Abu Talha al-Ansoriy

وَحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ حَسَّانَ، يُخْبِرُ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا رَمَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجَمْرَةَ وَنَحَرَ نُسُكَهُ وَحَلَقَ نَاوَلَ الْحَالِقَ شِقَّهُ الأَيْمَنَ فَحَلَقَهُ ثُمَّ دَعَا أَبَا طَلْحَةَ الأَنْصَارِيَّ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُ ثُمَّ نَاوَلَهُ الشِّقَّ الأَيْسَرَ فَقَالَ ‏"‏ احْلِقْ ‏"‏ ‏.‏ فَحَلَقَهُ فَأَعْطَاهُ أَبَا طَلْحَةَ فَقَالَ ‏"‏ اقْسِمْهُ بَيْنَ النَّاسِ ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Jamraga (tosh) otib, qurbonliklarini soʻyib, soch oldirganlarida, sartaroshga oʻng tomonlarini tutdilar, (sartarosh) uni oldirdi. Soʻng Abu Talha al-Ansoriyni chaqirib, uni unga berdilar. Keyin chap tomonlarini tutib: «Oldir», dedilar, (sartarosh) uni oldirdi. (Rasululloh ﷺ) uni Abu Talhaga berib: «Buni odamlar orasida taqsimla», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Жамрага (тош) отиб, қурбонликларини сўйиб, соч олдирганларида, сартарошга ўнг томонларини тутдилар, (сартарош) уни олдирди. Сўнг Абу Талҳа ал-Ансорийни чақириб, уни унга бердилар. Кейин чап томонларини тутиб: «Олдир», дедилар, (сартарош) уни олдирди. (Расулуллоҳ ﷺ) уни Абу Талҳага бериб: «Буни одамлар орасида тақсимла», дедилар.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَلِجُ النَّارَ رَجُلٌ بَكَى مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ حَتَّى يَعُودَ اللَّبَنُ فِي الضَّرْعِ وَلاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ مَوْلَى أَبِي طَلْحَةَ مَدَنِيٌّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishi sut yelinga qaytmaguncha doʻzaxga kirmaydi. Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni (bir kishida) jamlanmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши сут елинга қайтмагунча дўзахга кирмайди. Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни (бир кишида) жамланмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ، عَنْ سُهَيْلٍ، - يَعْنِي ابْنَ أَبِي صَالِحٍ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ تِمْثَالٌ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ نَسْأَلُهَا عَنْ ذَلِكَ ‏.‏ فَانْطَلَقْنَا فَقُلْنَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ أَبَا طَلْحَةَ حَدَّثَنَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِكَذَا وَكَذَا فَهَلْ سَمِعْتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَذْكُرُ ذَلِكَ قَالَتْ لاَ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكُمْ بِمَا رَأَيْتُهُ فَعَلَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْضِ مَغَازِيهِ وَكُنْتُ أَتَحَيَّنُ قُفُولَهُ فَأَخَذْتُ نَمَطًا كَانَ لَنَا فَسَتَرْتُهُ عَلَى الْعَرَضِ فَلَمَّا جَاءَ اسْتَقْبَلْتُهُ فَقُلْتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَعَزَّكَ وَأَكْرَمَكَ فَنَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ فَرَأَى النَّمَطَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ شَيْئًا وَرَأَيْتُ الْكَرَاهِيَةَ فِي وَجْهِهِ فَأَتَى النَّمَطَ حَتَّى هَتَكَهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَأْمُرْنَا فِيمَا رَزَقَنَا أَنْ نَكْسُوَ الْحِجَارَةَ وَاللَّبِنَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فَقَطَعْتُهُ وَجَعَلْتُهُ وِسَادَتَيْنِ وَحَشَوْتُهُمَا لِيفًا فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِكَ عَلَىَّ ‏.‏

Abu Talha al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Nabiy ﷺning: ‹Ichida it yoki suvrat boʻlgan uyga farishtalar kirmaydilar›, deyayotganlarini eshitdim», dedi. Va (Zayd ibn Xolid Said ibn Yasorga): «Yur, moʻminlar onasi Oisha (roziyallohu anho)ning oldiga borib, undan bu haqda soʻraylik», dedi. Bas, biz bordik va: «Ey moʻminlar onasi, Abu Talha bizga Rasululloh ﷺdan shunday-shunday hadis aytib berdi, siz Nabiy ﷺning buni zikr qilganlarini eshitganmisiz?» dedik. U: «Yoʻq, lekin men sizlarga u zotning oʻzim koʻrgan ishlarini aytib beraman: Rasululloh ﷺ baʼzi gʻazotlaridan biriga chiqdilar, men esa u zotning qaytishlarini kutib turardim. Bizda boʻlgan bir gilamni olib, uni (eshik) eniga osib qoʻydim. U zot kelganlarida men ularni qarshilab: ‹Assalomu alaykum, yo Rasululloh, va rahmatullohi va barakotuh. Sizni aziz va karam egasi qilgan Allohga hamdlar boʻlsin›, dedim. U zot uyga qarab, gilamni koʻrdilar va menga hech narsa qaytarmadilar, men yuzlarida noxushlikni koʻrdim. Soʻng gilamning oldiga borib, uni yulib tashladilar-da: ‹Albatta, Alloh bizga rizq qilib bergan narsani toshu-gʻishtga kiydirishni buyurmagan›, dedilar», dedi. (Oisha) aytdi: «Bas, men uni kesib, ikkita bolip qildim va ikkovining ichini xurmo tolasi bilan toʻldirdim. U zot buni menga inkor qilmadilar».