Rivoyatlari 2 414 ta, 12 toʻplamda.Ривоятлари 2 414 та, 12 тўпламда. Hadislarda 869 marta tilga olingan.Ҳадисларда 869 марта тилга олинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، عَنْ مَطَرِ بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْحَرْبُ خُدْعَةٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Urush hiyladir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Уруш ҳийладир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الصَّعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ، قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَهْلِ الدَّارِ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يُبَيَّتُونَ فَيُصَابُ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ قَالَ " هُمْ مِنْهُمْ " .
Saʼb ibn Jassoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan tunda hujum qilinadigan mushrik uy egalari haqida, ular orasida ayollar va bolalar ham halok boʻlsa (nima boʻlishi) soʻralganda: «Ular ham oʻshalardandir», dedilar.Саъб ибн Жассома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан тунда ҳужум қилинадиган мушрик уй эгалари ҳақида, улар орасида аёллар ва болалар ҳам ҳалок бўлса (нима бўлиши) сўралганда: «Улар ҳам ўшалардандир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَبُو إِسْرَائِيلَ، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ الْفَضْلِ، - أَوْ أَحَدِهِمَا عَنِ الآخَرِ، - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَرَادَ الْحَجَّ فَلْيَتَعَجَّلْ فَإِنَّهُ قَدْ يَمْرَضُ الْمَرِيضُ وَتَضِلُّ الضَّالَّةُ وَتَعْرِضُ الْحَاجَةُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim hajni iroda qilsa, uni tezlashtirsin. Chunki baʼzan bemor kasal boʻlib qoladi, ulov yoʻqolib qoladi va biror hojat yuz beradi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ҳажни ирода қилса, уни тезлаштирсин. Чунки баъзан бемор касал бўлиб қолади, улов йўқолиб қолади ва бирор ҳожат юз беради», дедилар.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْحَجُّ فِي كُلِّ سَنَةٍ أَوْ مَرَّةً وَاحِدَةً قَالَ " بَلْ مَرَّةً وَاحِدَةً فَمَنِ اسْتَطَاعَ فَتَطَوُّعٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Aqraʼ ibn Hobis Nabiy ﷺdan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, haj har yili boʻladimi yoki bir martami?» dedi. U zot ﷺ: «Balki bir marta. Kim koʻproq qilishga qodir boʻlsa, u nafl boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ақраъ ибн Ҳобис Набий ﷺдан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳаж ҳар йили бўладими ёки бир мартами?» деди. У зот ﷺ: «Балки бир марта. Ким кўпроқ қилишга қодир бўлса, у нафл бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَمَرَرْنَا بِوَادٍ فَقَالَ " أَىُّ وَادٍ هَذَا " . قَالُوا وَادِي الأَزْرَقِ . قَالَ " كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُوسَى ـ صلى الله عليه وسلم ـ - فَذَكَرَ مِنْ طُولِ شَعَرِهِ شَيْئًا لاَ يَحْفَظُهُ دَاوُدُ - وَاضِعًا إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ لَهُ جُؤَارٌ إِلَى اللَّهِ بِالتَّلْبِيَةِ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي " . قَالَ ثُمَّ سِرْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى ثَنِيَّةٍ فَقَالَ " أَىُّ ثَنِيَّةٍ هَذِهِ " . قَالُوا ثَنِيَّةُ هَرْشَى أَوْ لَفْتٍ . قَالَ " كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى يُونُسَ عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ عَلَيْهِ جُبَّةُ صُوفٍ وَخِطَامُ نَاقَتِهِ خُلْبَةٌ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Makka bilan Madina orasida Rasululloh ﷺ bilan birga edik. Bir vodiydan oʻtdik. U zot ﷺ: ‹Bu qaysi vodiy?› dedilar. Ular: ‹Azraq vodiysi›, dedilar. U zot ﷺ: ‹Goʻyo men Musoni ﷺ koʻrib turgandekman› – va sochining uzunligi haqida bir narsa aytdilarki, Dovud uni yodida saqlab qololmadi – ‹barmoqlarini quloqlariga qoʻyib, Allohga baland ovoz bilan talbiya aytib, bu vodiydan oʻtayotganini koʻrib turgandekman›, dedilar. Soʻng biz yurib, bir dovonga yetdik. U zot ﷺ: ‹Bu qaysi dovon?