حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ، وَالْحَجَّاجُ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَائِذِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيَّ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَهْلُ صَيْدٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ فَأَمْسَكَ عَلَيْكَ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ وَإِنْ قَتَلَ قَالَ ‏"‏ وَإِنْ قَتَلَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنَّا أَهْلُ رَمْىٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا رَدَّتْ عَلَيْكَ قَوْسُكَ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ إِنَّا أَهْلُ سَفَرٍ نَمُرُّ بِالْيَهُودِ وَالنَّصَارَى وَالْمَجُوسِ فَلاَ نَجِدُ غَيْرَ آنِيَتِهِمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا غَيْرَهَا فَاغْسِلُوهَا بِالْمَاءِ ثُمَّ كُلُوا فِيهَا وَاشْرَبُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَعَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ هُوَ أَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ وَاسْمُ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ جُرْثُومٌ وَيُقَالُ جُرْثُمُ بْنُ نَاشِرٍ وَيُقَالُ ابْنُ قَيْسٍ ‏.‏

Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, biz ovchi qavmmiz›, dedim. U zot: ‹Itingni qoʻyib yuborib, ustiga Allohning nomini zikr qilgan boʻlsang, u sen uchun (ovni) tutib bersa, uni yegin›, dedilar. Men: ‹Agar uni oʻldirgan boʻlsa-chi?› dedim. U zot: ‹Oʻldirgan boʻlsa ham (yegin)›, dedilar. Men: ‹Biz kamondan otadigan qavmmiz›, dedim. U zot: ‹Kamoning senga (ov) qaytarsa, uni yegin›, dedilar. Men: ‹Biz safardagi qavmmiz, yahudiy, nasroniy va majusiylarning oldidan oʻtamiz, ularning idishlaridan boshqasini topa olmaymiz›, dedim. U zot: ‹Agar undan boshqasini topmasangiz, ularni suv bilan yuvib, soʻng ularda yeb-iching›, dedilar», dedi. Bu bobda Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, биз овчи қавммиз›, дедим. У зот: ‹Итингни қўйиб юбориб, устига Аллоҳнинг номини зикр қилган бўлсанг, у сен учун (овни) тутиб берса, уни егин›, дедилар. Мен: ‹Агар уни ўлдирган бўлса-чи?› дедим. У зот: ‹Ўлдирган бўлса ҳам (егин)›, дедилар. Мен: ‹Биз камондан отадиган қавммиз›, дедим. У зот: ‹Камонинг сенга (ов) қайтарса, уни егин›, дедилар. Мен: ‹Биз сафардаги қавммиз, яҳудий, насроний ва мажусийларнинг олдидан ўтамиз, уларнинг идишларидан бошқасини топа олмаймиз›, дедим. У зот: ‹Агар ундан бошқасини топмасангиз, уларни сув билан ювиб, сўнг уларда еб-ичинг›, дедилар», деди. Бу бобда Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نُرْسِلُ كِلاَبًا لَنَا مُعَلَّمَةً ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كُلْ مَا أَمْسَكْنَ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنْ قَتَلْنَ قَالَ ‏"‏ وَإِنْ قَتَلْنَ مَا لَمْ يَشْرَكْهَا كَلْبٌ غَيْرُهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَرْمِي بِالْمِعْرَاضِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا خَزَقَ فَكُلْ وَمَا أَصَابَ بِعَرْضِهِ فَلاَ تَأْكُلْ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, faqat unda: «Undan miʼrod haqida soʻraldi», deyilgan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади, фақат унда: «Ундан миърод ҳақида сўралди», дейилган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، نَحْوَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ وَسُئِلَ عَنِ الْمِعْرَاضِ، ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, faqat unda: «Undan miʼrod haqida soʻraldi», deyilgan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади, фақат унда: «Ундан миърод ҳақида сўралди», дейилган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ أَبِي بَزَّةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ نُهِينَا عَنْ صَيْدِ، كَلْبِ الْمَجُوسِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يُرَخِّصُونَ فِي صَيْدِ كَلْبِ الْمَجُوسِ ‏.‏ وَالْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ هُوَ الْقَاسِمُ بْنُ نَافِعٍ الْمَكِّيُّ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz majusiyning iti bilan ovlangan ovdan qaytarildik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, uni faqat shu yoʻldan bilamiz. Aksar ahli ilmning amali shunga koʻradir, ular majusiyning iti bilan ovlangan ovga ruxsat bermaydilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз мажусийнинг ити билан овланган овдан қайтарилдик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, уни фақат шу йўлдан биламиз. Аксар аҳли илмнинг амали шунга кўрадир, улар мажусийнинг ити билан овланган овга рухсат бермайдилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، وَهَنَّادٌ، وَأَبُو عَمَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَيْدِ الْبَازِي فَقَالَ ‏"‏ مَا أَمْسَكَ عَلَيْكَ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ بِصَيْدِ الْبُزَاةِ وَالصُّقُورِ بَأْسًا ‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ الْبُزَاةُ هُوَ الطَّيْرُ الَّذِي يُصَادُ بِهِ مِنَ الْجَوَارِحِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى‏:‏ ‏(‏وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ ‏)‏ فَسَّرَ الْكِلاَبَ وَالطَّيْرَ الَّذِي يُصَادُ بِهِ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي صَيْدِ الْبَازِي وَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ وَقَالُوا إِنَّمَا تَعْلِيمُهُ إِجَابَتُهُ ‏.