حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ لَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ دَعَا بِثِيَابٍ جُدُدٍ فَلَبِسَهَا ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْمَيِّتَ يُبْعَثُ فِي ثِيَابِهِ الَّتِي يَمُوتُ فِيهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, unga oʻlim yaqinlashganda, yangi kiyimlar soʻrab oldirib, ularni kiydi. Soʻngra: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim, dedi: «Albatta, mayyit qaysi kiyimida vafot etgan boʻlsa, oʻsha kiyimida tiriltiriladi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, унга ўлим яқинлашганда, янги кийимлар сўраб олдириб, уларни кийди. Сўнгра: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим, деди: «Албатта, маййит қайси кийимида вафот этган бўлса, ўша кийимида тирилтирилади».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عُمَارَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ قَوْلَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlim toʻshagidagilaringizga ‹Lo ilaha illalloh› soʻzini talqin qilinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлим тўшагидагиларингизга ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› сўзини талқин қилинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّائِحَةَ وَالْمُسْتَمِعَةَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ marsiya aytib yigʻlovchi ayolni va uni (yigʻisini) tinglovchi ayolni laʼnatladilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ марсия айтиб йиғловчи аёлни ва уни (йиғисини) тингловчи аёлни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْمُسْتَمِرُّ بْنُ الرَّيَّانِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَطْيَبُ طِيبِكُمُ الْمِسْكُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) shunday dedilar: Rasululloh ﷺ: «Atirlaringizning eng yaxshisi mushkdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) шундай дедилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Атирларингизнинг энг яхшиси мушкдир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَبِعْتُمُ الْجَنَازَةَ فَلاَ تَجْلِسُوا حَتَّى تُوضَعَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الثَّوْرِيُّ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ فِيهِ حَتَّى تُوضَعَ بِالأَرْضِ وَرَوَاهُ أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ سُهَيْلٍ قَالَ حَتَّى تُوضَعَ فِي اللَّحْدِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَسُفْيَانُ أَحْفَظُ مِنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Janozaga ergashsangiz, u (mayit) qoʻyilmaguncha oʻtirmanglar», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu hadisni Savriy (yaʼni Sufyon) Suhayldan, u otasidan, u Abu Hurayradan rivoyat qilib, unda «yerga qoʻyilmaguncha» degan. Uni Abu Muoviya ham Suhayldan rivoyat qilib, «lahadga qoʻyilmaguncha» degan. Abu Dovud aytdi: Sufyon Abu Muoviyaga qaraganda yaxshiroq eslab qoluvchidir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жанозага эргашсангиз, у (майит) қўйилмагунча ўтирманглар», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу ҳадисни Саврий (яъни Суфён) Суҳайлдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан ривоят қилиб, унда «ерга қўйилмагунча» деган. Уни Абу Муовия ҳам Суҳайлдан ривоят қилиб, «лаҳадга қўйилмагунча» деган. Абу Довуд айтди: Суфён Абу Муовияга қараганда яхшироқ эслаб қолувчидир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ شُمَيْخٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اجْتَهَدَ فِي الْيَمِينِ قَالَ : " وَالَّذِي نَفْسُ أَبِي الْقَاسِمِ بِيَدِهِ " .
Ahmad ibn Hanbal bizga aytdiki, Vakiʼ bizga aytdiki, Ikrima ibn Ammor bizga aytdiki, u Osim ibn Shumayxdan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U aytdi: «Rasululloh ﷺ qasamni qattiq ichmoqchi boʻlganlarida: ‹Abulqosimning joni Qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasam›, der edilar».Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтдики, Вакиъ бизга айтдики, Икрима ибн Аммор бизга айтдики, у Осим ибн Шумайхдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ қасамни қаттиқ ичмоқчи бўлганларида: ‹Абулқосимнинг жони Қўлида бўлган Зот билан қасам›, дер эдилар».
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، - وَهَذَا لَفْظُهُ - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ بَيْعَتَيْنِ وَعَنْ لِبْسَتَيْنِ أَمَّا الْبَيْعَتَانِ فَالْمُلاَمَسَةُ وَالْمُنَابَذَةُ وَأَمَّا اللِّبْسَتَانِ فَاشْتِمَالُ الصَّمَّاءِ وَأَنْ يَحْتَبِيَ الرَّجُلُ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ كَاشِفًا عَنْ فَرْجِهِ أَوْ لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَىْءٌ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ikki xil savdodan va ikki xil kiyinishdan qaytardilar. Ikki savdo — mulomasa va munobaza. Ikki kiyinish esa — ishtimol as-sammoʼ (kishining tanasini bir kiyim bilan toʻliq oʻrab, qoʻllarini chiqaradigan joy qoldirmasligi) va kishining bir kiyim ichida, avratini ochib yoki avrati ustida (kiyimdan) hech narsa boʻlmagan holda chordana qurib oʻtirishidir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ икки хил савдодан ва икки хил кийинишдан қайтардилар. Икки савдо — муломаса ва мунобаза. Икки кийиниш эса — иштимол ас-саммў (кишининг танасини бир кийим билан тўлиқ ўраб, қўлларини чиқарадиган жой қолдирмаслиги) ва кишининг бир кийим ичида, авратини очиб ёки аврати устида (кийимдан) ҳеч нарса бўлмаган ҳолда чордана қуриб ўтиришидир.