› dedilar. Ular: ‹Harsho yoki Laft dovoni›, dedilar. U zot ﷺ: ‹Goʻyo men Yunusni qizil tuya ustida, egnida jun jubba, tuyasining jilovi xurmo poʻstlogʻidan boʻlgan holda bu vodiydan talbiya aytib oʻtayotganini koʻrib turgandekman›, dedilar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Макка билан Мадина орасида Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик. Бир водийдан ўтдик. У зот ﷺ: ‹Бу қайси водий?› дедилар. Улар: ‹Азрақ водийси›, дедилар. У зот ﷺ: ‹Гўё мен Мусони ﷺ кўриб тургандекман› – ва сочининг узунлиги ҳақида бир нарса айтдиларки, Довуд уни ёдида сақлаб қололмади – ‹бармоқларини қулоқларига қўйиб, Аллоҳга баланд овоз билан талбия айтиб, бу водийдан ўтаётганини кўриб тургандекман›, дедилар. Сўнг биз юриб, бир довонга етдик. У зот ﷺ: ‹Бу қайси довон?› дедилар. Улар: ‹Ҳаршо ёки Лафт довони›, дедилар. У зот ﷺ: ‹Гўё мен Юнусни қизил туя устида, эгнида жун жубба, туясининг жилови хурмо пўстлоғидан бўлган ҳолда бу водийдан талбия айтиб ўтаётганини кўриб тургандекман›, дедилар.»
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْقُرَشِيُّ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ وَأَخْبَرَنِيهِ أَيْضًا، عَنِ ابْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ " الزَّادُ وَالرَّاحِلَةُ " . يَعْنِي قَوْلَهُ { مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Allohning: {kimki unga yoʻl topa olsa} (Oli Imron 97) degan soʻzi haqida: «Ozuqa va ulov», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳнинг: {кимки унга йўл топа олса} (Оли Имрон 97) деган сўзи ҳақида: «Озуқа ва улов», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا مَعْبَدٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ إِنِّي اكْتُتِبْتُ فِي غَزْوَةِ كَذَا وَكَذَا وَامْرَأَتِي حَاجَّةٌ . قَالَ " فَارْجِعْ مَعَهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ oldiga kelib: «Men falon-falon gʻazotga yozildim, xotinim esa hajga chiqmoqchi», dedi. U zot: «Xotining bilan qaytib bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ олдига келиб: «Мен фалон-фалон ғазотга ёзилдим, хотиним эса ҳажга чиқмоқчи», деди. У зот: «Хотининг билан қайтиб бор», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ عَزْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَمِعَ رَجُلاً يَقُولُ لَبَّيْكَ عَنْ شُبْرُمَةَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " مَنْ شُبْرُمَةُ " . قَالَ قَرِيبٌ لِي . قَالَ " هَلْ حَجَجْتَ قَطُّ " . قَالَ لاَ . قَالَ " فَاجْعَلْ هَذِهِ عَنْ نَفْسِكَ ثُمَّ احْجُجْ عَنْ شُبْرُمَةَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining: «Labbayka an Shubruma (Shubruma nomidan labbayka aytdim)», deb turganini eshitdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Shubruma kim?» dedilar. U: «Menga qarindosh boʻladi», dedi. U zot: «Sen hech haj qilganmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda buni oʻzing uchun qil, soʻng Shubruma nomidan haj qilarsan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг: «Лаббайка ан Шубрума (Шубрума номидан лаббайка айтдим)», деб турганини эшитдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шубрума ким?» дедилар. У: «Менга қариндош бўлади», деди. У зот: «Сен ҳеч ҳаж қилганмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда буни ўзинг учун қил, сўнг Шубрума номидан ҳаж қиларсан», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ أَحُجُّ عَنْ أَبِي قَالَ " نَعَمْ حُجَّ عَنْ أَبِيكَ فَإِنْ لَمْ تَزِدْهُ خَيْرًا لَمْ تَزِدْهُ شَرًّا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ oldiga kelib: «Otam nomidan haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha, otang nomidan haj qil. Agar unga yaxshilik qoʻsha olmasang, yomonlik ham qoʻshmaysan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ олдига келиб: «Отам номидан ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа, отанг