حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مِنْ شَرِّ النَّاسِ ذُو الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ وَهَؤُلاَءِ بِوَجْهٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Odamlarning eng yomoni ikkiyuzlamachi kishidir, u bularning oldiga bir yuz bilan, anavilarning oldiga boshqa yuz bilan keladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Одамларнинг энг ёмони иккиюзламачи кишидир, у буларнинг олдига бир юз билан, анавиларнинг олдига бошқа юз билан келади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْغِيبَةُ قَالَ " ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ " . قِيلَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ قَالَ " إِنْ كَانَ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدِ اغْتَبْتَهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ مَا تَقُولُ فَقَدْ بَهَتَّهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Ey Allohning Rasuli, gʻiybat nima?» deb soʻraldi. U zot: «Birodaringni u yoqtirmaydigan narsa bilan tilga olishingdir», dedilar. «Aytib bering-chi, agar birodarimda men aytayotgan narsa boʻlsa-chi?» deyildi. U zot: «Agar unda sen aytayotgan narsa boʻlsa, demak, sen uning gʻiybatini qilibsan, agar unda sen aytayotgan narsa boʻlmasa, demak, sen unga boʻhton qilibsan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Эй Аллоҳнинг Расули, ғийбат нима?» деб сўралди. У зот: «Биродарингни у ёқтирмайдиган нарса билан тилга олишингдир», дедилар. «Айтиб беринг-чи, агар биродаримда мен айтаётган нарса бўлса-чи?» дейилди. У зот: «Агар унда сен айтаётган нарса бўлса, демак, сен унинг ғийбатини қилибсан, агар унда сен айтаётган нарса бўлмаса, демак, сен унга бўҳтон қилибсан», дедилар.
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ اسْتِطَالَةَ الْمَرْءِ فِي عِرْضِ رَجُلٍ مُسْلِمٍ بِغَيْرِ حَقٍّ وَمِنَ الْكَبَائِرِ السَّبَّتَانِ بِالسَّبَّةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, eng katta gunohlardan biri kishining musulmon kishining nomusiga nohaq tarzda til uzatishidir. Va bir soʻkishga ikki marta soʻkish bilan javob qaytarish ham katta gunohlardandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, энг катта гуноҳлардан бири кишининг мусулмон кишининг номусига ноҳақ тарзда тил узатишидир. Ва бир сўкишга икки марта сўкиш билан жавоб қайтариш ҳам катта гуноҳлардандир», дедилар.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ مَالُهُ وَعِرْضُهُ وَدَمُهُ حَسْبُ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonning hamma narsasi musulmon uchun haromdir: uning moli, nomusi va qoni. Kishiga yomonlik sifatida shuning oʻzi kifoyaki, u musulmon birodarini mensimasa (kamsitsa)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг ҳамма нарсаси мусулмон учун ҳаромдир: унинг моли, номуси ва қони. Кишига ёмонлик сифатида шунинг ўзи кифояки, у мусулмон биродарини менсимаса (камситса)», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُسْتَبَّانِ مَا قَالاَ فَعَلَى الْبَادِي مِنْهُمَا مَا لَمْ يَعْتَدِ الْمَظْلُومُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir-birini soʻkishgan ikki kishining aytgan (soʻzlari) — agar mazlum haddan oshmasa — ulardan (gapni) boshlaganining boʻyniga (gunoh boʻlib) tushadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирини сўкишган икки кишининг айтган (сўзлари) — агар мазлум ҳаддан ошмаса — улардан (гапни) бошлаганининг бўйнига (гуноҳ бўлиб) тушади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ضَمْضَمُ بْنُ جَوْسٍ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " كَانَ رَجُلاَنِ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ مُتَآخِيَيْنِ فَكَانَ أَحَدُهُمَا يُذْنِبُ وَالآخَرُ مُجْتَهِدٌ فِي الْعِبَادَةِ فَكَانَ لاَ يَزَالُ الْمُجْتَهِدُ يَرَى الآخَرَ عَلَى الذَّنْبِ فَيَقُولُ أَقْصِرْ . فَوَجَدَهُ يَوْمًا عَلَى ذَنْبٍ فَقَالَ لَهُ أَقْصِرْ فَقَالَ خَلِّنِي وَرَبِّي أَبُعِثْتَ عَلَىَّ رَقِيبًا فَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكَ أَوْ لاَ يُدْخِلُكَ اللَّهُ الْجَنَّةَ . فَقُبِضَ أَرْوَاحُهُمَا فَاجْتَمَعَا عِنْدَ رَبِّ الْعَالَمِينَ فَقَالَ لِهَذَا الْمُجْتَهِدِ أَكُنْتَ بِي عَالِمًا أَوْ كُنْتَ عَلَى مَا فِي يَدِي قَادِرًا وَقَالَ لِلْمُذْنِبِ اذْهَبْ فَادْخُلِ الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِي وَقَالَ لِلآخَرِ اذْهَبُوا بِهِ إِلَى النَّارِ " . قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَكَلَّمَ بِكَلِمَةٍ أَوْبَقَتْ دُنْيَاهُ وَآخِرَتَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadilar: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitganman: «Bani Isroildan ikki kishi bir-biriga birodar edi. Ulardan biri gunoh qilar, ikkinchisi esa ibodatda gʻayrat koʻrsatar edi. Gʻayratli kishi narigisini doimo gunoh ustida koʻrar va: ‹Buni boshla(b qoʻyma)!› der edi. Bir kuni uni gunoh ustida topib qoldi-da, unga: ‹Bas qil!› dedi. U: ‹Meni Robbim bilan qoʻyib qoʻy. Sen menga nazoratchi qilib yuborilganmiding?!› dedi. (Gʻayratli kishi) esa: ‹Vallohi, Alloh seni magʻfirat qilmaydi›, yoki: ‹Alloh seni jannatga kiritmaydi›, dedi. Soʻng ikkovining ham joni olindi va ular olamlarning Robbi huzurida toʻplandilar. (Alloh) bu gʻayratli kishiga: ‹Sen Meni biluvchi miding, yoki Mening qoʻlimdagiga (rahmatimga) qodir miding?!› dedi. Gunohkorga esa: ‹Bor, rahmatim bilan jannatga kir›, dedi. Boshqasiga (gʻayratliga): ‹Buni doʻzaxga olib boringlar!› dedi». Abu Hurayra (roziyallohu anhu): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, u oʻz dunyosi va oxiratini halok qiluvchi bir soʻzni aytib qoʻydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитганман: «Бани Исроилдан икки киши бир-бирига биродар эди. Улардан бири гуноҳ қилар, иккинчиси эса ибодатда ғайрат кўрсатар эди. Ғайратли киши наригисини доимо гуноҳ устида кўрар ва: ‹Буни бошла(б қўйма)!› дер эди. Бир куни уни гуноҳ устида топиб қолди-да, унга: ‹Бас қил!› деди. У: ‹Мени Роббим билан қўйиб қўй. Сен менга назоратчи қилиб юборилганмидинг?!