Abu Molik

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي يَا أَبَةِ إِنَّكَ قَدْ صَلَّيْتَ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَا هُنَا بِالْكُوفَةِ نَحْوًا مِنْ خَمْسِ سِنِينَ أَكَانُوا يَقْنُتُونَ قَالَ أَىْ بُنَىَّ مُحْدَثٌ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ ‏.‏ وَقَالَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ إِنْ قَنَتَ فِي الْفَجْرِ فَحَسَنٌ وَإِنْ لَمْ يَقْنُتْ فَحَسَنٌ ‏.‏ وَاخْتَارَ أَنْ لاَ يَقْنُتَ ‏.‏ وَلَمْ يَرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ الْقُنُوتَ فِي الْفَجْرِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو مَالِكٍ الأَشْجَعِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ طَارِقِ بْنِ أَشْيَمَ ‏.‏

Toriq ibn Ashyam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oʻgʻli Abu Molik al-Ashjaʼiy unga: «Ey otajon, sen Rasululloh ﷺ, Abu Bakr, Umar, Usmon va Ali ibn Abu Tolibning orqalarida shu yerda — Kufada taxminan besh yil namoz oʻqigansan; ular qunut oʻqir edilarmi?» dedi. U: «Ey oʻgʻilcham, bu (qunut) yangidan paydo boʻlgan ishdir», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hasan sahih hadisdir. Koʻpchilik ilm ahli nazdida amal shunga koʻradir. Sufyon as-Savriy: Agar bomdodda qunut oʻqisa — yaxshi, oʻqimasa ham — yaxshi, dedi. Va u oʻqimaslikni ixtiyor qildi. Ibn al-Muborak bomdodda qunut oʻqishni (joiz) deb bilmadi. Abu Iso aytdi: Abu Molik al-Ashjaʼiyning ismi Saʼd ibn Toriq ibn Ashyamdir.Ториқ ибн Ашям (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ўғли Абу Молик ал-Ашжаъий унга: «Эй отажон, сен Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Умар, Усмон ва Али ибн Абу Толибнинг орқаларида шу ерда — Куфада тахминан беш йил намоз ўқигансан; улар қунут ўқир эдиларми?» деди. У: «Эй ўғилчам, бу (қунут) янгидан пайдо бўлган ишдир», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Кўпчилик илм аҳли наздида амал шунга кўрадир. Суфён ас-Саврий: Агар бомдодда қунут ўқиса — яхши, ўқимаса ҳам — яхши, деди. Ва у ўқимасликни ихтиёр қилди. Ибн ал-Муборак бомдодда қунут ўқишни (жоиз) деб билмади. Абу Исо айтди: Абу Молик ал-Ашжаъийнинг исми Саъд ибн Ториқ ибн Ашямдир.

حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ، بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ ‏.‏

