أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زِيَادِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الثَّيِّبُ أَحَقُّ بِنَفْسِهَا وَالْبِكْرُ يَسْتَأْمِرُهَا أَبُوهَا وَإِذْنُهَا صُمَاتُهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Beva ayol oʻzi haqida haqliroqdir, qizdan esa otasi maslahat soʻraydi va uning izni jim turishidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бева аёл ўзи ҳақида ҳақлироқдир, қиздан эса отаси маслаҳат сўрайди ва унинг изни жим туришидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَوَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، وَيَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ تَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَفِي حَدِيثِ يَعْلَى بِسَرِفَ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan holatlarida Maymuna binti al-Horis (roziyallohu anho)ga uylandilar. Yaʼloning hadisida: «Sarif degan joyda», deyilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолатларида Маймуна бинти ал-Ҳорис (розияллоҳу анҳо)га уйландилар. Яълонинг ҳадисида: «Сариф деган жойда», дейилган.
أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَكَحَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ جَعَلَتْ أَمْرَهَا إِلَى الْعَبَّاسِ فَأَنْكَحَهَا إِيَّاهُ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ehromda boʻlgan holatlarida Maymuna (roziyallohu anho)ga uylandilar. U (Maymuna) oʻz ishini Abbosga havola qilgan edi, u esa uni u zotga nikohlab berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эҳромда бўлган ҳолатларида Маймуна (розияллоҳу анҳо)га уйландилар. У (Маймуна) ўз ишини Аббосга ҳавола қилган эди, у эса уни у зотга никоҳлаб берди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، - وَهُوَ ابْنُ مُوسَى - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan holatlarida Maymuna (roziyallohu anho)ga uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолатларида Маймуна (розияллоҳу анҳо)га уйландилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، كَلَّمَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي شَىْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلاَ هَادِيَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَمَّا بَعْدُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ bilan biror narsa haqida soʻzlashdi, shunda Nabiy ﷺ: «Innal-hamda lillahi nahmaduhu va nastaʼinuhu, man yahdihilloh fala mudilla lah, va man yudlilillah fala hodiya lah, va ashhadu an la ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh. Amma baʼd», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ билан бирор нарса ҳақида сўзлашди, шунда Набий ﷺ: «Иннал-ҳамда лиллаҳи наҳмадуҳу ва настаъинуҳу, ман яҳдиҳиллоҳ фала мудилла лаҳ, ва ман юдлилиллаҳ фала ҳодия лаҳ, ва ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ. Амма баъд», дедилар.
أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ ذُكِرَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِنْتُ حَمْزَةَ فَقَالَ " إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ " . قَالَ شُعْبَةُ هَذَا سَمِعَهُ قَتَادَةُ مِنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga Hamzaning qizi zikr qilindi. Shunda u zot: «Albatta, u emizishlik boʻyicha akamning qizidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга Ҳамзанинг қизи зикр қилинди. Шунда у зот: «Албатта, у эмизишлик бўйича акамнинг қизидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُرِيدَ عَلَى بِنْتِ حَمْزَةَ فَقَالَ " إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنَ الرَّضَاعَةِ وَإِنَّهُ يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعِ مَا يَحْرُمُ مِنَ النَّسَبِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga Hamzaning qizi taklif qilindi. Shunda u zot: «Albatta, u emizishlik boʻyicha akamning qizidir. Nasab orqali harom boʻlgan narsa emizish orqali ham harom boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга Ҳамзанинг қизи таклиф қилинди. Шунда у зот: «Албатта, у эмизишлик бўйича акамнинг қизидир. Насаб орқали ҳаром бўлган нарса эмизиш орқали ҳам ҳаром бўлади», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا تَزَوَّجَ عَلِيٌّ رضى الله عنه فَاطِمَةَ رضى الله عنها قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَعْطِهَا شَيْئًا " . قَالَ مَا عِنْدِي . قَالَ " فَأَيْنَ دِرْعُكَ الْحُطَمِيَّةُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Ali (roziyallohu anhu) Fotima (roziyallohu anho)ga uylanganida, Rasululloh ﷺ unga: ‹Unga biror narsa ber›, dedilar. U: ‹Mende hech narsa yoʻq›, dedi. U zot: ‹Hutamiya sovuting qani?› dedilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Али (розияллоҳу анҳу) Фотима (розияллоҳу анҳо)га уйланганида, Расулуллоҳ ﷺ унга: ‹Унга бирор нарса бер›, дедилар. У: ‹Менде ҳеч нарса йўқ›, деди. У зот: ‹Ҳутамия совутинг қани?› дедилар».
أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ الْغُمَيْصَاءَ، أَوِ الرُّمَيْصَاءَ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَشْتَكِي زَوْجَهَا أَنَّهُ لاَ يَصِلُ إِلَيْهَا فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ جَاءَ زَوْجُهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هِيَ كَاذِبَةٌ وَهُوَ يَصِلُ إِلَيْهَا وَلَكِنَّهَا تُرِيدُ أَنْ تَرْجِعَ إِلَى زَوْجِهَا الأَوَّلِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ ذَلِكَ حَتَّى تَذُوقِي عُسَيْلَتَهُ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻumaysoʻ yoki Rumaysoʻ Paygʻambar ﷺ huzuriga kelib, eri unga qoʻshilmayotganidan shikoyat qildi. Koʻp oʻtmay uning eri kelib: «Ey Allohning Rasuli, u yolgʻon gapiryapti, men unga qoʻshilyapman, lekin u birinchi eriga qaytishni istaydi», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Bu boʻlmaydi, toki sen uning shirinligini totmaguncha», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғумайсў ёки Румайсў Пайғамбар ﷺ ҳузурига келиб, эри унга қўшилмаётганидан шикоят қилди. Кўп ўтмай унинг эри келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, у ёлғон гапиряпти, мен унга қўшиляпман, лекин у биринчи эрига қайтишни истайди», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бу бўлмайди, токи сен унинг ширинлигини тотмагунча», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَوْصِلِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَخْلَدٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ أَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنِّي جَعَلْتُ امْرَأَتِي عَلَىَّ حَرَامًا . قَالَ كَذَبْتَ لَيْسَتْ عَلَيْكَ بِحَرَامٍ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ الآيَةَ { يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ } عَلَيْكَ أَغْلَظُ الْكَفَّارَةِ عِتْقُ رَقَبَةٍ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uning oldiga bir kishi kelib: «Men xotinimni oʻzimga harom qilib qoʻydim», dedi. U: «Yolgʻon aytding, u senga harom emas», dedi. Soʻng bu oyatni tilovat qildi: {Ey Paygʻambar! Allohning senga halol qilgan narsasini nega harom qilasan?} (Tahrim 1). «Senga eng ogʻir kafforat vojib boʻldi: bir qulni ozod qilish», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Унинг олдига бир киши келиб: «Мен хотинимни ўзимга ҳаром қилиб қўйдим», деди. У: «Ёлғон айтдинг, у сенга ҳаром эмас», деди. Сўнг бу оятни тиловат қилди: {Эй Пайғамбар! Аллоҳнинг сенга ҳалол қилган нарсасини нега ҳаром қиласан?} (Таҳрим 1). «Сенга энг оғир каффорат вожиб бўлди: бир қулни озод қилиш», деди.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ الْبَصْرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو يَعْفُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، قَالَ تَذَاكَرْنَا الشَّهْرَ عِنْدَهُ فَقَالَ بَعْضُنَا ثَلاَثِينَ . وَقَالَ بَعْضُنَا تِسْعًا وَعِشْرِينَ . فَقَالَ أَبُو الضُّحَى حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ أَصْبَحْنَا يَوْمًا وَنِسَاءُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَبْكِينَ عِنْدَ كُلِّ امْرَأَةٍ مِنْهُنَّ أَهْلُهَا فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ مَلآنُ مِنَ النَّاسِ - قَالَ - فَجَاءَ عُمَرُ رضى الله عنه فَصَعِدَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ فِي عُلِّيَّةٍ لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ ثُمَّ سَلَّمَ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ ثُمَّ سَلَّمَ فَلَمْ يُجِبْهُ أَحَدٌ فَرَجَعَ فَنَادَى بِلاَلاً فَدَخَلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ فَقَالَ " لاَ وَلَكِنِّي آلَيْتُ مِنْهُنَّ شَهْرًا " . فَمَكَثَ تِسْعًا وَعِشْرِينَ ثُمَّ نَزَلَ فَدَخَلَ عَلَى نِسَائِهِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni ertalab Nabiy ﷺning ayollari yigʻlab, har birining oldida oʻz ahli boʻlgan holda turgan edik. Men masjidga kirdim, u odamlarga toʻla edi. Shu asnoda Umar (roziyallohu anhu) keldi va oʻz balandxonasida boʻlgan Nabiy ﷺning oldiga koʻtarildi hamda u zotga salom berdi, biroq hech kim javob bermadi. Yana salom berdi, hech kim javob bermadi. Yana salom berdi, hech kim javob bermadi. Shunda u qaytib, Bilolni chaqirdi. Soʻng Nabiy ﷺning oldiga kirib: «Ayollaringizni taloq