‏ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَالْفُقَهَاءُ أَكْثَرُهُمْ قَالُوا يَأْكُلُ وَإِنْ أَكَلَ مِنْهُ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan lochin bilan ovlangan ov haqida soʻradim. U zot: ‹U sen uchun tutgan (ov)ni yegin›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadisni faqat Mujolidning Shaʼbiydan (qilgan) rivoyatidan bilamiz. Ahli ilmning amali shunga koʻradir, ular lochinlar va qirgʻiylar bilan ovlashda zarar koʻrmaydilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан лочин билан овланган ов ҳақида сўрадим. У зот: ‹У сен учун тутган (ов)ни егин›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни фақат Мужолиднинг Шаъбийдан (қилган) ривоятидан биламиз. Аҳли илмнинг амали шунга кўрадир, улар лочинлар ва қирғийлар билан овлашда зарар кўрмайдилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرْمِي الصَّيْدَ فَأَجِدُ فِيهِ مِنَ الْغَدِ سَهْمِي قَالَ ‏"‏ إِذَا عَلِمْتَ أَنَّ سَهْمَكَ قَتَلَهُ وَلَمْ تَرَ فِيهِ أَثَرَ سَبُعٍ فَكُلْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ وَعَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men: ‹Yo Rasululloh, men ovga otaman-u, ertasiga undan oʻqimni topaman (ov oʻlgan holda)›, dedim. U zot: ‹Oʻqing uni oʻldirganini bilsang va unda yirtqich izini koʻrmasang, uni yegin›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ahli ilmning amali shunga koʻradir. Bu bobda Abu Saʼlaba al-Xushaniy (roziyallohu anhu)dan ham (rivoyat) bor.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, мен овга отаман-у, эртасига ундан ўқимни топаман (ов ўлган ҳолда)›, дедим. У зот: ‹Ўқинг уни ўлдирганини билсанг ва унда йиртқич изини кўрмасанг, уни егин›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Аҳли илмнинг амали шунга кўрадир. Бу бобда Абу Саълаба ал-Хушаний (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنِي عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصَّيْدِ فَقَالَ ‏"‏ إِذَا رَمَيْتَ بِسَهْمِكَ فَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ فَإِنْ وَجَدْتَهُ قَدْ قَتَلَ فَكُلْ إِلاَّ أَنْ تَجِدَهُ قَدْ وَقَعَ فِي مَاءٍ فَلاَ تَأْكُلْ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي الْمَاءُ قَتَلَهُ أَوْ سَهْمُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan ov haqida soʻradim. U zot: ‹Oʻqingni otganingda Allohning nomini zikr qilgin. Agar uni oʻlgan holda topsang, yegin. Magar uni suvga tushib qolgan holda topsang, yemagin, chunki sen uni suv oʻldirdimi yoki oʻqingmi — bilmaysan›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан ов ҳақида сўрадим. У зот: ‹Ўқингни отганингда Аллоҳнинг номини зикр қилгин. Агар уни ўлган ҳолда топсанг, егин. Магар уни сувга тушиб қолган ҳолда топсанг, емагин, чунки сен уни сув ўлдирдими ёки ўқингми — билмайсан›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَيْدِ الْكَلْبِ الْمُعَلَّمِ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ وَذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ فَكُلْ مَا أَمْسَكَ عَلَيْكَ فَإِنْ أَكَلَ فَلاَ تَأْكُلْ فَإِنَّمَا أَمْسَكَ عَلَى نَفْسِهِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ خَالَطَتْ كِلاَبَنَا كِلاَبٌ أُخَرُ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا ذَكَرْتَ اسْمَ اللَّهِ عَلَى كَلْبِكَ وَلَمْ تَذْكُرْ عَلَى غَيْرِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ أَكْرَهُ لَهُ أَكْلَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي الصَّيْدِ وَالذَّبِيحَةِ إِذَا وَقَعَا فِي الْمَاءِ أَنْ لاَ يَأْكُلَ ‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ فِي الذَّبِيحَةِ إِذَا قُطِعَ الْحُلْقُومُ فَوَقَعَ فِي الْمَاءِ فَمَاتَ فِيهِ فَإِنَّهُ يُؤْكَلُ وَهُوَ قَوْلُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْكَلْبِ إِذَا أَكَلَ مِنَ الصَّيْدِ فَقَالَ أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَكَلَ الْكَلْبُ مِنْهُ فَلاَ تَأْكُلْ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ فِي الأَكْلِ مِنْهُ وَإِنْ أَكَلَ الْكَلْبُ مِنْهُ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan oʻrgatilgan it bilan ovlangan ov haqida soʻradim. U zot: ‹Oʻrgatilgan itingni qoʻyib yuborib, Allohning nomini zikr qilsang, u sen uchun tutgan (ov)ni yegin. Agar u (ovdan) yegan boʻlsa, sen yemagin, chunki u oʻzi uchun tutgan boʻladi›, dedilar. Men: ‹Yo Rasululloh, agar bizning itlarimizga boshqa itlar qoʻshilib ketsa, qanday boʻladi?