حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ النَّبِيذِ فَقَالَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ مَعَ الْأَشَجِّ فَسَأَلُوا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الشَّرَابِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي حَنْتَمَةٍ وَلَا فِي دُبَّاءٍ وَلَا نَقِيرٍفَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ وَالْمُزَفَّتُ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ نَسِيَ فَقَالَ لَمْ أَسْمَعْهُ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَقَدْ كَانَ يَكْرَهُهُ
Abdulxoliq (rahimahulloh) aytdi: Men Said ibn Musayyabdan nabiz haqida soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Umarning Rasululloh ﷺning mana shu minbarlari yonida: ‹Abdulqays elchilari Ashajj bilan birga keldilar va Allohning Nabiysi ﷺdan ichimlik haqida soʻradilar. Shunda u zot: «Hantamada ham, dubboʼda ham, naqirda ham ichmanglar», dedilar›, deganini eshitdim», dedi. Men unga: «Yo Abu Muhammad, muzaffat-chi?» dedim — men uni unutgan deb oʻyladim. U: «Men oʻsha kuni buni Abdulloh ibn Umardan eshitmadim, lekin u uni yoqtirmas edi», dedi.Абдулхолиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Саид ибн Мусайябдан набиз ҳақида сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг Расулуллоҳ ﷺнинг мана шу минбарлари ёнида: ‹Абдулқайс элчилари Ашажж билан бирга келдилар ва Аллоҳнинг Набийси ﷺдан ичимлик ҳақида сўрадилар. Шунда у зот: «Ҳантамада ҳам, дуббўда ҳам, нақирда ҳам ичманглар», дедилар›, деганини эшитдим», деди. Мен унга: «Ё Абу Муҳаммад, музаффат-чи?» дедим — мен уни унутган деб ўйладим. У: «Мен ўша куни буни Абдуллоҳ ибн Умардан эшитмадим, лекин у уни ёқтирмас эди», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَكَمِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ ثَمَنِ عَسْبِ الْفَحْلِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ erkak hayvonning qochirish haqqini (olishdan) qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эркак ҳайвоннинг қочириш ҳаққини (олишдан) қайтардилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَتَحْتَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًافَلَمَّا كَانَ فِي عَهْدِ عُمَرَ طَلَّقَ نِسَاءَهُ وَقَسَمَ مَالَهُ بَيْنَ بَنِيهِ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَظُنُّ الشَّيْطَانَ فِيمَا يَسْتَرِقُ مِنْ السَّمْعِ سَمِعَ بِمَوْتِكَ فَقَذَفَهُ فِي نَفْسِكَ وَلَعَلَّكَ أَنْ لَا تَمْكُثَ إِلَّا قَلِيلًا وَايْمُ اللَّهِ لَتُرَاجِعَنَّ نِسَاءَكَ وَلَتَرْجِعَنَّ فِي مَالِكَ أَوْ لَأُوَرِّثُهُنَّ مِنْكَ وَلَآمُرَنَّ بِقَبْرِكَ فَيُرْجَمُ كَمَا رُجِمَ قَبْرُ أَبِي رِغَالٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy musulmon boʻldi, nikohida oʻn ayol bor edi. Nabiy ﷺ unga: «Ulardan toʻrttasini tanla», dedilar. Umarning zamonida esa u xotinlarini taloq qildi va molini oʻgʻillari orasida taqsimlab yubordi. Bu Umarga yetib borgach, u: «Men shaytonni — osmondan oʻgʻirlab eshitgan (xabarlari) ichida — sening oʻlimingni eshitib, uni koʻnglingga solgan deb oʻylayman. Ehtimol, sen ozgina (vaqtdan) boshqa turmassan. Allohga qasamki, sen albatta xotinlaringni qaytarib olasan va molingga ham qaytasan; aks holda, men ularni senga voris qilaman va qabringga buyuraman-da, u — Abu Rigʻolning qabri toshboʻron qilingani kabi — toshboʻron qilinadi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий мусулмон бўлди, никоҳида ўн аёл бор эди. Набий ﷺ унга: «Улардан тўрттасини танла», дедилар. Умарнинг замонида эса у хотинларини талоқ қилди ва молини ўғиллари орасида тақсимлаб юборди. Бу Умарга етиб боргач, у: «Мен шайтонни — осмондан ўғирлаб эшитган (хабарлари) ичида — сенинг ўлимингни эшитиб, уни кўнглингга солган деб ўйлайман. Эҳтимол, сен озгина (вақтдан) бошқа турмассан. Аллоҳга қасамки, сен албатта хотинларингни қайтариб оласан ва молингга ҳам қайтасан; акс ҳолда, мен уларни сенга ворис қиламан ва қабрингга буюраман-да, у — Абу Риғолнинг қабри тошбўрон қилингани каби — тошбўрон қилинади», деди.
حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ كِتَابَ الصَّدَقَةِ فَلَمْ يُخْرِجْهُ إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى قُبِضَ فَقَرَنَهُ بِسَيْفِهِ فَلَمَّا قُبِضَ عَمِلَ بِهِ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى قُبِضَ ثُمَّ عُمَرُ حَتَّى قُبِضَ فَكَانَ فِيهِ فِي خَمْسٍ مِنْ الْإِبِلِ شَاةٌ وَفِي عَشْرٍ شَاتَانِ وَفِي خَمْسَ عَشْرَةَ ثَلَاثُ شِيَاهٍ وَفِي عِشْرِينَ أَرْبَعُ شِيَاهٍ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ ابْنَةُ مَخَاضٍقَالَ أَبِي ثُمَّ أَصَابَتْنِي عِلَّةٌ فِي مَجْلِسِ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ فَكَتَبْتُ تَمَامَ الْحَدِيثِ فَأَحْسَبُنِي لَمْ أَفْهَمْ بَعْضَهُ فَشَكَكْتُ فِي بَقِيَّةِ الْحَدِيثِ فَتَرَكْتُهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي الْمُسْنَدِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ لِأَنَّهُ كَانَ قَدْ جَمَعَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ فَحَدَّثَنَا بِهِ فِي حَدِيثِ سَالِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بِتَمَامِهِ وَفِي حَدِيثِ عَبَّادٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot) haqida maktub yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdanoq vafot etdilar; uni qilichlari bilan birga qoʻshib qoʻygan edilar. U zot vafot etganlaridan soʻng, Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etgunicha unga amal qildi, keyin Umar ham vafot etgunicha (amal qildi). Unda shunday (yozilgan) edi: besh tuyada bir qoʻy, oʻntasida ikki qoʻy, oʻn beshtasida uch qoʻy, yigirmatasida toʻrt qoʻy, yigirma beshtasida bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya). Otam aytdi: Soʻng Abbod ibn Avvomning majlisida menga bir kasallik yetdi; men hadisning qolganini yozdim, ammo baʼzisini tushunmagan boʻlsam kerak deb oʻylayman va hadisning qolgan qismida shubha qildim, shuning uchun uni Musnadda Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisi ichida shu hadis bilan tark qildim — chunki u Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisini jamlagan edi. Bas, u bizga uni Solimning hadisi ichida Muhammad ibn Yaziddan toʻliq holda, Abbodning hadisi ichida esa Abbod ibn Avvomdan aytib berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот) ҳақида мактуб ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасданоқ вафот этдилар; уни қиличлари билан бирга қўшиб қўйган эдилар. У зот вафот этганларидан сўнг, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этгунича унга амал қилди, кейин Умар ҳам вафот этгунича (амал қилди). Унда шундай (ёзилган) эди: беш туяда бир қўй, ўнтасида икки қўй, ўн бештасида уч қўй, йигирматасида тўрт қўй, йигирма бештасида бинту маход (бир яшар урғочи туя). Отам айтди: Сўнг Аббод ибн Аввомнинг мажлисида менга бир касаллик етди; мен ҳадиснинг қолганини ёздим, аммо баъзисини тушунмаган бўлсам керак деб ўйлайман ва ҳадиснинг қолган қисмида шубҳа қилдим, шунинг учун уни Муснадда Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадиси ичида шу ҳадис билан тарк қилдим — чунки у Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадисини жамлаган эди. Бас, у бизга уни Солимнинг ҳадиси ичида Муҳаммад ибн Язиддан тўлиқ ҳолда, Аббоднинг ҳадиси ичида эса Аббод ибн Аввомдан айтиб берди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ يَعْنِي الْوَاسِطِيَّ عَنْ سُفْيَانَ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَتَبَ الصَّدَقَةَ وَلَمْ يُخْرِجْهَا إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ قَالَ فَأَخْرَجَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا حَتَّى تُوُفِّيَ ثُمَّ أَخْرَجَهَا عُمَرُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا قَالَ فَلَقَدْ هَلَكَ عُمَرُ يَوْمَ هَلَكَ وَإِنَّ ذَلِكَ لَمَقْرُونٌ بِوَصِيَّتِهِ فَقَالَ كَانَ فِيهَا فِي الْإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِلَى خَمْسٍ وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْإِبِلُ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي الْغَنَمِ مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ثَلَاثٌ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ بَعْدُ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ حَتَّى تَبْلُغَ أَرْبَعَ مِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْغَنَمُ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَكَذَلِكَ لَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ مَخَافَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ
Solim otasidan (Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot haqida maktub) yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdan vafot etdilar. (Solim) aytdi: Undan keyin uni Abu Bakr chiqardi va vafot etgunicha unga amal qildi; soʻng undan keyin Umar chiqardi va unga amal qildi. (Solim) aytdi: Umar vafot etgan kuni ham u (maktub) uning vasiyati bilan birga qoʻshib qoʻyilgan edi. U dedi: Unda (shunday) edi: tuyalarda — har besh (tuya)da bir qoʻy, yigirma toʻrttaga yetgunicha; yigirma beshtaga yetsa, unda bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya), oʻttiz beshtagacha; agar bintu maxod boʻlmasa, ibnu labun (ikki yashar erkak tuya). Oʻttiz beshtadan ortsa, unda ibnatu labun (ikki yashar urgʻochi tuya), qirq beshtagacha. Bittaga ortsa, unda hiqqa (uch yashar urgʻochi tuya), oltmishtagacha. Ortsa, unda jazaʼa (toʻrt yashar tuya), yetmish beshtagacha. Ortsa, unda ikkita ibnatu labun, toʻqsontagacha. Ortsa, unda ikkita hiqqa, bir yuz yigirmatagacha. Tuyalar koʻpaysa, har ellikta(si)da bir hiqqa va har qirqta(si)da bir ibnatu labun. Qoʻyda esa — qirqtadan (boshlab) bir qoʻy, bir yuz yigirmatagacha; ortsa, unda ikki qoʻy, ikki yuztagacha; ortsa, unda uchta, uch yuztagacha; undan keyin ortsa, toʻrt yuztaga yetgunicha unda hech narsa yoʻq. Qoʻy koʻpaysa, har yuztada bir qoʻy. Shuningdek, sadaqadan qoʻrqib, jamlangan (mol) ajratilmaydi va ajralgan (mol) jamlanmaydi. Va nimaiki boʻlsa...Солим отасидан (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот ҳақида мактуб) ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасдан вафот этдилар. (Солим) айтди: Ундан кейин уни Абу Бакр чиқарди ва вафот этгунича унга амал қилди; сўнг ундан кейин Умар чиқарди ва унга амал қилди. (Солим) айтди: Умар вафот этган куни ҳам у (мактуб) унинг васияти билан бирга қўшиб қўйилган эди. У деди: Унда (шундай) эди: туяларда — ҳар беш (туя)да бир қўй, йигирма тўрттага етгунича; йигирма бештага етса, унда бинту маход (бир яшар урғочи туя), ўттиз бештагача; агар бинту маход бўлмаса, ибну лабун (икки яшар эркак туя). Ўттиз бештадан ортса, унда ибнату лабун (икки яшар урғочи туя), қирқ бештагача. Биттага ортса, унда ҳиққа (уч яшар урғочи туя), олтмиштагача. Ортса, унда жазаъа (тўрт яшар туя), етмиш бештагача. Ортса, унда иккита ибнату лабун, тўқсонтагача. Ортса, унда иккита ҳиққа, бир юз йигирматагача. Туялар кўпайса, ҳар элликта(си)да бир ҳиққа ва ҳар қирқта(си)да бир ибнату лабун. Қўйда эса — қирқтадан (бошлаб) бир қўй, бир юз йигирматагача; ортса, унда икки қўй, икки юзтагача; ортса, унда учта, уч юзтагача; ундан кейин ортса, тўрт юзтага етгунича унда ҳеч нарса йўқ. Қўй кўпайса, ҳар юзтада бир қўй. Шунингдек, садақадан қўрқиб, жамланган (мол) ажратилмайди ва ажралган (мол) жамланмайди. Ва нимаики бўлса...