номидан ҳаж қил. Агар унга яхшилик қўша олмасанг, ёмонлик ҳам қўшмайсан», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ الدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ الْمَخْزُومِيِّ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةً، مِنْ خَثْعَمٍ جَاءَتِ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ أَفْنَدَ وَأَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَدَاءَهَا فَهَلْ يُجْزِئُ عَنْهُ أَنْ أُؤَدِّيَهَا عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " نَعَمْ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xasʼam qabilasidan boʻlgan bir ayol Nabiy ﷺ oldiga kelib: «Yo Rasululloh, otam qattiq keksayib aqli zaiflashib qolgan chol boʻlib, unga Allohning bandalari zimmasidagi haj farzi yetdi, ammo u uni ado eta olmaydi. Men uning oʻrniga uni ado etsam, undan kifoya qiladimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Хасъам қабиласидан бўлган бир аёл Набий ﷺ олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, отам қаттиқ кексайиб ақли заифлашиб қолган чол бўлиб, унга Аллоҳнинг бандалари зиммасидаги ҳаж фарзи етди, аммо у уни адо эта олмайди. Мен унинг ўрнига уни адо этсам, ундан кифоя қиладими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كُرَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُصَيْنُ بْنُ عَوْفٍ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَهُ الْحَجُّ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَحُجَّ إِلاَّ مُعْتَرِضًا . فَصَمَتَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ " حُجَّ عَنْ أَبِيكَ " .
Husayn ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, otamga haj yetdi, biroq u faqat egarga bogʻlangan holdagina haj qila oladi», dedim. U zot bir muddat jim turdilar, soʻng: «Otang nomidan haj qil», dedilar.Ҳусайн ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, отамга ҳаж етди, бироқ у фақат эгарга боғланган ҳолдагина ҳаж қила олади», дедим. У зот бир муддат жим турдилар, сўнг: «Отанг номидан ҳаж қил», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أَخِيهِ الْفَضْلِ، أَنَّهُ كَانَ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ غَدَاةَ النَّحْرِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَرْكَبَ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ " نَعَمْ فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ عَلَى أَبِيكِ دَيْنٌ قَضَيْتِيهِ " .
Fazl ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U qurbonlik kuni ertalab Rasululloh ﷺ ning ortlarida ulovda oʻtirgan edi. Shunda Xasʼam qabilasidan bir ayol kelib: «Yo Rasululloh, Allohning bandalari zimmasidagi haj farzi otamga yetdi, u qattiq keksayib qolgan chol boʻlib, ulovga mina olmaydi. Uning nomidan haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha, chunki agar otangning zimmasida qarz boʻlsa, uni toʻlagan boʻlarding», dedilar.Фазл ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У қурбонлик куни эрталаб Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида уловда ўтирган эди. Шунда Хасъам қабиласидан бир аёл келиб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг бандалари зиммасидаги ҳаж фарзи отамга етди, у қаттиқ кексайиб қолган чол бўлиб, уловга мина олмайди. Унинг номидан ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа, чунки агар отангнинг зиммасида қарз бўлса, уни тўлаган бўлардинг», дедилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَخْطُبُ - قَالَ هِشَامٌ عَلَى الْمِنْبَرِ - فَقَالَ " مَنْ لَمْ يَجِدْ إِزَارًا فَلْيَلْبَسْ سَرَاوِيلَ وَمَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ خُفَّيْنِ " . وَقَالَ هِشَامٌ فِي حَدِيثِهِ " فَلْيَلْبَسْ سَرَاوِيلَ إِلاَّ أَنْ يَفْقِدَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺning minbarda xutba qilayotganlarini eshitdim. U zot: ‹Kimda izor topilmasa, ishton kiysin; kimda oyoq kiyim topilmasa, mahsi kiysin›, dedilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺнинг минбарда хутба қилаётганларини эшитдим. У зот: ‹Кимда изор топилмаса, иштон кийсин; кимда оёқ кийим топилмаса, маҳси кийсин›, дедилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، أَنَّهُ سَمِعَ طَاوُسًا، وَعِكْرِمَةَ، يُحَدِّثَانِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَتْ ضُبَاعَةُ بِنْتُ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ ثَقِيلَةٌ وَإِنِّي أُرِيدُ الْحَجَّ فَكَيْفَ أُهِلُّ قَالَ " أَهِلِّي وَاشْتَرِطِي أَنَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zubayr ibn Abdulmuttalibning qizi Dubaʼa Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Men ogʻir (kasal) ayolman va haj qilishni istayapman, qanday ehromga kirsam boʻladi?» dedi. U zot: «Ehromga kir va: ‹Meni tutib qolgan (toʻsib qoʻygan) joyimda ehromdan chiqaman› deb shart qoʻy», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зубайр ибн Абдулмутталибнинг қизи Дубаъа Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен оғир (касал) аёлман ва ҳаж қилишни истаяпман, қандай эҳромга кирсам бўлади?» деди. У зот: «Эҳромга кир ва: ‹Мени тутиб қолган (тўсиб қўйган) жойимда эҳромдан чиқаман› деб шарт қўй», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ صَبِيحٍ، حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ حَسَّانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَتِ الأَنْبِيَاءُ تَدْخُلُ الْحَرَمَ مُشَاةً حُفَاةً وَيَطُوفُونَ بِالْبَيْتِ وَيَقْضُونَ الْمَنَاسِكَ حُفَاةً مُشَاةً .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambarlar Haramga yayov va yalangoyoq kirar, Baytni yalangoyoq va yayov holda tavof qilib, manosik amallarini ado etar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбарлар Ҳарамга яёв ва ялангоёқ кирар, Байтни ялангоёқ ва яёв ҳолда тавоф қилиб, маносик амалларини адо этар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ طَافَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ عَلَى بَعِيرٍ يَسْتَلِمُ الرُّكْنَ بِمِحْجَنٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Vidoʻ hajida tuyada tavof qilib, burchakni tayoq bilan istilom qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Видў ҳажида туяда тавоф қилиб, бурчакни таёқ билан истилом қилдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لأَصْحَابِهِ حِينَ أَرَادُوا دُخُولَ مَكَّةَ فِي عُمْرَتِهِ بَعْدَ الْحُدَيْبِيَةِ " إِنَّ قَوْمَكُمْ غَدًا سَيَرَوْنَكُمْ فَلَيَرَوُنَّكُمْ جُلْدًا " . فَلَمَّا دَخَلُوا الْمَسْجِدَ اسْتَلَمُوا الرُّكْنَ وَرَمَلُوا وَالنَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا بَلَغُوا الرُّكْنَ الْيَمَانِيَّ مَشَوْا إِلَى الرُّكْنِ الأَسْوَدِ ثُمَّ رَمَلُوا حَتَّى بَلَغُوا الرُّكْنَ الْيَمَانِيَّ ثُمَّ مَشَوْا إِلَى الرُّكْنِ الأَسْوَدِ فَفَعَلَ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ مَشَى الأَرْبَعَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Hudaybiyadan soʻnggi umralarida sahobalari Makkaga kirmoqchi boʻlganlarida ularga: «Qavmingiz ertaga sizlarni koʻradilar, bas, sizlarni bardam-baquvvat holda koʻrsinlar», dedilar. Ular masjidga kirganlarida Ruknni istilom qildilar (silab oʻtdilar) va ramal qildilar, Nabiy ﷺ ham ular bilan birga edilar. Rukni Yamoniyga yetganlarida oddiy yurib Rukni Asvadga (Hajarul-Asvad turgan burchakka) bordilar, soʻng yana ramal qilib Rukni Yamoniyga yetdilar, soʻng oddiy yurib Rukni Asvadga bordilar. Buni uch marta qildilar, soʻng qolgan toʻrt aylanani oddiy yurib bosib oʻtdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ҳудайбиядан сўнгги умраларида саҳобалари Маккага кирмоқчи бўлганларида уларга: «Қавмингиз эртага сизларни кўрадилар, бас, сизларни бардам-бақувват ҳолда кўрсинлар», дедилар. Улар масжидга кирганларида Рукнни истилом қилдилар (силаб ўтдилар) ва рамал қилдилар, Набий ﷺ ҳам улар билан бирга эдилар. Рукни Ямонийга етганларида оддий юриб Рукни Асвадга (Ҳажарул-Асвад турган бурчакка) бордилар, сўнг яна рамал қилиб Рукни Ямонийга етдилар, сўнг оддий юриб Рукни Асвадга бордилар. Буни уч марта қилдилар, сўнг қолган тўрт айланани оддий юриб босиб ўтдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو طَلْحَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَرَنَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ .
Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ haj va umrani birga (qiron) ado qildilar.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаж ва умрани бирга (қирон) адо қилдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " عُمْرَةٌ فِي رَمَضَانَ تَعْدِلُ حِجَّةً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyidagi umra hajga teng keladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойидаги умра ҳажга тенг келади», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ يَعْتَمِرْ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِلاَّ فِي ذِي الْقَعْدَةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ faqat Zulqaʼda oyida umra qilganlar, xolos.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фақат Зулқаъда ойида умра қилганлар, холос.
حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّافِعِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اعْتَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَرْبَعَ عُمَرٍ عُمْرَةَ الْحُدَيْبِيَةِ وَعُمْرَةَ الْقَضَاءِ مِنْ قَابِلٍ وَالثَّالِثَةَ مِنَ الْجِعْرَانَةِ وَالرَّابِعَةَ الَّتِي مَعَ حَجَّتِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ toʻrt marta umra qildilar: Hudaybiya umrasi, keyingi yili qazo umrasi, uchinchisi Jiʼronadan va toʻrtinchisi hajlari bilan birga boʻlgan umra», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ тўрт марта умра қилдилар: Ҳудайбия умраси, кейинги йили қазо умраси, учинчиси Жиъронадан ва тўртинчиси ҳажлари билан бирга бўлган умра», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلَّى بِمِنًى يَوْمَ التَّرْوِيَةِ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ غَدَا إِلَى عَرَفَةَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Tarviya kuni Minoda peshin, asr, shom, xufton va bomdod namozlarini oʻqidilar, soʻng ertalab Arafaga yoʻl oldilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Тарвия куни Минода пешин, аср, шом, хуфтон ва бомдод намозларини ўқидилар, сўнг эрталаб Арафага йўл олдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ، وَسُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَدَّمَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أُغَيْلِمَةَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ عَلَى حُمُرَاتٍ لَنَا مِنْ جَمْعٍ فَجَعَلَ يَلْطَحُ أَفْخَاذَنَا وَيَقُولُ " أُبَيْنِيَّ لاَ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ " . زَادَ سُفْيَانُ فِيهِ " وَلاَ إِخَالُ أَحَدًا يَرْمِيهَا حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ biz — Abdulmuttalib oʻgʻillarining yosh bolalarini eshaklarimizga mindirib, Jamʼdan oldinroq joʻnatdilar va sonlarimizga sekin urib: ‹Ey bolalarim, quyosh chiqmaguncha jamraga tosh otmanglar›, deb qoʻyardilar.» Sufyon buni: «Va men quyosh chiqmaguncha hech kim unga tosh otadi deb oʻylamayman», deb ziyoda qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ биз — Абдулмутталиб ўғилларининг ёш болаларини эшакларимизга миндириб, Жамъдан олдинроқ жўнатдилар ва сонларимизга секин уриб: ‹Эй болаларим, қуёш чиқмагунча жамрага тош отманглар›, деб қўярдилар.» Суфён буни: «Ва мен қуёш чиқмагунча ҳеч ким унга тош отади деб ўйламайман», деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كُنْتُ فِيمَنْ قَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي ضَعَفَةِ أَهْلِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ oʻz ahllarining kuchsizlari qatorida oldinroq joʻnatgan kishilardan edim.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлларининг кучсизлари қаторида олдинроқ жўнатган кишилардан эдим.»