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَهْطًا، مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم انْطَلَقُوا فِي سَفْرَةٍ سَافَرُوهَا فَنَزَلُوا بِحَىٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ - قَالَ - فَلُدِغَ سَيِّدُ ذَلِكَ الْحَىِّ فَشَفَوْا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ لاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ . فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ أَتَيْتُمْ هَؤُلاَءِ الرَّهْطَ الَّذِينَ نَزَلُوا بِكُمْ لَعَلَّ أَنْ يَكُونَ عِنْدَ بَعْضِهِمْ شَىْءٌ يَنْفَعُ صَاحِبَكُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ سَيِّدَنَا لُدِغَ فَشَفَيْنَا لَهُ بِكُلِّ شَىْءٍ فَلاَ يَنْفَعُهُ شَىْءٌ فَهَلْ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ شَىْءٌ يَشْفِي صَاحِبَنَا يَعْنِي رُقْيَةً . فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ إِنِّي لأَرْقِي وَلَكِنِ اسْتَضَفْنَاكُمْ فَأَبَيْتُمْ أَنْ تُضَيِّفُونَا مَا أَنَا بِرَاقٍ حَتَّى تَجْعَلُوا لِي جُعْلاً . فَجَعَلُوا لَهُ قَطِيعًا مِنَ الشَّاءِ فَأَتَاهُ فَقَرَأَ عَلَيْهِ بِأُمِّ الْكِتَابِ وَيَتْفُلُ حَتَّى بَرِئَ كَأَنَّمَا أُنْشِطَ مِنْ عِقَالٍ فَأَوْفَاهُمْ جُعْلَهُمُ الَّذِي صَالَحُوهُ عَلَيْهِ . فَقَالُوا اقْتَسِمُوا فَقَالَ الَّذِي رَقَى لاَ تَفْعَلُوا حَتَّى نَأْتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَسْتَأْمِرَهُ . فَغَدَوْا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مِنْ أَيْنَ عَلِمْتُمْ أَنَّهَا رُقْيَةٌ أَحْسَنْتُمْ وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ashoblaridan bir guruhi safar qilib ketayotib, arab qabilalaridan bir qabilaga toʻxtadilar va ulardan mehmondoʻstlik soʻradilar, ammo ular ularni mehmon qilishdan bosh tortdilar. Shu payt oʻsha qabilaning boshligʻini (ilon yoki chayon) chaqib oldi. Ular uni har xil narsa bilan davoladilar, biroq hech narsa unga foyda bermadi. Ulardan baʼzilari: «Agar oldingizga kelib toʻxtagan anavi guruh huzuriga borsangiz, balki ulardan birortasida sherigingizga foyda beradigan biror narsa bordir», dedi. Soʻng ulardan baʼzilari (kelib): «Bizning boshligʻimizni (biror narsa) chaqib oldi, biz uni har xil narsa bilan davoladik, ammo hech narsa unga foyda bermayapti. Sizlardan birortangizda sherigimizni shifolaydigan biror narsa — yaʼni duo-afsun (ruqya) — bormi?», dedi. Shunda guruhdan bir kishi: «Albatta, men ruqya qilaman, lekin biz sizlardan mehmondoʻstlik soʻragan edik, sizlar bizni mehmon qilishdan bosh tortdingiz. Menga biror haq (mukofot) belgilamaguningizcha men ruqya qilmayman», dedi. Shunda ular unga bir suruv qoʻyni (haq qilib) belgilab berishdi. U (boshliq) oldiga kelib, unga Ummul-Kitobni (Fotihani) oʻqidi va tupurib turdi, nihoyat u xuddi tushovdan boʻshatilgandek sogʻayib ketdi. Ular oʻzlari kelishgan haqni unga toʻla berishdi. (Hamrohlar:) «Bʼlib oling», deyishdi. Ruqya qilgan kishi: «Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, u zotdan ruxsat soʻramagunimizcha bunday qilmanglar», dedi. Soʻng ular ertalab Rasululloh ﷺ huzurlariga borib, u zotga buni aytib berishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uning ruqya ekanini qayerdan bildingizlar? Toʻgʻri qilibsizlar. Men uchun ham oʻzlaringiz bilan birga bir ulush ajratinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ашобларидан бир гуруҳи сафар қилиб кетаётиб, араб қабилаларидан бир қабилага тўхтадилар ва улардан меҳмондўстлик сўрадилар, аммо улар уларни меҳмон қилишдан бош тортдилар. Шу пайт ўша қабиланинг бошлиғини (илон ёки чаён) чақиб олди. Улар уни ҳар хил нарса билан даволадилар, бироқ ҳеч нарса унга фойда бермади. Улардан баъзилари: «Агар олдингизга келиб тўхтаган анави гуруҳ ҳузурига борсангиз, балки улардан бирортасида шеригингизга фойда берадиган бирор нарса бордир», деди. Сўнг улардан баъзилари (келиб): «Бизнинг бошлиғимизни (бирор нарса) чақиб олди, биз уни ҳар хил нарса билан даволадик, аммо ҳеч нарса унга фойда бермаяпти. Сизлардан бирортангизда шеригимизни шифолайдиган бирор нарса — яъни дуо-афсун (руқя) — борми?», деди. Шунда гуруҳдан бир киши: «Албатта, мен руқя қиламан, лекин биз сизлардан меҳмондўстлик сўраган эдик, сизлар бизни меҳмон қилишдан бош тортдингиз. Менга бирор ҳақ (мукофот) белгиламагунингизча мен руқя қилмайман», деди. Шунда улар унга бир сурув қўйни (ҳақ қилиб) белгилаб беришди. У (бошлиқ) олдига келиб, унга Уммул-Китобни (Фотиҳани) ўқиди ва тупуриб турди, ниҳоят у худди тушовдан бўшатилгандек соғайиб кетди. Улар ўзлари келишган ҳақни унга тўла беришди. (Ҳамроҳлар:) «Бълиб олинг», дейишди. Руқя қилган киши: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, у зотдан рухсат сўрамагунимизча бундай қилманглар», деди. Сўнг улар эрталаб Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бориб, у зотга буни айтиб беришди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг руқя эканини қаердан билдингизлар? Тўғри қилибсизлар. Мен учун ҳам ўзларингиз билан бирга бир улуш ажратинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ خَيْثَمَةَ، عَنْ سَعْدٍ، - يَعْنِي الطَّائِيَّ - عَنْ عَطِيَّةَ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَسْلَفَ فِي شَىْءٍ فَلاَ يَصْرِفْهُ إِلَى غَيْرِهِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim biror narsaga oldindan (haq toʻlab) salaf qilsa, uni (qabul qilib olishidan oldin) boshqasiga oʻtkazmasin.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бирор нарсага олдиндан (ҳақ тўлаб) салаф қилса, уни (қабул қилиб олишидан олдин) бошқасига ўтказмасин.»
