Yala ibn Umayya

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، أَخْبَرَنَا صَفْوَانُ بْنُ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ بِالْجِعْرَانَةِ وَعَلَيْهِ أَثَرُ خَلُوقٍ - أَوْ قَالَ صُفْرَةٍ - وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَأْمُرُنِي أَنْ أَصْنَعَ فِي عُمْرَتِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الْوَحْىَ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْهُ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ السَّائِلُ عَنِ الْعُمْرَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اغْسِلْ عَنْكَ أَثَرَ الْخَلُوقِ - أَوْ قَالَ أَثَرَ الصُّفْرَةِ - وَاخْلَعِ الْجُبَّةَ عَنْكَ وَاصْنَعْ فِي عُمْرَتِكَ مَا صَنَعْتَ فِي حَجَّتِكَ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ Jiʼronada turganlarida u zotning huzurlariga keldi. Uning ustida xaluq (xushboʻylik) izi — yoki roviy: «zaʼfaron izi», dedi — bor edi va egnida jubba (uzun chopon) bor edi. U: «Yo Rasululloh, umramda nima qilishimga buyurasiz?» dedi. Shu payt Alloh tabaroka va taolo Paygʻambarga ﷺ vahiy nozil qildi. Vahiy holati u zotdan koʻtarilgach: «Umra haqida soʻragan kishi qani?» dedilar. Soʻng: «Oʻzingdan xaluq izini — yoki roviy: ‹zaʼfaron izini›, dedi — yuvib tashla, jubbangni yech va umrangda ham hajingda qilgan ishingni qil», dedilar.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ Жиъронада турганларида у зотнинг ҳузурларига келди. Унинг устида халуқ (хушбўйлик) изи — ёки ровий: «заъфарон изи», деди — бор эди ва эгнида жубба (узун чопон) бор эди. У: «Ё Расулуллоҳ, умрамда нима қилишимга буюрасиз?» деди. Шу пайт Аллоҳ табарока ва таоло Пайғамбарга ﷺ ваҳий нозил қилди. Ваҳий ҳолати у зотдан кўтарилгач: «Умра ҳақида сўраган киши қани?» дедилар. Сўнг: «Ўзингдан халуқ изини — ёки ровий: ‹заъфарон изини›, деди — ювиб ташла, жуббангни еч ва умрангда ҳам ҳажингда қилган ишингни қил», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، وَهُشَيْمٌ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ فِيهِ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اخْلَعْ جُبَّتَكَ ‏"‏ ‏.‏ فَخَلَعَهَا مِنْ رَأْسِهِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan ushbu voqea yana boshqa sanad bilan rivoyat qilinadi. Bu rivoyatda shunday deyilgan: Paygʻambar ﷺ unga: «Jubbangni yech», dedilar. Shunda u jubbasini boshidan yechib oldi. Soʻng roviy hadisni davom ettirib aytib berdi.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ушбу воқеа яна бошқа санад билан ривоят қилинади. Бу ривоятда шундай дейилган: Пайғамбар ﷺ унга: «Жуббангни еч», дедилар. Шунда у жуббасини бошидан ечиб олди. Сўнг ровий ҳадисни давом эттириб айтиб берди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ الرَّمْلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنِ ابْنِ يَعْلَى ابْنِ مُنْيَةَ، عَنْ أَبِيهِ، بِهَذَا الْخَبَرِ قَالَ فِيهِ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْزِعَهَا نَزْعًا وَيَغْتَسِلَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا ‏.‏ وَسَاقَ الْحَدِيثَ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan ushbu xabar yana boshqa sanad bilan rivoyat qilinadi. Bu rivoyatda shunday deyilgan: Rasululloh ﷺ unga jubbani sugʻurib yechib tashlashga va ikki yoki uch marta gʻusl qilishga buyurdilar. Soʻng roviy hadisni davom ettirib aytib berdi.