Абу Талҳа ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Набий ﷺнинг: ‹Ичида ит ёки суврат бўлган уйга фаришталар кирмайдилар›, деяётганларини эшитдим», деди. Ва (Зайд ибн Холид Саид ибн Ясорга): «Юр, мўминлар онаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг олдига бориб, ундан бу ҳақда сўрайлик», деди. Бас, биз бордик ва: «Эй мўминлар онаси, Абу Талҳа бизга Расулуллоҳ ﷺдан шундай-шундай ҳадис айтиб берди, сиз Набий ﷺнинг буни зикр қилганларини эшитганмисиз?» дедик. У: «Йўқ, лекин мен сизларга у зотнинг ўзим кўрган ишларини айтиб бераман: Расулуллоҳ ﷺ баъзи ғазотларидан бирига чиқдилар, мен эса у зотнинг қайтишларини кутиб турардим. Бизда бўлган бир гиламни олиб, уни (эшик) энига осиб қўйдим. У зот келганларида мен уларни қаршилаб: ‹Ассалому алайкум, ё Расулуллоҳ, ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ. Сизни азиз ва карам эгаси қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин›, дедим. У зот уйга қараб, гиламни кўрдилар ва менга ҳеч нарса қайтармадилар, мен юзларида нохушликни кўрдим. Сўнг гиламнинг олдига бориб, уни юлиб ташладилар-да: ‹Албатта, Аллоҳ бизга ризқ қилиб берган нарсани тошу-ғиштга кийдиришни буюрмаган›, дедилар», деди. (Оиша) айтди: «Бас, мен уни кесиб, иккита болип қилдим ва икковининг ичини хурмо толаси билан тўлдирдим. У зот буни менга инкор қилмадилар».

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ هِشَامٍ، - وَهُوَ ابْنُ زَيْدٍ - قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ أَنْفَجْنَا أَرْنَبًا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَأَخَذْتُهَا فَجِئْتُ بِهَا إِلَى أَبِي طَلْحَةَ فَذَبَحَهَا فَبَعَثَنِي بِفَخِذَيْهَا وَوَرِكَيْهَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَبِلَهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Marruz-Zahronda bir quyonni hurkitib qoʻzgʻatdik. Men uni tutib oldim va Abu Talhaning oldiga olib keldim. U uni soʻydi va uning ikki sonini va ikki dumbasini menga berib, Nabiy ﷺning huzurlariga yubordi. U zot uni qabul qildilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Марруз-Заҳронда бир қуённи ҳуркитиб қўзғатдик. Мен уни тутиб олдим ва Абу Талҳанинг олдига олиб келдим. У уни сўйди ва унинг икки сонини ва икки думбасини менга бериб, Набий ﷺнинг ҳузурларига юборди. У зот уни қабул қилдилар», деди.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، أَنْبَأَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي حُسَيْنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ لَمَّا أَرَادُوا أَنْ يَحْفِرُوا، لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَعَثُوا إِلَى أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ الْجَرَّاحِ وَكَانَ يَضْرَحُ كَضَرِيحِ أَهْلِ مَكَّةَ وَبَعَثُوا إِلَى أَبِي طَلْحَةَ وَكَانَ هُوَ الَّذِي يَحْفِرُ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَكَانَ يَلْحَدُ فَبَعَثُوا إِلَيْهِمَا رَسُولَيْنِ وَقَالُوا اللَّهُمَّ خِرْ لِرَسُولِكَ ‏.‏ فَوَجَدُوا أَبَا طَلْحَةَ فَجِيءَ بِهِ وَلَمْ يُوجَدْ أَبُو عُبَيْدَةَ فَلَحَدَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا فَرَغُوا مِنْ جِهَازِهِ يَوْمَ الثُّلاَثَاءِ وُضِعَ عَلَى سَرِيرِهِ فِي بَيْتِهِ ‏.‏ ثُمَّ دَخَلَ النَّاسُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَرْسَالاً ‏.‏ يُصَلُّونَ عَلَيْهِ حَتَّى إِذَا فَرَغُوا أَدْخَلُوا النِّسَاءَ حَتَّى إِذَا فَرَغُوا أَدْخَلُوا الصِّبْيَانَ وَلَمْ يَؤُمَّ النَّاسَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَحَدٌ ‏.‏ لَقَدِ اخْتَلَفَ الْمُسْلِمُونَ فِي الْمَكَانِ الَّذِي يُحْفَرُ لَهُ فَقَالَ قَائِلُونَ يُدْفَنُ فِي مَسْجِدِهِ ‏.‏ وَقَالَ قَائِلُونَ يُدْفَنُ مَعَ أَصْحَابِهِ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ مَا قُبِضَ نَبِيٌّ إِلاَّ دُفِنَ حَيْثُ يُقْبَضُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَرَفَعُوا فِرَاشَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الَّذِي تُوُفِّيَ عَلَيْهِ فَحَفَرُوا لَهُ ثُمَّ دُفِنَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَسْطَ اللَّيْلِ مِنْ لَيْلَةِ الأَرْبِعَاءِ ‏.‏ وَنَزَلَ فِي حُفْرَتِهِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَالْفَضْلُ وَقُثَمُ ابْنَا الْعَبَّاسِ وَشُقْرَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ وَقَالَ أَوْسُ بْنُ خَوْلِيٍّ وَهُوَ أَبُو لَيْلَى لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنْشُدُكَ اللَّهَ وَحَظَّنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ قَالَ لَهُ عَلِيٌّ انْزِلْ ‏.‏ وَكَانَ شُقْرَانُ مَوْلاَهُ أَخَذَ قَطِيفَةً كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَلْبَسُهَا فَدَفَنَهَا فِي الْقَبْرِ وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ يَلْبَسُهَا أَحَدٌ بَعْدَكَ أَبَدًا ‏.‏ فَدُفِنَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohga ﷺ qabr qazmoqchi boʻlganlarida, Makka ahli qabri kabi lahadsiz qabr qazadigan Abu Ubayda ibn Jarrohga odam yubordilar, hamda Madina ahliga qabr qazadigan va lahad qiladigan Abu Talhaga ham odam yubordilar. Ularga ikki elchi yubordilar va: «Ey Alloh, Rasuling uchun yaxshisini ixtiyor qil», dedilar. Ular Abu Talhani topdilar va uni olib keldilar, Abu Ubaydani esa topolmadilar. Shunday qilib, u Rasulullohga ﷺ lahadli qabr qazdi. Seshanba kuni u zotni kafanlab boʻlganlaridan soʻng, u zotni uylarida soʻriga qoʻydilar. Soʻng odamlar Rasulullohning ﷺ oldilariga guruh-guruh boʻlib kirib, u zotga namoz oʻqiy boshladilar, to faragʻat boʻlgach ayollarni kirgizdilar, ular ham faragʻat boʻlgach bolalarni kirgizdilar. Rasulullohga ﷺ hech kim imom boʻlmadi. Musulmonlar u zotga qabr qazilajak joy haqida ixtilof qildilar: baʼzilar «Masjidlarida dafn etilsin» dedi, baʼzilar «Ashoblari bilan birga dafn etilsin» dedi. Shunda Abu Bakr: «Men Rasulullohning ﷺ: ‹Hech bir paygʻambar vafot etmadi, magar oʻzi vafot etgan joyda dafn etildi›, deganlarini eshitganman», dedi. Soʻng ular Rasulullohning ﷺ oʻzi vafot etgan toʻshaklarini koʻtarib, uning ostiga qabr qazdilar, keyin Rasululloh ﷺ chorshanba kechasi yarmida dafn etildilar. U zotning qabrlariga Ali ibn Abu Tolib, Abbosning ikki oʻgʻli Fazl va Qusam, hamda Rasulullohning ﷺ ozod qilgan quli Shuqron tushdi. Abu Layla deb ataladigan Avs ibn Xavli Ali ibn Abu Tolibga: «Alloh haqqi, Rasulullohdan ﷺ boʻlgan ulushimizni (ber), deb soʻrayman», dedi. Ali unga: «Tush», dedi. U zotning quli Shuqron Rasululloh ﷺ kiydigan bir palakni olib, uni qabrga koʻmdi va: «Vallohi, sendan keyin uni hech kim hech qachon kiymaydi», dedi. Shunday qilib, u Rasululloh ﷺ bilan birga koʻmildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳга ﷺ қабр қазмоқчи бўлганларида, Макка аҳли қабри каби лаҳадсиз қабр қазадиган Абу Убайда ибн Жарроҳга одам юбордилар, ҳамда Мадина аҳлига қабр қазадиган ва лаҳад қиладиган Абу Талҳага ҳам одам юбордилар. Уларга икки элчи юбордилар ва: «Эй Аллоҳ, Расулинг учун яхшисини ихтиёр қил», дедилар. Улар Абу Талҳани топдилар ва уни олиб келдилар, Абу Убайдани эса тополмадилар. Шундай қилиб, у Расулуллоҳга ﷺ лаҳадли қабр қазди. Сешанба куни у зотни кафанлаб бўлганларидан сўнг, у зотни уйларида сўрига қўйдилар. Сўнг одамлар Расулуллоҳнинг ﷺ олдиларига гуруҳ-гуруҳ бўлиб кириб, у зотга намоз ўқий бошладилар, то фарағат бўлгач аёлларни киргиздилар, улар ҳам фарағат бўлгач болаларни киргиздилар. Расулуллоҳга ﷺ ҳеч ким имом бўлмади. Мусулмонлар у зотга қабр қазилажак жой ҳақида ихтилоф қилдилар: баъзилар «Масжидларида дафн этилсин» деди, баъзилар «Ашоблари билан бирга дафн этилсин» деди. Шунда Абу Бакр: «Мен Расулуллоҳнинг ﷺ: ‹Ҳеч бир пайғамбар вафот этмади, магар ўзи вафот этган жойда дафн этилди›, деганларини эшитганман», деди. Сўнг улар Расулуллоҳнинг ﷺ ўзи вафот этган тўшакларини кўтариб, унинг остига қабр қаздилар, кейин Расулуллоҳ ﷺ чоршанба кечаси ярмида дафн этилдилар. У зотнинг қабрларига Али ибн Абу Толиб, Аббоснинг икки ўғли Фазл ва Қусам, ҳамда Расулуллоҳнинг ﷺ озод қилган қули Шуқрон тушди. Абу Лайла деб аталадиган Авс ибн Хавли Али ибн Абу Толибга: «Аллоҳ ҳаққи, Расулуллоҳдан ﷺ бўлган улушимизни (бер), деб сўрайман», деди. Али унга: «Туш», деди. У зотнинг қули Шуқрон Расулуллоҳ ﷺ кийдиган бир палакни олиб, уни қабрга кўмди ва: «Валлоҳи, сендан кейин уни ҳеч ким ҳеч қачон киймайди», деди. Шундай қилиб, у Расулуллоҳ ﷺ билан бирга кўмилди.