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحُصَيْنِ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ غَدَاةَ الْعَقَبَةِ وَهُوَ عَلَى نَاقَتِهِ " الْقُطْ لِي حَصًى " . فَلَقَطْتُ لَهُ سَبْعَ حَصَيَاتٍ هُنَّ حَصَى الْخَذْفِ فَجَعَلَ يَنْفُضُهُنَّ فِي كَفِّهِ وَيَقُولُ " أَمْثَالَ هَؤُلاَءِ فَارْمُوا " . ثُمَّ قَالَ " يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ فَإِنَّمَا أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ الْغُلُوُّ فِي الدِّينِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Aqaba tongida Rasululloh ﷺ oʻz tuyalari ustida turib: ‹Menga tosh terib ber›, dedilar. Men u zotga xazaf toshlaridan boʻlgan yettita tosh terib berdim. U zot ularni kaflarida silkitib: ‹Mana shularga oʻxshaganini otinglar›, dedilar. Soʻng: ‹Ey odamlar, dinda gʻuluvvdan (haddan oshishdan) saqlaninglar, chunki sizlardan oldingilarni faqat dinda haddan oshish halok qildi›, dedilar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ақаба тонгида Расулуллоҳ ﷺ ўз туялари устида туриб: ‹Менга тош териб бер›, дедилар. Мен у зотга хазаф тошларидан бўлган еттита тош териб бердим. У зот уларни кафларида силкитиб: ‹Мана шуларга ўхшаганини отинглар›, дедилар. Сўнг: ‹Эй одамлар, динда ғулуввдан (ҳаддан ошишдан) сақланинглар, чунки сизлардан олдингиларни фақат динда ҳаддан ошиш ҳалок қилди›, дедилар.»
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنِ الْحَجَّاجِ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ مَضَى وَلَمْ يَقِفْ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Aqaba jamrasiga tosh otganlarida, oʻtib ketardilar va toʻxtamasdilar.»Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Ақаба жамрасига тош отганларида, ўтиб кетардилар ва тўхтамасдилар.»
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَمَى الْجَمْرَةَ عَلَى رَاحِلَتِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ jamraga oʻz ulovlari ustida turib tosh otdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ жамрага ўз уловлари устида туриб тош отдилар.
حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا حَمْزَةُ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَبَّى حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Aqaba jamrasiga tosh otguncha talbiya aytib bordilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Ақаба жамрасига тош отгунча талбия айтиб бордилар.
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَمَا زِلْتُ أَسْمَعُهُ يُلَبِّي حَتَّى رَمَى جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ فَلَمَّا رَمَاهَا قَطَعَ التَّلْبِيَةَ .