› деди. (Ғайратли киши) эса: ‹Валлоҳи, Аллоҳ сени мағфират қилмайди›, ёки: ‹Аллоҳ сени жаннатга киритмайди›, деди. Сўнг икковининг ҳам жони олинди ва улар оламларнинг Робби ҳузурида тўпландилар. (Аллоҳ) бу ғайратли кишига: ‹Сен Мени билувчи мидинг, ёки Менинг қўлимдагига (раҳматимга) қодир мидинг?!› деди. Гуноҳкорга эса: ‹Бор, раҳматим билан жаннатга кир›, деди. Бошқасига (ғайратлига): ‹Буни дўзахга олиб боринглар!› деди». Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, у ўз дунёси ва охиратини ҳалок қилувчи бир сўзни айтиб қўйди», дедилар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، - يَعْنِي عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ عَمْرٍو - حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي أَسِيدٍ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالْحَسَدَ فَإِنَّ الْحَسَدَ يَأْكُلُ الْحَسَنَاتِ كَمَا تَأْكُلُ النَّارُ الْحَطَبَ " . أَوْ قَالَ " الْعُشْبَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Hasaddan saqlaninglar! Chunki hasad olov oʻtinni yeb yuborgani kabi yaxshiliklarni yeb yuboradi», dedilar. Yoki: «oʻtni (oʻt-oʻlanni)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳасаддан сақланинглар! Чунки ҳасад олов ўтинни еб юборгани каби яхшиликларни еб юборади», дедилар. Ёки: «ўтни (ўт-ўланни)», дедилар.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ السَّرْخَسِيُّ، أَنَّ أَبَا عَامِرٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَهْجُرَ مُؤْمِنًا فَوْقَ ثَلاَثٍ فَإِنْ مَرَّتْ بِهِ ثَلاَثٌ فَلْيَلْقَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ فَإِنْ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلاَمَ فَقَدِ اشْتَرَكَا فِي الأَجْرِ وَإِنْ لَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ فَقَدْ بَاءَ بِالإِثْمِ " . زَادَ أَحْمَدُ " وَخَرَجَ الْمُسَلِّمُ مِنَ الْهِجْرَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Bir moʻminga boshqa moʻmindan uchdan ortiq (kun) ajralib (qahrlanib) yurishi halol emas. Agar uch kun oʻtsa, uni uchratib, unga salom bersin. Agar u salomga javob qaytarsa, ikkovi ham (yaxshilik) ajrida sherik boʻladilar. Agar javob qaytarmasa, gunohga botgan boʻladi», dedilar. Ahmad (degan rovaiy) oʻz rivoyatida: «Salom bergan kishi esa qahrlilikdan (gunohidan) chiqdi», deb ziyoda qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бир мўминга бошқа мўминдан учдан ортиқ (кун) ажралиб (қаҳрланиб) юриши ҳалол эмас. Агар уч кун ўтса, уни учратиб, унга салом берсин. Агар у саломга жавоб қайтарса, иккови ҳам (яхшилик) ажрида шерик бўладилар. Агар жавоб қайтармаса, гуноҳга ботган бўлади», дедилар. Аҳмад (деган роваий) ўз ривоятида: «Салом берган киши эса қаҳрлиликдан (гуноҳидан) чиқди», деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَنْ هَجَرَ فَوْقَ ثَلاَثٍ فَمَاتَ دَخَلَ النَّارَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Musulmon kishiga oʻz birodaridan uch kundan ortiq yuz oʻgirib yurish halol boʻlmaydi. Kim uch kundan ortiq yuz oʻgirib yurib, (shu holatda) oʻlsa, doʻzaxga kiradi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мусулмон кишига ўз биродаридан уч кундан ортиқ юз ўгириб юриш ҳалол бўлмайди. Ким уч кундан ортиқ юз ўгириб юриб, (шу ҳолатда) ўлса, дўзахга киради».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تُفْتَحُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ كُلَّ يَوْمِ اثْنَيْنِ وَخَمِيسٍ فَيُغْفَرُ فِي ذَلِكَ الْيَوْمَيْنِ لِكُلِّ عَبْدٍ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا إِلاَّ مَنْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَاءُ فَيُقَالُ أَنْظِرُوا هَذَيْنِ حَتَّى يَصْطَلِحَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم هَجَرَ بَعْضَ نِسَائِهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَابْنُ عُمَرَ هَجَرَ ابْنًا لَهُ إِلَى أَنْ مَاتَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِذَا كَانَتِ الْهِجْرَةُ لِلَّهِ فَلَيْسَ مِنْ هَذَا بِشَىْءٍ وَإِنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ غَطَّى وَجْهَهُ عَنْ رَجُلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u zot Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Jannat eshiklari har dushanba va payshanba kunlari ochiladi. Shu ikki kunda Allohga hech narsani sherik qilmaydigan har bir bandaning gunohi magʻfirat qilinadi. Faqat oʻzi bilan birodari oʻrtasida adovat (kek) boʻlgan kishi bundan mustasno. ‹Bu ikkovini, toki yarashguncha, kechiktiringlar›, deyiladi». Abu Dovud aytdi: Nabiy ﷺ baʼzi ayollaridan qirq kun yuz oʻgirib yurganlar, Ibn Umar esa oʻgʻlidan, to u oʻlguniga qadar, yuz oʻgirib yurgan. Abu Dovud aytdi: Agar yuz oʻgirish Alloh uchun boʻlsa, bu (yuqoridagi taqiqdan) hech narsa emas. Darhaqiqat, Umar ibn Abdulaziz bir kishidan yuzini yopib (yashirib) yurar edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у зот Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Жаннат эшиклари ҳар душанба ва пайшанба кунлари очилади. Шу икки кунда Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган ҳар бир банданинг гуноҳи мағфират қилинади. Фақат ўзи билан биродари ўртасида адоват (кек) бўлган киши бундан мустасно. ‹Бу икковини, токи ярашгунча, кечиктиринглар›, дейилади». Абу Довуд айтди: Набий ﷺ баъзи аёлларидан қирқ кун юз ўгириб юрганлар, Ибн Умар эса ўғлидан, то у ўлгунига қадар, юз ўгириб юрган. Абу Довуд айтди: Агар юз ўгириш Аллоҳ учун бўлса, бу (юқоридаги тақиқдан) ҳеч нарса эмас. Дарҳақиқат, Умар ибн Абдулазиз бир кишидан юзини ёпиб (яшириб) юрар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ وَلاَ تَحَسَّسُوا وَلاَ تَجَسَّسُوا " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Gumondan (suiziandan) saqlaninglar! Chunki gumon eng yolgʻon soʻzdir. Bir-birovingizning ayb-nuqsonini qidirmang, bir-birovingizni poylab josuslik qilmang».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Гумондан (суизиандан) сақланинглар! Чунки гумон энг ёлғон сўздир. Бир-бировингизнинг айб-нуқсонини қидирманг, бир-бировингизни пойлаб жосуслик қилманг».