› dedim. U zot: ‹Sen faqat oʻz iting ustiga Allohning nomini zikr qilgansan, boshqasiga zikr qilmagansan›, dedilar», dedi. Sufyon aytdi: Men uning buni yeyishini makruh koʻraman. Abu Iso aytdi: Sahobiy va boshqalardan boʻlgan baʼzi ahli ilmning amali shunga koʻradir, yaʼni ov yoki soʻyilgan narsa suvga tushib qolsa, yeyilmaydi. Baʼzilari soʻyilgan narsa haqida: agar tomogʻi kesilib, soʻng suvga tushib unda oʻlsa, u yeyiladi, dedilar — bu Abdulloh ibn al-Muborakning soʻzidir. Ahli ilm it ovdan yegani haqida ixtilof qildilar: aksar ahli ilm: agar it undan yesa, sen yemagin, dedilar. Bu Sufyon, Abdulloh ibn al-Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Sahobiy va boshqalardan boʻlgan baʼzi ahli ilm esa, it undan yegan boʻlsa ham undan yeyishga ruxsat berdilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан ўргатилган ит билан овланган ов ҳақида сўрадим. У зот: ‹Ўргатилган итингни қўйиб юбориб, Аллоҳнинг номини зикр қилсанг, у сен учун тутган (ов)ни егин. Агар у (овдан) еган бўлса, сен емагин, чунки у ўзи учун тутган бўлади›, дедилар. Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, агар бизнинг итларимизга бошқа итлар қўшилиб кетса, қандай бўлади?› дедим. У зот: ‹Сен фақат ўз итинг устига Аллоҳнинг номини зикр қилгансан, бошқасига зикр қилмагансан›, дедилар», деди. Суфён айтди: Мен унинг буни ейишини макруҳ кўраман. Абу Исо айтди: Саҳобий ва бошқалардан бўлган баъзи аҳли илмнинг амали шунга кўрадир, яъни ов ёки сўйилган нарса сувга тушиб қолса, ейилмайди. Баъзилари сўйилган нарса ҳақида: агар томоғи кесилиб, сўнг сувга тушиб унда ўлса, у ейилади, дедилар — бу Абдуллоҳ ибн ал-Муборакнинг сўзидир. Аҳли илм ит овдан егани ҳақида ихтилоф қилдилар: аксар аҳли илм: агар ит ундан еса, сен емагин, дедилар. Бу Суфён, Абдуллоҳ ибн ал-Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Саҳобий ва бошқалардан бўлган баъзи аҳли илм эса, ит ундан еган бўлса ҳам ундан ейишга рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ صَيْدِ الْمِعْرَاضِ فَقَالَ ‏"‏ مَا أَصَبْتَ بِحَدِّهِ فَكُلْ وَمَا أَصَبْتَ بِعَرْضِهِ فَهُوَ وَقِيذٌ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Ahli ilmning amali shunga koʻradir.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Аҳли илмнинг амали шунга кўрадир.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَكَرِيَّا، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Ahli ilmning amali shunga koʻradir.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Аҳли илмнинг амали шунга кўрадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ قَوْمِهِ صَادَ أَرْنَبًا أَوِ اثْنَيْنِ فَذَبَحَهُمَا بِمَرْوَةٍ فَتَعَلَّقَهُمَا حَتَّى لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهِمَا ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَفْوَانَ وَرَافِعٍ وَعَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُذَكِّيَ بِمَرْوَةٍ وَلَمْ يَرَوْا بِأَكْلِ الأَرْنَبِ بَأْسًا وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُهُمْ أَكْلَ الأَرْنَبِ ‏.‏ وَقَدِ اخْتَلَفَ أَصْحَابُ الشَّعْبِيِّ فِي رِوَايَةِ هَذَا الْحَدِيثِ فَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَفْوَانَ ‏.‏ وَرَوَى عَاصِمٌ الأَحْوَلُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ أَوْ مُحَمَّدِ بْنِ صَفْوَانَ ‏.‏ وَمُحَمَّدُ بْنُ صَفْوَانَ أَصَحُّ ‏.‏ وَرَوَى جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنِ الشَّعْبِيِّ وَيُحْتَمَلُ أَنَّ رِوَايَةَ الشَّعْبِيِّ عَنْهُمَا ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدٌ حَدِيثُ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ غَيْرُ مَحْفُوظٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, uning qavmidan bir kishi bir yoki ikkita quyon ovlab, ularni marva (chaqmoqtosh) bilan soʻydi va Rasululloh ﷺni uchratguncha ularni osib qoʻydi. Soʻng undan (bu haqda) soʻradi, u zot esa ularni yeyishga buyurdilar. Bu bobda Muhammad ibn Safvon, Rofiʼ va Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Baʼzi ahli ilm marva bilan soʻyishga ruxsat berib, quyon yeyishda zarar koʻrmadilar — bu aksar ahli ilmning soʻzidir. Baʼzilari esa quyon yeyishni makruh koʻrdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, унинг қавмидан бир киши бир ёки иккита қуён овлаб, уларни марва (чақмоқтош) билан сўйди ва Расулуллоҳ ﷺни учратгунча уларни осиб қўйди. Сўнг ундан (бу ҳақда) сўради, у зот эса уларни ейишга буюрдилар. Бу бобда Муҳаммад ибн Сафвон, Рофиъ ва Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Баъзи аҳли илм марва билан сўйишга рухсат бериб, қуён ейишда зарар кўрмадилар — бу аксар аҳли илмнинг сўзидир. Баъзилари эса қуён ейишни макруҳ кўрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَفْرِيقِيِّ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَكْلِ الْمُجَثَّمَةِ وَهِيَ الَّتِي تُصْبَرُ بِالنَّبْلِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي الدَّرْدَاءِ حَدِيثٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ mujassama (oʻq bilan otib oʻldirilgan jonivor) yeyishdan qaytardilar — u oʻq bilan bogʻlab otib oʻldirilgan (jonivor)dir», dedi. Bu bobda Irbod ibn Soriya, Anas, Ibn Umar, Ibn Abbos, Jobir va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Dardoning hadisi gʻaribdir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мужассама (ўқ билан отиб ўлдирилган жонивор) ейишдан қайтардилар — у ўқ билан боғлаб отиб ўлдирилган (жонивор)дир», деди. Бу бобда Ирбод ибн Сория, Анас, Ибн Умар, Ибн Аббос, Жобир ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Дардонинг ҳадиси ғарибдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنْ وَهْبٍ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ الْعِرْبَاضِ، وَهُوَ ابْنُ سَارِيَةَ عَنْ أَبِيهَا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السَّبُعِ وَعَنْ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ وَعَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ وَعَنِ الْمُجَثَّمَةِ وَعَنِ الْخَلِيسَةِ وَأَنْ تُوطَأَ الْحَبَالَى حَتَّى يَضَعْنَ مَا فِي بُطُونِهِنَّ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى سُئِلَ أَبُو عَاصِمٍ عَنِ الْمُجَثَّمَةِ قَالَ أَنْ يُنْصَبَ الطَّيْرُ أَوِ الشَّىْءُ فَيُرْمَى ‏.‏ وَسُئِلَ عَنِ الْخَلِيسَةِ فَقَالَ الذِّئْبُ أَوِ السَّبُعُ يُدْرِكُهُ الرَّجُلُ فَيَأْخُذُهُ مِنْهُ فَيَمُوتُ فِي يَدِهِ قَبْلَ أَنْ يُذَكِّيَهَا ‏.‏

Ummu Habiba binti Irbod (roziyallohu anho)dan, u otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ Xaybar kuni yirtqichlardan tishli boʻlgan har bir (hayvon)ning goʻshtini, parrandalardan changalli boʻlgan har bir (qush)ni, xonaki eshaklarning goʻshtini, mujassama (otib oʻldirilgan jonivor)ni, xalisa (yirtqichdan tortib olingan jonivor)ni va homilador (choʻri) bilan u qornidagini tugʻib qoʻymaguncha (yaqinlik qilishni) qaytardilar. Muhammad ibn Yahyo aytdi: Abu Osimdan mujassama haqida soʻraldi, u: «Qush yoki biror narsani tikka tutib turib, soʻng otish», dedi. Undan xalisa haqida soʻraldi, u: «Boʻri yoki yirtqich (ushlagan ovga) bir kishi yetib borib, uni undan oladi-yu, u soʻyilmasdan oldin uning qoʻlida oʻlib qoladi», dedi.Умму Ҳабиба бинти Ирбод (розияллоҳу анҳо)дан, у отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни йиртқичлардан тишли бўлган ҳар бир (ҳайвон)нинг гўштини, паррандалардан чангалли бўлган ҳар бир (қуш)ни, хонаки эшакларнинг гўштини, мужассама (отиб ўлдирилган жонивор)ни, халиса (йиртқичдан тортиб олинган жонивор)ни ва ҳомиладор (чўри) билан у қорнидагини туғиб қўймагунча (яқинлик қилишни) қайтардилар. Муҳаммад ибн Яҳё айтди: Абу Осимдан мужассама ҳақида сўралди, у: «Қуш ёки бирор нарсани тикка тутиб туриб, сўнг отиш», деди. Ундан халиса ҳақида сўралди, у: «Бўри ёки йиртқич (ушлаган овга) бир киши етиб бориб, уни ундан олади-ю, у сўйилмасдан олдин унинг қўлида ўлиб қолади», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنِ الثَّوْرِيِّ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُتَّخَذَ شَيْءٌ فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ jonli narsani (otish uchun) nishon qilib olishdan qaytardilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ahli ilmning amali shunga koʻradir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жонли нарсани (отиш учун) нишон қилиб олишдан қайтардилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Аҳли илмнинг амали шунга кўрадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ مُجَالِدٍ، عَنْ أَبِي الْوَدَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ ذَكَاةُ الْجَنِينِ ذَكَاةُ أُمِّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏ وَأَبُو الْوَدَّاكِ اسْمُهُ جَبْرُ بْنُ نَوْفٍ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Homila (qornidagi bola)ning soʻyilishi onasining soʻyilishidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir va u Abu Saiddan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan. Paygʻambar ﷺning ashoblari va boshqalardan boʻlgan ilm ahli shu (rivoyat) boʻyicha amal qiladilar. Bu Sufyon Savriy, Ibn Muborak, Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Abul-Vaddokning ismi Jabr ibn Navfdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ҳомила (қорнидаги бола)нинг сўйилиши онасининг сўйилишидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир ва у Абу Саиддан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Пайғамбар ﷺнинг ашоблари ва бошқалардан бўлган илм аҳли шу (ривоят) бўйича амал қиладилар. Бу Суфён Саврий, Ибн Муборак, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Абул-Ваддокнинг исми Жабр ибн Навфдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ ‏.‏