Fazl ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ ning ortlarida hamroh boʻlib mingan edim. Aqaba jamrasiga tosh otgunlaricha u zotning talbiya aytib turganlarini eshitib bordim. Uni otganlarida esa talbiyani toʻxtatdilar», dedi.Фазл ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ нинг ортларида ҳамроҳ бўлиб минган эдим. Ақаба жамрасига тош отгунларича у зотнинг талбия айтиб турганларини эшитиб бордим. Уни отганларида эса талбияни тўхтатдилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَوَكِيعٌ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ إِذَا رَمَيْتُمُ الْجَمْرَةَ فَقَدْ حَلَّ لَكُمْ كُلُّ شَىْءٍ إِلاَّ النِّسَاءَ . فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ وَالطِّيبُ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُضَمِّخُ رَأْسَهُ بِالْمِسْكِ أَفَطِيبٌ ذَلِكَ أَمْ لاَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Jamraga tosh otsangiz, ayollardan boshqa hamma narsa sizga halol boʻldi», dedi. Bir kishi unga: «Ey Ibn Abbos, xushboʻylik-chi?» dedi. U: «Menga kelsak, men Rasululloh ﷺ boshlarini mushk bilan yogʻlaganlarini koʻrganman. Bu xushboʻylik boʻladimi yoki yoʻqmi?» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Жамрага тош отсангиз, аёллардан бошқа ҳамма нарса сизга ҳалол бўлди», деди. Бир киши унга: «Эй Ибн Аббос, хушбўйлик-чи?» деди. У: «Менга келсак, мен Расулуллоҳ ﷺ бошларини мушк билан ёғлаганларини кўрганман. Бу хушбўйлик бўладими ёки йўқми?» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ ظَاهَرْتَ لِلْمُحَلِّقِينَ ثَلاَثًا وَلِلْمُقَصِّرِينَ وَاحِدَةً قَالَ " إِنَّهُمْ لَمْ يَشُكُّوا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, nega soch oldirganlar uchun uch marta, sochini qisqartirganlar uchun bir marta duo qildingiz?» deyildi. U zot: «Chunki ular shubhalanmadilar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, нега соч олдирганлар учун уч марта, сочини қисқартирганлар учун бир марта дуо қилдингиз?» дейилди. У зот: «Чунки улар шубҳаланмадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَا سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَمَّنْ قَدَّمَ شَيْئًا قَبْلَ شَىْءٍ إِلاَّ يُلْقِي بِيَدَيْهِ كِلْتَيْهِمَا " لاَ حَرَجَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ dan bir amalni boshqasidan oldin qilib qoʻygan kishi haqida soʻralganda, u zot har ikki qoʻllarini yozib: ‹Zarari yoʻq›, deb ishora qilardilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ дан бир амални бошқасидан олдин қилиб қўйган киши ҳақида сўралганда, у зот ҳар икки қўлларини ёзиб: ‹Зарари йўқ›, деб ишора қилардилар», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُسْأَلُ يَوْمَ مِنًى فَيَقُولُ " لاَ حَرَجَ لاَ حَرَجَ " . فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ حَلَقْتُ قَبْلَ أَنْ أَذْبَحَ قَالَ " لاَ حَرَجَ " . قَالَ رَمَيْتُ بَعْدَ مَا أَمْسَيْتُ قَالَ " لاَ حَرَجَ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga Mina kuni savollar berilar, u zot esa: «Zarari yoʻq, zarari yoʻq», deb javob berardilar. Bir kishi u zotning oldilariga kelib: «Qurbonlik soʻymasdan oldin sochimni oldirdim», dedi. U zot: «Zarari yoʻq», dedilar. U: «Kech kirgandan keyin toshbozlik qildim», dedi. U zot: «Zarari yoʻq», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга Мина куни саволлар берилар, у зот эса: «Зарари йўқ, зарари йўқ», деб жавоб берардилар. Бир киши у зотнинг олдиларига келиб: «Қурбонлик сўймасдан олдин сочимни олдирдим», деди. У зот: «Зарари йўқ», дедилар. У: «Кеч киргандан кейин тошбозлик қилдим», деди. У зот: «Зарари йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ أَبُو شَيْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَرْمِي الْجِمَارَ إِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ قَدْرَ مَا إِذَا فَرَغَ مِنْ رَمْيِهِ صَلَّى الظُّهْرَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh ogʻganda jamaralarga toshbozlik qilardilar, toshbozlikdan boʻshaganlarida peshin namozini oʻqirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш оғганда жамараларга тошбозлик қилардилар, тошбозликдан бўшаганларида пешин намозини ўқирдилар.
حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لَمْ يَرْمُلْ فِي السَّبْعِ الَّذِي أَفَاضَ فِيهِ . قَالَ عَطَاءٌ وَلاَ رَمَلَ فِيهِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ifoza qilib bajargan yetti aylanishida raml qilmadilar (yelkani qimirlatib tez yurmadilar).Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ифоза қилиб бажарган етти айланишида рамл қилмадилар (елкани қимирлатиб тез юрмадилар).
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمْ يُرَخِّصِ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لأَحَدٍ يَبِيتُ بِمَكَّةَ إِلاَّ لِلْعَبَّاسِ مِنْ أَجْلِ السِّقَايَةِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ hojilarni sugʻorish ishi tufayli Abbosdan boshqa hech kimga Makkada tunashga ruxsat bermadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳожиларни суғориш иши туфайли Аббосдан бошқа ҳеч кимга Маккада тунашга рухсат бермадилар.
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّاسُ يَنْصَرِفُونَ كُلَّ وَجْهٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " لاَ يَنْفِرَنَّ أَحَدٌ حَتَّى يَكُونَ آخِرُ عَهْدِهِ بِالْبَيْتِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar har tomonga tarqalib ketardilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Hech kim oxirgi qilgan ishi Baytni ziyorat qilish boʻlmaguncha jilmasin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар ҳар томонга тарқалиб кетардилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким охирги қилган иши Байтни зиёрат қилиш бўлмагунча жилмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ احْتَجَمَ وَهُوَ صَائِمٌ مُحْرِمٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador va ehromli holatlarida hijomat qildirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ва эҳромли ҳолатларида ҳижомат қилдирдилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَوْقَصَتْهُ رَاحِلَتُهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْهِ وَلاَ تُخَمِّرُوا وَجْهَهُ وَلاَ رَأْسَهُ فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " . حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، مِثْلَهُ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ أَعْقَصَتْهُ رَاحِلَتُهُ . وَقَالَ " لاَ تُقَرِّبُوهُ طِيبًا فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishini ehromli holatida ulovi boʻynidan yiqitib halok qildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, ikki kiyimiga kafanlanglar, yuzini va boshini bekitmanglar, chunki u qiyomat kunida talbiya aytgan holda tiriltiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир кишини эҳромли ҳолатида улови бўйнидан йиқитиб ҳалок қилди. Шунда Набий ﷺ: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, икки кийимига кафанланглар, юзини ва бошини бекитманглар, чунки у қиёмат кунида талбия айтган ҳолда тирилтирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ شِهَابٍ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا صَعْبُ بْنُ جَثَّامَةَ، قَالَ مَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا بِالأَبْوَاءِ أَوْ بِوَدَّانَ فَأَهْدَيْتُ لَهُ حِمَارَ وَحْشٍ فَرَدَّهُ عَلَىَّ فَلَمَّا رَأَى فِي وَجْهِيَ الْكَرَاهِيَةَ . قَالَ " إِنَّهُ لَيْسَ بِنَا رَدٌّ عَلَيْكَ وَلَكِنَّا حُرُمٌ " .
Saʼb ibn Jassoma (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Abvoʻda yoki Vaddonda turganimda Rasululloh ﷺ yonimdan oʻtdilar. Men u zotga bir yovvoyi eshak (goʻshtini) hadya qildim, ammo u zot uni menga qaytardilar. Yuzimda norozilik alomatini koʻrgach: ‹Biz uni senga qaytarayotganimizning sababi ehromli holatimizdadir, xolos›, dedilar».Саъб ибн Жассома (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Абвўда ёки Ваддонда турганимда Расулуллоҳ ﷺ ёнимдан ўтдилар. Мен у зотга бир ёввойи эшак (гўштини) ҳадя қилдим, аммо у зот уни менга қайтардилар. Юзимда норозилик аломатини кўргач: ‹Биз уни сенга қайтараётганимизнинг сабаби эҳромли ҳолатимиздадир, холос›, дедилар».