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، - يَعْنِي ابْنَ بِلاَلٍ - عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُؤْمِنُ مِرْآةُ الْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ يَكُفُّ عَلَيْهِ ضَيْعَتَهُ وَيَحُوطُهُ مِنْ وَرَائِهِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u zot Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Moʻmin moʻminning koʻzgusidir. Moʻmin moʻminning birodaridir, uning yoʻqotgan narsasidan (zararidan) saqlaydi va u yoʻqligida uni (ortidan) himoya qiladi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у зот Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Мўмин мўминнинг кўзгусидир. Мўмин мўминнинг биродаридир, унинг йўқотган нарсасидан (зараридан) сақлайди ва у йўқлигида уни (ортидан) ҳимоя қилади».
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَنَّ أَبَا أُسَامَةَ، أَخْبَرَهُمْ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ يُونُسَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ أَبِي يَسَارٍ الْقُرَشِيِّ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بِمُخَنَّثٍ قَدْ خَضَبَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ بِالْحِنَّاءِ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا بَالُ هَذَا " . فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَتَشَبَّهُ بِالنِّسَاءِ . فَأُمِرَ بِهِ فَنُفِيَ إِلَى النَّقِيعِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نَقْتُلُهُ فَقَالَ " إِنِّي نُهِيتُ عَنْ قَتْلِ الْمُصَلِّينَ " . قَالَ أَبُو أُسَامَةَ وَالنَّقِيعُ نَاحِيَةٌ عَنِ الْمَدِينَةِ وَلَيْسَ بِالْبَقِيعِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ huzurlariga qoʻllari va oyoqlarini xina bilan boʻyagan bir muxannas (ayollarga oʻxshashga urinuvchi erkak) keltirildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Bunga nima boʻlgan?» dedilar. «Ey Rasululloh, u ayollarga oʻxshashga urinmoqda», deyildi. Bas, uning haqida buyruq berildilar va u Naqeʼga surgun qilindi. Odamlar: «Ey Rasululloh, uni oʻldirmaylikmi?» deyishdi. U zot: «Men namoz oʻqiydiganlarni oʻldirishdan qaytarilganman», dedilar. Abu Usoma aytdi: «Naqeʼ Madinaning bir tomonidagi joy boʻlib, u Baqeʼ emasdir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳузурларига қўллари ва оёқларини хина билан бўяган бир муханнас (аёлларга ўхшашга уринувчи эркак) келтирилди. Шунда Набий ﷺ: «Бунга нима бўлган?» дедилар. «Эй Расулуллоҳ, у аёлларга ўхшашга уринмоқда», дейилди. Бас, унинг ҳақида буйруқ берилдилар ва у Нақеъга сургун қилинди. Одамлар: «Эй Расулуллоҳ, уни ўлдирмайликми?» дейишди. У зот: «Мен намоз ўқийдиганларни ўлдиришдан қайтарилганман», дедилар. Абу Усома айтди: «Нақеъ Мадинанинг бир томонидаги жой бўлиб, у Бақеъ эмасдир».
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَتْبَعُ حَمَامَةً فَقَالَ " شَيْطَانٌ يَتْبَعُ شَيْطَانَةً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kishining kaptar ortidan quvib yurganini koʻrib: «Bir shayton urgʻochi shaytonning ortidan quvyapti», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг каптар ортидан қувиб юрганини кўриб: «Бир шайтон урғочи шайтоннинг ортидан қувяпти», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا ابْنُ كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، قَالَ كَتَبَ إِلَىَّ مَنْصُورٌ - قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ فِي حَدِيثِهِ وَقَرَأْتُهُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ أَقُولُ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ فَقَالَ إِذَا قَرَأْتَهُ عَلَىَّ فَقَدْ حَدَّثْتُكَ بِهِ ثُمَّ اتَّفَقَا - عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْقَاسِمِ الصَّادِقَ الْمَصْدُوقَ صلى الله عليه وسلم صَاحِبَ هَذِهِ الْحُجْرَةِ يَقُولُ " لاَ تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلاَّ مِنْ شَقِيٍّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abulqosim — sodiq va tasdiqlangan, ushbu hujraning sohibi ﷺ shunday deyayotganlarini eshitdim: «Rahmat faqat baxtiqaro kishidangina tortib olinadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абулқосим — содиқ ва тасдиқланган, ушбу ҳужранинг соҳиби ﷺ шундай деяётганларини эшитдим: «Раҳмат фақат бахтиқаро кишидангина тортиб олинади».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، وَعُثْمَانُ، ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ - الْمَعْنَى قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ عُثْمَانُ وَجَرِيرٌ الرَّازِيُّ ح وَحَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا أَسْبَاطٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، - وَقَالَ وَاصِلٌ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، ثُمَّ اتَّفَقُوا - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ - وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمَنْ سَتَرَ عَلَى مُسْلِمٍ سَتَرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ لَمْ يَذْكُرْ عُثْمَانُ عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ " وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot shunday dedilar: «Kim bir musulmondan dunyo gʻam-tashvishlaridan bir tashvishni aritsa, Alloh undan qiyomat kuni gʻam-tashvishlaridan bir tashvishni aritadi. Kim bir qiyinchilikka uchragan kishiga yengillik bersa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik beradi. Kim bir musulmonning (aybini) yashirsa, Alloh uning (aybini) dunyo va oxiratda yashiradi. Banda oʻz birodariga yordam berib turar ekan, Alloh ham bandaga yordam berib turadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинади. У зот шундай дедилар: «Ким бир мусулмондан дунё ғам-ташвишларидан бир ташвишни аритса, Аллоҳ ундан қиёмат куни ғам-ташвишларидан бир ташвишни аритади. Ким бир қийинчиликка учраган кишига енгиллик берса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик беради. Ким бир мусулмоннинг (айбини) яширса, Аллоҳ унинг (айбини) дунё ва охиратда яширади. Банда ўз биродарига ёрдам бериб турар экан, Аллоҳ ҳам бандага ёрдам бериб туради».