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ قَالَ شَقِيصًا لَهُ أَوْ قَالَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مِنْ الْمَالِ مَا بَلَغَ ثَمَنَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ فَهُوَ عَتِيقٌ وَإِلَّا فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُقَالَ أَيُّوبُ كَانَ نَافِعٌ رُبَّمَا قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَرُبَّمَا لَمْ يَقُلْهُ فَلَا أَدْرِي أَهُوَ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَالَهُ نَافِعٌ مِنْ قِبَلِهِ يَعْنِي قَوْلَهُ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim quldagi ulushini — yoki: boʻlagini, yoki: sherikligini — ozod qilsa va uning adolatli baho bilan qulning qiymatiga yetadigan moli boʻlsa, u (qul butunlay) ozod boʻladi; aks holda, undan (ozod qilgani miqdorigina) ozod boʻlgan boʻladi». Ayyub aytdi: Nofiʼ bu hadisda baʼzan aytar, baʼzan aytmas edi; men bilmayman, u hadisdami yoki Nofiʼ oʻz tomonidan aytdimi — yaʼni uning «undan ozod boʻlgani ozod boʻldi» degan soʻzini (nazarda tutaman).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким қулдаги улушини — ёки: бўлагини, ёки: шериклигини — озод қилса ва унинг адолатли баҳо билан қулнинг қийматига етадиган моли бўлса, у (қул бутунлай) озод бўлади; акс ҳолда, ундан (озод қилгани миқдоригина) озод бўлган бўлади». Айюб айтди: Нофиъ бу ҳадисда баъзан айтар, баъзан айтмас эди; мен билмайман, у ҳадисдами ёки Нофиъ ўз томонидан айтдими — яъни унинг «ундан озод бўлгани озод бўлди» деган сўзини (назарда тутаман).
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ مِنْ غَزْوٍ أَوْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ فَعَلَا فَدْفَدًا مِنْ الْأَرْضِ أَوْ شَرَفًا قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ آيِبُونَ تَائِبُونَ سَاجِدُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ gʻazotdan yo hajdan yo umradan qaytayotganlarida, yerning balandligiga yo tepalikka koʻtarilsalar: «Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir. Oyibuna toibuna sojiduna obiduna li-Robbina hamiduna. Sadaqallohu vaʼdahu va nasara abdahu va hazamal-ahzoba vahdah» — («Alloh ulugʻdir, Alloh ulugʻdir. Yolgʻiz Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq. Mulk Unikidir va hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir. Biz qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, sajda qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga yordam berdi va yolgʻiz oʻzi (kofir) guruhlarni magʻlub etdi») — der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ғазотдан ё ҳаждан ё умрадан қайтаётганларида, ернинг баландлигига ё тепаликка кўтарилсалар: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир. Ойибуна тоибуна сожидуна обидуна ли-Роббина ҳамидуна. Садақаллоҳу ваъдаҳу ва насара абдаҳу ва ҳазамал-аҳзоба ваҳдаҳ» — («Аллоҳ улуғдир, Аллоҳ улуғдир. Ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ. Мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир. Биз қайтувчилар, тавба қилувчилар, сажда қилувчилар, ибодат қилувчилар, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига ёрдам берди ва ёлғиз ўзи (кофир) гуруҳларни мағлуб этди») — дер эдилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَبْدًا رَعِيَّةً قَلَّتْ أَوْ كَثُرَتْ إِلَّا سَأَلَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَنْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَقَامَ فِيهِمْ أَمْرَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَمْ أَضَاعَهُ حَتَّى يَسْأَلَهُ عَنْ أَهْلِ بَيْتِهِ خَاصَّةً
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh taboraka va taolo biror bandaga — oz boʻlsin, koʻp boʻlsin — bir raiyatni boqishni topshirsa, albatta qiyomat kuni Alloh taboraka va taolo undan u haqda soʻraydi: ularda Alloh taboraka va taoloning amrini barpo qildimi yoki uni zoye qildimi? Hatto undan xos ravishda oʻz ahli-oilasi haqida ham soʻraydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ таборака ва таоло бирор бандага — оз бўлсин, кўп бўлсин — бир раиятни боқишни топширса, албатта қиёмат куни Аллоҳ таборака ва таоло ундан у ҳақда сўрайди: уларда Аллоҳ таборака ва таолонинг амрини барпо қилдими ёки уни зое қилдими? Ҳатто ундан хос равишда ўз аҳли-оиласи ҳақида ҳам сўрайди», дедилар.
حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَزَالُ الْمَسْأَلَةُ بِأَحَدِكُمْ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَلَيْسَ فِي وَجْهِهِ مُزْعَةُ لَحْمٍ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizda tilanish davom etaveradi, nihoyat u Alloh taboraka va taologa yuzida bir parcha goʻsht qolmagan holda yoʻliqadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизда тиланиш давом этаверади, ниҳоят у Аллоҳ таборака ва таолога юзида бир парча гўшт қолмаган ҳолда йўлиқади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانُوا يَتَبَايَعُونَ الطَّعَامَ جُزَافًا عَلَى السُّوقِ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيعُوهُ حَتَّى يَنْقُلُوهُ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar bozorda taomni choptirib (oʻlchamasdan) sotib olar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularni — uni (oʻz joyidan) koʻchirmagunlaricha — sotishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар бозорда таомни чоптириб (ўлчамасдан) сотиб олар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни — уни (ўз жойидан) кўчирмагунларича — сотишдан қайтардилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَبِيعُونَ لَحْمَ الْجَزُورِ بِحَبَلِ حَبَلَةٍ وَحَبَلُ حَبَلَةٍ تُنْتَجُ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا ثُمَّ تَحْمِلُ الَّتِي تُنْتَجُهُ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Johiliyat ahli boʻgʻoz tuyaning goʻshtini ‹habalul-habala›ga (qadar) sotar edilar. Habalul-habala — tuyaning qornidagi (bola)ni tugʻishi, soʻng tugʻilgani homilador boʻlishidir. Shunda Rasululloh ﷺ ularni bundan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жоҳилият аҳли бўғоз туянинг гўштини ‹ҳабалул-ҳабала›га (қадар) сотар эдилар. Ҳабалул-ҳабала — туянинг қорнидаги (бола)ни туғиши, сўнг туғилгани ҳомиладор бўлишидир. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни бундан қайтардилар.
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ عَمْرٌو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ يَعْنِي امْرَأَتَهُ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ لَا حَتَّى يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَسَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}
Amr ibn Dinor aytdi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida — u Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan oldin ayoliga yaqinlasha oladimi, deb gaplashishdi. Biz Jobir ibn Abdullohdan soʻradik, u: «Yoʻq, toki Safo bilan Marva orasida saʼy qilmagunicha», dedi. Ibn Umardan ham soʻradik, u: «Rasululloh ﷺ (Makkaga) kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakaat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi, soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob, 21) (oyatini oʻqidi).Амр ибн Динор айтди: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида — у Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан олдин аёлига яқинлаша оладими, деб гаплашишди. Биз Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадик, у: «Йўқ, токи Сафо билан Марва орасида саъй қилмагунича», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадик, у: «Расулуллоҳ ﷺ (Маккага) келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракаат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди, сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб, 21) (оятини ўқиди).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُبَيْنَمَا النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي مَسْجِدِ قُبَاءَ الْغَدَاةَ إِذْ جَاءَ جَاءٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ اللَّيْلَةَ قُرْآنٌ وَأُمِرَ أَنْ تُسْتَقْبَلَ الْكَعْبَةُ فَاسْتَقْبَلُوهَا وَاسْتَدَارُوا فَتَوَجَّهُوا نَحْوَ الْكَعْبَةِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar Quboʼ masjidida bomdod namozini oʻqiyotganlarida, bir kelguvchi kelib: «Albatta, Rasululloh ﷺga bu kecha Qurʼon nozil qilindi va Kaʼbaga yuzlanishga buyurildi», dedi. Shunda ular unga yuzlanib, oʻgirildilar va Kaʼba tomon qaratdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар Қубў масжидида бомдод намозини ўқиётганларида, бир келгувчи келиб: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺга бу кеча Қуръон нозил қилинди ва Каъбага юзланишга буюрилди», деди. Шунда улар унга юзланиб, ўгирилдилар ва Каъба томон қаратдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَأْكُلْ أَحَدُكُمْ مِنْ أُضْحِيَّتِهِ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍوَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا غَابَتْ الشَّمْسُ مِنْ الْيَوْمِ الثَّالِثِ لَا يَأْكُلُ مِنْ لَحْمِ هَدْيِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz qurbonligidan uch kundan ortiq yemasin», dedilar. Abdulloh uchinchi kuni quyosh botganda, oʻz hadyi goʻshtidan yemas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз қурбонлигидан уч кундан ортиқ емасин», дедилар. Абдуллоҳ учинчи куни қуёш ботганда, ўз ҳадйи гўштидан емас эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. (Roviy) dedi: Men uni faqat Nabiy ﷺdan (kelgan) deb bilaman: U zot: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. (Ровий) деди: Мен уни фақат Набий ﷺдан (келган) деб биламан: У зот: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي أَفْضَلُ مِنْ أَلْفَيْ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mening masjidimda (oʻqilgan) bir namoz undan boshqa (masjid)larda (oʻqilgan) ikki ming namozdan afzaldir, faqat Masjidul-Harom bundan mustasno», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг масжидимда (ўқилган) бир намоз ундан бошқа (масжид)ларда (ўқилган) икки минг намоздан афзалдир, фақат Масжидул-Ҳаром бундан мустасно», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُزَابَنَةُ الثَّمَرُ بِالتَّمْرِ كَيْلًا وَالْعِنَبُ بِالزَّبِيبِ كَيْلًا وَالْحِنْطَةُ بِالزَّرْعِ كَيْلًا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. Muzobana — (daraxtdagi) mevani oʻlchov bilan quruq xurmoga, uzumni oʻlchov bilan mayizga va bugʻdoyni oʻlchov bilan (dala)dagi ekinga (sotish)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. Музобана — (дарахтдаги) мевани ўлчов билан қуруқ хурмога, узумни ўлчов билан майизга ва буғдойни ўлчов билан (дала)даги экинга (сотиш)дир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْغَادِرُ يُرْفَعُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُقَالُ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ
(Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Nabiy ﷺ: «Gʻadr (xiyonat) qiluvchi (kishi) uchun qiyomat kuni bir bayroq koʻtariladi; ‹Bu — falon ibn falonning gʻadri (xiyonati)dir› deyiladi» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Набий ﷺ: «Ғадр (хиёнат) қилувчи (киши) учун қиёмат куни бир байроқ кўтарилади; ‹Бу — фалон ибн фалоннинг ғадри (хиёнати)дир› дейилади» дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, u bizdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, у биздан эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً حَتَّى يُصَلِّيَ عَلَيْهَا فَإِنَّ لَهُ قِيرَاطًا فَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْقِيرَاطِ فَقَالَ مِثْلُ أُحُدٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim janozaga uning ustida namoz oʻqilgunicha ergashsa, unga bir qirot (ajr) bordir», dedilar. Rasululloh ﷺdan qirot haqida soʻraldi. U zot: «Uhud (togʻi) kabidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким жанозага унинг устида намоз ўқилгунича эргашса, унга бир қирот (ажр) бордир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺдан қирот ҳақида сўралди. У зот: «Уҳуд (тоғи) кабидир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُجَاءَ رَجُلَانِ مِنْ أَهْلِ الْمَشْرِقِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَطَبَا فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ بَيَانِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا أَوْ إِنَّ بَعْضَ الْبَيَانِ سِحْرٌ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga mashriq ahlidan ikki kishi kelib, xutba (nutq) qildi; odamlar ularning bayonidan hayratga tushishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, bayonning baʼzisi sehrdir», dedilar — yoki: «Albatta, baʼzi bayon sehrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига машриқ аҳлидан икки киши келиб, хутба (нутқ) қилди; одамлар уларнинг баёнидан ҳайратга тушишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баённинг баъзиси сеҳрдир», дедилар — ёки: «Албатта, баъзи баён сеҳрдир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًي رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ صَدْرًا مِنْ إِمَارَتِهِ ثُمَّ أَتَمَّ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan Minoda ikki rakaat namoz oʻqidim, Abu Bakr bilan ham, Umar bilan ham, Usmon bilan — uning amirligining boshida — (shunday oʻqidim); soʻng u (namozni) toʻliq oʻqidi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан Минода икки ракаат намоз ўқидим, Абу Бакр билан ҳам, Умар билан ҳам, Усмон билан — унинг амирлигининг бошида — (шундай ўқидим); сўнг у (намозни) тўлиқ ўқиди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلُوا مِنْ صَلَاتِكُمْ فِي بُيُوتِكُمْ وَلَا تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizning baʼzisini uylaringizda oʻqinglar va ularni qabristonga aylantirmanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизнинг баъзисини уйларингизда ўқинглар ва уларни қабристонга айлантирманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنْبَأَنَا نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْفُوا الشَّوَارِبَ وَأَعْفُوا اللِّحَى
