Ummu Atiyya al-Ansoriya

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَيُونُسَ، وَحَبِيبٍ، وَيَحْيَى بْنِ عَتِيقٍ، وَهِشَامٍ، - فِي آخَرِينَ - عَنْ مُحَمَّدٍ، أَنَّ أُمَّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُخْرِجَ ذَوَاتِ الْخُدُورِ يَوْمَ الْعِيدِ ‏.‏ قِيلَ فَالْحُيَّضُ قَالَ ‏"‏ لِيَشْهَدْنَ الْخَيْرَ وَدَعْوَةَ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقَالَتِ امْرَأَةٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ لَمْ يَكُنْ لإِحْدَاهُنَّ ثَوْبٌ كَيْفَ تَصْنَعُ قَالَ ‏"‏ تُلْبِسُهَا صَاحِبَتُهَا طَائِفَةً مِنْ ثَوْبِهَا ‏"‏ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ bizga hayit kuni parda ortidagi (yosh) qizlarni ham (musallaga) olib chiqishni buyurdilar. «Hayzli ayollar-chi?» deb soʻralganda, u zot: «Ular yaxshilikda va musulmonlarning duosida hozir boʻlsinlar», dedilar. Bir ayol: «Yo Rasululloh, agar birortamizda (ortga oʻraydigan) koʻylak boʻlmasa, qanday qiladi?» dedi. U zot: «Dugonasi unga oʻz koʻylagidan bir qismini kiydirib qoʻysin», dedilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ бизга ҳайит куни парда ортидаги (ёш) қизларни ҳам (мусаллага) олиб чиқишни буюрдилар. «Ҳайзли аёллар-чи?» деб сўралганда, у зот: «Улар яхшиликда ва мусулмонларнинг дуосида ҳозир бўлсинлар», дедилар. Бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, агар бирортамизда (ортга ўрайдиган) кўйлак бўлмаса, қандай қилади?» деди. У зот: «Дугонаси унга ўз кўйлагидан бир қисмини кийдириб қўйсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ ‏"‏ وَيَعْتَزِلُ الْحُيَّضُ مُصَلَّى الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ الثَّوْبَ ‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَ عَنْ حَفْصَةَ عَنِ امْرَأَةٍ تُحَدِّثُهُ عَنِ امْرَأَةٍ أُخْرَى قَالَتْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ مُوسَى فِي الثَّوْبِ ‏.‏

Muhammad (ibn Sirin) Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan shu xabarni rivoyat qilib, (Nabiy ﷺ): «Hayzli ayollar musulmonlarning namozgohidan chetda tursin», dedilar, dedi va koʻylakni zikr qilmadi. Roviy aytadi: U (Muhammad ibn Sirin) buni Hafsadan, u bir ayoldan, u esa boshqa bir ayoldan rivoyat qildi. (Oʻsha ayol) aytdi: «Yo Rasululloh», deyildi… Soʻng u koʻylak haqida Musoning hadisidagi maʼnoni zikr qildi.Муҳаммад (ибн Сирин) Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан шу хабарни ривоят қилиб, (Набий ﷺ): «Ҳайзли аёллар мусулмонларнинг намозгоҳидан четда турсин», дедилар, деди ва кўйлакни зикр қилмади. Ровий айтади: У (Муҳаммад ибн Сирин) буни Ҳафсадан, у бир аёлдан, у эса бошқа бир аёлдан ривоят қилди. (Ўша аёл) айтди: «Ё Расулуллоҳ», дейилди… Сўнг у кўйлак ҳақида Мусонинг ҳадисидаги маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، - يَعْنِي الطَّيَالِسِيَّ - وَمُسْلِمٌ قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ عَطِيَّةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ جَمَعَ نِسَاءَ الأَنْصَارِ فِي بَيْتٍ فَأَرْسَلَ إِلَيْنَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقَامَ عَلَى الْبَابِ فَسَلَّمَ عَلَيْنَا فَرَدَدْنَا عَلَيْهِ السَّلاَمَ ثُمَّ قَالَ أَنَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْكُنَّ ‏.‏ وَأَمَرَنَا بِالْعِيدَيْنِ أَنْ نُخْرِجَ فِيهِمَا الْحُيَّضَ وَالْعُتَّقَ وَلاَ جُمُعَةَ عَلَيْنَا وَنَهَانَا عَنِ اتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ ‏.‏

Ismoil ibn Abdurrahmon ibn Atiyya oʻz buvisi Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, ansor ayollarini bir uyga jamladilar va bizga Umar ibn al-Xattobni yubordilar. U eshik oldida turib bizga salom berdi, biz unga salomni qaytardik. Soʻng u: «Men sizlarga Rasululloh ﷺning elchisiman», dedi. U bizga har ikki hayitda hayzli ayollarni hamda parda ortidagi (yosh) qizlarni olib chiqishni buyurdi, bizga juma (namozi) farz emasligini va janozalarga ergashishdan qaytarganliklarini (aytdi).Исмоил ибн Абдурраҳмон ибн Атийя ўз бувиси Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, ансор аёлларини бир уйга жамладилар ва бизга Умар ибн ал-Хаттобни юбордилар. У эшик олдида туриб бизга салом берди, биз унга саломни қайтардик. Сўнг у: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺнинг элчисиман», деди. У бизга ҳар икки ҳайитда ҳайзли аёлларни ҳамда парда ортидаги (ёш) қизларни олиб чиқишни буюрди, бизга жума (намози) фарз эмаслигини ва жанозаларга эргашишдан қайтарганликларини (айтди).