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَخْنَعُ اسْمٍ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ تَسَمَّى مَلِكَ الأَمْلاَكِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ " أَخْنَى اسْمٍ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U buni Nabiy ﷺga yetkazib (marfuʼ qilib): «Qiyomat kuni Alloh tabaraka va taolo huzurida eng tuban ism — oʻzini ‹malikul-amlok (podshohlar podshohi)› deb atagan kishining ismidir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Shuayb ibn Abu Hamza Abuz-Zinoddan oʻz sanadi bilan rivoyat qilgan va ‹axnaʼ ismin (eng qabih ism)› degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У буни Набий ﷺга етказиб (марфуъ қилиб): «Қиёмат куни Аллоҳ табарака ва таоло ҳузурида энг тубан исм — ўзини ‹маликул-амлок (подшоҳлар подшоҳи)› деб атаган кишининг исмидир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Шуайб ибн Абу Ҳамза Абуз-Зиноддан ўз санади билан ривоят қилган ва ‹ахнаъ исмин (энг қабиҳ исм)› деган.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ وَسُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ نَحْوَهُمْ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ismlaninglar, lekin mening kunyam bilan kunyalanmanglar», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Abu Solih ham Abu Hurayradan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Shuningdek, Abu Sufyonning Jobirdan, Solim ibn Abul-Jaʼdning Jobirdan, Sulaymon al-Yashkuriyning Jobirdan va Ibnul-Munkadirning Jobirdan rivoyatlari ham shunga oʻxshashdir, hamda Anas ibn Molikning (rivoyati ham).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исмланинглар, лекин менинг куням билан куняланманглар», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Абу Солиҳ ҳам Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилган. Шунингдек, Абу Суфённинг Жобирдан, Солим ибн Абул-Жаъднинг Жобирдан, Сулаймон ал-Яшкурийнинг Жобирдан ва Ибнул-Мункадирнинг Жобирдан ривоятлари ҳам шунга ўхшашдир, ҳамда Анас ибн Моликнинг (ривояти ҳам).
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمُ الْكَرْمَ فَإِنَّ الْكَرْمَ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ وَلَكِنْ قُولُوا حَدَائِقَ الأَعْنَابِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan birortangiz (uzumni) ‹karm› demasin, chunki karm — musulmon kishidir. Balki: ‹hadoiqul-aʼnab (uzumzorlar)›, denglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирортангиз (узумни) ‹карм› демасин, чунки карм — мусулмон кишидир. Балки: ‹ҳадоиқул-аънаб (узумзорлар)›, денглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، وَحَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ، وَهِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي وَلاَ يَقُولَنَّ الْمَمْلُوكُ رَبِّي وَرَبَّتِي وَلْيَقُلِ الْمَالِكُ فَتَاىَ وَفَتَاتِي وَلْيَقُلِ الْمَمْلُوكُ سَيِّدِي وَسَيِّدَتِي فَإِنَّكُمُ الْمَمْلُوكُونَ وَالرَّبُّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan birortangiz ‹abdiy (qulim)› va ‹amatiy (choʻrim)› demasin, qul ham ‹robbiy va robbatiy (xojam va bekam)› demasin. Balki egasi: ‹fatoya va fatotiy (yigitim va qizim)›, desin; qul esa: ‹sayyidiy va sayyidatiy (xojam va bekam)›, desin. Chunki sizlar (Allohning) bandalarisiz, Robb esa Alloh azza va jalladir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирортангиз ‹абдий (қулим)› ва ‹аматий (чўрим)› демасин, қул ҳам ‹роббий ва роббатий (хожам ва бекам)› демасин. Балки эгаси: ‹фатоя ва фатотий (йигитим ва қизим)›, десин; қул эса: ‹саййидий ва саййидатий (хожам ва бекам)›, десин. Чунки сизлар (Аллоҳнинг) бандаларисиз, Робб эса Аллоҳ азза ва жалладир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا سَمِعْتَ " . وَقَالَ مُوسَى " إِذَا قَالَ الرَّجُلُ هَلَكَ النَّاسُ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مَالِكٌ إِذَا قَالَ ذَلِكَ تَحَزُّنًا لِمَا يَرَى فِي النَّاسِ - يَعْنِي فِي أَمْرِ دِينِهِمْ - فَلاَ أَرَى بِهِ بَأْسًا وَإِذَا قَالَ ذَلِكَ عُجْبًا بِنَفْسِهِ وَتَصَاغُرًا لِلنَّاسِ فَهُوَ الْمَكْرُوهُ الَّذِي نُهِيَ عَنْهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachonki eshitsang…» dedilar. Muso (ibn Ismoil rivoyatida): «Bir kishi: ‹Odamlar halok boʻldilar› desa, oʻsha kishining oʻzi ularning eng halok boʻlganidir», dedilar. Abu Dovud aytdi: Molik aytdiki: Agar (bir kishi) buni odamlarda — yaʼni ularning din ishida — koʻrgan narsasidan gʻam yeb aytsa, men unda hech ziyon koʻrmayman. Agar buni oʻzini katta olib, odamlarni kichik koʻrib aytsa, mana shu nahy qilingan makruh ishdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачонки эшитсанг…» дедилар. Мусо (ибн Исмоил ривоятида): «Бир киши: ‹Одамлар ҳалок бўлдилар› деса, ўша кишининг ўзи уларнинг энг ҳалок бўлганидир», дедилар. Абу Довуд айтди: Молик айтдики: Агар (бир киши) буни одамларда — яъни уларнинг дин ишида — кўрган нарсасидан ғам еб айтса, мен унда ҳеч зиён кўрмайман. Агар буни ўзини катта олиб, одамларни кичик кўриб айтса, мана шу наҳй қилинган макруҳ ишдир.