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ أُصِيبَ رَجُلٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ثِمَارٍ ابْتَاعَهَا فَكَثُرَ دَيْنُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَصَدَّقُوا عَلَيْهِ " . فَتَصَدَّقَ النَّاسُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَبْلُغْ ذَلِكَ وَفَاءَ دَيْنِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " خُذُوا مَا وَجَدْتُمْ وَلَيْسَ لَكُمْ إِلاَّ ذَلِكَ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning zamonlarida bir kishi oʻzi sotib olgan mevalarda zarar koʻrdi va uning qarzi koʻpayib ketdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unga sadaqa qilinglar», dedilar. Odamlar unga sadaqa qildilar, biroq bu uning qarzini toʻlashga yetmadi. Shunda Rasululloh ﷺ (uning haqdorlariga): «Topgan narsangizni olinglar, sizlar uchun shundan boshqasi yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг замонларида бир киши ўзи сотиб олган меваларда зарар кўрди ва унинг қарзи кўпайиб кетди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Унга садақа қилинглар», дедилар. Одамлар унга садақа қилдилар, бироқ бу унинг қарзини тўлашга етмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (унинг ҳақдорларига): «Топган нарсангизни олинглар, сизлар учун шундан бошқаси йўқ», дедилар.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عُثْمَانَ، حَدَّثَهُمْ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي طُوَالَةَ، وَعَمْرِو بْنِ يَحْيَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ اخْتَصَمَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاَنِ فِي حَرِيمِ نَخْلَةٍ - فِي حَدِيثِ أَحَدِهِمَا فَأَمَرَ بِهَا فَذُرِعَتْ فَوُجِدَتْ سَبْعَةَ أَذْرُعٍ وَفِي حَدِيثِ الآخَرِ - فَوُجِدَتْ خَمْسَةَ أَذْرُعٍ فَقَضَى بِذَاكَ . قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ فَأَمَرَ بِجَرِيدَةٍ مِنْ جَرِيدِهَا فَذُرِعَتْ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Ikki kishi xurmo daraxtining hariymi (atrofidagi yeri) xususida nizolashib, Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi. Ulardan birining hadisida: «U zot ﷺ buni oʻlchashni buyurdilar, bas u oʻlchanib, yetti gaz topildi» (deyilgan), boshqasining hadisida esa: «besh gaz topildi» (deyilgan). Bas, u zot shunga (oʻsha oʻlchovga) binoan hukm chiqardilar. Abdulaziz aytdi: U zot uning shoxlaridan bir shox bilan (oʻlchashni) buyurdilar, bas u (shu bilan) oʻlchandi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Икки киши хурмо дарахтининг ҳарийми (атрофидаги ери) хусусида низолашиб, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди. Улардан бирининг ҳадисида: «У зот ﷺ буни ўлчашни буюрдилар, бас у ўлчаниб, етти газ топилди» (дейилган), бошқасининг ҳадисида эса: «беш газ топилди» (дейилган). Бас, у зот шунга (ўша ўлчовга) биноан ҳукм чиқардилар. Абдулазиз айтди: У зот унинг шохларидан бир шох билан (ўлчашни) буюрдилар, бас у (шу билан) ўлчанди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنِ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ مَا كُنَّا نَكْتُبُ غَيْرَ التَّشَهُّدِ وَالْقُرْآنِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytadi: Biz tashahhud va Qurʼondan boshqasini yozmas edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз ташаҳҳуд ва Қуръондан бошқасини ёзмас эдик.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنِ الْمُعَلَّى بْنِ زِيَادٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ بَشِيرٍ الْمُزَنِيِّ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ جَلَسْتُ فِي عِصَابَةٍ مِنْ ضُعَفَاءِ الْمُهَاجِرِينَ وَإِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَسْتَتِرُ بِبَعْضٍ مِنَ الْعُرْىِ وَقَارِئٌ يَقْرَأُ عَلَيْنَا إِذْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ عَلَيْنَا فَلَمَّا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَكَتَ الْقَارِئُ فَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " مَا كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ " . قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَ قَارِئٌ لَنَا يَقْرَأُ عَلَيْنَا فَكُنَّا نَسْتَمِعُ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ أُمَّتِي مَنْ أُمِرْتُ أَنْ أَصْبِرَ نَفْسِي مَعَهُمْ " . قَالَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَطَنَا لِيَعْدِلَ بِنَفْسِهِ فِينَا ثُمَّ قَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَتَحَلَّقُوا وَبَرَزَتْ وُجُوهُهُمْ لَهُ - قَالَ - فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَرَفَ مِنْهُمْ أَحَدًا غَيْرِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرُوا يَا مَعْشَرَ صَعَالِيكِ الْمُهَاجِرِينَ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَبْلَ أَغْنِيَاءِ النَّاسِ بِنِصْفِ يَوْمٍ وَذَاكَ خَمْسُمِائَةِ سَنَةٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men muhojirlarning kambagʻallaridan boʻlgan bir jamoa ichida oʻtirgan edim. Yalangʻochliklari (yopinchiqlari yoʻqligi) sababli baʼzilari baʼzilari bilan toʻsinib oʻtirar edi, bir qori esa bizga (Qurʼon) oʻqib berardi. Shu payt Rasululloh ﷺ kelib, oldimizda toʻxtadilar. Rasululloh ﷺ toʻxtaganlarida, qori (oʻqishdan) toʻxtadi. Soʻng (u zot) salom berdilar-da, dedilar: «Nima qilayotgan edingiz?» Biz: «Ey Allohning Rasuli, bizga bir qori bor edi, u bizga oʻqib berar, biz esa Allohning Kitobini eshitib oʻtirgan edik», dedik. (Abu Said) dedi: Shunda Rasululloh ﷺ: «Ummatim ichidan, oʻzimni ular bilan birga sabr qilishga buyurilgan kishilarni paydo qilgan Allohga hamd boʻlsin», dedilar. (Abu Said) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ oʻzlarini biz bilan barobar tutish (teng koʻrish) uchun bizning oʻrtamizda oʻtirdilar. Soʻng qoʻllari bilan: «Mana shunday (qilinglar)», deb (ishora qildilar), shunda ular halqa boʻlib oʻtirishdi va yuzlari u zotga qaragan holda oʻrnashishdi. (Abu Said) dedi: Men Rasululloh ﷺ ulardan mendan boshqa birortasini tanigan koʻrmadim. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Suyuning, ey muhojirlarning kambagʻallari jamoasi! Qiyomat kunida toʻkis nur bilan (suyuning); sizlar jannatga odamlarning boylaridan yarim kun avval kirasizlar, bu esa besh yuz yildir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен муҳожирларнинг камбағалларидан бўлган бир жамоа ичида ўтирган эдим. Яланғочликлари (ёпинчиқлари йўқлиги) сабабли баъзилари баъзилари билан тўсиниб ўтирар эди, бир қори эса бизга (Қуръон) ўқиб берарди. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ келиб, олдимизда тўхтадилар. Расулуллоҳ ﷺ тўхтаганларида, қори (ўқишдан) тўхтади. Сўнг (у зот) салом бердилар-да, дедилар: «Нима қилаётган эдингиз?» Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга бир қори бор эди, у бизга ўқиб берар, биз эса Аллоҳнинг Китобини эшитиб ўтирган эдик», дедик. (Абу Саид) деди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим ичидан, ўзимни улар билан бирга сабр қилишга буюрилган кишиларни пайдо қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин», дедилар. (Абу Саид) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ўзларини биз билан баробар тутиш (тенг кўриш) учун бизнинг ўртамизда ўтирдилар. Сўнг қўллари билан: «Мана шундай (қилинглар)», деб (ишора қилдилар), шунда улар ҳалқа бўлиб ўтиришди ва юзлари у зотга қараган ҳолда ўрнашишди. (Абу Саид) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ улардан мендан бошқа бирортасини таниган кўрмадим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Суюнинг, эй муҳожирларнинг камбағаллари жамоаси! Қиёмат кунида тўкис нур билан (суюнинг); сизлар жаннатга одамларнинг бойларидан ярим кун аввал кирасизлар, бу эса беш юз йилдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ اخْتِنَاثِ الأَسْقِيَةِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ meshlarning ogʻzini (tashqariga) qaytarib (ichish)dan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ мешларнинг оғзини (ташқарига) қайтариб (ичиш)дан қайтардилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي قُرَّةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ مِنْ ثُلْمَةِ الْقَدَحِ وَأَنْ يُنْفَخَ فِي الشَّرَابِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ idishning singan (chetlangan) joyidan ichishdan va ichimlikka puflashdan qaytardilar.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ идишнинг синган (четланган) жойидан ичишдан ва ичимликка пуфлашдан қайтардилар.»