qildingizmi?» dedi. U zot: «Yoʻq, lekin men ulardan bir oy iylo qildim (yaqinlashmaslikka qasam ichdim)», dedilar. Shunday qilib, yigirma toʻqqiz kun turdilar, soʻng tushib, ayollarining oldiga kirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир куни эрталаб Набий ﷺнинг аёллари йиғлаб, ҳар бирининг олдида ўз аҳли бўлган ҳолда турган эдик. Мен масжидга кирдим, у одамларга тўла эди. Шу аснода Умар (розияллоҳу анҳу) келди ва ўз баландхонасида бўлган Набий ﷺнинг олдига кўтарилди ҳамда у зотга салом берди, бироқ ҳеч ким жавоб бермади. Яна салом берди, ҳеч ким жавоб бермади. Яна салом берди, ҳеч ким жавоб бермади. Шунда у қайтиб, Билолни чақирди. Сўнг Набий ﷺнинг олдига кириб: «Аёлларингизни талоқ қилдингизми?» деди. У зот: «Йўқ, лекин мен улардан бир ой ийло қилдим (яқинлашмасликка қасам ичдим)», дедилар. Шундай қилиб, йигирма тўққиз кун турдилар, сўнг тушиб, аёлларининг олдига кирдилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ ظَاهَرَ مِنِ امْرَأَتِهِ فَوَقَعَ عَلَيْهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي ظَاهَرْتُ مِنِ امْرَأَتِي فَوَقَعْتُ قَبْلَ أَنْ أُكَفِّرَ . قَالَ " وَمَا حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ يَرْحَمُكَ اللَّهُ " . قَالَ رَأَيْتُ خَلْخَالَهَا فِي ضَوْءِ الْقَمَرِ . فَقَالَ " لاَ تَقْرَبْهَا حَتَّى تَفْعَلَ مَا أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayolidan zihor qilib, soʻng u bilan yaqinlik qilganidan keyin Nabiy ﷺning oldiga keldi va: «Ey Rasululloh, men ayolimdan zihor qildim, soʻng kafforat toʻlamasdan avval u bilan yaqinlik qildim», dedi. U zot: «Seni bunga nima undadi, Alloh senga rahm qilsin?» dedilar. U: «Men uning oyoq bilaguzugini oy nurida koʻrib qoldim», dedi. Shunda u zot: «Alloh azza va jalla buyurgan narsani qilmaguningcha, unga yaqinlashma», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёлидан зиҳор қилиб, сўнг у билан яқинлик қилганидан кейин Набий ﷺнинг олдига келди ва: «Эй Расулуллоҳ, мен аёлимдан зиҳор қилдим, сўнг каффорат тўламасдан аввал у билан яқинлик қилдим», деди. У зот: «Сени бунга нима ундади, Аллоҳ сенга раҳм қилсин?» дедилар. У: «Мен унинг оёқ билагузугини ой нурида кўриб қолдим», деди. Шунда у зот: «Аллоҳ азза ва жалла буюрган нарсани қилмагунингча, унга яқинлашма», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَزْهَرُ بْنُ جَمِيلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ امْرَأَةَ، ثَابِتِ بْنِ قَيْسٍ أَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ أَمَا إِنِّي مَا أَعِيبُ عَلَيْهِ فِي خُلُقٍ وَلاَ دِينٍ وَلَكِنِّي أَكْرَهُ الْكُفْرَ فِي الإِسْلاَمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَرُدِّينَ عَلَيْهِ حَدِيقَتَهُ " . قَالَتْ نَعَمْ . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْبَلِ الْحَدِيقَةَ وَطَلِّقْهَا تَطْلِيقَةً " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Sobit ibn Qaysning xotini Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men Sobit ibn Qaysning axloqi va dinida biror ayb koʻrmayman, lekin men Islomda kufr (etishdan) yomon koʻraman», dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Unga bogʻini qaytarib berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Allohning Rasuli ﷺ (Sobitga): «Bogʻni qabul qil va uni bir taloq bilan qoʻyib yubor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Собит ибн Қайснинг хотини Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Собит ибн Қайснинг ахлоқи ва динида бирор айб кўрмайман, лекин мен Исломда куфр (этишдан) ёмон кўраман», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Унга боғини қайтариб берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ (Собитга): «Боғни қабул қил ва уни бир талоқ билан қўйиб юбор», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ أَبِي حَفْصَةَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ امْرَأَتِي لاَ تَمْنَعُ يَدَ لاَمِسٍ . فَقَالَ " غَرِّبْهَا إِنْ شِئْتَ " . قَالَ إِنِّي أَخَافُ أَنْ تَتَّبِعَهَا نَفْسِي . قَالَ " اسْتَمْتِعْ بِهَا " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Xotinim (unga) qoʻl tekkizuvchining qoʻlini qaytarmaydi», dedi. U zot: «Xohlasang, uni (taloq qilib) uzoqlashtir», dedilar. U: «Menim koʻnglim uning ortidan ketishidan qoʻrqaman», dedi. U zot: «Undan bahramand boʻlaver», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Хотиним (унга) қўл теккизувчининг қўлини қайтармайди», деди. У зот: «Хоҳласанг, уни (талоқ қилиб) узоқлаштир», дедилар. У: «Меним кўнглим унинг ортидан кетишидан қўрқаман», деди. У зот: «Ундан баҳраманд бўлавер», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَنْبَأَنَا هَارُونُ بْنُ رِئَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ تَحْتِي امْرَأَةً لاَ تَرُدُّ يَدَ لاَمِسٍ قَالَ " طَلِّقْهَا " . قَالَ إِنِّي لاَ أَصْبِرُ عَنْهَا . قَالَ " فَأَمْسِكْهَا " . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا خَطَأٌ وَالصَّوَابُ مُرْسَلٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, nikohimdagi xotinim (unga) qoʻl tekkizuvchining qoʻlini qaytarmaydi», dedi. U zot: «Uni taloq qil», dedilar. U: «Men unga sabr qila olmayman», dedi. U zot: «Unda uni (nikohingda) ushlab tur», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, никоҳимдаги хотиним (унга) қўл теккизувчининг қўлини қайтармайди», деди. У зот: «Уни талоқ қил», дедилар. У: «Мен унга сабр қила олмайман», деди. У зот: «Унда уни (никоҳингда) ушлаб тур», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ الْعَجْلاَنِيِّ وَامْرَأَتِهِ وَكَانَتْ حُبْلَى .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Ajloniy bilan uning xotini oʻrtasida liʼon qildirdilar, u (xotin) homilador edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Ажлоний билан унинг хотини ўртасида лиъон қилдирдилар, у (хотин) ҳомиладор эди.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ يَشْكُو إِلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً قَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا إِلاَّ بِقَوْلِي فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعَرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ " . فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا . فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ فِي الإِسْلاَمِ الشَّرَّ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ huzurida liʼon haqida soʻz boʻldi. Osim ibn Adiy bu haqda bir soʻz aytdi, soʻng qaytib ketdi. Uning qavmidan bir kishi uning oldiga kelib, xotini bilan (yot) erkakni topganidan shikoyat qildi. Osim: «Men bu (balo)ga faqat oʻz soʻzim sababli giriftor boʻldim», dedi. U (kishi)ni Allohning Rasuli ﷺ huzuriga olib bordi va xotinini qanday holatda topganini xabar berdi. Bu kishi sargʻish rangli, oz goʻshtli, silliq sochli edi; u ayblagan (yot) kishi esa bugʻdayrang, semiz, koʻp goʻshtli edi. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Alloh, (haqiqatni) bayon qilgin», dedilar. Soʻng u (ayol) erining oldida topganini aytgan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ ular oʻrtasida liʼon qildirdilar. Majlisda bir kishi Ibn Abbosga: «Bu Allohning Rasuli ﷺ: ‹Agar birortasini dalilsiz tosh bilan urib oʻldiradigan boʻlsam, shu ayolni oʻldirardim› deb aytgan ayolmi?» dedi. Ibn Abbos: «Yoʻq, u Islomda ochiqchasiga yomonlik qilib yuradigan boshqa bir ayol edi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурида лиъон ҳақида сўз бўлди. Осим ибн Адий бу ҳақда бир сўз айтди, сўнг қайтиб кетди. Унинг қавмидан бир киши унинг олдига келиб, хотини билан (ёт) эркакни топганидан шикоят қилди. Осим: «Мен бу (бало)га фақат ўз сўзим сабабли гирифтор бўлдим», деди. У (киши)ни Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурига олиб борди ва хотинини қандай ҳолатда топганини хабар берди. Бу киши сарғиш рангли, оз гўштли, силлиқ сочли эди; у айблаган (ёт) киши эса буғдайранг, семиз, кўп гўштли эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Аллоҳ, (ҳақиқатни) баён қилгин», дедилар. Сўнг у (аёл) эрининг олдида топганини айтган кишига ўхшаган бола туғди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ улар ўртасида лиъон қилдирдилар. Мажлисда бир киши Ибн Аббосга: «Бу Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Агар бирортасини далилсиз тош билан уриб ўлдирадиган бўлсам, шу аёлни ўлдирардим› деб айтган аёлми?» деди. Ибн Аббос: «Йўқ, у Исломда очиқчасига ёмонлик қилиб юрадиган бошқа бир аёл эди», деди.
أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَهْضَمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعْرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ آدَمَ خَدْلاً كَثِيرَ اللَّحْمِ جَعْدًا قَطَطًا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ بَيِّنْ " . فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ " . قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ الشَّرَّ فِي الإِسْلاَمِ .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ huzurida liʼon haqida soʻz boʻldi. Osim ibn Adiy bu haqda bir soʻz aytdi, soʻng qaytib ketdi. Uni qavmidan bir kishi uchratib, xotini bilan (yot) erkakni topganini aytdi. U (kishi)ni Allohning Rasuli ﷺ huzuriga olib bordi va xotinini qanday holatda topganini xabar berdi. Bu kishi sargʻish rangli, oz goʻshtli, silliq sochli edi; u ayblagan (yot) kishi esa bugʻdayrang, semiz, koʻp goʻshtli, juda jingalak sochli edi. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Alloh, (haqiqatni) bayon qilgin», dedilar. Soʻng u (ayol) erining topganini aytgan kishiga oʻxshagan bola tugʻdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ ular oʻrtasida liʼon qildirdilar. Majlisda bir kishi Ibn Abbosga: «Bu Allohning Rasuli ﷺ: ‹Agar birortasini dalilsiz tosh bilan urib oʻldiradigan boʻlsam, shu ayolni oʻldirardim› deb aytgan ayolmi?» dedi. Ibn Abbos: «Yoʻq, u Islomda ochiqchasiga yomonlik qilib yuradigan boshqa bir ayol edi», dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурида лиъон ҳақида сўз бўлди. Осим ибн Адий бу ҳақда бир сўз айтди, сўнг қайтиб кетди. Уни қавмидан бир киши учратиб, хотини билан (ёт) эркакни топганини айтди. У (киши)ни Аллоҳнинг Расули ﷺ ҳузурига олиб борди ва хотинини қандай ҳолатда топганини хабар берди. Бу киши сарғиш рангли, оз гўштли, силлиқ сочли эди; у айблаган (ёт) киши эса буғдайранг, семиз, кўп гўштли, жуда жингалак сочли эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Аллоҳ, (ҳақиқатни) баён қилгин», дедилар. Сўнг у (аёл) эрининг топганини айтган кишига ўхшаган бола туғди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ улар ўртасида лиъон қилдирдилар. Мажлисда бир киши Ибн Аббосга: «Бу Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Агар бирортасини далилсиз тош билан уриб ўлдирадиган бўлсам, шу аёлни ўлдирардим› деб айтган аёлми?» деди. Ибн Аббос: «Йўқ, у Исломда очиқчасига ёмонлик қилиб юрадиган бошқа бир аёл эди», деди.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، قَالَ عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، نَسَخَتْ هَذِهِ الآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَهُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { غَيْرَ إِخْرَاجٍ } .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bu oyat ayolning oʻz oilasida idda saqlashini bekor qildi, endi u xohlagan joyida idda saqlaydi. Bu Alloh azza va jallaning {chiqarilmagan holda} degan soʻzidir. (Baqara 240)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бу оят аёлнинг ўз оиласида идда сақлашини бекор қилди, энди у хоҳлаган жойида идда сақлайди. Бу Аллоҳ азза ва жалланинг {чиқарилмаган ҳолда} деган сўзидир. (Бақара 240)
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَوْ غَضَّ النَّاسُ إِلَى الرُّبُعِ لأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الثُّلُثَ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ أَوْ كَبِيرٌ ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Agar odamlar vasiyatlarini toʻrtdan birga kamaytirsalar edi, yaxshiroq boʻlardi. Chunki Rasululloh ﷺ: ‹Uchdan birini, uchdan biri esa koʻp yoki kattadir›, deganlar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Агар одамлар васиятларини тўртдан бирга камайтирсалар эди, яхшироқ бўларди. Чунки Расулуллоҳ ﷺ: ‹Учдан бирини, учдан бири эса кўп ёки каттадир›, деганлар».
أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ عِيسَى، قَالَ أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدًا، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَلَمْ تُوصِ أَفَأَتَصَدَّقُ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd Nabiy ﷺdan: «Onam vafot etdi, biroq vasiyat qilmagan edi. Uning nomidan sadaqa qilsam boʻladimi?» deb soʻradi. U zot: «Ha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд Набий ﷺдан: «Онам вафот этди, бироқ васият қилмаган эди. Унинг номидан садақа қилсам бўладими?» деб сўради. У зот: «Ҳа», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمَّهُ تُوُفِّيَتْ أَفَيَنْفَعُهَا إِنْ تَصَدَّقْتُ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَإِنَّ لِي مَخْرَفًا فَأُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَنْهَا.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, onam vafot etdi. Agar men uning nomidan sadaqa qilsam, unga foydasi boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Mening bir bogʻim bor. Men uni onam nomidan sadaqa qilganimga sizni guvoh qilaman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, онам вафот этди. Агар мен унинг номидан садақа қилсам, унга фойдаси бўладими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Менинг бир боғим бор. Мен уни онам номидан садақа қилганимга сизни гувоҳ қиламан», деди.
أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ، أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَهُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd onasining zimmasida boʻlgan bir nazr haqida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ اسْتَفْتَى سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ الأَنْصَارِيُّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda al-Ansoriy onasining zimmasida boʻlgan bir nazr haqida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода ал-Ансорий онасининг зиммасида бўлган бир назр ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، عَنْ عَبْدَةَ، عَنْ هِشَامٍ، - هُوَ ابْنُ عُرْوَةَ - عَنْ بَكْرِ بْنِ وَائِلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنَّ أُمِّي مَاتَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرٌ وَلَمْ تَقْضِهِ قَالَ " اقْضِهِ عَنْهَا ".
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida nazr bor edi, biroq uni ado etmadi», dedi. U zot: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида назр бор эди, бироқ уни адо этмади», деди. У зот: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ، عَنْ عَطَاءٍ، - وَهُوَ ابْنُ السَّائِبِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الآيَةُ {وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ} وَ{إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ اجْتَنَبَ النَّاسُ مَالَ الْيَتِيمِ وَطَعَامَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلاَحٌ لَهُمْ خَيْرٌ} إِلَى قَوْلِهِ {لأَعْنَتَكُمْ}.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «{Yetimning moliga, u voyaga yetguncha, faqat eng chiroyli yoʻsinda yaqinlashinglar} degan oyat va {Albatta, yetimlarning mollarini zulm bilan yeydiganlar} degan oyat nozil boʻlganda, odamlar yetimning molidan va taomidan chetlashdilar. Bu esa musulmonlarga ogʻir keldi va ular buni Nabiy ﷺga arz qildilar. Shunda Alloh: {Sendan yetimlar toʻgʻrisida soʻraydilar. Ayt: ‹Ularning ishlarini oʻnglash yaxshidir›} degan oyatdan to {sizni mashaqqatga soladi} degan soʻzigacha nozil qildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «{Етимнинг молига, у вояга етгунча, фақат энг чиройли йўсинда яқинлашинглар} деган оят ва {Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар} деган оят нозил бўлганда, одамлар етимнинг молидан ва таомидан четлашдилар. Бу эса мусулмонларга оғир келди ва улар буни Набий ﷺга арз қилдилар. Шунда Аллоҳ: {Сендан етимлар тўғрисида сўрайдилар. Айт: ‹Уларнинг ишларини ўнглаш яхшидир›} деган оятдан то {сизни машаққатга солади} деган сўзигача нозил қилди», деди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ {إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا} قَالَ كَانَ يَكُونُ فِي حِجْرِ الرَّجُلِ الْيَتِيمَ فَيَعْزِلُ لَهُ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ وَآنِيَتَهُ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ} {فِي الدِّينِ} فَأَحَلَّ لَهُمْ خُلْطَتَهُمْ.