- وعن أنس رضي الله عنه قال‏:‏ قال أبو طلحة لأم سليم‏:‏ قد سمعت صوت رسول الله صلى الله عليه وسلم ضعيفاً أعرف فيه الجوع، فهل عندك من شيء‏؟‏ فقالت‏:‏ نعم، فأخرجت أقراصاً من شعير، ثم أخذت خماراً لها، فلفت الخبز ببعضه، ثم دسته تحت ثوبي وردتني ببعضه، ثم أرسلتني إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم فذهبت به، فوجدت رسول الله صلى الله عليه وسلم جالساً في المسجد، ومعه الناس، فقمت عليهم، فقال لي رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏أرسلك أبو طلحة‏؟‏‏"‏ فقلت‏:‏ نعم، فقال‏:‏ ‏"‏ألطعام‏"‏ فقلت‏:‏ نعم، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ ‏"‏قوموا‏"‏ فانطلقوا بين أيديهم حتى جئت أبا طلحة فأخبرته، فقال أبو طلحة‏:‏ يا أم سليم‏:‏ قد جاء رسول الله بالناس وليس عندنا ما نطعمهم‏؟‏ فقالت‏:‏ الله ورسوله أعلم‏.‏ فانطلق أبو طلحة حتى لقي رسول الله صلى الله عليه وسلم فأقبل رسول الله صلى الله عليه وسلم معه حتى دخلا، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ “هلمى ما عندك يا أم سليم‏"‏ فأتت بذلك الخبز، فأمر به رسول الله صلى الله عليه وسلم ففت وعصرت عليه أم سليم عكة فآدمته، ثم قال فيه رسول الله صلى الله عليه وسلم ما شاء الله أن يقول، ثم قال‏:‏ ‏"‏ائذن لعشرة‏"‏ فأذن لهم، فأكلوا حتى شبعوا ثم خرجوا، ثم قال‏:‏ ‏"‏ائذن لعشرة‏"‏ فأذن لهم، فأكلوا حتى شبعوا، ثم خرجوا، ثم قال‏:‏ ‏"‏ائذن لعشرة‏"‏ فأذن لهم حتى أكل القوم كلهم وشبعوا، والقوم سبعون رجلاً أو ثمانون‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية‏:‏ فما زال يدخل عشرة ويخرج عشرة، حتى لم يبق منهم أحد إلا دخل، فأكل حتى شبع، ثم هيأها فإذا هي مثلها حين اكلوا منها‏.‏ وفي رواية‏:‏ فأكلوا عشرة عشرة، حتى فعل ذلك بثمانين رجلا، ثم أكل النبي صلى الله عليه وسلم بعد ذلك وأهل البيت، وتركوا سؤراً‏.‏ وفي رواية‏:‏ ثم أفضلوا ما بلغوا جيرانهم‏.‏ وفي رواية عن أنس قال‏:‏ جئت رسول الله صلى الله عليه وسلم يوماً، فوجدته جالساً مع أصحابه، وقد عصب بطنه بعصابة، فقلت لبعض أصحابه‏:‏ لم عصب رسول الله صلى الله عليه وسلم بطنه‏؟‏ فقالوا‏:‏ من الجوع، فذهبت إلى أبي طلحة، وهو زوج أم سليم بنت ملحان، فقلت‏:‏ يا أبتاه، قد رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم عصب بطنه بعصابة، فسألت بعض أصحابه، فقالوا‏:‏ من الجوع‏.‏ فدخل أبو طلحة على أمي فقال‏:‏ هل من شيء ‏؟‏ قالت‏:‏ نعم عندي كسر من خبز وتمرات، فإن جاءنا رسول الله صلى الله عليه وسلم وحده أشبعناه وإن جاء آخر معه قل عنهم، وذكر تمام الحديث‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha Ummu Sulaymga: «Men Rasululloh ﷺ ning ovozlarini zaif eshitdim, unda ochlik borligini bildim. Senda biror narsa bormi?» dedi. U: «Ha», dedi va arpadan bir necha non chiqardi. Soʻng oʻzining roʻmolini olib, uning bir qismi bilan nonni oʻradi, soʻng uni mening kiyimim ostiga yashirdi va bir qismini menga (yopinchiq qilib) oʻradi. Soʻng meni Rasululloh ﷺ ning oldilariga yubordi. (Anas) dedi: Men uni olib bordim. Rasululloh ﷺ ni masjidda odamlar bilan birga oʻtirgan holda topdim. Men ularning oldida turdim. Rasululloh ﷺ: «Seni Abu Talha yubordimi?» dedilar. (Anas) dedi: Men: «Ha», dedim. U zot: «Taomgami?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Rasululloh ﷺ oʻzlari bilan birga boʻlganlarga: «Turinglar», dedilar. (Anas) dedi: U zot yoʻlga chiqdilar, men ham ularning oldida yoʻlga chiqdim, nihoyat Abu Talhaning oldiga kelib, unga xabar berdim. Abu Talha: «Ey Ummu Sulaym! Rasululloh ﷺ odamlar bilan keldilar, bizda esa ularni toʻydiradigan narsa yoʻq», dedi. U (Ummu Sulaym): «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biluvchidir», dedi. (Anas) dedi: Abu Talha yoʻlga chiqib, Rasululloh ﷺ ni kutib oldi. Rasululloh ﷺ u bilan birga keldilar, nihoyat ikkovlari (uyga) kirdilar. Rasululloh ﷺ: «Ey Ummu Sulaym! Senda bor narsani keltir», dedilar. U oʻsha nonni keltirdi. Rasululloh ﷺ buyurdilar, u uvoqlandi. Ummu Sulaym uning ustiga oʻzining yogʻ idishini siqib (yogʻ qoʻshib), unga (taomga) qatiq-mast qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga Alloh xohlagan narsani (duo) aytdilar. Soʻng: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. U ularga ruxsat berdi. Ular toʻyguncha yedilar, soʻng chiqib ketdilar. Soʻng u zot: «Oʻn kishiga ruxsat ber», dedilar. Nihoyat hammalari yeb, toʻyishdi. Bu qavm yetmish yoki sakson kishi edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа Умму Сулаймга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг овозларини заиф эшитдим, унда очлик борлигини билдим. Сенда бирор нарса борми?» деди. У: «Ҳа», деди ва арпадан бир неча нон чиқарди. Сўнг ўзининг рўмолини олиб, унинг бир қисми билан нонни ўради, сўнг уни менинг кийимим остига яширди ва бир қисмини менга (ёпинчиқ қилиб) ўради. Сўнг мени Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига юборди. (Анас) деди: Мен уни олиб бордим. Расулуллоҳ ﷺ ни масжидда одамлар билан бирга ўтирган ҳолда топдим. Мен уларнинг олдида турдим. Расулуллоҳ ﷺ: «Сени Абу Талҳа юбордими?» дедилар. (Анас) деди: Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Таомгами?