta juftlashadi; juftlashuvini (tugatib) oʻ taganida, uni tovutlar uchun (erkin) qoʻ yib yuborar, yukdan ozod qilar — unga hech narsa yuklamas va uni ‹hom› deb atar edilar.(Саъид ибнул-Мусайяб айтди:) ‹Баҳира› — сути (соғ илиши) товутлар (бутлар) учун ман қилинган (туя)дир; уни одамлардан ҳеч ким соғ майди. ‹Соиба›ни эса улар ў з илоҳлари учун (эркин) қў йиб юборар, унга ҳеч нарса юкламас эдилар. (Саъид:) Абу Ҳурайра айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Амр ибн Омир ал-Хузоийни — ичакларини дў захда судраётган ҳолда — кў рдим; у — соибаларни (биринчи бў либ) қў йиб юборган кишидир», дедилар. ‹Васила› — туянинг туя (урғ очи)дир: у туяларнинг биринчи туғ ишида (урғ очи) туғ ади, сўнг яна (кейин) урғ очи (туғ ади); улар буларни — агар бири иккинчисига уланса (кетма-кет урғ очи туғ са), ораларида эркак (бола) бў лмаса — ў з товутлари учун (эркин) қў йиб юборар эдилар. ‹Ҳом› — туяларнинг (уруғ лик) буқасидир: у маълум (белгиланган) марта жуфтлашади; жуфтлашувини (тугатиб) ў таганида, уни товутлар учун (эркин) қў йиб юборар, юкдан озод қилар — унга ҳеч нарса юкламас ва уни ‹ҳом› деб атар эдилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، قَالَ قَدِمَ مُعَاوِيَةُ الْمَدِينَةَ آخِرَ قَدْمَةٍ قَدِمَهَا، فَخَطَبَنَا فَأَخْرَجَ كُبَّةً مِنْ شَعَرٍ قَالَ مَا كُنْتُ أَرَى أَحَدًا يَفْعَلُ هَذَا غَيْرَ الْيَهُودِ، إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَمَّاهُ الزُّورَ‏.‏ يَعْنِي الْوَاصِلَةَ فِي الشَّعَرِ‏.‏

(Saʼid ibn Musayyab aytdi:) Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu) Madinaga oxirgi marta kelganida, bizga xutba qildi va bir tutam (kubba) soch chiqarib: «Men buni yahudiylardan boshqa hech kim qiladi deb oʻylamasdim. Paygʻambar ﷺ buni «zur» (yolgʻon, soxtalik) deb atadilar» dedi — yaʼni (begona) sochni (oʻz sochiga) ulashni (nazarda tutdi).(Саъид ибн Мусайяб айтди:) Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу) Мадинага охирги марта келганида, бизга хутба қилди ва бир тутам (кубба) соч чиқариб: «Мен буни яҳудийлардан бошқа ҳеч ким қилади деб ўйламасдим. Пайғамбар ﷺ буни «зур» (ёлғон, сохталик) деб атадилар» деди — яъни (бегона) сочни (ўз сочига) улашни (назарда тутди).

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَنَّ ابْنَ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ شَيْبَةَ، قَالَ جَلَسْتُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ فَحَدَّثَنِي أَنَّ جَدَّهُ حَزْنًا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ مَا اسْمُكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ اسْمِي حَزْنٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بَلْ أَنْتَ سَهْلٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ مَا أَنَا بِمُغَيِّرٍ اسْمًا سَمَّانِيهِ أَبِي‏.‏ قَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَمَا زَالَتْ فِينَا الْحُزُونَةُ بَعْدُ‏.‏

(Hazn ibn Abu Vahb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi.) (Abdulhamid ibn Jubayr aytdi: Men Saʼid ibn Musayyabning oldida oʻtirdim, u menga bobosi Hazn Paygʻambar ﷺning oldilariga kelganini aytib berdi.) (U zot:) «Isming nima?» dedilar. U: «Ismim — Hazn» dedi. (U zot:) «Yoʻq, sen Sahlsan» dedilar. U: «Men otam qoʻygan ismni oʻzgartirmayman» dedi. Ibn Musayyab aytdi: Shundan keyin bizda dagʻallik (huzuna) saqlanib qolaverdi.(Ҳазн ибн Абу Ваҳб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади.) (Абдулҳамид ибн Жубайр айтди: Мен Саъид ибн Мусайябнинг олдида ўтирдим, у менга бобоси Ҳазн Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келганини айтиб берди.) (У зот:) «Исминг нима?» дедилар. У: «Исмим — Ҳазн» деди. (У зот:) «Йўқ, сен Саҳлсан» дедилар. У: «Мен отам қўйган исмни ўзгартирмайман» деди. Ибн Мусайяб айтди: Шундан кейин бизда дағаллик (ҳузуна) сақланиб қолаверди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ، وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ، وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الأَرْضِ، فَوُضِعَتْ فِي يَدِي ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنْتُمْ تَلْغَثُونَهَا أَوْ تَرْغَثُونَهَا، أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Men javomiʼul-kalim (qisqa soʻzlar bilan keng maʼnolar) bilan yuborildim va qoʻrquv (dushman qalbiga solinishi) bilan yordam berildim. Men uxlab yotganimda, oʻzimni yer xazinalarining kalitlari menga keltirilib, qoʻlimga qoʻyilganini koʻrdim», dedilar. Abu Hurayra: «Rasululloh ﷺ vafot etdilar va sizlar esa oʻsha (xazinalar)ni olib (sarflab) yuribsizlar», dedi yoki shunga oʻxshash soʻz aytdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен жавомиъул-калим (қисқа сўзлар билан кенг маънолар) билан юборилдим ва қўрқув (душман қалбига солиниши) билан ёрдам берилдим. Мен ухлаб ётганимда, ўзимни ер хазиналарининг калитлари менга келтирилиб, қўлимга қўйилганини кўрдим», дедилар. Абу Ҳурайра: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этдилар ва сизлар эса ўша (хазиналар)ни олиб (сарфлаб) юрибсизлар», деди ёки шунга ўхшаш сўз айтди.