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Moʻylovlarni qirqinglar va soqollarni qoʻyinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўйловларни қирқинглар ва соқолларни қўйинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ
Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini (ayol bandalarini) Allohning masjidlaridan man qilmanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини (аёл бандаларини) Аллоҳнинг масжидларидан ман қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَاتَ بِذِي طُوًى حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ دَخَلَ مَكَّةَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zu Tuvoda tong otguncha tunadilar, soʻng Makkaga kirdilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зу Тувода тонг отгунча тунадилар, сўнг Маккага кирдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ وَالْمُقَصِّرِينَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, qisqartirganlarga-chi?» dedilar. U zot: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Toʻrtinchisida: «Va qisqartirganlarga (ham)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, қисқартирганларга-чи?» дедилар. У зот: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Тўртинчисида: «Ва қисқартирганларга (ҳам)», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا يُعْرَضُ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ يُقَالُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى تُبْعَثَ إِلَيْهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hech biringiz yoʻqki, unga ertayu kech oʻrni koʻrsatilmasa: agar jannat ahlidan boʻlsa, jannat ahlidan (oʻrni); agar doʻzax ahlidan boʻlsa, doʻzax ahlidan (oʻrni). Unga: ‹Toki shu (oʻringa) tirgizib yuborilguningcha, mana shu sening oʻrning›, deyiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳеч бирингиз йўқки, унга эртаю кеч ўрни кўрсатилмаса: агар жаннат аҳлидан бўлса, жаннат аҳлидан (ўрни); агар дўзах аҳлидан бўлса, дўзах аҳлидан (ўрни). Унга: ‹Токи шу (ўринга) тиргизиб юборилгунингча, мана шу сенинг ўрнинг›, дейилади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ الرَّجُلَ مِنْ مَجْلِسِهِ فَيَجْلِسَ فِيهِ وَلَكِنْ تَفَسَّحُوا وَتَوَسَّعُوا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi boshqa kishini oʻz oʻrnidan turgʻizib, soʻng oʻsha yerga oʻtirmasin. Lekin (bir-biringizga) joy bering va keng boʻlinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши бошқа кишини ўз ўрнидан турғизиб, сўнг ўша ерга ўтирмасин. Лекин (бир-бирингизга) жой беринг ва кенг бўлинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ الظُّهْرِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَهَا سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْعِشَاءِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْجُمُعَةِ سَجْدَتَيْنِ فَأَمَّا الْجُمُعَةُ وَالْمَغْرِبُ فِي بَيْتِهِ قَالَ وَأَخْبَرَتْنِي أُخْتِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي سَجْدَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ قَالَ وَكَانَتْ سَاعَةً لَا أَدْخُلُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan peshindan oldin ikki rakaat, undan keyin ikki rakaat, shomdan keyin ikki rakaat, xuftondan keyin ikki rakaat va jumadan keyin ikki rakaat oʻqidim. Juma va shomni esa u zot uylarida (oʻqidilar). (Ibn Umar) aytdi: Singlim Hafsa menga xabar berdiki, u zot tong otganda ikki qisqa rakaat oʻqir edilar. (Ibn Umar) aytdi: U shunday bir vaqt edi-ki, unda men Nabiy ﷺ huzurlariga kirmas edim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан пешиндан олдин икки ракаат, ундан кейин икки ракаат, шомдан кейин икки ракаат, хуфтондан кейин икки ракаат ва жумадан кейин икки ракаат ўқидим. Жума ва шомни эса у зот уйларида (ўқидилар). (Ибн Умар) айтди: Синглим Ҳафса менга хабар бердики, у зот тонг отганда икки қисқа ракаат ўқир эдилар. (Ибн Умар) айтди: У шундай бир вақт эди-ки, унда мен Набий ﷺ ҳузурларига кирмас эдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرَضَهُ يَوْمَ أُحُدٍ وَهُوَ ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يُجِزْهُ ثُمَّ عَرَضَهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَأَجَازَهُ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Uhud kuni u (Ibn Umar)ni (jangga) koʻrikdan oʻtkazganlarida, u oʻn toʻrt yoshda edi, shu sababli uni (jangga) qoʻshmadilar. Xandaq kuni esa uni koʻrikdan oʻtkazganlarida, u oʻn besh yoshda edi, bas, uni (jangga) qoʻshdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Уҳуд куни у (Ибн Умар)ни (жангга) кўрикдан ўтказганларида, у ўн тўрт ёшда эди, шу сабабли уни (жангга) қўшмадилар. Хандақ куни эса уни кўрикдан ўтказганларида, у ўн беш ёшда эди, бас, уни (жангга) қўшдилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umar Rasululloh ﷺdan: «Birimiz junub holatda uxlasa boʻladimi?» deb soʻradi. U zot: «Ha, tahorat qilsa», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умар Расулуллоҳ ﷺдан: «Биримиз жунуб ҳолатда ухласа бўладими?» деб сўради. У зот: «Ҳа, таҳорат қилса», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybar ahli bilan undan chiqadigan meva yoki ekinning yarmi evaziga (ishlash uchun) shartnoma tuzdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар аҳли билан ундан чиқадиган мева ёки экиннинг ярми эвазига (ишлаш учун) шартнома туздилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَتَسَارَّ اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ikki kishi uchinchisini qoldirib, oʻzaro pichirlashmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Икки киши учинчисини қолдириб, ўзаро пичирлашмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ صَاحِبِ الْقُرْآنِ مَثَلُ صَاحِبِ الْإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ عَقَلَهَا صَاحِبُهَا حَبَسَهَا وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qurʼon sohibining misoli — tushovlangan tuyalar egasining misoliday: agar egasi ularni tushovlab qoʻysa, ushlab qoladi; agar boʻshatib yuborsa, ketib qoladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуръон соҳибининг мисоли — тушовланган туялар эгасининг мисолидай: агар эгаси уларни тушовлаб қўйса, ушлаб қолади; агар бўшатиб юборса, кетиб қолади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ يَهُودِيَّيْنِ زَنَيَا فَأُتِيَ بِهِمَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِمَا قَالَ فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ يَقِيهَا بِنَفْسِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ikki yahudiy zino qildi va ular Nabiy ﷺ huzurlariga keltirildi. Bas, u zot ularni tosh-boʻron qilishga buyurdilar. (Ibn Umar) aytdi: Men erkak (ayolni) oʻz jasadi bilan toʻsayotganini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, икки яҳудий зино қилди ва улар Набий ﷺ ҳузурларига келтирилди. Бас, у зот уларни тош-бўрон қилишга буюрдилар. (Ибн Умар) айтди: Мен эркак (аёлни) ўз жасади билан тўсаётганини кўрдим.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَدْرَكَ عُمَرَ وَهُوَ فِي رَكْبٍ وَهُوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ لِيَحْلِفْ حَالِفٌ بِاللَّهِ أَوْ لِيَسْكُتْ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Umarga u bir karvonda turib otasi bilan qasam ichayotgan paytida yetib keldilar va: «Otalaringiz bilan qasam ichmanglar. Qasam ichuvchi Alloh bilan qasam ichsin yo jim tursin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умарга у бир карвонда туриб отаси билан қасам ичаётган пайтида етиб келдилар ва: «Оталарингиз билан қасам ичманглар. Қасам ичувчи Аллоҳ билан қасам ичсин ё жим турсин», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ فِيمَا أَحَبَّ أَوْ كَرِهَ إِلَّا أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ فَإِنْ أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلَا سَمْعَ وَلَا طَاعَةَ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kishi yoqtirgan va yoqtirmagan narsasida (amirni) tinglashi va (unga) itoat qilishi (lozimdir); faqat maʼsiyatga buyurilsa, bundan mustasno. Agar maʼsiyatga buyurilsa, tinglash ham, itoat qilish ham yoʻq», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Киши ёқтирган ва ёқтирмаган нарсасида (амирни) тинглаши ва (унга) итоат қилиши (лозимдир); фақат маъсиятга буюрилса, бундан мустасно. Агар маъсиятга буюрилса, тинглаш ҳам, итоат қилиш ҳам йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ عَلَيْنَا السُّورَةَ فَيَقْرَأُ السَّجْدَةَ فَيَسْجُدُ وَنَسْجُدُ مَعَهُ حَتَّى مَا يَجِدُ أَحَدُنَا مَكَانًا لِمَوْضِعِ جَبْهَتِهِ
Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ bizga (biror) surani oʻqir edilar, soʻng sajda (oyati)ni oʻqib sajda qilar edilar, biz ham u zot bilan birga sajda qilar edik, hatto bizdan birortamiz peshanasini qoʻyishga joy topa olmas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ бизга (бирор) сурани ўқир эдилар, сўнг сажда (ояти)ни ўқиб сажда қилар эдилар, биз ҳам у зот билан бирга сажда қилар эдик, ҳатто биздан бирортамиз пешанасини қўйишга жой топа олмас эди.