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Расулуллоҳ ﷺ ўзлари билан бирга бўлганларга: «Туринглар», дедилар. (Анас) деди: У зот йўлга чиқдилар, мен ҳам уларнинг олдида йўлга чиқдим, ниҳоят Абу Талҳанинг олдига келиб, унга хабар бердим. Абу Талҳа: «Эй Умму Сулайм! Расулуллоҳ ﷺ одамлар билан келдилар, бизда эса уларни тўйдирадиган нарса йўқ», деди. У (Умму Сулайм): «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билувчидир», деди. (Анас) деди: Абу Талҳа йўлга чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ ни кутиб олди. Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга келдилар, ниҳоят икковлари (уйга) кирдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Умму Сулайм! Сенда бор нарсани келтир», дедилар. У ўша нонни келтирди. Расулуллоҳ ﷺ буюрдилар, у увоқланди. Умму Сулайм унинг устига ўзининг ёғ идишини сиқиб (ёғ қўшиб), унга (таомга) қатиқ-маст қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга Аллоҳ хоҳлаган нарсани (дуо) айтдилар. Сўнг: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. У уларга рухсат берди. Улар тўйгунча едилар, сўнг чиқиб кетдилар. Сўнг у зот: «Ўн кишига рухсат бер», дедилар. Ниҳоят ҳаммалари еб, тўйишди. Бу қавм етмиш ёки саксон киши эди.

وَعَن أنسٍ قَالَ: كَانَ أَبُو طَلْحَةَ يَتَتَرَّسُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتُرْسٍ وَاحِدٍ وَكَانَ أَبُو طَلْحَةَ حَسَنَ الرَّمْيِ فَكَانَ إِذَا رَمَى تَشَرَّفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْظُرُ إِلَى مَوضِع نبله. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha va Paygʻambar ﷺ bir (xil) qalqon bilan oʻzlarini himoya qilar edi. Abu Talha — yaxshi kamonchi edi va u (oʻqlarini) otganda, Paygʻambar ﷺ uning oʻqlari (boradigan) nishonga qarardi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа ва Пайғамбар ﷺ бир (хил) қалқон билан ўзларини ҳимоя қилар эди. Абу Талҳа — яхши камончи эди ва у (ўқларини) отганда, Пайғамбар ﷺ унинг ўқлари (борадиган) нишонга қарарди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، قَالَ أَنَسٌ‏:‏ مَا كَانَ لأَهْلِ الْمَدِينَةِ شَرَابٌ، حَيْثُ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ، أَعْجَبَ إِلَيْهِمْ مِنَ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ، فَإِنِّي لَأَسْقِي أَصْحَابَ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، وَهُمْ عِنْدَ أَبِي طَلْحَةَ، مَرَّ رَجُلٌ فَقَالَ‏:‏ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ، فَمَا قَالُوا‏:‏ مَتَى‏؟‏ أَوْ حَتَّى نَنْظُرَ، قَالُوا‏:‏ يَا أَنَسُ، أَهْرِقْهَا، ثُمَّ قَالُوا عِنْدَ أُمِّ سُلَيْمٍ حَتَّى أَبْرَدُوا وَاغْتَسَلُوا، ثُمَّ طَيَّبَتْهُمْ أُمُّ سُلَيْمٍ، ثُمَّ رَاحُوا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَإِذَا الْخَبَرُ كَمَا قَالَ الرَّجُلُ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ‏:‏ فَمَا طَعِمُوهَا بَعْدُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xamr harom qilingan paytda Madina ahli uchun xurmo va yangi xurmodan (tayyorlangan ichimlik)dan koʻra yoqimliroq ichimlik yoʻq edi. Men Rasululloh ﷺning sahobalariga (ichimlik) quyib berayotgan edim — ular Abu Talhaning huzurida edilar. Bir kishi oʻtib qoldi va: «Xamr harom qilindi!» dedi. Ular: «Qachon?» yoki «Koʻrib chiqqanimizcha (kutaylik)», demadilar. Ular: «Ey Anas, uni toʻkib tashla!» deyishdi. Soʻng ular Ummu Sulaymning huzurida salqin tushgunicha qaylula qilishdi va gʻusl qilishdi, keyin Ummu Sulaym ularga xushboʻylik surtdi. Soʻngra ular Nabiy ﷺ huzuriga bordilar; xabar haligi kishi aytganidek (rost) edi. Anas: «Shundan soʻng ular uni boshqa totmadilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хамр ҳаром қилинган пайтда Мадина аҳли учун хурмо ва янги хурмодан (тайёрланган ичимлик)дан кўра ёқимлироқ ичимлик йўқ эди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларига (ичимлик) қуйиб бераётган эдим — улар Абу Талҳанинг ҳузурида эдилар. Бир киши ўтиб қолди ва: «Хамр ҳаром қилинди!» деди. Улар: «Қачон?» ёки «Кўриб чиққанимизча (кутайлик)», демадилар. Улар: «Эй Анас, уни тўкиб ташла!» дейишди. Сўнг улар Умму Сулаймнинг ҳузурида салқин тушгунича қайлула қилишди ва ғусл қилишди, кейин Умму Сулайм уларга хушбўйлик суртди. Сўнгра улар Набий ﷺ ҳузурига бордилар; хабар ҳалиги киши айтганидек (рост) эди. Анас: «Шундан сўнг улар уни бошқа тотмадилар», деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ قَالَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْبَيْتَ هُوَ وَأُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، وَبِلاَلٌ، وَعُثْمَانُ بْنُ طَلْحَةَ، فَأَغْلَقُوا عَلَيْهِمْ فَلَمَّا فَتَحُوا، كُنْتُ أَوَّلَ مَنْ وَلَجَ، فَلَقِيتُ بِلاَلاً فَسَأَلْتُهُ هَلْ صَلَّى فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ، بَيْنَ الْعَمُودَيْنِ الْيَمَانِيَيْنِ‏.‏