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ، - قَالَ ابْنُ حُسَيْنٍ فِي حَدِيثِهِ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَفَى بِالْمَرْءِ إِثْمًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرْ حَفْصٌ أَبَا هُرَيْرَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يُسْنِدْهُ إِلاَّ هَذَا الشَّيْخُ يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ حَفْصٍ الْمَدَائِنِيَّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kishiga gunoh boʻlishiga eshitgan har bir narsasini (tekshirmay) soʻzlayverishi kifoyadir». Abu Dovud aytdi: Hafs (oʻz rivoyatida) Abu Hurayrani zikr qilmadi. Abu Dovud aytdi: Buni (toʻliq sanad bilan) faqat shu shayx — yaʼni Ali ibn Hafs al-Madoiniy musnad qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Кишига гуноҳ бўлишига эшитган ҳар бир нарсасини (текширмай) сўзлайвериши кифоядир». Абу Довуд айтди: Ҳафс (ўз ривоятида) Абу Ҳурайрани зикр қилмади. Абу Довуд айтди: Буни (тўлиқ санад билан) фақат шу шайх — яъни Али ибн Ҳафс ал-Мадоиний муснад қилди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ مُهَنَّا أَبِي شِبْلٍ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ أَفْهَمْهُ مِنْهُ جَيِّدًا - عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ، عَنْ شُتَيْرٍ، - قَالَ نَصْرٌ : ابْنِ نَهَّارٍ - عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - قَالَ نَصْرٌ - عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " حُسْنُ الظَّنِّ مِنْ حُسْنِ الْعِبَادَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ مُهَنَّا ثِقَةٌ بَصْرِيٌّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Yaxshi gumon qilish chiroyli ibodatdandir». Bu Nasr (ibn Ali) rivoyatiga koʻradir. Abu Dovud aytdi: Muhanno ishonchli (rovi) boʻlib, basralikdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Яхши гумон қилиш чиройли ибодатдандир». Бу Наср (ибн Али) ривоятига кўрадир. Абу Довуд айтди: Муҳанно ишончли (рови) бўлиб, басраликдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا وَهْبٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ تَعَلَّمَ صَرْفَ الْكَلاَمِ لِيَسْبِيَ بِهِ قُلُوبَ الرِّجَالِ أَوِ النَّاسِ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim erkaklarning yoki odamlarning qalblarini oʻziga rom qilish uchun soʻzni bezab gapirishni oʻrgansa, Alloh undan qiyomat kuni na (toʻgʻrilik bilan) farzni, na (nafl bilan) badalni qabul qiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким эркакларнинг ёки одамларнинг қалбларини ўзига ром қилиш учун сўзни безаб гапиришни ўрганса, Аллоҳ ундан қиёмат куни на (тўғрилик билан) фарзни, на (нафл билан) бадални қабул қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا " . قَالَ أَبُو عَلِيٍّ بَلَغَنِي عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ أَنَّهُ قَالَ وَجْهُهُ أَنْ يَمْتَلِئَ قَلْبُهُ حَتَّى يَشْغَلَهُ عَنِ الْقُرْآنِ وَذِكْرِ اللَّهِ فَإِذَا كَانَ الْقُرْآنُ وَالْعِلْمُ الْغَالِبُ فَلَيْسَ جَوْفُ هَذَا عِنْدَنَا مُمْتَلِئًا مِنَ الشِّعْرِ وَإِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا . قَالَ كَأَنَّ الْمَعْنَى أَنْ يَبْلُغَ مِنْ بَيَانِهِ أَنْ يَمْدَحَ الإِنْسَانَ فَيَصْدُقَ فِيهِ حَتَّى يَصْرِفَ الْقُلُوبَ إِلَى قَوْلِهِ ثُمَّ يَذُمَّهُ فَيَصْدُقَ فِيهِ حَتَّى يَصْرِفَ الْقُلُوبَ إِلَى قَوْلِهِ الآخَرِ فَكَأَنَّهُ سَحَرَ السَّامِعِينَ بِذَلِكَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Birortangizning qornini sheʼr toʻldirishidan koʻra, yiring toʻldirishi oʻzi uchun yaxshiroqdir», dedilar. Abu Ali aytdi: Menga Abu Ubayddan yetib kelishicha, u shunday degan: Buning maʼnosi shuki, (kishining) qalbini sheʼr Qurʼondan va Allohni zikr qilishdan chalgʻitadigan darajada toʻldirib yuborishidir. Agar Qurʼon va ilm gʻolib boʻlsa, bizning nazdimizda bunday kishining qorni sheʼr bilan toʻlgan hisoblanmaydi. «Albatta, baʼzi bayonda sehr bordir.» (Abu Ubayd) aytdi: Bunday boʻlsa kerakki, maʼnosi shuki, (kishi) oʻz bayoni bilan bir insonni maqtab, unda rost gapiradi va qalblarni oʻz soʻziga buradi, soʻng uni yomonlab, yana unda rost gapiradi va qalblarni boshqa soʻziga buradi — goʻyo u shu bilan tinglovchilarni sehrlagandek boʻladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангизнинг қорнини шеър тўлдиришидан кўра, йиринг тўлдириши ўзи учун яхшироқдир», дедилар. Абу Али айтди: Менга Абу Убайддан етиб келишича, у шундай деган: Бунинг маъноси шуки, (кишининг) қалбини шеър Қуръондан ва Аллоҳни зикр қилишдан чалғитадиган даражада тўлдириб юборишидир. Агар Қуръон ва илм ғолиб бўлса, бизнинг наздимизда бундай кишининг қорни шеър билан тўлган ҳисобланмайди. «Албатта, баъзи баёнда сеҳр бордир.» (Абу Убайд) айтди: Бундай бўлса керакки, маъноси шуки, (киши) ўз баёни билан бир инсонни мақтаб, унда рост гапиради ва қалбларни ўз сўзига буради, сўнг уни ёмонлаб, яна унда рост гапиради ва қалбларни бошқа сўзига буради — гўё у шу билан тингловчиларни сеҳрлагандек бўлади.