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ушбу хабар яна бошқа санад билан ривоят қилинади. Бу ривоятда шундай дейилган: Расулуллоҳ ﷺ унга жуббани суғуриб ечиб ташлашга ва икки ёки уч марта ғусл қилишга буюрдилар. Сўнг ровий ҳадисни давом эттириб айтиб берди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ ثَوْبَانَ، أَخْبَرَنِي عُمَارَةُ بْنُ ثَوْبَانَ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ بَاذَانَ، قَالَ أَتَيْتُ يَعْلَى بْنَ أُمَيَّةَ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ احْتِكَارُ الطَّعَامِ فِي الْحَرَمِ إِلْحَادٌ فِيهِ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haram (Makka) ichida taomni (qimmatga sotish uchun) yigʻib-toʻplab saqlash unda (qilingan) ilhod (haqdan ogʻishish)dir», dedilar.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳарам (Макка) ичида таомни (қимматга сотиш учун) йиғиб-тўплаб сақлаш унда (қилинган) илҳод (ҳақдан оғишиш)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَاصِمُ بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو السَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، أَنَّ يَعْلَى بْنَ مُنْيَةَ، قَالَ ‏:‏ آذَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْغَزْوِ وَأَنَا شَيْخٌ كَبِيرٌ لَيْسَ لِي خَادِمٌ، فَالْتَمَسْتُ أَجِيرًا يَكْفِينِي وَأُجْرِي لَهُ سَهْمَهُ، فَوَجَدْتُ رَجُلاً، فَلَمَّا دَنَا الرَّحِيلُ أَتَانِي فَقَالَ ‏:‏ مَا أَدْرِي مَا السُّهْمَانُ وَمَا يَبْلُغُ سَهْمِي فَسَمِّ لِي شَيْئًا كَانَ السَّهْمُ أَوْ لَمْ يَكُنْ ‏.‏ فَسَمَّيْتُ لَهُ ثَلاَثَةَ دَنَانِيرَ، فَلَمَّا حَضَرَتْ غَنِيمَتُهُ أَرَدْتُ أَنْ أُجْرِيَ لَهُ سَهْمَهُ، فَذَكَرْتُ الدَّنَانِيرَ، فَجِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرْتُ لَهُ أَمْرَهُ، فَقَالَ ‏:‏ ‏"‏ مَا أَجِدُ لَهُ فِي غَزْوَتِهِ هَذِهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ إِلاَّ دَنَانِيرَهُ الَّتِي سَمَّى ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Munya (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ gʻazotga (chiqishni) eʼlon qildilar. Men keksaygan, xizmatkori yoʻq chol edim. Shu sababli oʻzimning oʻrnimga kifoya qiladigan bir ijarachi izladim, men unga (gʻanimatdan) ulushini berardim. Bir kishini topdim. Yoʻlga chiqish yaqinlashganida, u oldimga kelib: «Ulushlar qancha boʻlishini va mening ulushim qanchaga yetishini bilmayman. Bas, menga biror narsani belgilab bering, ulush boʻladimi yoki boʻlmaydimi (baribir)», dedi. Men unga uch dinor belgiladim. Uning gʻanimati kelganida, men unga ulushini bermoqchi boʻldim. Soʻng (belgilangan) dinorlarni esladim. Shunda Nabiy ﷺning oldilariga kelib, uning ishini u zotga aytdim. U zot: «Men uning bu gʻazotida unga dunyoda ham, oxiratda ham, oʻzi belgilagan dinorlaridan boshqa narsani topa olmayman», dedilar.