Solim (otasidan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Rasululloh ﷺ, Usoma ibn Zayd, Bilol va Usmon ibn Abu Talha Kaʼbaga kirdi, soʻng uning eshigini yopdi. Ular eshikni ochganda, men (Kaʼbaga) birinchi boʻlib kirgan kishi edim. Men Bilolni uchratib, undan: ‹Rasululloh ﷺ (Kaʼba) ichida namoz oʻqidilarmi?› — deb soʻradim. Bilol ‹ha› (deb javob berdi) va: ‹(Paygʻambar ﷺ namozni) ikki oʻng ustun orasida (oʻqidilar)›, — dedi».Солим (отасидан) ривоят қилади: Отам деди: «Расулуллоҳ ﷺ, Усома ибн Зайд, Билол ва Усмон ибн Абу Талҳа Каъбага кирди, сўнг унинг эшигини ёпди. Улар эшикни очганда, мен (Каъбага) биринчи бўлиб кирган киши эдим. Мен Билолни учратиб, ундан: ‹Расулуллоҳ ﷺ (Каъба) ичида намоз ўқидиларми?› — деб сўрадим. Билол ‹ҳа› (деб жавоб берди) ва: ‹(Пайғамбар ﷺ намозни) икки ўнг устун орасида (ўқидилар)›, — деди».

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي إِسْحَاقَ، قَالَ قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَقْبَلْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَأَبُو طَلْحَةَ ‏.‏ وَصَفِيَّةُ رَدِيفَتُهُ عَلَى نَاقَتِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِظَهْرِ الْمَدِينَةِ قَالَ ‏"‏ آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ يَقُولُ ذَلِكَ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men va Abu Talha Nabiy ﷺ bilan birga (safardan) qaytib kelayotgan edik. Safiyya esa u zotning tuyasida orqalarida mingashib (kelar edi). Toki Madinaning chetiga yetganimizda, u zot: «(Biz) qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz», — dedilar. U zot toki Madinaga kirib kelgunimizcha shuni takror aytib bordilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ва Абу Талҳа Набий ﷺ билан бирга (сафардан) қайтиб келаётган эдик. Сафийя эса у зотнинг туясида орқаларида мингашиб (келар эди). Токи Мадинанинг четига етганимизда, у зот: «(Биз) қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз», — дедилар. У зот токи Мадинага кириб келгунимизча шуни такрор айтиб бордилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ مَنْدُوبٌ فَقَالَ ‏"‏ مَا كَانَ مِنْ فَزَعٍ وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abu Talhaning «Mandub» deb atalgan otiga mindilar va: «Hech qanday qoʻrqinchli narsa yoʻq edi, biz uni (chopishi) dengizdek (tez) topdik», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ibn Amr ibn al-Osdan ham (rivoyat) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абу Талҳанинг «Мандуб» деб аталган отига миндилар ва: «Ҳеч қандай қўрқинчли нарса йўқ эди, биз уни (чопиши) денгиздек (тез) топдик», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Ибн Амр ибн ал-Осдан ҳам (ривоят) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا لأَبِي طَلْحَةَ فَقَالَ ‏"‏ مَا رَأَيْنَا شَيْئًا ‏"‏ ‏.‏ أَوْ ‏"‏ مَا رَأَيْنَا مِنْ فَزَعٍ وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ‏"‏ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Madinada bir vahima (qoʻrquv) boʻldi. Rasululloh ﷺ Abu Talhaning otiga mindilar va: «Biz hech narsa koʻrmadik» — yoki: «Biz hech qanday vahima koʻrmadik, biz uni (otni) chindan ham xuddi dengizdek (chopqir) topdik», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мадинада бир ваҳима (қўрқув) бўлди. Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳанинг отига миндилар ва: «Биз ҳеч нарса кўрмадик» — ёки: «Биз ҳеч қандай ваҳима кўрмадик, биз уни (отни) чиндан ҳам худди денгиздек (чопқир) топдик», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ شُعَيْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ يَعُودُهُ فَوَجَدَ عِنْدَهُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ فَأَمَرَ أَبُو طَلْحَةَ إِنْسَانًا يَنْزِعُ نَمَطًا تَحْتَهُ فَقَالَ لَهُ سَهْلٌ لِمَ تَنْزِعُ قَالَ لأَنَّ فِيهِ تَصَاوِيرُ وَقَدْ قَالَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا قَدْ عَلِمْتَ ‏.‏ قَالَ أَلَمْ يَقُلْ ‏"‏ إِلاَّ مَا كَانَ رَقْمًا فِي ثَوْبٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى وَلَكِنَّهُ أَطْيَبُ لِنَفْسِي ‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ubaydulloh ibn Abdulloh uni yoʻqlash uchun huzuriga kirganida, yonida Sahl ibn Hunayfni koʻrdi. Abu Talha bir kishiga oʻzining ostidagi gilamchani olib qoʻyishni buyurdi. Sahl unga: «Nega uni olib qoʻyayapsan?» dedi. U: «Chunki unda suratlar bor, Rasululloh ﷺ esa u haqda sen bilgan narsani aytganlar», dedi. Sahl: «U zot: ‹Matoda naqsh boʻlgani mustasno›, demaganmidilar?» dedi. U: «Ha, lekin bunday qilganim koʻnglimga koʻproq maʼqul», dedi.