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ زُفَرَ بْنِ صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنَ صَلاَةِ الْغَدَاةِ يَقُولُ " هَلْ رَأَى أَحَدٌ مِنْكُمُ اللَّيْلَةَ رُؤْيَا وَيَقُولُ " إِنَّهُ لَيْسَ يَبْقَى بَعْدِي مِنَ النُّبُوَّةِ إِلاَّ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namozidan qaytganlarida: «Bu kecha sizlardan biror kishi tush koʻrdimi?», deb soʻrar edilar va: «Albatta, mendan keyin nubuvvatdan faqat solih tush (rost roʻyo) qolmoqda, xolos», der edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозидан қайтганларида: «Бу кеча сизлардан бирор киши туш кўрдими?», деб сўрар эдилар ва: «Албатта, мендан кейин нубувватдан фақат солиҳ туш (рост рўё) қолмоқда, холос», дер эдилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا اقْتَرَبَ الزَّمَانُ لَمْ تَكَدْ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ أَنْ تَكْذِبَ وَأَصْدَقُهُمْ رُؤْيَا أَصْدَقُهُمْ حَدِيثًا وَالرُّؤْيَا ثَلاَثٌ فَالرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ بُشْرَى مِنَ اللَّهِ وَالرُّؤْيَا تَحْزِينٌ مِنَ الشَّيْطَانِ وَرُؤْيَا مِمَّا يُحَدِّثُ بِهِ الْمَرْءُ نَفْسَهُ فَإِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ مَا يَكْرَهُ فَلْيَقُمْ فَلْيُصَلِّ وَلاَ يُحَدِّثْ بِهَا النَّاسَ " . قَالَ " وَأُحِبُّ الْقَيْدَ وَأَكْرَهُ الْغُلَّ وَالْقَيْدُ ثَبَاتٌ فِي الدِّينِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ " إِذَا اقْتَرَبَ الزَّمَانُ " . يَعْنِي إِذَا اقْتَرَبَ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ يَعْنِي يَسْتَوِيَانِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Zamon yaqinlashganda (oxir zamonda) moʻminning tushi deyarli yolgʻon chiqmaydi. Ularning eng rostgoʻyi tushi jihatidan ham eng rostidir. Tush uch xil boʻladi: solih tush — Allohdan boʻlgan xushxabardir, (kishini) gʻamga soladigan tush — shaytondan boʻladi, yana bir tush esa kishining oʻz koʻngliga keltirgan narsalaridan boʻladi. Bas, sizlardan biror kishi oʻzi yoqtirmaydigan narsani koʻrsa, turib namoz oʻqisin va uni odamlarga aytmasin», dedilar. Yana: «Men kishanni yaxshi koʻraman va boʻyinga solinadigan kishanni (gʻulni) yoqtirmayman, kishan esa dinda sobitqadamlikdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: «Zamon yaqinlashganda» degani — kecha va kunduz yaqinlashib, baravarlashganda, demakdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Замон яқинлашганда (охир замонда) мўминнинг туши деярли ёлғон чиқмайди. Уларнинг энг ростгўйи туши жиҳатидан ҳам энг ростидир. Туш уч хил бўлади: солиҳ туш — Аллоҳдан бўлган хушхабардир, (кишини) ғамга соладиган туш — шайтондан бўлади, яна бир туш эса кишининг ўз кўнглига келтирган нарсаларидан бўлади. Бас, сизлардан бирор киши ўзи ёқтирмайдиган нарсани кўрса, туриб намоз ўқисин ва уни одамларга айтмасин», дедилар. Яна: «Мен кишанни яхши кўраман ва бўйинга солинадиган кишанни (ғулни) ёқтирмайман, кишан эса динда собитқадамликдир», дедилар. Абу Довуд айтади: «Замон яқинлашганда» дегани — кеча ва кундуз яқинлашиб, бараварлашганда, демакдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَسَيَرَانِي فِي الْيَقَظَةِ " . أَوْ " لَكَأَنَّمَا رَآنِي فِي الْيَقَظَةِ وَلاَ يَتَمَثَّلُ الشَّيْطَانُ بِي " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Kim meni tushida koʻrsa, oʻngida ham koʻradi», yoki «goʻyo meni oʻngida koʻrgandek boʻladi, chunki shayton mening suratimga kira olmaydi», deganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким мени тушида кўрса, ўнгида ҳам кўради», ёки «гўё мени ўнгида кўргандек бўлади, чунки шайтон менинг суратимга кира олмайди», деганларини эшитдим.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْعُطَاسَ وَيَكْرَهُ التَّثَاؤُبَ فَإِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَرُدَّهُ مَا اسْتَطَاعَ وَلاَ يَقُلْ هَاهْ هَاهْ فَإِنَّمَا ذَلِكُمْ مِنَ الشَّيْطَانِ يَضْحَكُ مِنْهُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh aksa urishni yaxshi koʻradi va esnashni yomon koʻradi. Bas, sizlardan biringiz esnasa, imkoni boricha uni qaytarsin (toʻxtatsin) va ‹hah, hah› demasin. Chunki bu shaytondandir, u undan kuladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ акса уришни яхши кўради ва эснашни ёмон кўради. Бас, сизлардан бирингиз эснаса, имкони борича уни қайтарсин (тўхтатсин) ва ‹ҳаҳ, ҳаҳ› демасин. Чунки бу шайтондандир, у ундан кулади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا عَطَسَ وَضَعَ يَدَهُ أَوْ ثَوْبَهُ عَلَى فِيهِ وَخَفَضَ أَوْ غَضَّ بِهَا صَوْتَهُ . شَكَّ يَحْيَى .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ aksa urganlarida, qoʻllarini yoki kiyimlarini ogʻizlariga qoʻyar va u bilan ovozlarini pasaytirar edilar. Roviy Yahyo (xafada yoki gʻadda — ovozini pasaytirdi soʻzida) shubha qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ акса урганларида, қўлларини ёки кийимларини оғизларига қўяр ва у билан овозларини пасайтирар эдилар. Ровий Яҳё (хафада ёки ғадда — овозини пасайтирди сўзида) шубҳа қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ سُفْيَانَ، وَخُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خَمْسٌ تَجِبُ لِلْمُسْلِمِ عَلَى أَخِيهِ رَدُّ السَّلاَمِ وَتَشْمِيتُ الْعَاطِسِ وَإِجَابَةُ الدَّعْوَةِ وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ وَاتِّبَاعُ الْجَنَازَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Musulmonning oʻz birodari ustida besh narsa vojib boʻladi: salomga alik olish, aksa urganga (yarhamukalloh deb) duo qilish, daʼvatni qabul qilish, bemorni yoʻqlash va janozaga ergashish», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг ўз биродари устида беш нарса вожиб бўлади: саломга алик олиш, акса урганга (ярҳамукаллоҳ деб) дуо қилиш, даъватни қабул қилиш, беморни йўқлаш ва жанозага эргашиш», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا عَطَسَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَلْيَقُلْ أَخُوهُ أَوْ صَاحِبُهُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ وَيَقُولُ هُوَ يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Sizlardan biringiz aksa urganida: ‹Alhamdu lillahi ala kulli hol (har holatda Allohga hamd boʻlsin)›, desin. Birodari yoki sherigi esa: ‹Yarhamukalloh (Alloh senga rahm qilsin)›, desin. U esa: ‹Yahdiykumulloh va yuslihu bolakum (Alloh sizlarni hidoyat qilsin va ahvolingizni isloh qilsin)›, desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сизлардан бирингиз акса урганида: ‹Алҳамду лиллаҳи ала кулли ҳол (ҳар ҳолатда Аллоҳга ҳамд бўлсин)›, десин. Биродари ёки шериги эса: ‹Ярҳамукаллоҳ (Аллоҳ сенга раҳм қилсин)›, десин. У эса: ‹Яҳдийкумуллоҳ ва юслиҳу болакум (Аллоҳ сизларни ҳидоят қилсин ва аҳволингизни ислоҳ қилсин)›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ شَمِّتْ أَخَاكَ ثَلاَثًا فَمَا زَادَ فَهُوَ زُكَامٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Birodaring aksa urganida unga uch marta (yarhamukalloh deb) duo qil. Bundan ortgani esa zukomdir (tumovdir)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биродаринг акса урганида унга уч марта (ярҳамукаллоҳ деб) дуо қил. Бундан ортгани эса зукомдир (тумовдир)», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ فَلْيَنْفُضْ فِرَاشَهُ بِدَاخِلَةِ إِزَارِهِ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي مَا خَلَفَهُ عَلَيْهِ ثُمَّ لْيَضْطَجِعْ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ ثُمَّ لْيَقُلْ بِاسْمِكَ رَبِّي وَضَعْتُ جَنْبِي وَبِكَ أَرْفَعُهُ إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَارْحَمْهَا وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz toʻshagiga kelganida, izorining ichki chekkasi bilan toʻshagini qoqib tozalasin, chunki u (toʻshakni) tark etganidan keyin unga nima tushganini bilmaydi. Soʻng oʻng yoni bilan yotsin, keyin: ‹Robbim, isming bilan yonimni (yerga) qoʻydim va Sening (yordaming) bilan uni koʻtaraman. Agar jonimni ushlab qolsang (oʻldirsang), unga rahm qilgil; agar uni qoʻyib yuborsang (yashatsang), uni solih bandalaringni saqlaganing bilan saqlagil›, desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз тўшагига келганида, изорининг ички чеккаси билан тўшагини қоқиб тозаласин, чунки у (тўшакни) тарк этганидан кейин унга нима тушганини билмайди. Сўнг ўнг ёни билан ётсин, кейин: ‹Роббим, исминг билан ёнимни (ерга) қўйдим ва Сенинг (ёрдаминг) билан уни кўтараман. Агар жонимни ушлаб қолсанг (ўлдирсанг), унга раҳм қилгил; агар уни қўйиб юборсанг (яшатсанг), уни солиҳ бандаларингни сақлаганинг билан сақлагил›, десин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، ح وَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، عَنْ خَالِدٍ، نَحْوَهُ عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ " اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَوَاتِ وَرَبَّ الأَرْضِ وَرَبَّ كُلِّ شَىْءٍ فَالِقَ الْحَبِّ وَالنَّوَى مُنَزِّلَ التَّوْرَاةِ وَالإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ كُلِّ ذِي شَرٍّ أَنْتَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهِ أَنْتَ الأَوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَىْءٌ وَأَنْتَ الآخِرُ فَلَيْسَ بَعْدَكَ شَىْءٌ وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَىْءٌ وَأَنْتَ الْبَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَىْءٌ " . زَادَ وَهْبٌ فِي حَدِيثِهِ " اقْضِ عَنِّي الدَّيْنَ وَأَغْنِنِي مِنَ الْفَقْرِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot toʻshaklariga kelganlarida shunday der edilar: «Allohim, osmonlarning Robbi, yerning Robbi va har bir narsaning Robbi, donni va danakni yorib chiqaruvchi, Tavrot, Injil va Qurʼonni nozil qilguvchi! Sen peshonasidan ushlab turadigan har bir yomonlik egasining yomonligidan Senga panoh tilayman. Sen Avvalsan, Sendan oldin hech narsa yoʻq; Sen Oxirsan, Sendan keyin hech narsa yoʻq; Sen Zohirsan, Sendan ustun hech narsa yoʻq; Sen Botinsan, Sendan past (yaqin) hech narsa yoʻq». Vahb oʻz hadisida shuni ziyoda qildi: «Mendan qarzni ado etgil va meni faqirlikdan boy qilgil».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот тўшакларига келганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳим, осмонларнинг Робби, ернинг Робби ва ҳар бир нарсанинг Робби, донни ва данакни ёриб чиқарувчи, Таврот, Инжил ва Қуръонни нозил қилгувчи! Сен пешонасидан ушлаб турадиган ҳар бир ёмонлик эгасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Сен Аввалсан, Сендан олдин ҳеч нарса йўқ; Сен Охирсан, Сендан кейин ҳеч нарса йўқ; Сен Зоҳирсан, Сендан устун ҳеч нарса йўқ; Сен Ботинсан, Сендан паст (яқин) ҳеч нарса йўқ». Ваҳб ўз ҳадисида шуни зиёда қилди: «Мендан қарзни адо этгил ва мени фақирликдан бой қилгил».
