أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سَلْمٍ الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ، - وَهُوَ ابْنُ شُمَيْلٍ - قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ، عَنِ ابْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ رَأَى هِلاَلَ ذِي الْحِجَّةِ فَأَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ مِنْ أَظْفَارِهِ حَتَّى يُضَحِّيَ ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Zulhijja hilolini koʻrsa va qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, qurbonlik qilmaguncha sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Зулҳижжа ҳилолини кўрса ва қурбонлик қилмоқчи бўлса, қурбонлик қилмагунча сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ فَلاَ يَقْلِمْ مِنْ أَظْفَارِهِ وَلاَ يَحْلِقْ شَيْئًا مِنْ شَعْرِهِ فِي عَشْرِ الأُوَلِ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, Zulhijjaning dastlabki oʻn kunida tirnoqlaridan hech narsa qirqmasin va sochidan hech narsa olmasin», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қурбонлик қилмоқчи бўлса, Зулҳижжанинг дастлабки ўн кунида тирноқларидан ҳеч нарса қирқмасин ва сочидан ҳеч нарса олмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عُثْمَانَ الأَحْلاَفِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ، فَدَخَلَتْ أَيَّامُ الْعَشْرِ فَلاَ يَأْخُذْ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ أَظْفَارِهِ ‏.‏ فَذَكَرْتُهُ لِعِكْرِمَةَ فَقَالَ أَلاَ يَعْتَزِلُ النِّسَاءَ وَالطِّيبَ ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u: «Kim qurbonlik qilmoqchi boʻlsa-yu, oʻn kunlik ayyom kirsa, u sochidan ham, tirnoqlaridan ham hech narsa olmasin», dedi. Buni Ikrimaga aytsam, u: «U ayollardan va xushboʻ narsalardan ham uzoqlashmaydimi?», dedi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у: «Ким қурбонлик қилмоқчи бўлса-ю, ўн кунлик айём кирса, у сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам ҳеч нарса олмасин», деди. Буни Икримага айтсам, у: «У аёллардан ва хушбў нарсалардан ҳам узоқлашмайдими?», деди.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا دَخَلَتِ الْعَشْرُ فَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ فَلاَ يَمَسَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلاَ مِنْ بَشَرِهِ شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻn kun kirsa-yu, biringiz qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, sochidan ham, terisidan ham hech narsaga tegmasin», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўн кун кирса-ю, бирингиз қурбонлик қилмоқчи бўлса, сочидан ҳам, терисидан ҳам ҳеч нарсага тегмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، وَذَكَرَ، آخَرِينَ عَنْ عَيَّاشِ بْنِ عَبَّاسٍ الْقِتْبَانِيِّ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلاَلٍ الصَّدَفِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِرَجُلٍ ‏"‏ أُمِرْتُ بِيَوْمِ الأَضْحَى عِيدًا جَعَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِهَذِهِ الأُمَّةِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الرَّجُلُ أَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ أَجِدْ إِلاَّ مَنِيحَةً أُنْثَى أَفَأُضَحِّي بِهَا قَالَ ‏"‏ لاَ وَلَكِنْ تَأْخُذُ مِنْ شَعْرِكَ وَتُقَلِّمُ أَظْفَارَكَ وَتَقُصُّ شَارِبَكَ وَتَحْلِقُ عَانَتَكَ فَذَلِكَ تَمَامُ أُضْحِيَتِكَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Menga Qurbon kunini bayram qilishga buyurildi, Alloh azza va jalla uni ushbu ummat uchun belgiladi», dedilar. Haligi kishi: «Aytingchi, agar men sutidan foydalanish uchun berilgan urgʻochi qoʻydan boshqasini topmasam, oʻshani qurbonlik qilaymi?», dedi. U zot: «Yoʻq, lekin sochingdan olasan, tirnoqlaringni qirqasan, moʻylabingni qisqartirasan va qov soqolingni oldirasan. Alloh azza va jalla huzurida sening qurbonliging shu bilan toʻliq boʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Менга Қурбон кунини байрам қилишга буюрилди, Аллоҳ азза ва жалла уни ушбу уммат учун белгилади», дедилар. Ҳалиги киши: «Айтингчи, агар мен сутидан фойдаланиш учун берилган урғочи қўйдан бошқасини топмасам, ўшани қурбонлик қилайми?», деди. У зот: «Йўқ, лекин сочингдан оласан, тирноқларингни қирқасан, мўйлабингни қисқартирасан ва қов соқолингни олдирасан. Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида сенинг қурбонлигинг шу билан тўлиқ бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ، عَنْ شُعَيْبٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ فَرْقَدٍ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَذْبَحُ أَوْ يَنْحَرُ بِالْمُصَلَّى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ musalloda (namozgohda) soʻyar yoki nahr qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мусаллода (намозгоҳда) сўяр ёки наҳр қилар эдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ عُثْمَانَ النُّفَيْلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ بْنُ فَضَالَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَحَرَ يَوْمَ الأَضْحَى بِالْمَدِينَةِ - قَالَ - وَقَدْ كَانَ إِذَا لَمْ يَنْحَرْ يَذْبَحُ بِالْمُصَلَّى ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Qurbon kuni Madinada nahr qilar, agar nahr qilmasalar, musalloda (namozgohda) soʻyar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Қурбон куни Мадинада наҳр қилар, агар наҳр қилмасалар, мусаллода (намозгоҳда) сўяр эдилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ سُفْيَانَ، قَالَ شَهِدْتُ أَضْحَى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ رَأَى غَنَمًا قَدْ ذُبِحَتْ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَلْيَذْبَحْ شَاةً مَكَانَهَا وَمَنْ لَمْ يَكُنْ ذَبَحَ فَلْيَذْبَحْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Jundub ibn Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ bilan birga Qurbon hayitida hozir boʻldim. U zot odamlarga namoz oʻqib berdilar. Namozni tugatgach, soʻyilgan qoʻylarni koʻrib qoldilar-da: ‹Kim namozdan oldin soʻygan boʻlsa, uning oʻrniga boshqa qoʻy soʻysin, kim hali soʻymagan boʻlsa, Alloh azza va jallaning nomini aytib soʻysin›, dedilar», dedi.Жундуб ибн Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Қурбон ҳайитида ҳозир бўлдим. У зот одамларга намоз ўқиб бердилар. Намозни тугатгач, сўйилган қўйларни кўриб қолдилар-да: ‹Ким намоздан олдин сўйган бўлса, унинг ўрнига бошқа қўй сўйсин, ким ҳали сўймаган бўлса, Аллоҳ азза ва жалланинг номини айтиб сўйсин›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، مَوْلَى بَنِي أَسَدٍ عَنْ أَبِي الضَّحَّاكِ، عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ مَوْلَى بَنِي شَيْبَانَ قَالَ قُلْتُ لِلْبَرَاءِ حَدِّثْنِي عَمَّا، نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الأَضَاحِي ‏.‏ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَرْبَعٌ لاَ يَجُزْنَ الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرَةُ الَّتِي لاَ تُنْقِي ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ فِي الْقَرْنِ نَقْصٌ وَأَنْ يَكُونَ فِي السِّنِّ نَقْصٌ ‏.‏ قَالَ مَا كَرِهْتَهُ فَدَعْهُ وَلاَ تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Abu Zahhok Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Baroga: «Menga Rasululloh ﷺ qurbonliklardan qaysilarini qaytarganlarini aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ turdilar, mening qoʻlim u zotning qoʻllaridan kaltaroq edi, ‹Toʻrt narsa qurbonlik uchun yaramaydi: koʻzining koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozib ketgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men shoxida nuqson yoki tishida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Абу Заҳҳок Убайд ибн Файруз айтди: Мен Барога: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан қайсиларини қайтарганларини айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ турдилар, менинг қўлим у зотнинг қўлларидан калтароқ эди, ‹Тўрт нарса қурбонлик учун ярамайди: кўзининг кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озиб кетган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен шохида нуқсон ёки тишида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، وَأَبُو دَاوُدَ وَيَحْيَى وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَأَبُو الْوَلِيدِ قَالُوا أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ فَيْرُوزَ، قَالَ قُلْتُ لِلْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ حَدِّثْنِي مَا، كَرِهَ أَوْ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الأَضَاحِي ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هَكَذَا بِيَدِهِ وَيَدِي أَقْصَرُ مِنْ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْبَعَةٌ لاَ يَجْزِينَ فِي الأَضَاحِي الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ ظَلْعُهَا وَالْكَسِيرَةُ الَّتِي لاَ تُنْقِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ نَقْصٌ فِي الْقَرْنِ وَالأُذُنِ ‏.‏ قَالَ فَمَا كَرِهْتَ مِنْهُ فَدَعْهُ وَلاَ تُحَرِّمْهُ عَلَى أَحَدٍ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Ubayd ibn Fayruz aytdi: Men Baro ibn Ozibga: «Menga Rasululloh ﷺ qurbonliklardan qaysilarini yoqtirmagan yoki qaytarganlarini aytib bering», dedim. U: «Rasululloh ﷺ qoʻllari bilan shunday ishora qilib, mening qoʻlim Rasululloh ﷺning qoʻllaridan kaltaroq edi, ‹Toʻrt narsa qurbonlik uchun yaramaydi: koʻzining koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, kasalligi ochiq boʻlgan kasal, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq va suyagida iligi qolmagan darajada ozib ketgan hayvon›, dedilar», dedi. Men: «Men shoxida va qulogʻida nuqson boʻlishini yoqtirmayman», dedim. U: «Sen yoqtirmagan narsangni tark et, lekin uni hech kimga harom qilma», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Убайд ибн Файруз айтди: Мен Баро ибн Озибга: «Менга Расулуллоҳ ﷺ қурбонликлардан қайсиларини ёқтирмаган ёки қайтарганларини айтиб беринг», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ қўллари билан шундай ишора қилиб, менинг қўлим Расулуллоҳ ﷺнинг қўлларидан калтароқ эди, ‹Тўрт нарса қурбонлик учун ярамайди: кўзининг кўрлиги очиқ бўлган кўр, касаллиги очиқ бўлган касал, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ ва суягида илиги қолмаган даражада озиб кетган ҳайвон›, дедилар», деди. Мен: «Мен шохида ва қулоғида нуқсон бўлишини ёқтирмайман», дедим. У: «Сен ёқтирмаган нарсангни тарк эт, лекин уни ҳеч кимга ҳаром қилма», деди.