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا عَنِ النِّيَاحَةِ ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni nadba (qichqirib yigʻi-sigʻi qilish)dan qaytardilar.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни надба (қичқириб йиғи-сиғи қилиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، - الْمَعْنَى - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَتِ ابْنَتُهُ فَقَالَ ‏"‏ اغْسِلْنَهَا ثَلاَثًا أَوْ خَمْسًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ - إِنْ رَأَيْتُنَّ ذَلِكَ - بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَاجْعَلْنَ فِي الآخِرَةِ كَافُورًا أَوْ شَيْئًا مِنْ كَافُورٍ فَإِذَا فَرَغْتُنَّ فَآذِنَّنِي ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغْنَا آذَنَّاهُ فَأَعْطَانَا حَقْوَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْعِرْنَهَا إِيَّاهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَنْ مَالِكٍ يَعْنِي إِزَارَهُ وَلَمْ يَقُلْ مُسَدَّدٌ دَخَلَ عَلَيْنَا ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ qizlari vafot etganida bizning oldimizga kirdilar va: «Uni suv va sidr (anorgul bargi) bilan uch marta yoki besh marta, agar shuni maʼqul koʻrsangiz, undan ham koʻproq gʻusl qildiringlar, oxirgisida kofur yoki ozgina kofur soling. Tugatganingizda menga bildiringlar», dedilar. Biz tugatganimizda u zotga bildirdik, shunda u zot bizga oʻzlarining belboglarini (izorlarini) berdilar va: «Buni unga (badaniga) yondoshtiringlar», dedilar. (Roviy) Molik (rivoyati) haqida aytdi: Yaʼni, u zotning izorlarini (nazarda tutdi). Musaddad esa «bizning oldimizga kirdilar» demadi.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ қизлари вафот этганида бизнинг олдимизга кирдилар ва: «Уни сув ва сидр (аноргул барги) билан уч марта ёки беш марта, агар шуни маъқул кўрсангиз, ундан ҳам кўпроқ ғусл қилдиринглар, охиргисида кофур ёки озгина кофур солинг. Тугатганингизда менга билдиринглар», дедилар. Биз тугатганимизда у зотга билдирдик, шунда у зот бизга ўзларининг белбогларини (изорларини) бердилар ва: «Буни унга (баданига) ёндоштиринглар», дедилар. (Ровий) Молик (ривояти) ҳақида айтди: Яъни, у зотнинг изорларини (назарда тутди). Мусаддад эса «бизнинг олдимизга кирдилар» демади.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، وَحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُنَّ فِي غُسْلِ ابْنَتِهِ ‏"‏ ابْدَأْنَ بِمَيَامِنِهَا وَمَوَاضِعِ الْوُضُوءِ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ (vafot etgan) qizlarini gʻusl qildirayotganlarida ularga: «Uning oʻng tomonlaridan va taharat aʼzolaridan boshlanglar», dedilar.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ (вафот этган) қизларини ғусл қилдираётганларида уларга: «Унинг ўнг томонларидан ва таҳарат аъзоларидан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، بِمَعْنَى حَدِيثِ مَالِكٍ زَادَ فِي حَدِيثِ حَفْصَةَ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ بِنَحْوِ هَذَا وَزَادَتْ فِيهِ ‏"‏ أَوْ سَبْعًا أَوْ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ إِنْ رَأَيْتُنَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan Molikning hadisi maʼnosida (rivoyat qilingan). Hafsaning Umm Atiyya (roziyallohu anho)dan qilgan rivoyatida shunga oʻxshash (keltirilib), unga (Umm Atiyya): «Yoki yetti marta, yoki agar lozim deb bilsangiz undan ham koʻproq (yuvinglar)», deb (soʻz) qoʻshgan.Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан Моликнинг ҳадиси маъносида (ривоят қилинган). Ҳафсанинг Умм Атийя (розияллоҳу анҳо)дан қилган ривоятида шунга ўхшаш (келтирилиб), унга (Умм Атийя): «Ёки етти марта, ёки агар лозим деб билсангиз ундан ҳам кўпроқ (ювинглар)», деб (сўз) қўшган.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ حَفْصَةَ، عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ نُهِينَا أَنْ نَتَّبِعَ، الْجَنَائِزَ وَلَمْ يُعْزَمْ عَلَيْنَا ‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho) aytadilar: Bizni janozalarga ergashishdan qaytarildi, lekin bu bizga qatʼiy (taʼkidlab) buyurilmadi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Бизни жанозаларга эргашишдан қайтарилди, лекин бу бизга қатъий (таъкидлаб) буюрилмади.