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ بَكْرَ بْنَ سَوَادَةَ، حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا النَّجِيبِ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ، ذُكِرَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الثُّومُ وَالْبَصَلُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَشَدُّ ذَلِكَ كُلِّهِ الثُّومُ أَفَتُحَرِّمُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " كُلُوهُ وَمَنْ أَكَلَهُ مِنْكُمْ فَلاَ يَقْرَبْ هَذَا الْمَسْجِدَ حَتَّى يَذْهَبَ رِيحُهُ مِنْهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Rasululloh ﷺ huzurlarida sarimsoq va piyoz zikr qilindi. «Yo Rasululloh, ularning eng qattiq (hidlisi) sarimsoqdir. Uni harom qilasizmi?» deyildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni yenglar, ammo sizlardan kim uni yesa, hidi ketgunicha bu masjidga yaqinlashmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида саримсоқ ва пиёз зикр қилинди. «Ё Расулуллоҳ, уларнинг энг қаттиқ (ҳидлиси) саримсоқдир. Уни ҳаром қиласизми?» дейилди. Шунда Набий ﷺ: «Уни енглар, аммо сизлардан ким уни еса, ҳиди кетгунича бу масжидга яқинлашмасин», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ الْوَاسِطِيِّ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَوْ غَيْرِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا فَرَغَ مِنْ طَعَامِهِ قَالَ " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ " .
Muhammad ibn al-Alo bizga Vakiʼdan, u Sufyondan, u Abu Hoshim al-Vositiydan, u Ismoil ibn Robohdan, u otasidan yoki boshqasidan, u Abu Said al-Xudriydan hadis aytib berdi: Nabiy ﷺ taomlaridan farigʻ boʻlganlarida: «Alhamdu lillahillaziy atʼamano va saqono va jaʼalano muslimiyn», deb aytar edilar (yaʼni: Bizni taomlantirgan, sugʻorgan va musulmonlardan qilgan Allohga hamd boʻlsin).Муҳаммад ибн ал-Ало бизга Вакиъдан, у Суфёндан, у Абу Ҳошим ал-Воситийдан, у Исмоил ибн Робоҳдан, у отасидан ёки бошқасидан, у Абу Саид ал-Худрийдан ҳадис айтиб берди: Набий ﷺ таомларидан фариғ бўлганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий атъамано ва сақоно ва жаъалано муслимийн», деб айтар эдилар (яъни: Бизни таомлантирган, суғорган ва мусулмонлардан қилган Аллоҳга ҳамд бўлсин).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْقُطَعِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَقِيلٍ - عَنْ هَارُونَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَابِرٍ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم { مِنْ ضُعْفٍ } .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladiki, (u zot oʻsha oyatni) {min duʼfin} deb oʻqidilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қиладики, (у зот ўша оятни) {мин дуъфин} деб ўқидилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْفَضْلِ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، - يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو النَّمَرِيَّ - أَخْبَرَنَا هَارُونُ، أَخْبَرَنِي أَبَانُ بْنُ تَغْلِبَ، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الرَّجُلَ مِنْ أَهْلِ عِلِّيِّينَ لَيُشْرِفُ عَلَى أَهْلِ الْجَنَّةِ فَتُضِيءُ الْجَنَّةُ لِوَجْهِهِ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ " . قَالَ وَهَكَذَا جَاءَ الْحَدِيثُ " دُرِّيٌّ " . مَرْفُوعَةُ الدَّالِ لاَ تُهْمَزُ " وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ لَمِنْهُمْ وَأَنْعَمَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Illiyyun ahlidan boʻlgan bir kishi jannat ahliga (yuqoridan) qarab turadi va uning yuzidan jannat xuddi yarqiroq yulduzdek nurlanadi». (Roviy) aytdi: Hadis xuddi shunday — yarqiroq maʼnosidagi ‹durriy› soʻzi (dol harfi) zammali, hamzasiz holda kelgan. «Albatta, Abu Bakr va Umar ham ulardandir va ular (alohida) neʼmatga sazovor boʻlganlar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Иллийюн аҳлидан бўлган бир киши жаннат аҳлига (юқоридан) қараб туради ва унинг юзидан жаннат худди ярқироқ юлдуздек нурланади». (Ровий) айтди: Ҳадис худди шундай — ярқироқ маъносидаги ‹дуррий› сўзи (дол ҳарфи) заммали, ҳамзасиз ҳолда келган. «Албатта, Абу Бакр ва Умар ҳам улардандир ва улар (алоҳида) неъматга сазовор бўлганлар».
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي عُبَيْدَةَ، حَدَّثَهُمْ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدٍ الطَّائِيِّ، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا ذَكَرَ فِيهِ " جِبْرِيلَ وَمِيكَالَ " . فَقَرَأَ { جِبْرَائِلَ وَمِيكَائِلَ } . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ خَلَفٌ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً لَمْ أَرْفَعِ الْقَلَمَ عَنْ كِتَابَةِ الْحُرُوفِ مَا أَعْيَانِي شَىْءٌ مَا أَعْيَانِي جِبْرَائِلُ وَمِيكَائِلُ .