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، وَاللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، وَذَكَرَ، آخَرَ وَقَدَّمَهُ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَهُمْ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ فَيْرُوزَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَشَارَ بِأَصَابِعِهِ وَأَصَابِعِي أَقْصَرُ مِنْ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُشِيرُ بِأَصْبُعِهِ يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَجُوزُ مِنَ الضَّحَايَا الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ عَرَجُهَا وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا وَالْعَجْفَاءُ الَّتِي لاَ تُنْقِي ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺni barmoqlari bilan ishora qilib turganlarida eshitdim, mening barmoqlarim Rasululloh ﷺning barmoqlaridan kaltaroq edi. U zot: ‹Qurbonliklardan koʻzining koʻrligi ochiq boʻlgan koʻr, oqsoqligi ochiq boʻlgan oqsoq, kasalligi ochiq boʻlgan kasal va suyagida iligi qolmagan darajada ozgʻin hayvon yaramaydi›, deb aytdilar», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни бармоқлари билан ишора қилиб турганларида эшитдим, менинг бармоқларим Расулуллоҳ ﷺнинг бармоқларидан калтароқ эди. У зот: ‹Қурбонликлардан кўзининг кўрлиги очиқ бўлган кўр, оқсоқлиги очиқ бўлган оқсоқ, касаллиги очиқ бўлган касал ва суягида илиги қолмаган даражада озғин ҳайвон ярамайди›, деб айтдилар», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ، - وَهُوَ ابْنُ سُلَيْمَانَ - عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالأُذُنَ وَأَنْ لاَ نُضَحِّيَ بِمُقَابَلَةٍ وَلاَ مُدَابَرَةٍ وَلاَ بَتْرَاءَ وَلاَ خَرْقَاءَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni koʻz va quloqni yaxshilab tekshirishga hamda quloqning oldi kesilgan, orqasi kesilgan, dumsiz va qulogʻi teshik hayvonlarni qurbonlik qilmaslikka buyurdilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни кўз ва қулоқни яхшилаб текширишга ҳамда қулоқнинг олди кесилган, орқаси кесилган, думсиз ва қулоғи тешик ҳайвонларни қурбонлик қилмасликка буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ، - قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ وَكَانَ رَجُلَ صِدْقٍ - عَنْ عَلِيٍّ، رضى الله عنه قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالأُذُنَ وَأَنْ لاَ نُضَحِّيَ بِعَوْرَاءَ وَلاَ مُقَابَلَةٍ وَلاَ مُدَابَرَةٍ وَلاَ شَرْقَاءَ وَلاَ خَرْقَاءَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni koʻz va quloqni yaxshilab tekshirishga hamda bir koʻzi koʻr, quloqning oldi kesilgan, orqasi kesilgan, quloq yaprogʻi yorilgan va qulogʻi teshik hayvonlarni qurbonlik qilmaslikka buyurdilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни кўз ва қулоқни яхшилаб текширишга ҳамда бир кўзи кўр, қулоқнинг олди кесилган, орқаси кесилган, қулоқ япроғи ёрилган ва қулоғи тешик ҳайвонларни қурбонлик қилмасликка буюрдилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَاصِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رضى الله عنه قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُضَحِّيَ بِمُقَابَلَةٍ أَوْ مُدَابَرَةٍ أَوْ شَرْقَاءَ أَوْ خَرْقَاءَ أَوْ جَدْعَاءَ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ quloqning oldi kesilgan, orqasi kesilgan, quloq yaprogʻi yorilgan, qulogʻi teshik yoki quloq-burni kesilgan hayvonlarni qurbonlik qilishimizni qaytardilar», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ қулоқнинг олди кесилган, орқаси кесилган, қулоқ япроғи ёрилган, қулоғи тешик ёки қулоқ-бурни кесилган ҳайвонларни қурбонлик қилишимизни қайтардилар», деди.

أَخْبَرَنِي هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنِي زِيَادُ بْنُ خَيْثَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ شُرَيْحِ بْنِ النُّعْمَانِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يُضَحَّى بِمُقَابَلَةٍ وَلاَ مُدَابَرَةٍ وَلاَ شَرْقَاءَ وَلاَ خَرْقَاءَ وَلاَ عَوْرَاءَ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quloqlari oldidan kesilgan, quloqlari orqasidan kesilgan, quloqlari boʻyiga yorilgan, quloqlarida yumaloq teshik boʻlgan va bir koʻzi koʻr hayvon qurbonlik qilinmaydi», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қулоқлари олдидан кесилган, қулоқлари орқасидан кесилган, қулоқлари бўйига ёрилган, қулоқларида юмалоқ тешик бўлган ва бир кўзи кўр ҳайвон қурбонлик қилинмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَنَّ سَلَمَةَ، - وَهُوَ ابْنُ كُهَيْلٍ - أَخْبَرَهُ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيَّةَ بْنَ عَدِيٍّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيًّا، يَقُولُ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَسْتَشْرِفَ الْعَيْنَ وَالأُذُنَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga qurbonlik hayvonining koʻzi va qulogʻini tekshirishni buyurdilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга қурбонлик ҳайвонининг кўзи ва қулоғини текширишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ، - وَهُوَ ابْنُ حَبِيبٍ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ جُرَىِّ بْنِ كُلَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَلِيًّا، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُضَحَّى بِأَعْضَبِ الْقَرْنِ ‏.‏ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَ نَعَمْ إِلاَّ عَضَبَ النِّصْفِ وَأَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shoxi singan hayvonni qurbonlik qilishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шохи синган ҳайвонни қурбонлик қилишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، سُلَيْمَانُ بْنُ سَيْفٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ، - وَهُوَ ابْنُ أَعْيَنَ - وَأَبُو جَعْفَرٍ - يَعْنِي النُّفَيْلِيَّ - قَالاَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَذْبَحُوا إِلاَّ مُسِنَّةً إِلاَّ أَنْ يَعْسُرَ عَلَيْكُمْ فَتَذْبَحُوا جَذَعَةً مِنَ الضَّأْنِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat musinnani soʻyinglar. Agar bu sizga qiyin boʻlsa, qoʻydan jazaʼani soʻyinglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат мусиннани сўйинглар. Агар бу сизга қийин бўлса, қўйдан жазаъани сўйинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْطَاهُ غَنَمًا يُقَسِّمُهَا عَلَى صَحَابَتِهِ فَبَقِيَ عَتُودٌ فَذَكَرَهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ ضَحِّ بِهِ أَنْتَ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ unga sahobalari orasida taqsimlash uchun qoʻylar berdilar. Bir yosh echki qolib ketdi. U buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Uni oʻzing qurbonlik qil», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унга саҳобалари орасида тақсимлаш учун қўйлар бердилар. Бир ёш эчки қолиб кетди. У буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда у зот: «Уни ўзинг қурбонлик қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ الْقَنَّادُ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي بَعْجَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَسَّمَ بَيْنَ أَصْحَابِهِ ضَحَايَا فَصَارَتْ لِي جَذَعَةٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَارَتْ لِي جَذَعَةٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَحِّ بِهَا ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahobalari orasida qurbonlik hayvonlarini taqsimladilar, menga esa bir jazaʼa qoʻy tegdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga bir jazaʼa qoʻy tegdi», dedim. U zot: «Uni qurbonlik qil», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобалари орасида қурбонлик ҳайвонларини тақсимладилар, менга эса бир жазаъа қўй тегди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга бир жазаъа қўй тегди», дедим. У зот: «Уни қурбонлик қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ بَعْجَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ قَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَصْحَابِهِ أَضَاحِيَّ فَأَصَابَنِي جَذَعَةٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَذَعَةٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ ضَحِّ بِهَا ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahobalari orasida qurbonlik hayvonlarini taqsimladilar, menga esa bir jazaʼa qoʻy tegdi. Men: «Ey Allohning Rasuli, menga bir jazaʼa qoʻy tegdi», dedim. U zot: «Uni qurbonlik qil», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобалари орасида қурбонлик ҳайвонларини тақсимладилар, менга эса бир жазаъа қўй тегди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга бир жазаъа қўй тегди», дедим. У зот: «Уни қурбонлик қил», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خُبَيْبٍ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ، قَالَ ضَحَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِجَذَعٍ مِنَ الضَّأْنِ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga qoʻydan bir jazaʼani qurbonlik qildik.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қўйдан бир жазаъани қурбонлик қилдик.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنِ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ الأَضْحَى فَجَعَلَ الرَّجُلُ مِنَّا يَشْتَرِي الْمُسِنَّةَ بِالْجَذَعَتَيْنِ وَالثَّلاَثَةِ فَقَالَ لَنَا رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ هَذَا الْيَوْمُ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَطْلُبُ الْمُسِنَّةَ بِالْجَذَعَتَيْنِ وَالثَّلاَثَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْجَذَعَ يُوفِي مِمَّا يُوفِي مِنْهُ الثَّنِيُّ ‏"‏ ‏.‏

Kulayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir safarda edik, Ahzo kuni yetib keldi. Bizdan bir kishi musinnani ikkita yoki uchta jazaʼaga sotib ola boshladi. Muzayna qabilasidan bir kishi bizga aytdi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda edik. Bu kun yetib keldi, bir kishi musinnani ikkita yoki uchta jazaʼaga sotib olmoqchi boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Jazaʼa saniy kifoya qiladigan narsaga kifoya qiladi›, dedilar», dedi.Кулайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир сафарда эдик, Аҳзо куни етиб келди. Биздан бир киши мусиннани иккита ёки учта жазаъага сотиб ола бошлади. Музайна қабиласидан бир киши бизга айтди: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда эдик. Бу кун етиб келди, бир киши мусиннани иккита ёки учта жазаъага сотиб олмоқчи бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Жазаъа саний кифоя қиладиган нарсага кифоя қилади›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ رَجُلٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَبْلَ الأَضْحَى بِيَوْمَيْنِ نُعْطِي الْجَذَعَتَيْنِ بِالثَّنِيَّةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الْجَذَعَةَ تُجْزِئُ مَا تُجْزِئُ مِنْهُ الثَّنِيَّةُ ‏"‏ ‏.‏

Kulayb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan Ahzodan ikki kun oldin birga edik, ikkita jazaʼani bitta saniyaga bera boshladik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Jazaʼa saniya kifoya qiladigan narsaga kifoya qiladi», dedilar.Кулайб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан Аҳзодан икки кун олдин бирга эдик, иккита жазаъани битта санияга бера бошладик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Жазаъа сания кифоя қиладиган нарсага кифоя қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، - وَهُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ - عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَأَنَا أُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ikkita qoʻchqorni qurbonlik qilardilar. Anas: «Men ham ikkita qoʻchqorni qurbonlik qilaman», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ иккита қўчқорни қурбонлик қилардилар. Анас: «Мен ҳам иккита қўчқорни қурбонлик қиламан», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oq-qora rangli ikkita qoʻchqorni qurbonlik qildilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ оқ-қора рангли иккита қўчқорни қурбонлик қилдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ ضَحَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ ذَبَحَهُمَا بِيَدِهِ وَسَمَّى وَكَبَّرَ وَوَضَعَ رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oq-qora rangli, shoxdor ikkita qoʻchqorni qurbonlik qildilar. Ularni oʻz qoʻllari bilan soʻydilar, Allohning ismini zikr qilib, takbir aytdilar va oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ оқ-қора рангли, шохдор иккита қўчқорни қурбонлик қилдилар. Уларни ўз қўллари билан сўйдилар, Аллоҳнинг исмини зикр қилиб, такбир айтдилар ва оёқларини уларнинг ён томонларига қўйдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ أَضْحَى وَانْكَفَأَ إِلَى كَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ فَذَبَحَهُمَا ‏.‏ مُخْتَصَرٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga Qurbon kuni xutba oʻqidilar, soʻng oq-qora rangli ikkita qoʻchqor tomon burilib, ularni soʻydilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга Қурбон куни хутба ўқидилар, сўнг оқ-қора рангли иккита қўчқор томон бурилиб, уларни сўйдилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، فِي حَدِيثِهِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ ثُمَّ انْصَرَفَ - كَأَنَّهُ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - يَوْمَ النَّحْرِ إِلَى كَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ فَذَبَحَهُمَا وَإِلَى جُذَيْعَةٍ مِنَ الْغَنَمِ فَقَسَمَهَا بَيْنَنَا ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Soʻng u zot — yaʼni Paygʻambar ﷺ — qurbonlik kuni ikkita oq-qora rangli qoʻchqor tomon oʻtdilar va ularni soʻydilar, keyin bir kichik poda qoʻyni bizning oramizda taqsimlab berdilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сўнг у зот — яъни Пайғамбар ﷺ — қурбонлик куни иккита оқ-қора рангли қўчқор томон ўтдилар ва уларни сўйдилар, кейин бир кичик пода қўйни бизнинг орамизда тақсимлаб бердилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشٍ أَقْرَنَ فَحِيلٍ يَمْشِي فِي سَوَادٍ وَيَأْكُلُ فِي سَوَادٍ وَيَنْظُرُ فِي سَوَادٍ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shoxli, baquvvat, qorasi ichida yuradigan, qorasi ichida yeydigan va qorasi ichida qaraydigan qoʻchqorni qurbonlik qildilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шохли, бақувват, қораси ичида юрадиган, қораси ичида ейдиган ва қораси ичида қарайдиган қўчқорни қурбонлик қилдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَجْعَلُ فِي قَسْمِ الْغَنَائِمِ عَشْرًا مِنَ الشَّاءِ بِبَعِيرٍ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ وَأَكْبَرُ عِلْمِي أَنِّي سَمِعْتُهُ مِنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ وَحَدَّثَنِي بِهِ سُفْيَانُ عَنْهُ وَاللَّهُ تَعَالَى أَعْلَمُ ‏.‏

Rofi ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻljalarni taqsimlashda oʻnta qoʻyni bitta tuyaga tenglashtirar edilar.Рофи ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўлжаларни тақсимлашда ўнта қўйни битта туяга тенглаштирар эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ غَزْوَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ حُسَيْنٍ، - يَعْنِي ابْنَ وَاقِدٍ - عَنْ عِلْبَاءَ بْنِ أَحْمَرَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَحَضَرَ النَّحْرُ فَاشْتَرَكْنَا فِي الْبَعِيرِ عَنْ عَشْرَةٍ وَالْبَقَرَةِ عَنْ سَبْعَةٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz safarda Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Qurbonlik kuni yetib keldi. Shunda biz tuyaga oʻn kishi, sigirga esa yetti kishi boʻlib sherik boʻldik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз сафарда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Қурбонлик куни етиб келди. Шунда биз туяга ўн киши, сигирга эса етти киши бўлиб шерик бўлдик.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كُنَّا نَتَمَتَّعُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَنَذْبَحُ الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ وَنَشْتَرِكُ فِيهَا ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga tamattuʼ hajini qilar edik, sigirni yetti kishi uchun soʻyar va unda sherik boʻlar edik.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга таматтуъ ҳажини қилар эдик, сигирни етти киши учун сўяр ва унда шерик бўлар эдик.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبِي، عَنْ فِرَاسٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، ح وَأَنْبَأَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ، - فَذَكَرَ أَحَدُهُمَا مَا لَمْ يَذْكُرِ الآخَرُ - قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الأَضْحَى فَقَالَ ‏"‏ مَنْ وَجَّهَ قِبْلَتَنَا وَصَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَلاَ يَذْبَحْ حَتَّى يُصَلِّيَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ خَالِي فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي عَجَّلْتُ نُسُكِي لأُطْعِمَ أَهْلِي وَأَهْلَ دَارِي أَوْ أَهْلِي وَجِيرَانِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَعِدْ ذِبْحًا آخَرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي عَنَاقَ لَبَنٍ هِيَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْبَحْهَا فَإِنَّهَا خَيْرُ نَسِيكَتَيْكَ وَلاَ تَقْضِي جَذَعَةٌ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Iyd al-Azho kuni turib: «Kimki bizning qiblamizga yuzlanib, biz oʻqigandek namoz oʻqisa va biz qilgandek qurbonlik qilsa, u namoz oʻqimaguncha soʻymasin», dedilar. Shunda toygʻam turib: «Ey Rasululloh, men oila aʼzolarimni va uy ahlimni — yoki oilamni va qoʻshnilarimni — ovqatlantirish uchun qurbonligimni tezlashtirib qoʻydim», dedi. Rasululloh ﷺ: «Boshqa qurbonlik qaytar», dedilar. U: «Mening yonimda bir emizikli echki bor, u menga ikkita goʻshtli qoʻydan koʻra sevimliroqdir», dedi. U zot: «Uni soʻy, chunki u sening ikkala qurbonligingning yaxshirogʻidir. Ammo sendan keyin hech kimga bir yashar echki kifoya qilmaydi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ийд ал-Азҳо куни туриб: «Кимки бизнинг қибламизга юзланиб, биз ўқигандек намоз ўқиса ва биз қилгандек қурбонлик қилса, у намоз ўқимагунча сўймасин», дедилар. Шунда тойғам туриб: «Эй Расулуллоҳ, мен оила аъзоларимни ва уй аҳлимни — ёки оиламни ва қўшниларимни — овқатлантириш учун қурбонлигимни тезлаштириб қўйдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бошқа қурбонлик қайтар», дедилар. У: «Менинг ёнимда бир эмизикли эчки бор, у менга иккита гўштли қўйдан кўра севимлироқдир», деди. У зот: «Уни сўй, чунки у сенинг иккала қурбонлигингнинг яхшироғидир. Аммо сендан кейин ҳеч кимга бир яшар эчки кифоя қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ بَعْدَ الصَّلاَةِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَتَنَا وَنَسَكَ نُسُكَنَا فَقَدْ أَصَابَ النُّسُكَ وَمَنْ نَسَكَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَتِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بُرْدَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ نَسَكْتُ قَبْلَ أَنْ أَخْرُجَ إِلَى الصَّلاَةِ وَعَرَفْتُ أَنَّ الْيَوْمَ يَوْمَ أَكْلٍ وَشُرْبٍ فَتَعَجَّلْتُ فَأَكَلْتُ وَأَطْعَمْتُ أَهْلِي وَجِيرَانِي ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تِلْكَ شَاةُ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ عِنْدِي عَنَاقًا جَذَعَةً خَيْرٌ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ فَهَلْ تُجْزِئُ عَنِّي قَالَ ‏"‏ نَعَمْ وَلَنْ تَجْزِيَ عَنْ أَحَدٍ بَعْدَكَ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik kuni namozdan soʻng bizga xutba qildilar, keyin: «Kimki biz oʻqigandek namoz oʻqisa va biz qilgandek qurbonlik qilsa, u qurbonlikni toʻgʻri bajaribdi. Kimki namozdan oldin soʻysa, u faqat goʻshtli qoʻydir», dedilar. Shunda Abu Burda: «Ey Rasululloh, Ollohga qasamki, men namozga chiqishimdan oldin soʻyib qoʻydim va bu kun yeyish va ichish kuni ekanini bilib, shoshildim-da, ovqatlanib, oila aʼzolarimni va qoʻshnilarimni ham ovqatlantirdim», dedi. Rasululloh ﷺ: «U goʻshtli qoʻydir», dedilar. U: «Mening yonimda ikkita goʻshtli qoʻydan yaxshiroq bir yashar echki bor, u men uchun kifoya qiladimi?» dedi. U zot: «Ha, ammo sendan keyin hech kimga kifoya qilmaydi», dedilar.