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan {Albatta, yetimlarning mollarini zulm bilan yeydiganlar} oyati haqida rivoyat qilinadi: «Bir kishining qoʻlida yetim boʻlar, u yetimning taomini, ichimligini va idishlarini ajratib qoʻyardi. Bu esa musulmonlarga ogʻir keldi. Shunda Alloh azza va jalla: {Agar ular bilan aralashib yashasangiz, ular sizning dindagi birodarlaringizdir} oyatini nozil qilib, ular bilan aralashib yashashni ularga halol qildi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан {Албатта, етимларнинг молларини зулм билан ейдиганлар} ояти ҳақида ривоят қилинади: «Бир кишининг қўлида етим бўлар, у етимнинг таомини, ичимлигини ва идишларини ажратиб қўярди. Бу эса мусулмонларга оғир келди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Агар улар билан аралашиб яшасангиз, улар сизнинг диндаги биродарларингиздир} оятини нозил қилиб, улар билан аралашиб яшашни уларга ҳалол қилди», деди.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخَلَنْجِيُّ الْمَقْدِسِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، - وَهُوَ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ - عَنْ وُهَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusib, soʻng qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусиб, сўнг қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَثَلُ الَّذِي يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَرْجِعُ فِي قَيْئِهِ فَيَأْكُلُهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqasini qaytarib oluvchining misoli qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақасини қайтариб олувчининг мисоли қусуғига қайтиб, уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرْبٌ، - وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ - قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، - هُوَ ابْنُ أَبِي كَثِيرٍ - قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنِ بْنِ فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ، صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَتَصَدَّقُ بِالصَّدَقَةِ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَمَثَلِ الْكَلْبِ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِ فَأَكَلَهُ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sadaqa berib, soʻng uni qaytarib oluvchining misoli qusib, soʻng qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Садақа бериб, сўнг уни қайтариб олувчининг мисоли қусиб, сўнг қусуғига қайтиб, уни ейдиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ مَرْوَانَ بْنِ الْهَيْثَمِ بْنِ عِمْرَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، - وَهُوَ ابْنُ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ - قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَرْجِعُ فِي صَدَقَتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ ثُمَّ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " . قَالَ الأَوْزَاعِيُّ سَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sadaqasini qaytarib oluvchining misoli qusib, soʻng qusugʻiga qaytadigan itning misoliga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Садақасини қайтариб олувчининг мисоли қусиб, сўнг қусуғига қайтадиган итнинг мисолига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ، - وَهُوَ سُلَيْمَانُ بْنُ حَيَّانَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حِبَّانُ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ لَنَا مَثَلُ السَّوْءِ الرَّاجِعُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizga yomon misol yarashmaydi. Hadyasini qaytarib oluvchi qusugʻidagi itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизга ёмон мисол ярашмайди. Ҳадясини қайтариб олувчи қусуғидаги итга ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ حَجَّاجٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hadyasini qaytarib olgan kishi qusugʻiga qaytgan kishiga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадясини қайтариб олган киши қусуғига қайтган кишига ўхшайди», дедилар.
أَخْبَرَنِي زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ الْحَجُورِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Umro joizdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Умро жоиздир», дедилар.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكَّارِ بْنِ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، - هُوَ ابْنُ بَشِيرٍ - عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Albatta, umro joizdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Албатта, умро жоиздир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِرَجُلٍ يَقُودُ رَجُلاً فِي قَرَنٍ فَتَنَاوَلَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَطَعَهُ قَالَ إِنَّهُ نَذْرٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishining oldidan oʻtdilar, u boshqa bir kishini arqonga bogʻlab yetaklab borar edi. Shunda Nabiy ﷺ uni olib uzib tashladilar va: «Bu nazr edi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг олдидан ўтдилар, у бошқа бир кишини арқонга боғлаб етаклаб борар эди. Шунда Набий ﷺ уни олиб узиб ташладилар ва: «Бу назр эди», дедилар.