Abu Idris al-Xavloniy (rahimahulloh)dan shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Idris al-Xavloniyning ismi Oizulloh ibn Abdullohdir.Абу Идрис ал-Хавлоний (раҳимаҳуллоҳ)дан шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Идрис ал-Хавлонийнинг исми Оизуллоҳ ибн Абдуллоҳдир.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيُّ اسْمُهُ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ‏.‏

Abu Idris al-Xavloniy (rahimahulloh)dan shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Idris al-Xavloniyning ismi Oizulloh ibn Abdullohdir.Абу Идрис ал-Хавлоний (раҳимаҳуллоҳ)дан шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Идрис ал-Хавлонийнинг исми Оизуллоҳ ибн Абдуллоҳдир.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - يَعْنِي يَوْمَ خَيْبَرَ - الْحُمُرَ الإِنْسِيَّةَ وَلُحُومَ الْبِغَالِ وَكُلَّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَذِي مِخْلَبٍ مِنَ الطَّيْرِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ — Xaybar kunida — uy eshaklarini, xachirlarning goʻshtini, yirtqich hayvonlardan boʻlgan har bir oziq tishli (jonzot)ni va qushlardan boʻlgan har bir changalli (jonzot)ni harom qildilar. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan gʻaribdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ — Хайбар кунида — уй эшакларини, хачирларнинг гўштини, йиртқич ҳайвонлардан бўлган ҳар бир озиқ тишли (жонзот)ни ва қушлардан бўлган ҳар бир чангалли (жонзот)ни ҳаром қилдилар. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан ғарибдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَرَّمَ كُلَّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ وَهُوَ قَوْلُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yirtqich hayvonlardan boʻlgan har bir oziq tishli (jonzot)ni harom qildilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Paygʻambar ﷺning ashoblari va boshqalardan boʻlgan ilm ahlining koʻpchiligi shu (rivoyat) boʻyicha amal qiladilar. Bu Abdulloh ibn Muborak, Shofeiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йиртқич ҳайвонлардан бўлган ҳар бир озиқ тишли (жонзот)ни ҳаром қилдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Пайғамбар ﷺнинг ашоблари ва бошқалардан бўлган илм аҳлининг кўпчилиги шу (ривоят) бўйича амал қиладилар. Бу Абдуллоҳ ибн Муборак, Шофеий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ رَجَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي وَاقِدٍ اللَّيْثِيِّ، قَالَ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَهُمْ يَجُبُّونَ أَسْنِمَةَ الإِبِلِ وَيَقْطَعُونَ أَلْيَاتِ الْغَنَمِ قَالَ ‏"‏ مَا قُطِعَ مِنَ الْبَهِيمَةِ وَهِيَ حَيَّةٌ فَهُوَ مَيْتَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Dinordan shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Zayd ibn Aslamning hadisidan bilamiz. Ilm ahli shu (rivoyat) boʻyicha amal qiladilar. Abu Voqid al-Laysiyning ismi Horis ibn Avfdir.Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Динордан шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Зайд ибн Асламнинг ҳадисидан биламиз. Илм аҳли шу (ривоят) бўйича амал қиладилар. Абу Воқид ал-Лайсийнинг исми Ҳорис ибн Авфдир.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ الْجُوزَجَانِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَأَبُو وَاقِدٍ اللَّيْثِيُّ اسْمُهُ الْحَارِثُ بْنُ عَوْفٍ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Dinordan shunga oʻxshash (hadis) rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Zayd ibn Aslamning hadisidan bilamiz. Ilm ahli shu (rivoyat) boʻyicha amal qiladilar. Abu Voqid al-Laysiyning ismi Horis ibn Avfdir.Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Динордан шунга ўхшаш (ҳадис) ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Зайд ибн Асламнинг ҳадисидан биламиз. Илм аҳли шу (ривоят) бўйича амал қиладилар. Абу Воқид ал-Лайсийнинг исми Ҳорис ибн Авфдир.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، ح وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْعُشَرَاءِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا تَكُونُ الذَّكَاةُ إِلاَّ فِي الْحَلْقِ وَاللَّبَّةِ قَالَ ‏"‏ لَوْ طَعَنْتَ فِي فَخِذِهَا لأَجْزَأَ عَنْكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ هَذَا فِي الضَّرُورَةِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيِبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ‏.‏ وَلاَ نَعْرِفُ لأَبِي الْعُشَرَاءِ عَنْ أَبِيهِ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَاخْتَلَفُوا فِي اسْمِ أَبِي الْعُشَرَاءِ فَقَالَ بَعْضُهُمُ اسْمُهُ أُسَامَةُ بْنُ قِهْطِمٍ وَيُقَالُ اسْمُهُ يَسَارُ بْنُ بَرْزٍ وَيُقَالُ ابْنُ بَلْزٍ وَيُقَالُ اسْمُهُ عُطَارِدٌ نُسِبَ إِلَى جَدِّهِ ‏.‏