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик куни намоздан сўнг бизга хутба қилдилар, кейин: «Кимки биз ўқигандек намоз ўқиса ва биз қилгандек қурбонлик қилса, у қурбонликни тўғри бажарибди. Кимки намоздан олдин сўйса, у фақат гўштли қўйдир», дедилар. Шунда Абу Бурда: «Эй Расулуллоҳ, Оллоҳга қасамки, мен намозга чиқишимдан олдин сўйиб қўйдим ва бу кун ейиш ва ичиш куни эканини билиб, шошилдим-да, овқатланиб, оила аъзоларимни ва қўшниларимни ҳам овқатлантирдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У гўштли қўйдир», дедилар. У: «Менинг ёнимда иккита гўштли қўйдан яхшироқ бир яшар эчки бор, у мен учун кифоя қиладими?» деди. У зот: «Ҳа, аммо сендан кейин ҳеч кимга кифоя қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ النَّحْرِ ‏"‏ مَنْ كَانَ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَلْيُعِدْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا يَوْمٌ يُشْتَهَى فِيهِ اللَّحْمُ فَذَكَرَ هَنَةً مِنْ جِيرَانِهِ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَدَّقَهُ ‏.‏ قَالَ عِنْدِي جَذَعَةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ شَاتَىْ لَحْمٍ ‏.‏ فَرَخَّصَ لَهُ فَلاَ أَدْرِي أَبَلَغَتْ رُخْصَتُهُ مَنْ سِوَاهُ أَمْ لاَ ثُمَّ انْكَفَأَ إِلَى كَبْشَيْنِ فَذَبَحَهُمَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik kuni: «Kimki namozdan oldin soʻygan boʻlsa, qaytadan soʻysin», dedilar. Shunda bir kishi turib: «Ey Rasululloh, bu goʻsht istaladigan kundir», dedi va qoʻshnilarining bir muhtojligini eslatdi, goʻyo Rasululloh ﷺ uni tasdiqladilar. U: «Yonimda bir yashar echki bor, u menga ikkita goʻshtli qoʻydan sevimliroqdir», dedi. U zot unga ruxsat berdilar. Uning bu ruxsati boshqalarga ham tegishlimi yoki yoʻqmi, bilmayman. Soʻng u zot ikkita qoʻchqor tomon burildilar va ularni soʻydilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик куни: «Кимки намоздан олдин сўйган бўлса, қайтадан сўйсин», дедилар. Шунда бир киши туриб: «Эй Расулуллоҳ, бу гўшт исталадиган кундир», деди ва қўшниларининг бир муҳтожлигини эслатди, гўё Расулуллоҳ ﷺ уни тасдиқладилар. У: «Ёнимда бир яшар эчки бор, у менга иккита гўштли қўйдан севимлироқдир», деди. У зот унга рухсат бердилар. Унинг бу рухсати бошқаларга ҳам тегишлими ёки йўқми, билмайман. Сўнг у зот иккита қўчқор томон бурилдилар ва уларни сўйдилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَحْيَى، ح وَأَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ نِيَارٍ، أَنَّهُ ذَبَحَ قَبْلَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُعِيدَ ‏.‏ قَالَ عِنْدِي عَنَاقُ جَذَعَةٍ هِيَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ مُسِنَّتَيْنِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اذْبَحْهَا ‏"‏ ‏.‏ فِي حَدِيثِ عُبَيْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنِّي لاَ أَجِدُ إِلاَّ جَذَعَةً ‏.‏ فَأَمَرَهُ أَنْ يَذْبَحَ ‏.‏

Abu Burda ibn Niyor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Paygʻambar ﷺdan oldin soʻyib qoʻygan edi. Shunda Paygʻambar ﷺ unga qaytadan soʻyishni buyurdilar. U: «Yonimda bir yashar echki bor, u menga ikkita katta qoʻydan sevimliroqdir», dedi. U zot: «Uni soʻy», dedilar. Ubaydulloh rivoyatida u: «Men bir yashar echkidan boshqasini topa olmayapman», dedi. Shunda u zot uni soʻyishni buyurdilar.Абу Бурда ибн Ниёр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Пайғамбар ﷺдан олдин сўйиб қўйган эди. Шунда Пайғамбар ﷺ унга қайтадан сўйишни буюрдилар. У: «Ёнимда бир яшар эчки бор, у менга иккита катта қўйдан севимлироқдир», деди. У зот: «Уни сўй», дедилар. Убайдуллоҳ ривоятида у: «Мен бир яшар эчкидан бошқасини топа олмаяпман», деди. Шунда у зот уни сўйишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ جُنْدُبِ بْنِ سُفْيَانَ، قَالَ ضَحَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَضْحَى ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا النَّاسُ قَدْ ذَبَحُوا ضَحَايَاهُمْ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَلَمَّا انْصَرَفَ رَآهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُمْ ذَبَحُوا قَبْلَ الصَّلاَةِ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ ذَبَحَ قَبْلَ الصَّلاَةِ فَلْيَذْبَحْ مَكَانَهَا أُخْرَى وَمَنْ كَانَ لَمْ يَذْبَحْ حَتَّى صَلَّيْنَا فَلْيَذْبَحْ عَلَى اسْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Jundab ibn Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz bir kuni Rasululloh ﷺ bilan birga Iyd al-Azho qurbonligini qildik. Odamlar esa qurbonliklarini namozdan oldin soʻyib boʻlgan edilar. Paygʻambar ﷺ namozdan qaytganlarida, ularning namozdan oldin soʻyib boʻlganlarini koʻrib: «Kimki namozdan oldin soʻygan boʻlsa, uning oʻrniga boshqasini soʻysin. Kimki biz namoz oʻqib boʻlgunimizcha soʻymagan boʻlsa, Olloh azza va jallaning nomi bilan soʻysin», dedilar.Жундаб ибн Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз бир куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Ийд ал-Азҳо қурбонлигини қилдик. Одамлар эса қурбонликларини намоздан олдин сўйиб бўлган эдилар. Пайғамбар ﷺ намоздан қайтганларида, уларнинг намоздан олдин сўйиб бўлганларини кўриб: «Кимки намоздан олдин сўйган бўлса, унинг ўрнига бошқасини сўйсин. Кимки биз намоз ўқиб бўлгунимизча сўймаган бўлса, Оллоҳ азза ва жалланинг номи билан сўйсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ صَفْوَانَ، أَنَّهُ أَصَابَ أَرْنَبَيْنِ وَلَمْ يَجِدْ حَدِيدَةً يَذْبَحُهُمَا بِهِ فَذَكَّاهُمَا بِمَرْوَةٍ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي اصْطَدْتُ أَرْنَبَيْنِ فَلَمْ أَجِدْ حَدِيدَةً أُذَكِّيهِمَا بِهِ فَذَكَّيْتُهُمَا بِمَرْوَةٍ أَفَآكُلُ قَالَ ‏"‏ كُلْ ‏"‏ ‏.‏

Muhammad ibn Safvon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u ikkita quyon tutib olgan, ammo ularni soʻyish uchun temir topa olmagan edi. Shunda ularni oq tosh bilan soʻydi va Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Rasululloh, men ikkita quyon ovladim, lekin ularni soʻyish uchun temir topolmadim-da, oq tosh bilan soʻydim, ularni yeyaveraymi?» dedi. U zot: «Ye», dedilar.Муҳаммад ибн Сафвон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у иккита қуён тутиб олган, аммо уларни сўйиш учун темир топа олмаган эди. Шунда уларни оқ тош билан сўйди ва Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Расулуллоҳ, мен иккита қуён овладим, лекин уларни сўйиш учун темир тополмадим-да, оқ тош билан сўйдим, уларни еяверайми?» деди. У зот: «Е», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَاضِرُ بْنُ الْمُهَاجِرِ الْبَاهِلِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ ذِئْبًا، نَيَّبَ فِي شَاةٍ فَذَبَحُوهَا بِالْمَرْوَةِ فَرَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أَكْلِهَا ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, boʻri bir qoʻyni tishlab yaraladi. Shunda uni oq tosh bilan soʻydilar, Paygʻambar ﷺ esa uning goʻshtini yeyishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бўри бир қўйни тишлаб яралади. Шунда уни оқ тош билан сўйдилар, Пайғамбар ﷺ эса унинг гўштини ейишга рухсат бердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، قَالَ سَمِعْتُ مُرِّيَّ بْنَ قَطَرِيٍّ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أُرْسِلُ كَلْبِي فَآخُذُ الصَّيْدَ فَلاَ أَجِدُ مَا أُذَكِّيهِ بِهِ فَأَذْبَحُهُ بِالْمَرْوَةِ وَبِالْعَصَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَنْهِرِ الدَّمَ بِمَا شِئْتَ وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Rasululloh, men itimni qoʻyib yuboraman-u, ovni tutaman, lekin uni soʻyadigan narsa topolmasam, oq tosh yoki tayoq bilan soʻyaman», dedim. U zot: «Xohlagan narsang bilan qonni oqizib yubor va Olloh azza va jallaning nomini zikr qil», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Расулуллоҳ, мен итимни қўйиб юбораман-у, овни тутаман, лекин уни сўядиган нарса тополмасам, оқ тош ёки таёқ билан сўяман», дедим. У зот: «Хоҳлаган нарсанг билан қонни оқизиб юбор ва Оллоҳ азза ва жалланинг номини зикр қил», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، فَلَقِيتُ زَيْدَ بْنَ أَسْلَمَ فَحَدَّثَنِي عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَتْ لِرَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ نَاقَةٌ تَرْعَى فِي قِبَلِ أُحُدٍ فَعُرِضَ لَهَا فَنَحَرَهَا بِوَتَدٍ ‏.