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ уни йўқлаш учун ҳузурига кирганида, ёнида Саҳл ибн Ҳунайфни кўрди. Абу Талҳа бир кишига ўзининг остидаги гиламчани олиб қўйишни буюрди. Саҳл унга: «Нега уни олиб қўяяпсан?» деди. У: «Чунки унда суратлар бор, Расулуллоҳ ﷺ эса у ҳақда сен билган нарсани айтганлар», деди. Саҳл: «У зот: ‹Матода нақш бўлгани мустасно›, демаганмидилар?» деди. У: «Ҳа, лекин бундай қилганим кўнглимга кўпроқ маъқул», деди.

وَعَن أنسٍ: أَنَّهُ أَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو طَلْحَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَفِيَّةُ مُرْدِفَهَا عَلَى رَاحِلَته. رَوَاهُ البُخَارِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U va Abu Talha Paygʻambar ﷺ bilan birga (safarda) edi va Safiyya Paygʻambar ﷺ ga hamroh boʻlib, u zot uni oʻz urgʻochi tuyasiga orqasiga mingashtirgan edi. Safar davomida urgʻochi tuya sirgʻanib (ketdi) va Paygʻambar ﷺ hamda (uning) xotini ikkalasi (yerga) yiqildi. Abu Talha (rivoyatchining oʻylashicha, Anas: «Abu Talha tuyasidan tezda sakrab tushdi», — degan): «Yo Rasululloh! Alloh meni siz uchun fido qilsin! Jarohatlanmadingizmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq, lekin ayoldan xabar ol», — deb javob berdi. Abu Talha yuzini kiyimi bilan yopib, uning (Safiyyaning) tomon yurdi va uni oʻz kiyimi bilan yopdi; u (Safiyya) oʻrnidan turdi. Soʻng u (Abu Talha) ularning urgʻochi tuyasining holatini toʻgʻirladi va ikkalasi (yaʼni Paygʻambar ﷺ va uning xotini) minib, to Madinaga yaqinlashguncha (yoʻl) yurdi. Paygʻambar ﷺ: «Biz — tavba qilib, ibodat qilib va Robbimizga hamd aytib — qaytmoqdamiz», — dedi. Paygʻambar ﷺ — to Madinaga kirguncha — bu gapni aytishda davom etdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ва Абу Талҳа Пайғамбар ﷺ билан бирга (сафарда) эди ва Сафийя Пайғамбар ﷺ га ҳамроҳ бўлиб, у зот уни ўз урғочи туясига орқасига мингаштирган эди. Сафар давомида урғочи туя сирғаниб (кетди) ва Пайғамбар ﷺ ҳамда (унинг) хотини иккаласи (ерга) йиқилди. Абу Талҳа (ривоятчининг ўйлашича, Анас: «Абу Талҳа туясидан тезда сакраб тушди», — деган): «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ мени сиз учун фидо қилсин! Жароҳатланмадингизми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ, лекин аёлдан хабар ол», — деб жавоб берди. Абу Талҳа юзини кийими билан ёпиб, унинг (Сафийянинг) томон юрди ва уни ўз кийими билан ёпди; у (Сафийя) ўрнидан турди. Сўнг у (Абу Талҳа) уларнинг урғочи туясининг ҳолатини тўғирлади ва иккаласи (яъни Пайғамбар ﷺ ва унинг хотини) миниб, то Мадинага яқинлашгунча (йўл) юрди. Пайғамбар ﷺ: «Биз — тавба қилиб, ибодат қилиб ва Роббимизга ҳамд айтиб — қайтмоқдамиз», — деди. Пайғамбар ﷺ — то Мадинага киргунча — бу гапни айтишда давом этди.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ‏:‏ قَدِمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ وَلَيْسَ لَهُ خَادِمٌ، فَأَخَذَ أَبُو طَلْحَةَ بِيَدِي، فَانْطَلَقَ بِي حَتَّى أَدْخَلَنِي عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَقَالَ‏:‏ يَا نَبِيَّ اللهِ، إِنَّ أَنَسًا غُلاَمٌ كَيِّسٌ لَبِيبٌ، فَلْيَخْدُمْكَ‏.‏ قَالَ‏:‏ فَخَدَمْتُهُ فِي السَّفَرِ وَالْحَضَرِ، مَقْدَمَهُ الْمَدِينَةَ حَتَّى تُوُفِّيَ صلى الله عليه وسلم، مَا قَالَ لِي لِشَيْءٍ صَنَعْتُ‏:‏ لِمَ صَنَعْتَ هَذَا هَكَذَا‏؟‏ وَلاَ قَالَ لِي لِشَيْءٍ لَمْ أَصْنَعْهُ‏:‏ أَلاَ صَنَعْتَ هَذَا هَكَذَا‏؟‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uch kun (uydan) chiqmadilar. Odamlar namozga turdi va Abu Bakr imomlik uchun oldinga oʻtdi. (Shu payt) Paygʻambar ﷺ pardani ushlab, uni koʻtardilar. Paygʻambar ﷺ ning yuzlari koʻringanida, biz oʻsha paytdagi Paygʻambar ﷺ ning yuzlaridan koʻproq yoqimli manzarani hech koʻrmagan edik. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrga odamlarga imomlik qilishni ishora qildi, soʻng pardani tushirdilar. Biz u zotni vafot etguncha (boshqa) koʻrmadik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уч кун (уйдан) чиқмадилар. Одамлар намозга турди ва Абу Бакр имомлик учун олдинга ўтди. (Шу пайт) Пайғамбар ﷺ пардани ушлаб, уни кўтардилар. Пайғамбар ﷺ нинг юзлари кўринганида, биз ўша пайтдаги Пайғамбар ﷺ нинг юзларидан кўпроқ ёқимли манзарани ҳеч кўрмаган эдик. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрга одамларга имомлик қилишни ишора қилди, сўнг пардани туширдилар. Биз у зотни вафот этгунча (бошқа) кўрмадик.