Usmon ibn Abu Shayba va Muhammad ibn al-Aloʼ bizga aytishlaricha, ularga Muhammad ibn Abu Ubayda hadis aytib dedi: Bizga otam Aʼmashdan, u Saʼd at-Toiydan, u Atiyya al-Avfiydan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qildi. U (Abu Said roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ bir hadis aytdilarki, unda «Jibril va Mikol»ni zikr qildilar. Shunda u zot {Jibroil va Mikoil} deb oʻqidilar. Abu Dovud dedi: Xalaf dedi: Qirq yildan beri men harflarni yozishdan qalamni qoʻymadim, hech narsa meni ojiz qoldirmadi, hatto Jibroil va Mikoil ham meni ojiz qoldirmadi.Усмон ибн Абу Шайба ва Муҳаммад ибн ал-Алў бизга айтишларича, уларга Муҳаммад ибн Абу Убайда ҳадис айтиб деди: Бизга отам Аъмашдан, у Саъд ат-Тоийдан, у Атийя ал-Авфийдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилди. У (Абу Саид розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ бир ҳадис айтдиларки, унда «Жибрил ва Микол»ни зикр қилдилар. Шунда у зот {Жиброил ва Микоил} деб ўқидилар. Абу Довуд деди: Халаф деди: Қирқ йилдан бери мен ҳарфларни ёзишдан қаламни қўймадим, ҳеч нарса мени ожиз қолдирмади, ҳатто Жиброил ва Микоил ҳам мени ожиз қолдирмади.
حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ، - يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَازِمٍ، قَالَ ذُكِرَ كَيْفَ قِرَاءَةُ جِبْرَائِلَ وَمِيكَائِلَ عِنْدَ الأَعْمَشِ فَحَدَّثَنَا الأَعْمَشُ عَنْ سَعْدٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَاحِبَ الصُّورِ فَقَالَ " عَنْ يَمِينِهِ جِبْرَائِلُ وَعَنْ يَسَارِهِ مِيكَائِلُ " .
Zayd ibn Axzam bizga hadis aytib, Bishr — yaʼni ibn Umar — bizga aytib, Muhammad ibn Xozim bizga aytib dedi: Aʼmashning oldida Jibroil va Mikoilning qiroati qanday boʻlishi haqida zikr qilindi. Shunda bizga Aʼmash Saʼd at-Toiydan, u Atiyya al-Avfiydan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdi. U (Abu Said roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ surni puflovchini zikr qilib: «Uning oʻng tomonida Jibroil, chap tomonida esa Mikoil boʻladi», dedilar.Зайд ибн Ахзам бизга ҳадис айтиб, Бишр — яъни ибн Умар — бизга айтиб, Муҳаммад ибн Хозим бизга айтиб деди: Аъмашнинг олдида Жиброил ва Микоилнинг қироати қандай бўлиши ҳақида зикр қилинди. Шунда бизга Аъмаш Саъд ат-Тоийдан, у Атийя ал-Авфийдан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтди. У (Абу Саид розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ сурни пуфловчини зикр қилиб: «Унинг ўнг томонида Жиброил, чап томонида эса Микоил бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ح، وَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ { ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ تُغْفَرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ } " .
Ahmad ibn Solih bizga hadis aytib dedi (chaqirildi); va bizga Sulaymon ibn Dovud al-Mahriy aytib, bizga Ibn Vahb xabar berib, bizga Hishom ibn Saʼd Zayd ibn Aslamdan, u Atoʼ ibn Yasordan, u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan xabar berdi. U (Abu Said roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla Bani Isroilga: {Udxulul boba sujjadan va qulu hittatun tugʻfar lakum xatoyokum} (Eshikdan sajda qilgan holda kiringlar va ‹hitta› (gunohlarimizni avf et) denglar, gunohlaringiz magʻfirat qilinadi), dedi», dedilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга ҳадис айтиб деди (чақирилди); ва бизга Сулаймон ибн Довуд ал-Маҳрий айтиб, бизга Ибн Ваҳб хабар бериб, бизга Ҳишом ибн Саъд Зайд ибн Асламдан, у Атў ибн Ясордан, у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан хабар берди. У (Абу Саид розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла Бани Исроилга: {Удхулул боба сужжадан ва қулу ҳиттатун туғфар лакум хатоёкум} (Эшикдан сажда қилган ҳолда киринглар ва ‹ҳитта› (гуноҳларимизни авф эт) денглар, гуноҳларингиз мағфират қилинади), деди», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَنْظُرُ الرَّجُلُ إِلَى عُرْيَةِ الرَّجُلِ وَلاَ الْمَرْأَةُ إِلَى عُرْيَةِ الْمَرْأَةِ وَلاَ يُفْضِي الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَلاَ تُفْضِي الْمَرْأَةُ إِلَى الْمَرْأَةِ فِي ثَوْبٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, (u zot) dedilar: «Erkak boshqa erkakning avratiga qaramasin, ayol ham boshqa ayolning avratiga qaramasin. Erkak boshqa erkak bilan bir kiyim (yopinchiq) ostida (yalangʻoch holda) yotmasin, ayol ham boshqa ayol bilan bir kiyim ostida yotmasin.»Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, (у зот) дедилар: «Эркак бошқа эркакнинг авратига қарамасин, аёл ҳам бошқа аёлнинг авратига қарамасин. Эркак бошқа эркак билан бир кийим (ёпинчиқ) остида (яланғоч ҳолда) ётмасин, аёл ҳам бошқа аёл билан бир кийим остида ётмасин.»
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا اسْتَجَدَّ ثَوْبًا سَمَّاهُ بِاسْمِهِ إِمَّا قَمِيصًا أَوْ عِمَامَةً ثُمَّ يَقُولُ " اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ كَسَوْتَنِيهِ أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِهِ وَخَيْرِ مَا صُنِعَ لَهُ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهِ وَشَرِّ مَا صُنِعَ لَهُ " . قَالَ أَبُو نَضْرَةَ فَكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِذَا لَبِسَ أَحَدُهُمْ ثَوْبًا جَدِيدًا قِيلَ لَهُ تُبْلِي وَيُخْلِفُ اللَّهُ تَعَالَى .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yangi kiyim kiyganlarida, uni nomi bilan — koʻylakmi yoki salla — atar, soʻngra: «Allohim, hamd Senga xosdir! Bu kiyimni menga Sen kiydirding. Men Sendan uning yaxshiligini va u nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshaning yaxshiligini soʻrayman. Hamda undan va u nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshaning yomonligidan Senga sigʻinaman», deb aytar edilar. Abu Nadra aytdi: Nabiy ﷺning sahobalaridan biri yangi kiyim kiyganda, unga: «Uni eskirtib kiygin, Alloh taolo (oʻrniga boshqasini) ato etsin», deb aytilar edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ янги кийим кийганларида, уни номи билан — кўйлакми ёки салла — атар, сўнгра: «Аллоҳим, ҳамд Сенга хосдир! Бу кийимни менга Сен кийдирдинг. Мен Сендан унинг яхшилигини ва у нима учун яратилган бўлса, ўшанинг яхшилигини сўрайман. Ҳамда ундан ва у нима учун яратилган бўлса, ўшанинг ёмонлигидан Сенга сиғинаман», деб айтар эдилар. Абу Надра айтди: Набий ﷺнинг саҳобаларидан бири янги кийим кийганда, унга: «Уни эскиртиб кийгин, Аллоҳ таоло (ўрнига бошқасини) ато этсин», деб айтилар эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرُ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمًا يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Yaqinda musulmonning eng yaxshi moli qoʻy boʻladigan vaqt yaqinlashadi; u (kishi) qoʻyini ergashtirib togʻ choʻqqilarini va yomgʻir tushadigan joylarni (koʻzlab) yuradi, dinini fitnalardan (saqlab) qochiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда мусулмоннинг энг яхши моли қўй бўладиган вақт яқинлашади; у (киши) қўйини эргаштириб тоғ чўққиларини ва ёмғир тушадиган жойларни (кўзлаб) юради, динини фитналардан (сақлаб) қочиради», дедилар.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ تَمَّامِ بْنِ بَزِيعٍ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمَهْدِيُّ مِنِّي أَجْلَى الْجَبْهَةِ أَقْنَى الأَنْفِ يَمْلأُ الأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْرًا وَظُلْمًا يَمْلِكُ سَبْعَ سِنِينَ " .
Sahl ibn Tammom ibn Bazeʼ bizga hadis aytdi, Imron al-Qatton bizga hadis aytdi, u Qatodadan, u Abu Nazradan, u Abu Said al-Xudriydan rivoyat qildi. U dedi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Mahdiy mendandir; u keng peshonali, qirra burunlidir. U yer yuzini jabr va zulm bilan toʻlganidek, adolat va insof bilan toʻldiradi. U yetti yil podshohlik qiladi».Саҳл ибн Таммом ибн Базеъ бизга ҳадис айтди, Имрон ал-Қаттон бизга ҳадис айтди, у Қатодадан, у Абу Назрадан, у Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Маҳдий мендандир; у кенг пешонали, қирра бурунлидир. У ер юзини жабр ва зулм билан тўлганидек, адолат ва инсоф билан тўлдиради. У етти йил подшоҳлик қилади».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَهَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، وَعَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَنْ رَأَى مُنْكَرًا فَاسْتَطَاعَ أَنْ يُغَيِّرَهُ بِيَدِهِ فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ " . وَقَطَعَ هَنَّادٌ بَقِيَّةَ الْحَدِيثِ - وَفَّاهُ ابْنُ الْعَلاَءِ - " فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ بِلِسَانِهِ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الإِيمَانِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Kim bir yomonlikni koʻrsa va uni qoʻli bilan oʻzgartirishga qodir boʻlsa, uni qoʻli bilan oʻzgartirsin». — Hannod hadisning qolgan qismini qisqartirdi, Ibn al-Aloʼ esa uni toʻliq keltirdi — «Agar bunga qodir boʻlmasa, tili bilan (oʻzgartirsin); agar tili bilan ham qodir boʻlmasa, qalbi bilan (inkor qilsin); bu esa imonning eng zaifidir».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Ким бир ёмонликни кўрса ва уни қўли билан ўзгартиришга қодир бўлса, уни қўли билан ўзгартирсин». — Ҳаннод ҳадиснинг қолган қисмини қисқартирди, Ибн ал-Алў эса уни тўлиқ келтирди — «Агар бунга қодир бўлмаса, тили билан (ўзгартирсин); агар тили билан ҳам қодир бўлмаса, қалби билан (инкор қилсин); бу эса имоннинг энг заифидир».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ - أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُحَادَةَ، عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ " . أَوْ " أَمِيرٍ جَائِرٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jihodning eng afzali zolim sultonning — yoki zolim amirning — oldida (aytilgan) adolatli (haq) soʻzdir».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жиҳоднинг энг афзали золим султоннинг — ёки золим амирнинг — олдида (айтилган) адолатли (ҳақ) сўздир».
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ، - يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ - ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا، - وَهَذَا لَفْظُهُ - عَنْ دَاوُدَ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ لَمَّا أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرَجْمِ مَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ خَرَجْنَا بِهِ إِلَى الْبَقِيعِ فَوَاللَّهِ مَا أَوْثَقْنَاهُ وَلاَ حَفَرْنَا لَهُ وَلَكِنَّهُ قَامَ لَنَا . - قَالَ أَبُو كَامِلٍ قَالَ - فَرَمَيْنَاهُ بِالْعِظَامِ وَالْمَدَرِ وَالْخَزَفِ فَاشْتَدَّ وَاشْتَدَدْنَا خَلْفَهُ حَتَّى أَتَى عُرْضَ الْحَرَّةِ فَانْتَصَبَ لَنَا فَرَمَيْنَاهُ بِجَلاَمِيدِ الْحَرَّةِ حَتَّى سَكَتَ - قَالَ - فَمَا اسْتَغْفَرَ لَهُ وَلاَ سَبَّهُ .
Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ Moiz ibn Molikni toshboʻron qilishga buyurganlarida, biz uni Baqiʼga olib chiqdik. Allohga qasamki, biz uni bogʻlamadik ham, unga (chuqur) kavlamadik ham, balki u oʻzi biz uchun (tik) turdi. — Abu Komil (oʻz rivoyatida) aytadi: — Soʻng biz unga suyaklar, kesak va sopol parchalari bilan otdik. U yugurib qochdi, biz ham uning ortidan yugurdik, toki u Harraning bir chetiga yetib keldi. U bizning oldimizda (tik) turdi, biz unga Harraning katta toshlari bilan otdik, toki u jim boʻlguncha. — (Roviy) aytadi: — U zot unga magʻfirat soʻramadilar ham, uni soʻkmadilar ham.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ Моиз ибн Моликни тошбўрон қилишга буюрганларида, биз уни Бақиъга олиб чиқдик. Аллоҳга қасамки, биз уни боғламадик ҳам, унга (чуқур) кавламадик ҳам, балки у ўзи биз учун (тик) турди. — Абу Комил (ўз ривоятида) айтади: — Сўнг биз унга суяклар, кесак ва сопол парчалари билан отдик. У югуриб қочди, биз ҳам унинг ортидан югурдик, токи у Ҳарранинг бир четига етиб келди. У бизнинг олдимизда (тик) турди, биз унга Ҳарранинг катта тошлари билан отдик, токи у жим бўлгунча. — (Ровий) айтади: — У зот унга мағфират сўрамадилар ҳам, уни сўкмадилар ҳам.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرٍو، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - عَنْ بُكَيْرِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عُبَيْدَةَ بْنِ مُسَافِعٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ قَسْمًا أَقْبَلَ رَجُلٌ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ فَطَعَنَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعُرْجُونٍ كَانَ مَعَهُ فَجُرِحَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَعَالَ فَاسْتَقِدْ " . فَقَالَ بَلْ عَفَوْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ biror narsani taqsimlab turganlarida, bir kishi yaqinlashib, ularning ustiga engashdi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻzlarida boʻlgan xurmo shoxchasi bilan uni nuqib oldilar va uning yuzi jarohatlandi. Rasululloh ﷺ unga: «Kel, qasos ol», dedilar. U: «Yoʻq, men kechirdim, ey Rasululloh!» dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бирор нарсани тақсимлаб турганларида, бир киши яқинлашиб, уларнинг устига энгашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўзларида бўлган хурмо шохчаси билан уни нуқиб олдилар ва унинг юзи жароҳатланди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Кел, қасос ол», дедилар. У: «Йўқ, мен кечирдим, эй Расулуллоҳ!» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَسُبُّوا أَصْحَابِي فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ أَنْفَقَ أَحَدُكُمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا بَلَغَ مُدَّ أَحَدِهِمْ وَلاَ نَصِيفَهُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sahobalarimni soʻkmanglar! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar sizlardan biringiz Uhud togʻicha oltin sadaqa qilsa ham, ularning birining bir mudd (sadaqasi)ga ham, hatto uning yarmiga ham yetmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Саҳобаларимни сўкманглар! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар сизлардан бирингиз Уҳуд тоғича олтин садақа қилса ҳам, уларнинг бирининг бир мудд (садақаси)га ҳам, ҳатто унинг ярмига ҳам етмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَمْرُقُ مَارِقَةٌ عِنْدَ فُرْقَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ " .
Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlar oʻrtasida boʻlinish yuz berganda, (diniydan) chiqib ketuvchi bir toifa paydo boʻladi. Uni ikki toifadan haqqa yaqinrogʻi oʻldiradi», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлар ўртасида бўлиниш юз берганда, (динийдан) чиқиб кетувчи бир тоифа пайдо бўлади. Уни икки тоифадан ҳаққа яқинроғи ўлдиради», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، - يَعْنِي ابْنَ يَحْيَى - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تُخَيِّرُوا بَيْنَ الأَنْبِيَاءِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Paygʻambarlar oʻrtasida (birini boshqasidan ustun qoʻyib) tanlov qilmanglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Пайғамбарлар ўртасида (бирини бошқасидан устун қўйиб) танлов қилманглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ : بَعَثَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِذُهَيْبَةٍ فِي تُرْبَتِهَا، فَقَسَّمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةٍ بَيْنَ : الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ الْحَنْظَلِيِّ ثُمَّ الْمُجَاشِعِيِّ، وَبَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ الْفَزَارِيِّ وَبَيْنَ زَيْدِ الْخَيْلِ الطَّائِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي نَبْهَانَ وَبَيْنَ عَلْقَمَةَ بْنِ عُلاَثَةَ الْعَامِرِيِّ ثُمَّ أَحَدِ بَنِي كِلاَبٍ قَالَ فَغَضِبَتْ قُرَيْشٌ وَالأَنْصَارُ وَقَالَتْ : يُعْطِي صَنَادِيدَ أَهْلِ نَجْدٍ وَيَدَعُنَا . فَقَالَ : " إِنَّمَا أَتَأَلَّفُهُمْ " . قَالَ : فَأَقْبَلَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ نَاتِئُ الْجَبِينِ كَثُّ اللِّحْيَةِ مَحْلُوقٌ قَالَ : اتَّقِ اللَّهَ يَا مُحَمَّدُ . فَقَالَ : " مَنْ يُطِعِ اللَّهَ إِذَا عَصَيْتُهُ أَيَأْمَنُنِي اللَّهُ عَلَى أَهْلِ الأَرْضِ وَلاَ تَأْمَنُونِي " . قَالَ : فَسَأَلَ رَجُلٌ قَتْلَهُ أَحْسِبُهُ خَالِدَ بْنَ الْوَلِيدِ - قَالَ - فَمَنَعَهُ . قَالَ : فَلَمَّا وَلَّى قَالَ : " إِنَّ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا أَوْ فِي عَقِبِ هَذَا قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يَقْتُلُونَ أَهْلَ الإِسْلاَمِ وَيَدَعُونَ أَهْلَ الأَوْثَانِ لَئِنْ أَنَا أَدْرَكْتُهُمْ قَتَلْتُهُمْ قَتْلَ عَادٍ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ali (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺga tuprogʻiga aralash bir parcha oltin yubordi. U zot uni toʻrt kishiga: Aqraʼ ibn Hobis al-Hanzaliy, soʻngra Mujoshiʼiy bilan Uyayna ibn Badr al-Fazoriy oʻrtasida, hamda Zayd al-Xayl at-Toiy, soʻngra Banu Nabhondan bir kishi bilan Alqama ibn Ulosa al-Omiriy, soʻngra Banu Kilobdan bir kishi oʻrtasida taqsimladilar. Qurayshliklar va ansorlar gʻazablanib: ‹U Najd ahlining ulugʻlariga beradiyu, bizni tashlab qoʻyadi›, dedilar. Shunda u zot: ‹Men ularning koʻngillarini ulfat qildirmoqdaman›, dedilar. Soʻng koʻzlari chuqur botgan, yonoqlari boʻrtib chiqqan, peshonasi qabargan, soqoli quyuq, boshi qirilgan bir kishi kelib: ‹Allohdan qoʻrqgin, ey Muhammad!›, dedi. U zot: ‹Agar men Allohga itoatsizlik qilsam, kim Unga itoat qiladi? Alloh meni yer ahli ustidan amin qilib turibdi-yu, sizlar meni amin deb bilmaysizlarmi?