حَدَّثَنَا حَامِدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنِ اضْطَجَعَ مَضْجَعًا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ تَعَالَى فِيهِ إِلاَّ كَانَ عَلَيْهِ تِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ قَعَدَ مَقْعَدًا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ إِلاَّ كَانَ عَلَيْهِ تِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir joyga yonboshlab yotsa-yu, unda Alloh taoloni zikr qilmasa, qiyomat kuni bu unga nuqson boʻladi. Va kim bir joyga oʻtirsa-yu, unda Alloh azza va jallani zikr qilmasa, qiyomat kuni bu unga nuqson boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир жойга ёнбошлаб ётса-ю, унда Аллоҳ таолони зикр қилмаса, қиёмат куни бу унга нуқсон бўлади. Ва ким бир жойга ўтирса-ю, унда Аллоҳ азза ва жаллани зикр қилмаса, қиёмат куни бу унга нуқсон бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ، رضى الله عنه قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِكَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ . قَالَ " قُلِ اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ رَبَّ كُلِّ شَىْءٍ وَمَلِيكَهُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي وَشَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ " . قَالَ " قُلْهَا إِذَا أَصْبَحْتَ وَإِذَا أَمْسَيْتَ وَإِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu): «Ey Allohning Rasuli, menga tongda va kechqurun aytadigan kalimalarni buyuring», dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Aytgin: ‹Allohumma, ey osmonlaru yerni yaratguvchi, gʻayb va oshkorni biluvchi, har bir narsaning Robbi va Egasi, Sendan boshqa iloh yoʻq, deb guvohlik beraman; oʻz nafsim yomonligidan, shayton va uning shirkidan Senga panoh tilayman›», dedilar. Soʻngra: «Buni tongda, kechqurun va yotogʻingga yotganingda aytgin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу): «Эй Аллоҳнинг Расули, менга тонгда ва кечқурун айтадиган калималарни буюринг», деди. (Пайғамбар ﷺ): «Айтгин: ‹Аллоҳумма, эй осмонлару ерни яратгувчи, ғайб ва ошкорни билувчи, ҳар бир нарсанинг Робби ва Эгаси, Сендан бошқа илоҳ йўқ, деб гувоҳлик бераман; ўз нафсим ёмонлигидан, шайтон ва унинг ширкидан Сенга паноҳ тилайман›», дедилар. Сўнгра: «Буни тонгда, кечқурун ва ётоғингга ётганингда айтгин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ إِذَا أَصْبَحَ " اللَّهُمَّ بِكَ أَصْبَحْنَا وَبِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ " . وَإِذَا أَمْسَى قَالَ " اللَّهُمَّ بِكَ أَمْسَيْنَا وَبِكَ نَحْيَا وَبِكَ نَمُوتُ وَإِلَيْكَ النُّشُورُ " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ tongga yetganlarida: «Allohumma, Sen bilan tongga yetdik, Sen bilan kechga yetdik, Sen bilan yashaymiz, Sen bilan oʻlamiz va qaytib tirilish Sen tomonadir», deb aytar edilar. Kechga yetganlarida esa: «Allohumma, Sen bilan kechga yetdik, Sen bilan yashaymiz, Sen bilan oʻlamiz va qaytib tirilish Sen tomonadir», deb aytar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ тонгга етганларида: «Аллоҳумма, Сен билан тонгга етдик, Сен билан кечга етдик, Сен билан яшаймиз, Сен билан ўламиз ва қайтиб тирилиш Сен томонадир», деб айтар эдилар. Кечга етганларида эса: «Аллоҳумма, Сен билан кечга етдик, Сен билан яшаймиз, Сен билан ўламиз ва қайтиб тирилиш Сен томонадир», деб айтар эдилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا كَانَ فِي سَفَرٍ فَأَسْحَرَ يَقُولُ " سَمِعَ سَامِعٌ بِحَمْدِ اللَّهِ وَنِعْمَتِهِ وَحُسْنِ بَلاَئِهِ عَلَيْنَا اللَّهُمَّ صَاحِبْنَا فَأَفْضِلْ عَلَيْنَا " . عَائِذًا بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ .
Ahmad ibn Solih bizga aytib berib, bizga Abdulloh ibn Vahb aytib berib, dedi: Menga Sulaymon ibn Bilol xabar berib, u Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ safarda boʻlganlarida, tong saharda shularni aytar edilar: «Samiʼa samiʼun bihamdillahi va niʼmatihi va husni baloihi alayno. Allohumma sohibno fa-afzil alayno (Bir eshituvchi Allohga hamd aytib, Uning bizga boʻlgan neʼmati va goʻzal sinovi bilan birga eshitdi. Ey Alloh! Bizga hamroh boʻl va bizga fazl ato et)». (Ravoiy dedi:) U zot doʻzaxdan Allohga sigʻinib (shularni aytar edilar).Аҳмад ибн Солиҳ бизга айтиб бериб, бизга Абдуллоҳ ибн Ваҳб айтиб бериб, деди: Менга Сулаймон ибн Билол хабар бериб, у Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафарда бўлганларида, тонг саҳарда шуларни айтар эдилар: «Самиъа самиъун биҳамдиллаҳи ва ниъматиҳи ва ҳусни балоиҳи алайно. Аллоҳумма соҳибно фа-афзил алайно (Бир эшитувчи Аллоҳга ҳамд айтиб, Унинг бизга бўлган неъмати ва гўзал синови билан бирга эшитди. Эй Аллоҳ! Бизга ҳамроҳ бўл ва бизга фазл ато эт)». (Равоий деди:) У зот дўзахдан Аллоҳга сиғиниб (шуларни айтар эдилар).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ قَالَ حِينَ يُصْبِحُ سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَإِذَا أَمْسَى كَذَلِكَ لَمْ يُوَافِ أَحَدٌ مِنَ الْخَلاَئِقِ بِمِثْلِ مَا وَافَى " .
Muhammad ibn al-Minhol bizga aytib berib, bizga Yazid — yaʼni Ibn Zurayʼ — aytib berib, bizga Ravh ibn al-Qosim aytib berib, u Suhayldan, u Sumayydan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim tongga yetganda yuz marta: ‹Subhanallohil-aziymi va bihamdihi (Buyuk Allohni Unga hamd aytgan holda poklayman)›, desa va kechqurun ham shunday qilsa, xaloyiqdan hech kim u keltirgan narsadek narsani keltira olmaydi», dedilar.Муҳаммад ибн ал-Минҳол бизга айтиб бериб, бизга Язид — яъни Ибн Зурайъ — айтиб бериб, бизга Равҳ ибн ал-Қосим айтиб бериб, у Суҳайлдан, у Сумаййдан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким тонгга етганда юз марта: ‹Субҳаналлоҳил-азийми ва биҳамдиҳи (Буюк Аллоҳни Унга ҳамд айтган ҳолда поклайман)›, деса ва кечқурун ҳам шундай қилса, халойиқдан ҳеч ким у келтирган нарсадек нарсани келтира олмайди», дедилар.