‏ فَقُلْتُ لِزَيْدٍ وَتَدٌ مِنْ خَشَبٍ أَوْ حَدِيدٍ قَالَ لاَ بَلْ خَشَبٌ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهُ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishining Uhud oldida oʻtlaydigan tuyasi bor edi. Unga bir narsa boʻldi-da, uni yogʻoch qoziq bilan soʻydi. Soʻng u Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib, undan soʻradi, u zot esa uni yeyishni buyurdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир кишининг Уҳуд олдида ўтлайдиган туяси бор эди. Унга бир нарса бўлди-да, уни ёғоч қозиқ билан сўйди. Сўнг у Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб, ундан сўради, у зот эса уни ейишни буюрдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ فَكُلْ إِلاَّ بِسِنٍّ أَوْ ظُفْرٍ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qonni oqizgan va ustidan Allohning nomi zikr etilgan narsa bilan boʻgʻizlangan hayvonni yeyaver, faqat tish yoki tirnoq bilan boʻgʻizlangan boʻlmasin», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қонни оқизган ва устидан Аллоҳнинг номи зикр этилган нарса билан бўғизланган ҳайвонни еявер, фақат тиш ёки тирноқ билан бўғизланган бўлмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا نَلْقَى الْعَدُوَّ غَدًا وَلَيْسَ مَعَنَا مُدًى ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَكُلُوا مَا لَمْ يَكُنْ سِنًّا أَوْ ظُفْرًا وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ أَمَّا السِّنُّ فَعَظْمٌ وَأَمَّا الظُّفْرُ فَمُدَى الْحَبَشَةِ ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, biz ertaga dushmanga duch kelamiz, ammo yonimizda pichoq yoʻq», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Qonni oqizgan va ustidan Alloh azza va jallaning nomi zikr etilgan narsa bilan boʻgʻizlangan hayvonni yeyaveringlar, faqat tish yoki tirnoq bilan boʻgʻizlangan boʻlmasin. Buning sababini sizga aytib beraman: tish suyakdir, tirnoq esa habashlarning pichogʻidir», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз эртага душманга дуч келамиз, аммо ёнимизда пичоқ йўқ», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Қонни оқизган ва устидан Аллоҳ азза ва жалланинг номи зикр этилган нарса билан бўғизланган ҳайвонни еяверинглар, фақат тиш ёки тирноқ билан бўғизланган бўлмасин. Бунинг сабабини сизга айтиб бераман: тиш суякдир, тирноқ эса ҳабашларнинг пичоғидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ اثْنَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺdan ikki narsani yodlab oldim», dedi. U zot: «Alloh har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin va boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺдан икки нарсани ёдлаб олдим», деди. У зот: «Аллоҳ ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин ва бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ أَحْمَدَ الْعَسْقَلاَنِيُّ، - عَسْقَلاَنُ بَلْخٍ - قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، قَالَتْ نَحَرْنَا فَرَسًا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلْنَاهُ ‏.‏

Asmo binti Abu Bakr (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ davrida bir otni boʻgʻizlab, uni yedik», dedi.Асмо бинти Абу Бакр (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида бир отни бўғизлаб, уни едик», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ حَاضِرَ بْنَ الْمُهَاجِرِ الْبَاهِلِيَّ، قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ، يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ ذِئْبًا، نَيَّبَ فِي شَاةٍ فَذَبَحُوهَا بِمَرْوَةٍ فَرَخَّصَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي أَكْلِهَا ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, boʻri bir qoʻyni tishlab yaralagach, uni oʻtkir toshda boʻgʻizladilar va Nabiy ﷺ uni yeyishga ruxsat berdilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бўри бир қўйни тишлаб яралагач, уни ўткир тошда бўғизладилар ва Набий ﷺ уни ейишга рухсат бердилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي الْعُشَرَاءِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا تَكُونُ الذَّكَاةُ إِلاَّ فِي الْحَلْقِ وَاللَّبَّةِ قَالَ ‏"‏ لَوْ طَعَنْتَ فِي فَخِذِهَا لأَجْزَأَكَ ‏"‏ ‏.‏

Abul Usharoning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, boʻgʻizlash faqat boʻyin va koʻkrakning yuqori qismidagina boʻladimi?» dedim. U zot: «Agar uning sonini teshsang ham, senga kifoya qiladi», dedilar.Абул Ушаронинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, бўғизлаш фақат бўйин ва кўкракнинг юқори қисмидагина бўладими?» дедим. У зот: «Агар унинг сонини тешсанг ҳам, сенга кифоя қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ رَافِعٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لاَقُو الْعَدُوِّ غَدًا وَلَيْسَ مَعَنَا مُدًى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَكُلْ مَا خَلاَ السِّنَّ وَالظُّفْرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهْبًا فَنَدَّ بَعِيرٌ فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فَحَبَسَهُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ لِهَذِهِ النَّعَمِ - أَوْ قَالَ الإِبِلِ - أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ فَمَا غَلَبَكُمْ مِنْهَا فَافْعَلُوا بِهِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, biz ertaga dushmanga duch kelamiz, ammo yonimizda pichoq yoʻq», dedim. U zot: «Qonni oqizgan va ustidan Alloh azza va jallaning nomi zikr etilgan narsa bilan boʻgʻizlangan hayvonni yeyaver, faqat tish va tirnoqdan boshqasi bilan boʻlsin», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ oʻlja qoʻlga kiritdilar, shunda bir tuya qochib ketdi. Bir kishi unga oʻq otib, uni toʻxtatdi. U zot: «Bu hayvonlar — yoki tuyalar — yovvoyi hayvonlar kabi qochoqdir. Bas, ulardan biri sizni yenga olsa, unga shunday qilinglar», dedilar.Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз эртага душманга дуч келамиз, аммо ёнимизда пичоқ йўқ», дедим. У зот: «Қонни оқизган ва устидан Аллоҳ азза ва жалланинг номи зикр этилган нарса билан бўғизланган ҳайвонни еявер, фақат тиш ва тирноқдан бошқаси билан бўлсин», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўлжа қўлга киритдилар, шунда бир туя қочиб кетди. Бир киши унга ўқ отиб, уни тўхтатди. У зот: «Бу ҳайвонлар — ёки туялар — ёввойи ҳайвонлар каби қочоқдир. Бас, улардан бири сизни енга олса, унга шундай қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لاَقُو الْعَدُوِّ غَدًا وَلَيْسَتْ مَعَنَا مُدًى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَنْهَرَ الدَّمَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَكُلْ لَيْسَ السِّنَّ وَالظُّفْرَ وَسَأُحَدِّثُكُمْ أَمَّا السِّنُّ فَعَظْمٌ وَأَمَّا الظُّفْرُ فَمُدَى الْحَبَشَةِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَصَبْنَا نَهْبَةَ إِبِلٍ أَوْ غَنَمٍ فَنَدَّ مِنْهَا بَعِيرٌ فَرَمَاهُ رَجُلٌ بِسَهْمٍ فَحَبَسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِهَذِهِ الإِبِلِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الْوَحْشِ فَإِذَا غَلَبَكُمْ مِنْهَا شَىْءٌ فَافْعَلُوا بِهِ هَكَذَا ‏"‏ ‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, biz ertaga dushmanga duch kelamiz, ammo yonimizda pichoq yoʻq», dedim. U zot: «Qonni oqizgan va ustidan Alloh azza va jallaning nomi zikr etilgan narsa bilan boʻgʻizlangan hayvonni yeyaver, tish va tirnoq boʻlmasin. Buning sababini sizga aytib beraman: tish suyakdir, tirnoq esa habashlarning pichogʻidir», dedilar. Biz tuya yoki qoʻydan oʻlja qoʻlga kiritdik, shunda ulardan bir tuya qochib ketdi. Bir kishi unga oʻq otib, uni toʻxtatdi. Rasululloh ﷺ: «Bu tuyalar yovvoyi hayvonlar kabi qochoqdir. Bas, ulardan biror narsa sizni yenga olsa, unga shunday qilinglar», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз эртага душманга дуч келамиз, аммо ёнимизда пичоқ йўқ», дедим. У зот: «Қонни оқизган ва устидан Аллоҳ азза ва жалланинг номи зикр этилган нарса билан бўғизланган ҳайвонни еявер, тиш ва тирноқ бўлмасин. Бунинг сабабини сизга айтиб бераман: тиш суякдир, тирноқ эса ҳабашларнинг пичоғидир», дедилар. Биз туя ёки қўйдан ўлжа қўлга киритдик, шунда улардан бир туя қочиб кетди. Бир киши унга ўқ отиб, уни тўхтатди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу туялар ёввойи ҳайвонлар каби қочоқдир. Бас, улардан бирор нарса сизни енга олса, унга шундай қилинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ الرَّحَبِيِّ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ إِذَا ذَبَحَ شَفْرَتَهُ وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni bunday deganlarini eshitdim», dedi. U zot: «Alloh azza va jalla har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz boʻgʻizlaganida pichogʻini oʻtkirlab olsin va boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни бундай деганларини эшитдим», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз бўғизлаганида пичоғини ўткирлаб олсин ва бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ أَبُو عَمَّارٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ الصَّنْعَانِيِّ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin va boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин ва бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم اثْنَتَيْنِ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذَّبْحَ وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ ثُمَّ لِيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺdan ikki narsani eshitdim», dedi. U zot: «Alloh azza va jalla har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin, soʻng boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺдан икки нарсани эшитдим», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин, сўнг бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، ح وَأَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْعَثِ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ ثِنْتَانِ حَفِظْتُهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَتَبَ الإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ لِيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ ‏"‏ ‏.‏

Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺdan ikki narsani yodlab oldim», dedi. U zot: «Alloh azza va jalla har bir narsada yaxshilik qilishni farz etdi. Bas, oʻldirsangiz, yaxshi oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshi boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin va boʻgʻizlanadigan hayvonni rohatlantirsin», dedilar.Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺдан икки нарсани ёдлаб олдим», деди. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла ҳар бир нарсада яхшилик қилишни фарз этди. Бас, ўлдирсангиз, яхши ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхши бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин ва бўғизланадиган ҳайвонни роҳатлантирсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، أَخْبَرَنِي قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ ضَحَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ يُكَبِّرُ وَيُسَمِّي وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَذْبَحُهُمَا بِيَدِهِ وَاضِعًا عَلَى صِفَاحِهِمَا قَدَمَهُ ‏.‏ قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَهُ مِنْهُ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ oq-qora rangli, shoxli ikkita qoʻchqorni takbir aytib va Allohning nomini zikr qilib qurbonlik qildilar. Men u zotning ularni oʻz qoʻllari bilan, oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻygan holda boʻgʻizlaganlarini koʻrdim», dedi. «Buni sen oʻzing undan eshitdingmi?» dedim. «Ha», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ оқ-қора рангли, шохли иккита қўчқорни такбир айтиб ва Аллоҳнинг номини зикр қилиб қурбонлик қилдилар. Мен у зотнинг уларни ўз қўллари билан, оёқларини уларнинг ён томонларига қўйган ҳолда бўғизлаганларини кўрдим», деди. «Буни сен ўзинг ундан эшитдингми?» дедим. «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَاصِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُضَحِّي بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ وَكَانَ يُسَمِّي وَيُكَبِّرُ وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَذْبَحُهُمَا بِيَدِهِ وَاضِعًا رِجْلَهُ عَلَى صِفَاحِهِمَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ oq-qora rangli, shoxli ikkita qoʻchqorni qurbonlik qilar edilar. U zot Allohning nomini zikr qilar va takbir aytardilar. Men u zotning ularni oʻz qoʻllari bilan, oyoqlarini ularning yon tomonlariga qoʻygan holda boʻgʻizlaganlarini koʻrdim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ оқ-қора рангли, шохли иккита қўчқорни қурбонлик қилар эдилар. У зот Аллоҳнинг номини зикр қилар ва такбир айтардилар. Мен у зотнинг уларни ўз қўллари билан, оёқларини уларнинг ён томонларига қўйган ҳолда бўғизлаганларини кўрдим», деди.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ، عَنِ الْحَسَنِ، - يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ - عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُهُ - يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم - يَذْبَحُهُمَا بِيَدِهِ وَاضِعًا عَلَى صِفَاحِهِمَا قَدَمَهُ يُسَمِّي وَيُكَبِّرُ كَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men u zotni — yaʼni Nabiy ﷺni — ikkita qora-oq rangli, shoxli qoʻchqorni oʻz qoʻllari bilan soʻyayotganini koʻrdim; ularning yon tomonlariga oyoqlarini qoʻyib, ‹Bismilloh› deb, takbir aytib soʻyar edilar», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен у зотни — яъни Набий ﷺни — иккита қора-оқ рангли, шохли қўчқорни ўз қўллари билан сўяётганини кўрдим; уларнинг ён томонларига оёқларини қўйиб, ‹Бисмиллоҳ› деб, такбир айтиб сўяр эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَحَّى بِكَبْشَيْنِ أَقْرَنَيْنِ أَمْلَحَيْنِ يَطَؤُ عَلَى صِفَاحِهِمَا وَيَذْبَحُهُمَا وَيُسَمِّي وَيُكَبِّرُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ ikkita shoxli, qora-oq rangli qoʻchqorni qurbonlik qildilar; ularning yon tomonlariga oyoqlarini qoʻyib, ‹Bismilloh› deb, takbir aytib soʻyar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ иккита шохли, қора-оқ рангли қўчқорни қурбонлик қилдилар; уларнинг ён томонларига оёқларини қўйиб, ‹Бисмиллоҳ› деб, такбир айтиб сўяр эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَحَرَ بَعْضَ بُدْنِهِ بِيَدِهِ وَنَحَرَ بَعْضَهَا غَيْرُهُ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik tuyalarining baʼzisini oʻz qoʻllari bilan, baʼzisini esa boshqa kishi soʻydi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик туяларининг баъзисини ўз қўллари билан, баъзисини эса бошқа киши сўйди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ، قَالَتْ نَحَرْنَا فَرَسًا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلْنَاهُ ‏.‏ وَقَالَ قُتَيْبَةُ فِي حَدِيثِهِ فَأَكَلْنَا لَحْمَهُ ‏.‏ خَالَفَهُ عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ‏.‏

Asmo (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida ot boʻgʻizlab, uni yedik», dedi.Асмо (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида от бўғизлаб, уни едик», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ، قَالَتْ ذَبَحْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا وَنَحْنُ بِالْمَدِينَةِ فَأَكَلْنَاهُ ‏.‏

Asmo (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Biz Madinada boʻlgan chogʻimizda, Rasululloh ﷺ zamonlarida ot soʻyib, uni yedik», dedi.Асмо (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Биз Мадинада бўлган чоғимизда, Расулуллоҳ ﷺ замонларида от сўйиб, уни едик», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ - عَنِ ابْنِ حَيَّانَ، - يَعْنِي مَنْصُورًا - عَنْ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ، قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ عَلِيًّا هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُسِرُّ إِلَيْكَ بِشَىْءٍ دُونَ النَّاسِ فَغَضِبَ عَلِيٌّ حَتَّى احْمَرَّ وَجْهُهُ وَقَالَ مَا كَانَ يُسِرُّ إِلَىَّ شَيْئًا دُونَ النَّاسِ غَيْرَ أَنَّهُ حَدَّثَنِي بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ وَأَنَا وَهُوَ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ ‏"‏ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ لَعَنَ وَالِدَهُ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ ذَبَحَ لِغَيْرِ اللَّهِ وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ آوَى مُحْدِثًا وَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ غَيَّرَ مَنَارَ الأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Omir ibn Vosila (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Aliydan: «Rasululloh ﷺ boshqa odamlardan yashirin holda senga biror narsani sir qilib aytganmilar?» deb soʻradi. Shunda Aliy shu qadar gʻazablandiki, hatto yuzi qizarib ketdi va: «U zot odamlardan yashirin holda menga hech narsani sir qilib aytmaganlar. Faqat men u zot bilan uyda birga boʻlganimizda, menga toʻrtta soʻzni aytdilar», dedi. Rasululloh ﷺ: «Otasini laʼnatlagan kishini Alloh laʼnatladi; Allohdan gʻayriga atab soʻygan kishini Alloh laʼnatladi; bidʼatchini panohiga olgan kishini Alloh laʼnatladi; yer chegara belgilarini oʻzgartirgan kishini Alloh laʼnatladi», dedilar.Омир ибн Восила (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир киши Алийдан: «Расулуллоҳ ﷺ бошқа одамлардан яширин ҳолда сенга бирор нарсани сир қилиб айтганмилар?» деб сўради. Шунда Алий шу қадар ғазабландики, ҳатто юзи қизариб кетди ва: «У зот одамлардан яширин ҳолда менга ҳеч нарсани сир қилиб айтмаганлар. Фақат мен у зот билан уйда бирга бўлганимизда, менга тўртта сўзни айтдилар», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Отасини лаънатлаган кишини Аллоҳ лаънатлади; Аллоҳдан ғайрига атаб сўйган кишини Аллоҳ лаънатлади; бидъатчини паноҳига олган кишини Аллоҳ лаънатлади; ер чегара белгиларини ўзгартирган кишини Аллоҳ лаънатлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ تُؤْكَلَ لُحُومُ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ غُنْدَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَوْفٍ قَالَ شَهِدْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ فِي يَوْمِ عِيدٍ بَدَأَ بِالصَّلاَةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ صَلَّى بِلاَ أَذَانٍ وَلاَ إِقَامَةٍ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى أَنْ يُمْسِكَ أَحَدٌ مِنْ نُسُكِهِ شَيْئًا فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ‏.‏

Aliy ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot bir iyd kunida xutbadan avval namoz bilan boshladilar, soʻng azon ham, iqoma ham aytmay namoz oʻqidilar. Soʻng: «Men Rasululloh ﷺni birov oʻz qurbonligidan biror narsani uch kundan ortiq ushlab qolishini qaytarayotganlarini eshitdim», dedilar.Алий ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот бир ийд кунида хутбадан аввал намоз билан бошладилар, сўнг азон ҳам, иқома ҳам айтмай намоз ўқидилар. Сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺни биров ўз қурбонлигидан бирор нарсани уч кундан ортиқ ушлаб қолишини қайтараётганларини эшитдим», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ أَبَا عُبَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ نَهَاكُمْ أَنْ تَأْكُلُوا لُحُومَ نُسُكِكُمْ فَوْقَ ثَلاَثٍ ‏.‏