Abul-Usharoʼ (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: U (otasi) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, soʻyish faqat boʻgʻiz va tomoqdagina boʻladimi?» dedim. U zot: «Agar uning sonidan sanchsang ham senga kifoya qilardi», dedilar. Ahmad ibn Maneʼ aytdi: Yazid ibn Horun: «Bu zaruriyat holatidadir», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Hammod ibn Salamaning hadisidan bilamiz. Abul-Usharoʼning otasidan boshqa (hadisini) bilmaymiz. Abul-Usharoʼning ismi haqida ixtilof qildilar: baʼzilar uning ismi Usoma ibn Qihtim dedilar, Yasor ibn Barz deyiladi, Ibn Balz ham deyiladi, ismi bobosiga nisbat berilgan Utorid deyiladi.Абул-Ушарў (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: У (отаси) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, сўйиш фақат бўғиз ва томоқдагина бўладими?» дедим. У зот: «Агар унинг сонидан санчсанг ҳам сенга кифоя қиларди», дедилар. Аҳмад ибн Манеъ айтди: Язид ибн Ҳорун: «Бу зарурият ҳолатидадир», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Ҳаммод ибн Саламанинг ҳадисидан биламиз. Абул-Ушарўнинг отасидан бошқа (ҳадисини) билмаймиз. Абул-Ушарўнинг исми ҳақида ихтилоф қилдилар: баъзилар унинг исми Усома ибн Қиҳтим дедилар, Ясор ибн Барз дейилади, Ибн Балз ҳам дейилади, исми бобосига нисбат берилган Уторид дейилади.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ وَزَغَةً بِالضَّرْبَةِ الأُولَى كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً فَإِنْ قَتَلَهَا فِي الضَّرْبَةِ الثَّانِيَةِ كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً فَإِنْ قَتَلَهَا فِي الضَّرْبَةِ الثَّالِثَةِ كَانَ لَهُ كَذَا وَكَذَا حَسَنَةً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ شَرِيكٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim kaltakesakni birinchi zarbada oʻldirsa, unga ancha-muncha savob boʻladi; agar uni ikkinchi zarbada oʻldirsa, unga ancha-muncha savob boʻladi; agar uni uchinchi zarbada oʻldirsa, unga ancha-muncha savob boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким калтакесакни биринчи зарбада ўлдирса, унга анча-мунча савоб бўлади; агар уни иккинчи зарбада ўлдирса, унга анча-мунча савоб бўлади; агар уни учинчи зарбада ўлдирса, унга анча-мунча савоб бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ وَاقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالأَبْتَرَ فَإِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيُسْقِطَانِ الْحَبَلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِي لُبَابَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى بَعْدَ ذَلِكَ عَنْ قَتْلِ حَيَّاتِ الْبُيُوتِ وَهِيَ الْعَوَامِرُ وَيُرْوَى عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ أَيْضًا ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ إِنَّمَا يُكْرَهُ مِنْ قَتْلِ الْحَيَّاتِ قَتْلُ الْحَيَّةِ الَّتِي تَكُونُ دَقِيقَةً كَأَنَّهَا فِضَّةٌ وَلاَ تَلْتَوِي فِي مِشْيَتِهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilonlarni oʻldiringlar, ikki chiziqli (ilon) va dumi kalta (ilon)ni oʻldiringlar, chunki bu ikkisi koʻzni koʻr qiladi va homilani tushiradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ibn Umardan, u Abu Lubobadan (rivoyat qilinishicha): Paygʻambar ﷺ shundan keyin uy ilonlarini — yaʼni «avomir»larni — oʻldirishdan nahy qildilar; bu Ibn Umardan, Zayd ibn Xattobdan ham rivoyat qilinadi. Abdulloh ibn Muborak: «Ilonlarni oʻldirishdan kumush kabi ingichka boʻlib, yurishida egilmaydigan ilonni oʻldirishgina makruhdir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илонларни ўлдиринглар, икки чизиқли (илон) ва думи калта (илон)ни ўлдиринглар, чунки бу иккиси кўзни кўр қилади ва ҳомилани туширади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ибн Умардан, у Абу Лубобадан (ривоят қилинишича): Пайғамбар ﷺ шундан кейин уй илонларини — яъни «авомир»ларни — ўлдиришдан наҳй қилдилар; бу Ибн Умардан, Зайд ибн Хаттобдан ҳам ривоят қилинади. Абдуллоҳ ибн Муборак: «Илонларни ўлдиришдан кумуш каби ингичка бўлиб, юришида эгилмайдиган илонни ўлдиришгина макруҳдир», деди.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِبُيُوتِكُمْ عُمَّارًا فَحَرِّجُوا عَلَيْهِنَّ ثَلاَثًا فَإِنْ بَدَا لَكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْهُنَّ شَيْءٌ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Molik ibn Anas bu hadisni Sayfiydan, u Hishom ibn Zuhraning ozod qilgan quli Abus-Soibdan, u Abu Saiddan, u Paygʻambar ﷺdan (deb) rivoyat qildi va hadisda bir voqea (qissa) bor. Buni bizga Ansoriy aytdi: bizga Maʼn aytdi: bizga Molik aytdi. Bu (rivoyat) Ubaydulloh ibn Umarning hadisidan sahihroqdir. Muhammad ibn Ajlon ham Sayfiydan Molikning rivoyatiga oʻxshash (qilib) rivoyat qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Молик ибн Анас бу ҳадисни Сайфийдан, у Ҳишом ибн Зуҳранинг озод қилган қули Абус-Соибдан, у Абу Саиддан, у Пайғамбар ﷺдан (деб) ривоят қилди ва ҳадисда бир воқеа (қисса) бор. Буни бизга Ансорий айтди: бизга Маън айтди: бизга Молик айтди. Бу (ривоят) Убайдуллоҳ ибн Умарнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Муҳаммад ибн Ажлон ҳам Сайфийдан Моликнинг ривоятига ўхшаш (қилиб) ривоят қилди.

وَرَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ صَيْفِيٍّ، عَنْ أَبِي السَّائِبِ، مَوْلَى هِشَامِ بْنِ زُهْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ‏.‏ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَرَوَى مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ عَنْ صَيْفِيٍّ نَحْوَ رِوَايَةِ مَالِكٍ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Molik ibn Anas bu hadisni Sayfiydan, u Hishom ibn Zuhraning ozod qilgan quli Abus-Soibdan, u Abu Saiddan, u Paygʻambar ﷺdan (deb) rivoyat qildi va hadisda bir voqea (qissa) bor. Buni bizga Ansoriy aytdi: bizga Maʼn aytdi: bizga Molik aytdi. Bu (rivoyat) Ubaydulloh ibn Umarning hadisidan sahihroqdir. Muhammad ibn Ajlon ham Sayfiydan Molikning rivoyatiga oʻxshash (qilib) rivoyat qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Молик ибн Анас бу ҳадисни Сайфийдан, у Ҳишом ибн Зуҳранинг озод қилган қули Абус-Соибдан, у Абу Саиддан, у Пайғамбар ﷺдан (деб) ривоят қилди ва ҳадисда бир воқеа (қисса) бор. Буни бизга Ансорий айтди: бизга Маън айтди: бизга Молик айтди. Бу (ривоят) Убайдуллоҳ ибн Умарнинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Муҳаммад ибн Ажлон ҳам Сайфийдан Моликнинг ривоятига ўхшаш (қилиб) ривоят қилди.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ قَالَ أَبُو لَيْلَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا ظَهَرَتِ الْحَيَّةُ فِي الْمَسْكَنِ فَقُولُوا لَهَا إِنَّا نَسْأَلُكِ بِعَهْدِ نُوحٍ وَبِعَهْدِ سُلَيْمَانَ بْنِ دَاوُدَ أَنْ لاَ تُؤْذِينَا فَإِنْ عَادَتْ فَاقْتُلُوهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى ‏.‏

Abu Laylo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar uyda ilon paydo boʻlsa, unga: ‹Biz sendan Nuhning ahdi va Sulaymon ibn Dovudning ahdi haqqi-hurmati bizga aziyat bermasligingni soʻraymiz›, denglar. Agar u qaytsa (yana paydo boʻlsa), uni oʻldiringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni Sobit al-Bunoniyning hadisidan faqat ushbu yoʻl bilan — Ibn Abu Layloning hadisidan bilamiz.Абу Лайло (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар уйда илон пайдо бўлса, унга: ‹Биз сендан Нуҳнинг аҳди ва Сулаймон ибн Довуднинг аҳди ҳаққи-ҳурмати бизга азият бермаслигингни сўраймиз›, денглар. Агар у қайтса (яна пайдо бўлса), уни ўлдиринглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни Собит ал-Бунонийнинг ҳадисидан фақат ушбу йўл билан — Ибн Абу Лайлонинг ҳадисидан биламиз.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَخْبَرَنَا مَنْصُورُ بْنُ زَاذَانَ، وَيُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ الْكِلاَبَ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ لأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا كُلِّهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَافِعٍ وَأَبِي أَيُّوبَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى فِي بَعْضِ الْحَدِيثِ ‏"‏ أَنَّ الْكَلْبَ الأَسْوَدَ الْبَهِيمَ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏ وَالْكَلْبُ الأَسْوَدُ الْبَهِيمُ الَّذِي لاَ يَكُونُ فِيهِ شَيْءٌ مِنَ الْبَيَاضِ ‏.‏ وَقَدْ كَرِهَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ صَيْدَ الْكَلْبِ الأَسْوَدِ الْبَهِيمِ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar itlar ummatlardan bir ummat boʻlmaganida edi, men ularning hammasini oʻldirishga buyurardim. Bas, ulardan har bir qop-qora (it)ni oʻldiringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Abdulloh ibn Mugʻaffalning hadisi hasan sahihdir. Baʼzi hadislarda: «Qop-qora it shaytondir», deb rivoyat qilinadi. Qop-qora it — oʻzida hech qanday oqlik boʻlmagan itdir. Baʼzi ilm ahli qop-qora it bilan ov qilishni makruh sanaganlar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар итлар умматлардан бир уммат бўлмаганида эди, мен уларнинг ҳаммасини ўлдиришга буюрардим. Бас, улардан ҳар бир қоп-қора (ит)ни ўлдиринглар», дедилар. Абу Исо айтди: Абдуллоҳ ибн Муғаффалнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳдир. Баъзи ҳадисларда: «Қоп-қора ит шайтондир», деб ривоят қилинади. Қоп-қора ит — ўзида ҳеч қандай оқлик бўлмаган итдир. Баъзи илм аҳли қоп-қора ит билан ов қилишни макруҳ санаганлар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا لَيْسَ بِضَارٍ وَلاَ كَلْبَ مَاشِيَةٍ نَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَوْ كَلْبَ زَرْعٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki ov iti ham, chorva iti ham boʻlmagan it boqsa, har kuni uning savobidan ikki qirot kamayadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Ibn Umarning hadisi hasan sahih hadisdir. Nabiy ﷺdan: «Yoki ekin iti» degan rivoyat ham kelgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки ов ити ҳам, чорва ити ҳам бўлмаган ит боқса, ҳар куни унинг савобидан икки қирот камаяди», дедилар. Абу Исо айтди: Ибн Умарнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Набий ﷺдан: «Ёки экин ити» деган ривоят ҳам келган.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ إِلاَّ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ مَاشِيَةٍ ‏.