Toriq ibn Ashyam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: (Abu Molik al-Ashjaʼiydan) shu isnod bilan shunga oʻxshashini, shu maʼnoda rivoyat qildi.Ториқ ибн Ашям (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: (Абу Молик ал-Ашжаъийдан) шу иснод билан шунга ўхшашини, шу маънода ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَتَمَثَّلُ بِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي قَتَادَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي مَالِكٍ الأَشْجَعِيِّ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي جُحَيْفَةَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim meni tushida koʻrsa, demak chindan ham meni koʻribdi. Chunki shayton mening qiyofamga kira olmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Hurayra, Abu Qatoda, Ibn Abbos, Abu Said, Jobir, Anas, Abu Molik al-Ashjaiy otasidan, Abu Bakra va Abu Juhayfadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким мени тушида кўрса, демак чиндан ҳам мени кўрибди. Чунки шайтон менинг қиёфамга кира олмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Ҳурайра, Абу Қатода, Ибн Аббос, Абу Саид, Жобир, Анас, Абу Молик ал-Ашжаий отасидан, Абу Бакра ва Абу Жуҳайфадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ الْعَمِّيُّ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ جَنَّتَيْنِ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا مِنْ فِضَّةٍ وَجَنَّتَيْنِ آنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا مِنْ ذَهَبٍ وَمَا بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلاَّ رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّةِ عَدْنٍ ‏"‏ ‏.‏ وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَخَيْمَةً مِنْ دُرَّةٍ مُجَوَّفَةٍ عَرْضُهَا سِتُّونَ مِيلاً فِي كُلِّ زَاوِيَةٍ مِنْهَا أَهْلٌ مَا يَرَوْنَ الآخَرِينَ يَطُوفُ عَلَيْهِمُ الْمُؤْمِنُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَأَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لاَ يُعْرَفُ اسْمُهُ ‏.‏ وَأَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ قَيْسٍ وَأَبُو مَالِكٍ الأَشْعَرِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ طَارِقِ بْنِ أَشْيَمَ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot: «Jannatda ikkita bogʻ bor, ularning idishlari va ichidagi narsalari kumushdandir; yana ikkita bogʻ bor, ularning idishlari va ichidagi narsalari oltindandir. Adn jannatida qavm bilan ularning Robbiga nazar solishlari orasida Uning Yuzidagi kibriyo (ulugʻvorlik) ridosidan boshqa hech narsa yoʻqdir», dedilar. Yana shu isnod bilan Nabiy ﷺdan: «Jannatda ichi boʻsh yagona marvariddan boʻlgan shunday chodir borki, uning eni oltmish mildir; uning har bir burchagida (moʻminning) ahli boʻlib, ular bir-birlarini koʻrmaydilar. Moʻmin ularni aylanib (navbat bilan ziyorat qilib) yuradi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Abu Imron al-Javniyning ismi Abdulmalik ibn Habibdir. Abu Bakr ibn Abu Muso haqida esa Ahmad ibn Hanbal: «Uning ismi maʼlum emas», degan. Abu Muso al-Ashʼariyning ismi Abdulloh ibn Qaysdir, Abu Molik al-Ashʼariyning ismi esa Saʼd ibn Toriq ibn Ashyamdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот: «Жаннатда иккита боғ бор, уларнинг идишлари ва ичидаги нарсалари кумушдандир; яна иккита боғ бор, уларнинг идишлари ва ичидаги нарсалари олтиндандир. Адн жаннатида қавм билан уларнинг Роббига назар солишлари орасида Унинг Юзидаги кибриё (улуғворлик) ридосидан бошқа ҳеч нарса йўқдир», дедилар. Яна шу иснод билан Набий ﷺдан: «Жаннатда ичи бўш ягона марвариддан бўлган шундай чодир борки, унинг эни олтмиш милдир; унинг ҳар бир бурчагида (мўминнинг) аҳли бўлиб, улар бир-бирларини кўрмайдилар. Мўмин уларни айланиб (навбат билан зиёрат қилиб) юради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Абу Имрон ал-Жавнийнинг исми Абдулмалик ибн Ҳабибдир. Абу Бакр ибн Абу Мусо ҳақида эса Аҳмад ибн Ҳанбал: «Унинг исми маълум эмас», деган. Абу Мусо ал-Ашъарийнинг исми Абдуллоҳ ибн Қайсдир, Абу Молик ал-Ашъарийнинг исми эса Саъд ибн Ториқ ибн Ашямдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنِ الْبَرَاءِ‏:‏ ‏(‏وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ ‏)‏ قَالَ نَزَلَتْ فِينَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ كُنَّا أَصْحَابَ نَخْلٍ فَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي مِنْ نَخْلِهِ عَلَى قَدْرِ كَثْرَتِهِ وَقِلَّتِهِ وَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي بِالْقِنْوِ وَالْقِنْوَيْنِ فَيُعَلِّقُهُ فِي الْمَسْجِدِ وَكَانَ أَهْلُ الصُّفَّةِ لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ فَكَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا جَاعَ أَتَى الْقِنْوَ فَضَرَبَهُ بِعَصَاهُ فَيَسْقُطُ مِنَ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ فَيَأْكُلُ وَكَانَ نَاسٌ مِمَّنْ لاَ يَرْغَبُ فِي الْخَيْرِ يَأْتِي الرَّجُلُ بِالْقِنْوِ فِيهِ الشِّيصُ وَالْحَشَفُ وَبِالْقِنْوِ قَدِ انْكَسَرَ فَيُعَلِّقُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏:‏ ‏(‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ وَلاَ تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلاَّ أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ ‏)‏ قَالُوا لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أُهْدِيَ إِلَيْهِ مِثْلُ مَا أَعْطَى لَمْ يَأْخُذْهُ إِلاَّ عَلَى إِغْمَاضٍ وَحَيَاءٍ قَالَ فَكُنَّا بَعْدَ ذَلِكَ يَأْتِي أَحَدُنَا بِصَالِحِ مَا عِنْدَهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَالِكٍ هُوَ الْغِفَارِيُّ وَيُقَالُ اسْمُهُ غَزْوَانُ وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ عَنِ السُّدِّيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا ‏.‏