Aliy ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ sizlarni qurbonliklaringiz goʻshtini uch kundan ortiq yeyishdan qaytardilar», dedilar.Алий ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ сизларни қурбонликларингиз гўштини уч кундан ортиқ ейишдан қайтардилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ أَكْلِ لُحُومِ الضَّحَايَا بَعْدَ ثَلاَثٍ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كُلُوا وَتَزَوَّدُوا وَادَّخِرُوا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytardilar, soʻng: «Yenglar, (safarga) oʻzlaringiz bilan olib yuringlar va saqlab qoʻyinglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтардилар, сўнг: «Енглар, (сафарга) ўзларингиз билан олиб юринглар ва сақлаб қўйинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، زُغْبَةُ قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ خَبَّابٍ، - هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ خَبَّابٍ - أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ فَقَدَّمَ إِلَيْهِ أَهْلُهُ لَحْمًا مِنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَقَالَ مَا أَنَا بِآكِلِهِ حَتَّى أَسْأَلَ ‏.‏ فَانْطَلَقَ إِلَى أَخِيهِ لأُمِّهِ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ - وَكَانَ بَدْرِيًّا - فَسَأَلَهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ بَعْدَكَ أَمْرٌ نَقْضًا لِمَا كَانُوا نُهُوا عَنْهُ مِنْ أَكْلِ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u safardan qaytdi, ahli unga qurbonlik goʻshtlaridan taom keltirdi. Shunda u: «Men soʻrab-surishtirmagunimcha buni yemayman», dedi va onasi tomonidan ukasi — Badrda qatnashgan — Qatoda ibn Nuʼmonning oldiga borib, bu haqda soʻradi. U: «Sendan keyin bir ish yuz berdi: qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyish taqiqlangan edi, endi u bekor qilindi», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у сафардан қайтди, аҳли унга қурбонлик гўштларидан таом келтирди. Шунда у: «Мен сўраб-суриштирмагунимча буни емайман», деди ва онаси томонидан укаси — Бадрда қатнашган — Қатода ибн Нуъмоннинг олдига бориб, бу ҳақда сўради. У: «Сендан кейин бир иш юз берди: қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейиш тақиқланган эди, энди у бекор қилинди», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَقَدِمَ قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ - وَكَانَ أَخَا أَبِي سَعِيدٍ لأُمِّهِ وَكَانَ بَدْرِيًّا - فَقَدَّمُوا إِلَيْهِ فَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ أَبُو سَعِيدٍ إِنَّهُ قَدْ حَدَثَ فِيهِ أَمْرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَأْكُلَهُ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ رَخَّصَ لَنَا أَنْ نَأْكُلَهُ وَنَدَّخِرَهُ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq yeyishdan qaytardilar. Soʻng Abu Saidning onasi tomonidan akasi boʻlgan, Badrda qatnashgan Qatoda ibn Nuʼmon keldi va unga (goʻshtdan) taqdim qilishdi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ buni qaytarmaganmidilar?» dedi. Abu Said: «Bu borada bir ish yuz berdi: Rasululloh ﷺ bizni uni uch kundan ortiq yeyishdan qaytargan edilar, soʻng uni yeyishimizga va saqlab qoʻyishimizga ruxsat berdilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ ейишдан қайтардилар. Сўнг Абу Саиднинг онаси томонидан акаси бўлган, Бадрда қатнашган Қатода ибн Нуъмон келди ва унга (гўштдан) тақдим қилишди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ буни қайтармаганмидилар?» деди. Абу Саид: «Бу борада бир иш юз берди: Расулуллоҳ ﷺ бизни уни уч кундан ортиқ ейишдан қайтарган эдилар, сўнг уни ейишимизга ва сақлаб қўйишимизга рухсат бердилар», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، - وَهُوَ النُّفَيْلِيُّ - قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، ح وَأَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زُبَيْدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ ثَلاَثٍ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَلْتَزِدْكُمْ زِيَارَتُهَا خَيْرًا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَمْسِكُوا مَا شِئْتُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَشْرِبَةِ فِي الأَوْعِيَةِ فَاشْرَبُوا فِي أَىِّ وِعَاءٍ شِئْتُمْ وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرْ مُحَمَّدٌ ‏"‏ وَأَمْسِكُوا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni uch narsadan qaytargan edim: qabrlarni ziyorat qilishdan — endi ularni ziyorat qilinglar, uni ziyorat qilish sizlarga yaxshilikni ziyoda qilsin; qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan — endi ulardan yenglar va xohlaganingizcha saqlab qoʻyinglar; idishlarda saqlangan ichimliklardan — endi xohlagan idishingizda ichinglar, faqat mast qiluvchi narsani ichmanglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим: қабрларни зиёрат қилишдан — энди уларни зиёрат қилинглар, уни зиёрат қилиш сизларга яхшиликни зиёда қилсин; қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан — энди улардан енглар ва хоҳлаганингизча сақлаб қўйинглар; идишларда сақланган ичимликлардан — энди хоҳлаган идишингизда ичинглар, фақат маст қилувчи нарсани ичманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، عَنِ الأَحْوَصِ بْنِ جَوَّابٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ وَعَنِ النَّبِيذِ إِلاَّ فِي سِقَاءٍ وَعَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَكُلُوا مِنْ لُحُومِ الأَضَاحِي مَا بَدَا لَكُمْ وَتَزَوَّدُوا وَادَّخِرُوا وَمَنْ أَرَادَ زِيَارَةَ الْقُبُورِ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُ الآخِرَةَ وَاشْرَبُوا وَاتَّقُوا كُلَّ مُسْكِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan, meshdan boshqa idishda tayyorlangan nabizdan va qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim. Endi qurbonlik goʻshtlaridan xohlaganingizcha yenglar, (safarga) oʻzlaringiz bilan olib yuringlar va saqlab qoʻyinglar; kim qabrlarni ziyorat qilishni istasa (ziyorat qilsin), zero u oxiratni eslatadi; ichinglar, ammo har qanday mast qiluvchi narsadan saqlaninglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан, мешдан бошқа идишда тайёрланган набиздан ва қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим. Энди қурбонлик гўштларидан хоҳлаганингизча енглар, (сафарга) ўзларингиз билан олиб юринглар ва сақлаб қўйинглар; ким қабрларни зиёрат қилишни истаса (зиёрат қилсин), зеро у охиратни эслатади; ичинглар, аммо ҳар қандай маст қилувчи нарсадан сақланинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ مَالِكٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَفَّتْ دَافَّةٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ حَضْرَةَ الأَضْحَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُوا وَادَّخِرُوا ثَلاَثًا ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ كَانُوا يَنْتَفِعُونَ مِنْ أَضَاحِيهِمْ يَجْمِلُونَ مِنْهَا الْوَدَكَ وَيَتَّخِذُونَ مِنْهَا الأَسْقِيَةَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَمَا ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الَّذِي نَهَيْتَ مِنْ إِمْسَاكِ لُحُومِ الأَضَاحِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا نَهَيْتُ لِلدَّافَّةِ الَّتِي دَفَّتْ كُلُوا وَادَّخِرُوا وَتَصَدَّقُوا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Qurbon hayiti kunlari badiya (choʻl) ahlidan bir toʻda kishilar (Madinaga) kelib qolishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uch kungacha yeng va gʻamlab qoʻying», dedilar. Shundan keyin: «Yo Rasululloh, odamlar qurbonliklaridan foydalanib, moyini eritib olar va terisidan meshlar yasab olardilar», deyishdi. U zot: «Nima boʻldi?» dedilar. Ular: «Qurbonlik goʻshtlarini saqlab qoʻyishdan qaytargan eding», deyishdi. U zot: «Men (bir vaqt) kelib qolgan choʻl ahli sababli qaytargan edim. (Endi) yeng, gʻamlab qoʻying va sadaqa qiling», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қурбон ҳайити кунлари бадия (чўл) аҳлидан бир тўда кишилар (Мадинага) келиб қолишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кунгача енг ва ғамлаб қўйинг», дедилар. Шундан кейин: «Ё Расулуллоҳ, одамлар қурбонликларидан фойдаланиб, мойини эритиб олар ва терисидан мешлар ясаб олардилар», дейишди. У зот: «Нима бўлди?» дедилар. Улар: «Қурбонлик гўштларини сақлаб қўйишдан қайтарган эдинг», дейишди. У зот: «Мен (бир вақт) келиб қолган чўл аҳли сабабли қайтарган эдим. (Энди) енг, ғамлаб қўйинг ва садақа қилинг», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ قَالَتْ نَعَمْ أَصَابَ النَّاسَ شِدَّةٌ فَأَحَبَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُطْعِمَ الْغَنِيُّ الْفَقِيرَ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُ آلَ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُونَ الْكُرَاعَ بَعْدَ خَمْسَ عَشْرَةَ قُلْتُ مِمَّ ذَاكَ فَضَحِكَتْ فَقَالَتْ مَا شَبِعَ آلُ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم مِنْ خُبْزٍ مَأْدُومٍ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Abis der edi:) Men Oishaning oldiga kirib: «Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan keyin yeyishdan qaytarganmidilar?» dedim. U: «Ha. Odamlarga ochlik yetgan edi, shuning uchun Rasululloh ﷺ boyning kambagʻalni taomlantirishini istadilar», dedi. Soʻng: «Men Muhammad ﷺ oilasi tuyoq goʻshtini oʻn besh kundan keyin ham yeganini koʻrardim», dedi. Men: «Bu nima sababdan?» dedim. U kulib: «Muhammad ﷺ oilasi vafot etib Aziz va Jalil boʻlgan Allohga qovushgunlaricha, uch kun ketma-ket qatiq qoʻshilgan nondan toʻymadilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Абис дер эди:) Мен Оишанинг олдига кириб: «Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан кейин ейишдан қайтарганмидилар?» дедим. У: «Ҳа. Одамларга очлик етган эди, шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ бойнинг камбағални таомлантиришини истадилар», деди. Сўнг: «Мен Муҳаммад ﷺ оиласи туёқ гўштини ўн беш кундан кейин ҳам еганини кўрардим», деди. Мен: «Бу нима сабабдан?» дедим. У кулиб: «Муҳаммад ﷺ оиласи вафот этиб Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳга қовушгунларича, уч кун кетма-кет қатиқ қўшилган нондан тўймадилар», деди.

أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - وَهُوَ ابْنُ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَابِسٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي، قَالَتْ كُنَّا نَخْبَأُ الْكُرَاعَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَهْرًا ثُمَّ يَأْكُلُهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Abis der edi:) Men Oishadan qurbonlik goʻshtlari haqida soʻradim. U: «Biz Rasululloh ﷺ uchun tuyoq goʻshtini bir oygacha saqlab qoʻyar edik, soʻng u zot uni yer edilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Абис дер эди:) Мен Оишадан қурбонлик гўштлари ҳақида сўрадим. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ учун туёқ гўштини бир ойгача сақлаб қўяр эдик, сўнг у зот уни ер эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ إِمْسَاكِ الأُضْحِيَةِ فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ كُلُوا وَأَطْعِمُوا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtini uch kundan ortiq saqlab qoʻyishdan qaytardilar, soʻng: «Yeng va (boshqalarga) yediring», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштини уч кундан ортиқ сақлаб қўйишдан қайтардилар, сўнг: «Енг ва (бошқаларга) едиринг», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُغِيرَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُغَفَّلٍ، قَالَ دُلِّيَ جِرَابٌ مِنْ شَحْمٍ يَوْمَ خَيْبَرَ فَالْتَزَمْتُهُ قُلْتُ لاَ أُعْطِي أَحَدًا مِنْهُ شَيْئًا فَالْتَفَتُّ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَبَسَّمُ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni (qalʼadan) bir xalta yogʻ pastga tashlandi. Men uni quchoqlab olib: «Bundan hech kimga hech narsa bermayman», dedim. Soʻng oʻgirilib qarasam, Rasululloh ﷺ tabassum qilib turgan edilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни (қалъадан) бир халта ёғ пастга ташланди. Мен уни қучоқлаб олиб: «Бундан ҳеч кимга ҳеч нарса бермайман», дедим. Сўнг ўгирилиб қарасам, Расулуллоҳ ﷺ табассум қилиб турган эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَعْرَابِ كَانُوا يَأْتُونَا بِلَحْمٍ وَلاَ نَدْرِي أَذَكَرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ أَمْ لاَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ وَكُلُوا ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Aʼrobiylardan baʼzi kishilar bizga goʻsht keltirishar, biz esa uni soʻyishda Allohning nomini zikr qilganmi yoki yoʻqmi, bilmas edik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning ustidan Aziz va Jalil boʻlgan Allohning nomini zikr qilinglar va yenglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аъробийлардан баъзи кишилар бизга гўшт келтиришар, биз эса уни сўйишда Аллоҳнинг номини зикр қилганми ёки йўқми, билмас эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг устидан Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳнинг номини зикр қилинглар ва енглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي هَارُونُ بْنُ أَبِي وَكِيعٍ، - وَهُوَ هَارُونُ بْنُ عَنْتَرَةَ - عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ وَلاَ تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ ‏}‏ قَالَ خَاصَمَهُمُ الْمُشْرِكُونَ فَقَالُوا مَا ذَبَحَ اللَّهُ فَلاَ تَأْكُلُوهُ وَمَا ذَبَحْتُمْ أَنْتُمْ أَكَلْتُمُوهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Aziz va Jalil boʻlgan Allohning {Allohning nomi zikr qilinmagan narsadan yemang} (Anʼom 121) degan soʻzi haqida u: «Mushriklar ular bilan tortishib: ‹Alloh oʻldirgan narsani yemaysiz-u, oʻzlaringiz soʻygan narsani yeysizmi?› deyishdi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Азиз ва Жалил бўлган Аллоҳнинг {Аллоҳнинг номи зикр қилинмаган нарсадан еманг} (Анъом 121) деган сўзи ҳақида у: «Мушриклар улар билан тортишиб: ‹Аллоҳ ўлдирган нарсани емайсиз-у, ўзларингиз сўйган нарсани ейсизми?› дейишди», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ بَحِيرٍ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ، عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَحِلُّ الْمُجَثَّمَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Saʼlaba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nishonga olib otilgan (jonzot) halol boʻlmaydi», dedilar.Абу Саълаба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Нишонга олиб отилган (жонзот) ҳалол бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ دَخَلْتُ مَعَ أَنَسٍ عَلَى الْحَكَمِ - يَعْنِي ابْنَ أَيُّوبَ - فَإِذَا أُنَاسٌ يَرْمُونَ دَجَاجَةً فِي دَارِ الأَمِيرِ فَقَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ تُصْبَرَ الْبَهَائِمُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Hisham ibn Zayd der edi:) Men Anas bilan Hakam ibn Ayyubning oldiga kirdim. Amir hovlisida baʼzi kishilar tovuqni nishonga olib otishayotgan edi. Shunda Anas: «Rasululloh ﷺ jonivorlarni bogʻlab nishon qilishdan qaytargan edilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Ҳишам ибн Зайд дер эди:) Мен Анас билан Ҳакам ибн Айюбнинг олдига кирдим. Амир ҳовлисида баъзи кишилар товуқни нишонга олиб отишаётган эди. Шунда Анас: «Расулуллоҳ ﷺ жониворларни боғлаб нишон қилишдан қайтарган эдилар», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زُنْبُورٍ الْمَكِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ الْهَادِ - عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى أُنَاسٍ وَهُمْ يَرْمُونَ كَبْشًا بِالنَّبْلِ فَكَرِهَ ذَلِكَ وَقَالَ ‏"‏ لاَ تَمْثُلُوا بِالْبَهَائِمِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ baʼzi kishilarning yonidan oʻtdilar, ular bir qoʻchqorni oʻq bilan nishonga olib otishayotgan edi. U zot buni yomon koʻrib: «Jonivorlarni majruh qilib nishon qilmanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ баъзи кишиларнинг ёнидан ўтдилар, улар бир қўчқорни ўқ билан нишонга олиб отишаётган эди. У зот буни ёмон кўриб: «Жониворларни мажруҳ қилиб нишон қилманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنِ اتَّخَذَ شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ joni bor narsani nishon qilib olgan kishini laʼnatladilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жони бор нарсани нишон қилиб олган кишини лаънатладилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنِي الْمِنْهَالُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ مَثَّلَ بِالْحَيَوَانِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ: «Alloh jonivorni majruh qilgan kishini laʼnatlasin», deb aytganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ жониворни мажруҳ қилган кишини лаънатласин», деб айтганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَتَّخِذُوا شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Joni bor narsani nishon qilib olmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жони бор нарсани нишон қилиб олманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَتَّخِذُوا شَيْئًا فِيهِ الرُّوحُ غَرَضًا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Joni bor narsani nishon qilib olmanglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жони бор нарсани нишон қилиб олманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ صُهَيْبٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، يَرْفَعُهُ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ عُصْفُورًا فَمَا فَوْقَهَا بِغَيْرِ حَقِّهَا سَأَلَ اللَّهُ عَزَّ جَلَّ عَنْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا حَقُّهَا قَالَ ‏"‏ حَقُّهَا أَنْ تَذْبَحَهَا فَتَأْكُلَهَا وَلاَ تَقْطَعْ رَأْسَهَا فَيُرْمَى بِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim bir chumchuqni yoki undan kattaroq jonivorni nohaq oʻldirsa, qiyomat kunida Alloh azza va jalla undan bu haqda soʻroq qiladi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, uning haqi nima?» deyildi. U zot: «Uning haqi shuki, uni soʻyib yeyishingdir. Boshini kesib, uloqtirib tashlamasliging kerak», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким бир чумчуқни ёки ундан каттароқ жониворни ноҳақ ўлдирса, қиёмат кунида Аллоҳ азза ва жалла ундан бу ҳақда сўроқ қилади», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, унинг ҳақи нима?» дейилди. У зот: «Унинг ҳақи шуки, уни сўйиб ейишингдир. Бошини кесиб, улоқтириб ташламаслигинг керак», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ الْمِصِّيصِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ وَاصِلٍ، عَنْ خَلَفٍ، - يَعْنِي ابْنَ مِهْرَانَ - قَالَ حَدَّثَنَا عَامِرٌ الأَحْوَلُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ، قَالَ سَمِعْتُ الشَّرِيدَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ عُصْفُورًا عَبَثًا عَجَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ يَا رَبِّ إِنَّ فُلاَنًا قَتَلَنِي عَبَثًا وَلَمْ يَقْتُلْنِي لِمَنْفَعَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Sharid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir chumchuqni behuda oʻldirsa, qiyomat kunida u chumchuq Alloh azza va jallaga faryod qilib: ‹Ey Robbim, falonchi meni behuda oʻldirdi, biror manfaat uchun oʻldirmadi›, deb aytadi», deganlarini eshitdim.Шарид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир чумчуқни беҳуда ўлдирса, қиёмат кунида у чумчуқ Аллоҳ азза ва жаллага фарёд қилиб: ‹Эй Роббим, фалончи мени беҳуда ўлдирди, бирор манфаат учун ўлдирмади›, деб айтади», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنِي عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ مَرَّةً عَنْ أَبِيهِ، وَقَالَ، مَرَّةً عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ وَعَنِ الْجَلاَّلَةِ وَعَنْ رُكُوبِهَا وَعَنْ أَكْلِ لَحْمِهَا ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybar kuni uy eshaklarining goʻshtidan, jallola (najosat yeydigan hayvon)dan hamda ularni minishdan va goʻshtini yeyishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни уй эшакларининг гўштидан, жаллола (нажосат ейдиган ҳайвон)дан ҳамда уларни минишдан ва гўштини ейишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْمُجَثَّمَةِ وَلَبَنِ الْجَلاَّلَةِ وَالشُّرْبِ مِنْ فِي السِّقَاءِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nishonga qoʻyib otib oʻldirilgan hayvondan, jallola (najosat yeydigan hayvon) sutidan va meshning ogʻzidan toʻgʻridan-toʻgʻri suv ichishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нишонга қўйиб отиб ўлдирилган ҳайвондан, жаллола (нажосат ейдиган ҳайвон) сутидан ва мешнинг оғзидан тўғридан-тўғри сув ичишдан қайтардилар.