Яъло ибн Муня (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ғазотга (чиқишни) эълон қилдилар. Мен кексайган, хизматкори йўқ чол эдим. Шу сабабли ўзимнинг ўрнимга кифоя қиладиган бир ижарачи изладим, мен унга (ғаниматдан) улушини берардим. Бир кишини топдим. Йўлга чиқиш яқинлашганида, у олдимга келиб: «Улушлар қанча бўлишини ва менинг улушим қанчага етишини билмайман. Бас, менга бирор нарсани белгилаб беринг, улуш бўладими ёки бўлмайдими (барибир)», деди. Мен унга уч динор белгиладим. Унинг ғанимати келганида, мен унга улушини бермоқчи бўлдим. Сўнг (белгиланган) динорларни эсладим. Шунда Набий ﷺнинг олдиларига келиб, унинг ишини у зотга айтдим. У зот: «Мен унинг бу ғазотида унга дунёда ҳам, охиратда ҳам, ўзи белгилаган динорларидан бошқа нарсани топа олмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُسْتَمِرِّ الْعُصْفُرِيُّ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَتَتْكَ رُسُلِي فَأَعْطِهِمْ ثَلاَثِينَ دِرْعًا وَثَلاَثِينَ بَعِيرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَارِيَةً مَضْمُونَةً أَوْ عَارِيَةً مُؤَدَّاةً قَالَ ‏"‏ بَلْ مُؤَدَّاةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَبَّانُ خَالُ هِلاَلِ الرَّأْىِ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu) shunday dedi: Rasululloh ﷺ menga: «Qachon elchilarim senga kelsa, ularga oʻttizta sovut va oʻttizta tuya bergin», dedilar. Men: «Ey Rasululloh, bu qaytarish kafolati bilan berilgan ariyatmi yoki qaytariladigan ariyatmi?» dedim. U zot: «Yoʻq, balki qaytariladigan ariyatdir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Habbon — Hilol ar-Raʼyning togʻasidir.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу) шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қачон элчиларим сенга келса, уларга ўттизта совут ва ўттизта туя бергин», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, бу қайтариш кафолати билан берилган ариятми ёки қайтариладиган ариятми?» дедим. У зот: «Йўқ, балки қайтариладиган ариятдир», дедилар. Абу Довуд айтди: Ҳаббон — Ҳилол ар-Раъйнинг тоғасидир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، وَمُسَدَّدٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، ح وَحَدَّثَنَا خُشَيْشٌ، - يَعْنِي ابْنَ أَصْرَمَ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَيْهِ، عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ، قَالَ قُلْتُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَرَأَيْتَ إِقْصَارَ النَّاسِ الصَّلاَةَ وَإِنَّمَا قَالَ تَعَالَى ‏{‏ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ‏}‏ فَقَدْ ذَهَبَ ذَلِكَ الْيَوْمُ ‏.‏ فَقَالَ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Yaʼlo ibn Umayya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ga: «Odamlar hozir namozni qisqartirib oʻqimoqdalar, holbuki Alloh taolo {Agar kofir boʻlganlar sizlarni fitnaga solishidan qoʻrqsangiz} (Niso 101) degan-ku, axir oʻsha (qoʻrquv) kunlari oʻtib ketdi-ku?» dedim. U: «Sen taajjub qilgan narsadan men ham taajjub qilgan edim. Buni Rasululloh ﷺga aytsam, u zot: ‹Bu Allohning sizlarga qilgan sadaqasidir, bas, Uning sadaqasini qabul qilinglar›, dedilar», deb javob berdi.Яъло ибн Умайя (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)га: «Одамлар ҳозир намозни қисқартириб ўқимоқдалар, ҳолбуки Аллоҳ таоло {Агар кофир бўлганлар сизларни фитнага солишидан қўрқсангиз} (Нисо 101) деган-ку, ахир ўша (қўрқув) кунлари ўтиб кетди-ку?» дедим. У: «Сен таажжуб қилган нарсадан мен ҳам таажжуб қилган эдим. Буни Расулуллоҳ ﷺга айтсам, у зот: ‹Бу Аллоҳнинг сизларга қилган садақасидир, бас, Унинг садақасини қабул қилинглар›, дедилар», деб жавоб берди.