Baro (roziyallohu anhu) {Undan yomonini infoq qilishga qasd qilmanglar} (Baqara 267) oyati haqida aytadi: U biz ansoriylar haqida nozil boʻldi. Biz xurmozor egalari edik. Kishi xurmozoridan oz-koʻpligiga qarab (xurmo) keltirar edi. Birovi bir-ikki shingil (xurmo) keltirib, uni masjidga osib qoʻyar edi. Ahli Suffa esa taomsiz edi, ulardan biri ochiqqanda shingil oldiga kelib, uni hassasi bilan urar, undan xom va yetilgan xurmo toʻkilar, u esa yeb olar edi. Yaxshilikka ragʻbati boʻlmagan baʼzi kishilar esa shingilda yomon, qotib qolgan xurmo boʻlganini, yoki singan shingilni keltirib osib qoʻyar edi. Shunda Alloh taolo: {Ey iymon keltirganlar, kasb qilgan halol-pok narsalaringizdan va Biz sizlar uchun yerdan chiqargan narsalardan infoq qilinglar. Undan yomonini infoq qilishga qasd qilmanglar; holbuki, oʻzingiz ham koʻz yummasdan uni olmas edingiz} (Baqara 267) oyatini nozil qildi. Ular: «Sizdan biringizga oʻzi bergani kabi narsa hadya qilinsa, uni faqat koʻz yumib va uyalibgina olardi», deyishdi. (Baro) aytdi: Shundan keyin har birimiz oʻzida bor narsaning yaxshisini keltiradigan boʻldik. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir. Abu Molik — gʻiforiydir, ismi Gʻazvon deyiladi. Sufyon as-Suddiydan bundan bir qismini rivoyat qilgan.Баро (розияллоҳу анҳу) {Ундан ёмонини инфоқ қилишга қасд қилманглар} (Бақара 267) ояти ҳақида айтади: У биз ансорийлар ҳақида нозил бўлди. Биз хурмозор эгалари эдик. Киши хурмозоридан оз-кўплигига қараб (хурмо) келтирар эди. Бирови бир-икки шингил (хурмо) келтириб, уни масжидга осиб қўяр эди. Аҳли Суффа эса таомсиз эди, улардан бири очиққанда шингил олдига келиб, уни ҳассаси билан урар, ундан хом ва етилган хурмо тўкилар, у эса еб олар эди. Яхшиликка рағбати бўлмаган баъзи кишилар эса шингилда ёмон, қотиб қолган хурмо бўлганини, ёки синган шингилни келтириб осиб қўяр эди. Шунда Аллоҳ таоло: {Эй иймон келтирганлар, касб қилган ҳалол-пок нарсаларингиздан ва Биз сизлар учун ердан чиқарган нарсалардан инфоқ қилинглар. Ундан ёмонини инфоқ қилишга қасд қилманглар; ҳолбуки, ўзингиз ҳам кўз юммасдан уни олмас эдингиз} (Бақара 267) оятини нозил қилди. Улар: «Сиздан бирингизга ўзи бергани каби нарса ҳадя қилинса, уни фақат кўз юмиб ва уялибгина оларди», дейишди. (Баро) айтди: Шундан кейин ҳар биримиз ўзида бор нарсанинг яхшисини келтирадиган бўлдик. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир. Абу Молик — ғифорийдир, исми Ғазвон дейилади. Суфён ас-Суддийдан бундан бир қисмини ривоят қилган.