›, dedilar. Bir kishi — uni Xolid ibn al-Validdir deb oʻylayman — uni oʻldirishga ruxsat soʻradi, ammo u zot ruxsat bermadilar. U kishi orqasiga oʻgirilib ketganda, u zot: ‹Albatta, mana shuning naslidan yoki shuning ortidan bir qavm chiqadiki, ular Qurʼonni oʻqiydilar, ammo u tomoqlaridan oʻtmaydi. Ular Islomdan, xuddi kamondan otilgan oʻq ovni teshib oʻtganidek, chiqib ketadilar. Ular Islom ahlini oʻldiradilar va butparastlarni tashlab qoʻyadilar. Agar men ularning zamoniga yetsam, albatta ularni Od qavmi oʻldirilganidek oʻldiraman›, dedilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Али (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺга тупроғига аралаш бир парча олтин юборди. У зот уни тўрт кишига: Ақраъ ибн Ҳобис ал-Ҳанзалий, сўнгра Мужошиъий билан Уяйна ибн Бадр ал-Фазорий ўртасида, ҳамда Зайд ал-Хайл ат-Тоий, сўнгра Бану Набҳондан бир киши билан Алқама ибн Улоса ал-Омирий, сўнгра Бану Килобдан бир киши ўртасида тақсимладилар. Қурайшликлар ва ансорлар ғазабланиб: ‹У Нажд аҳлининг улуғларига берадию, бизни ташлаб қўяди›, дедилар. Шунда у зот: ‹Мен уларнинг кўнгилларини улфат қилдирмоқдаман›, дедилар. Сўнг кўзлари чуқур ботган, ёноқлари бўртиб чиққан, пешонаси қабарган, соқоли қуюқ, боши қирилган бир киши келиб: ‹Аллоҳдан қўрқгин, эй Муҳаммад!›, деди. У зот: ‹Агар мен Аллоҳга итоатсизлик қилсам, ким Унга итоат қилади? Аллоҳ мени ер аҳли устидан амин қилиб турибди-ю, сизлар мени амин деб билмайсизларми?›, дедилар. Бир киши — уни Холид ибн ал-Валиддир деб ўйлайман — уни ўлдиришга рухсат сўради, аммо у зот рухсат бермадилар. У киши орқасига ўгирилиб кетганда, у зот: ‹Албатта, мана шунинг наслидан ёки шунинг ортидан бир қавм чиқадики, улар Қуръонни ўқийдилар, аммо у томоқларидан ўтмайди. Улар Исломдан, худди камондан отилган ўқ овни тешиб ўтганидек, чиқиб кетадилар. Улар Ислом аҳлини ўлдирадилар ва бутпарастларни ташлаб қўядилар. Агар мен уларнинг замонига етсам, албатта уларни Од қавми ўлдирилганидек ўлдираман›, дедилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ - عَنْ زَيْدٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَسْلَمَ - عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِيَّاكُمْ وَالْجُلُوسَ بِالطُّرُقَاتِ " . فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بُدٌّ لَنَا مِنْ مَجَالِسِنَا نَتَحَدَّثُ فِيهَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنْ أَبَيْتُمْ فَأَعْطُوا الطَّرِيقَ حَقَّهُ " . قَالُوا وَمَا حَقُّ الطَّرِيقِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " غَضُّ الْبَصَرِ وَكَفُّ الأَذَى وَرَدُّ السَّلاَمِ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Yoʻllarda oʻtirishdan saqlaninglar!» dedilar. Shunda (sahobalar): «Yo Rasululloh, biz oʻzaro suhbatlashadigan oʻtiradigan joylarimizsiz iloj yoʻq», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Agar (oʻtirmasdan) qochsangiz, unda yoʻlning haqqini berib qoʻyinglar!» dedilar. Ular: «Yoʻlning haqqi nima, yo Rasululloh?» deyishdi. U zot: «Koʻzni (harom narsadan) tiyish, ozor berishdan saqlanish, salomga alik olish, yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarishdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Йўлларда ўтиришдан сақланинглар!» дедилар. Шунда (саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, биз ўзаро суҳбатлашадиган ўтирадиган жойларимизсиз илож йўқ», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар (ўтирмасдан) қочсангиз, унда йўлнинг ҳаққини бериб қўйинглар!» дедилар. Улар: «Йўлнинг ҳаққи нима, ё Расулуллоҳ?» дейишди. У зот: «Кўзни (ҳаром нарсадан) тийиш, озор беришдан сақланиш, саломга алик олиш, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришдир», дедилар.
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " خَيْرُ الْمَجَالِسِ أَوْسَعُهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرَةَ الأَنْصَارِيُّ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning: «Eng yaxshi oʻtiriladigan joylar — eng kengidir», deganlarini eshitdim. Abu Dovud aytdi: U Abdurrahmon ibn Amr ibn Abu Amra al-Ansoriydir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Энг яхши ўтириладиган жойлар — энг кенгидир», деганларини эшитдим. Абу Довуд айтди: У Абдурраҳмон ибн Амр ибн Абу Амра ал-Ансорийдир.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ غَيْلاَنَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَوْ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تُصَاحِبْ إِلاَّ مُؤْمِنًا وَلاَ يَأْكُلْ طَعَامَكَ إِلاَّ تَقِيٌّ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Faqat moʻmin kishi bilan hamsuhbat boʻl va taomingni faqat taqvodor kishi yesin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Фақат мўмин киши билан ҳамсуҳбат бўл ва таомингни фақат тақводор киши есин», дедилар.
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ رُبَيْحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا جَلَسَ احْتَبَى بِيَدِهِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ شَيْخٌ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻtirganlarida, qoʻllari bilan (tizzalarini quchoqlab) ihtibo qilib oʻtirar edilar. Abu Dovud aytadi: Abdulloh ibn Ibrohim hadisi rad etilgan keksa shayx edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўтирганларида, қўллари билан (тиззаларини қучоқлаб) иҳтибо қилиб ўтирар эдилар. Абу Довуд айтади: Абдуллоҳ ибн Иброҳим ҳадиси рад этилган кекса шайх эди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُمَرَ، - قَالَ إِبْرَاهِيمُ هُوَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ - عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الأَمَانَةِ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الرَّجُلَ يُفْضِي إِلَى امْرَأَتِهِ وَتُفْضِي إِلَيْهِ ثُمَّ يَنْشُرُ سِرَّهَا " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kunida Alloh huzurida eng ogʻir xiyonatlardan biri — erkak kishining xotini bilan qoʻshilib, xotini ham u bilan qoʻshilgach, soʻng uning sirini yoyishidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат кунида Аллоҳ ҳузурида энг оғир хиёнатлардан бири — эркак кишининг хотини билан қўшилиб, хотини ҳам у билан қўшилгач, сўнг унинг сирини ёйишидир», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيُمْسِكْ عَلَى فِيهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَدْخُلُ " .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz esnasa, ogʻzini qoʻli bilan toʻssin. Chunki shayton (ogʻiz orqali) kiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз эснаса, оғзини қўли билан тўссин. Чунки шайтон (оғиз орқали) киради», дедилар.