‏ قَالَ قِيلَ لَهُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ كَانَ يَقُولُ أَوْ كَلْبَ زَرْعٍ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ لَهُ زَرْعٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ itlarni oʻldirishga buyurdilar, faqat ov iti yoki chorva itidan boshqa. Unga: «Abu Hurayra ‹yoki ekin iti› der edi», deyilgan edi. Shunda u: «Abu Hurayraning ekini bor edi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ итларни ўлдиришга буюрдилар, фақат ов ити ёки чорва итидан бошқа. Унга: «Абу Ҳурайра ‹ёки экин ити› дер эди», дейилган эди. Шунда у: «Абу Ҳурайранинг экини бор эди», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، قَالَ إِنِّي لَمِمَّنْ يَرْفَعُ أَغْصَانَ الشَّجَرَةِ عَنْ وَجْهِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَخْطُبُ فَقَالَ ‏"‏ لَوْلاَ أَنَّ الْكِلاَبَ أُمَّةٌ مِنَ الأُمَمِ لأَمَرْتُ بِقَتْلِهَا فَاقْتُلُوا مِنْهَا كُلَّ أَسْوَدَ بَهِيمٍ وَمَا مِنْ أَهْلِ بَيْتٍ يَرْتَبِطُونَ كَلْبًا إِلاَّ نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِمْ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ إِلاَّ كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ كَلْبَ غَنَمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ xutba qilayotganlarida daraxtning shoxlarini u zotning yuzlaridan koʻtarib turganlardan edim. U zot: «Agar itlar ummatlardan bir ummat boʻlmaganida, ularni oʻldirishga buyurar edim. Bas, ulardan har bir qop-qora itni oʻldiringlar. Qaysi bir uy ahli it bogʻlab qoʻysa, ov iti, ekin iti yoki qoʻy itidan boshqasi boʻlsa, har kuni ularning amalidan bir qirot kamayadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan hadisdir. Bu hadis Hasandan, u Abdulloh ibn Mugʻaffaldan, u Nabiy ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ хутба қилаётганларида дарахтнинг шохларини у зотнинг юзларидан кўтариб турганлардан эдим. У зот: «Агар итлар умматлардан бир уммат бўлмаганида, уларни ўлдиришга буюрар эдим. Бас, улардан ҳар бир қоп-қора итни ўлдиринглар. Қайси бир уй аҳли ит боғлаб қўйса, ов ити, экин ити ёки қўй итидан бошқаси бўлса, ҳар куни уларнинг амалидан бир қирот камаяди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ҳадисдир. Бу ҳадис Ҳасандан, у Абдуллоҳ ибн Муғаффалдан, у Набий ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنِ اتَّخَذَ كَلْبًا إِلاَّ كَلْبَ مَاشِيَةٍ أَوْ صَيْدٍ أَوْ زَرْعٍ انْتَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَيُرْوَى عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ أَنَّهُ رَخَّصَ فِي إِمْسَاكِ الْكَلْبِ وَإِنْ كَانَ لِلرَّجُلِ شَاةٌ وَاحِدَةٌ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ بِهَذَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimki chorva iti, ov iti yoki ekin itidan boshqa it boqsa, har kuni uning savobidan bir qirot kamayadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Atoʼ ibn Abu Rabohdan rivoyat qilinishicha, u kishida bittagina qoʻy boʻlsa ham, it saqlashga ruxsat bergan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимки чорва ити, ов ити ёки экин итидан бошқа ит боқса, ҳар куни унинг савобидан бир қирот камаяди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Атў ибн Абу Рабоҳдан ривоят қилинишича, у кишида биттагина қўй бўлса ҳам, ит сақлашга рухсат берган.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَلْقَى الْعَدُوَّ غَدًا وَلَيْسَتْ مَعَنَا مُدًى فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَكُلُوهُ مَا لَمْ يَكُنْ سِنًّا أَوْ ظُفُرًا وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ أَمَّا السِّنُّ فَعَظْمٌ وَأَمَّا الظُّفُرُ فَمُدَى الْحَبَشَةِ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, ammo bunda Abaya «otasidan» deb zikr qilmagan va bu sahihroqdir, Abaya Rofiʼdan eshitgan. Ilm ahli shu boʻyicha amal qiladilar: ular tish bilan ham, suyak bilan ham soʻyishni joiz koʻrmaydilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади, аммо бунда Абая «отасидан» деб зикр қилмаган ва бу саҳиҳроқдир, Абая Рофиъдан эшитган. Илм аҳли шу бўйича амал қиладилар: улар тиш билан ҳам, суяк билан ҳам сўйишни жоиз кўрмайдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنِ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، رضى الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَبَايَةُ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ وَعَبَايَةُ قَدْ سَمِعَ مِنْ رَافِعٍ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ لاَ يَرَوْنَ أَنْ يُذَكَّى بِسِنٍّ وَلاَ بِعَظْمٍ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, ammo bunda Abaya «otasidan» deb zikr qilmagan va bu sahihroqdir, Abaya Rofiʼdan eshitgan. Ilm ahli shu boʻyicha amal qiladilar: ular tish bilan ham, suyak bilan ham soʻyishni joiz koʻrmaydilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади, аммо бунда Абая «отасидан» деб зикр қилмаган ва бу саҳиҳроқдир, Абая Рофиъдан эшитган. Илм аҳли шу бўйича амал қиладилар: улар тиш билан ҳам, суяк билан ҳам сўйишни жоиз кўрмайдилар.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَنَدَّ بَعِيرٌ مِنْ إِبِلِ الْقَوْمِ وَلَمْ يَكُنْ مَعَهُمْ خَيْلٌ فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فَحَبَسَهُ اللَّهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِهَذِهِ الْبَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ فَمَا فَعَلَ مِنْهَا هَذَا فَافْعَلُوا بِهِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, ammo bunda Abaya «otasidan» deb zikr qilmagan va bu sahihroqdir. Ilm ahli shu boʻyicha amal qiladilar. Shuʼba ham buni Said ibn Masruqdan Sufyonning rivoyatiga oʻxshash qilib rivoyat qilgan.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади, аммо бунда Абая «отасидан» деб зикр қилмаган ва бу саҳиҳроқдир. Илм аҳли шу бўйича амал қиладилар. Шуъба ҳам буни Саид ибн Масруқдан Суфённинг ривоятига ўхшаш қилиб ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَبَايَةُ عَنْ أَبِيهِ وَهَذَا أَصَحُّ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَهَكَذَا رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ نَحْوَ رِوَايَةِ سُفْيَانَ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi, ammo bunda Abaya «otasidan» deb zikr qilmagan va bu sahihroqdir. Ilm ahli shu boʻyicha amal qiladilar. Shuʼba ham buni Said ibn Masruqdan Sufyonning rivoyatiga oʻxshash qilib rivoyat qilgan.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинади, аммо бунда Абая «отасидан» деб зикр қилмаган ва бу саҳиҳроқдир. Илм аҳли шу бўйича амал қиладилар. Шуъба ҳам буни Саид ибн Масруқдан Суфённинг ривоятига ўхшаш қилиб ривоят қилган.