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ أَبُو طَلْحَةَ أَكْثَرَ الأَنْصَارِ بِالْمَدِينَةِ مَالاً، وَكَانَ أَحَبَّ أَمْوَالِهِ إِلَيْهِ بِيْرُ حَاءَ وَكَانَتْ مُسْتَقْبِلَةَ الْمَسْجِدَ، وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُهَا وَيَشْرَبُ مِنْ مَاءٍ فِيهَا طَيِّبٍ فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏[quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{‏لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ‏}‏ قَامَ أَبُو طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ فِي كِتَابِهِ ‏[quran sura="3" aya_start="92" aya_end="92"]{‏لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ‏}‏ وَإِنَّ أَحَبَّ أَمْوَالِي إِلَىَّ بِيْرُ حَاءَ، وَإِنَّهَا صَدَقَةٌ لِلَّهِ أَرْجُو بِرَّهَا وَذُخْرَهَا عِنْدَ اللَّهِ فَضَعْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ حَيْثُ شِئْتَ، فَقَالَ ‏"‏ بَخٍ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ، ذَلِكَ مَالٌ رَائِحٌ‏.‏ قَدْ سَمِعْتُ مَا قُلْتَ فِيهَا، وَأَرَى أَنْ تَجْعَلَهَا فِي الأَقْرَبِينَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَفْعَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَسَمَهَا أَبُو طَلْحَةَ فِي أَقَارِبِهِ وَبَنِي عَمِّهِ‏.‏ تَابَعَهُ إِسْمَاعِيلُ عَنْ مَالِكٍ‏.‏ وَقَالَ رَوْحٌ عَنْ مَالِكٍ رَابِحٌ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Talha ansorlar orasida Madinadagi eng badavlat kishi edi va Bayruho (bogʻi) uning eng sevimli mulki edi; u (bogʻ) (Paygʻambar ﷺ ning) masjidining roʻparasida edi. Allohning Rasuli ﷺ unga kirar va uning shirin suvidan ichar edi. Mana bu oyat nozil boʻlganda: ‹Sevgan narsangizdan (Alloh yoʻlida) infoq (sadaqa) qilmaguningizcha, hargiz yaxshilikka (taqvoga) erishmaysiz› (Oli Imron, 92), Abu Talha Allohning Rasuli ﷺ ning oldida (oʻrnidan) turib: «Yo Rasululloh, Alloh oʻz Kitobida: ‹Sevgan narsangizdan infoq qilmaguningizcha, yaxshilikka erishmaysiz›, — deydi va, albatta, mening mulkimdan menga eng sevimlisi — Bayruho (bogʻi)dir; bas, men uni sadaqa qilaman va uning savobini Allohdan umid qilaman. Yo Rasululloh, uni xohlagan joyingizga sarflang», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ buni qadrladi va: «Bu — foydali (daromadli) mol; bu — foydali mol. Men sen aytgan (gap)ni eshitdim; men senga uni oʻz qarindoshlaring orasida taqsimlashni tavsiya qilaman», — dedilar. Abu Talha: «Shunday qilaman, yo Rasululloh», — dedi. Bas, Abu Talha uni oʻz qarindoshlari va amakivachchalari orasida taqsimladi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Талҳа ансорлар орасида Мадинадаги энг бадавлат киши эди ва Байруҳо (боғи) унинг энг севимли мулки эди; у (боғ) (Пайғамбар ﷺ нинг) масжидининг рўпарасида эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ унга кирар ва унинг ширин сувидан ичар эди. Мана бу оят нозил бўлганда: ‹Севган нарсангиздан (Аллоҳ йўлида) инфоқ (садақа) қилмагунингизча, ҳаргиз яхшиликка (тақвога) эришмайсиз› (Оли Имрон, 92), Абу Талҳа Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдида (ўрнидан) туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳ ўз Китобида: ‹Севган нарсангиздан инфоқ қилмагунингизча, яхшиликка эришмайсиз›, — дейди ва, албатта, менинг мулкимдан менга энг севимлиси — Байруҳо (боғи)дир; бас, мен уни садақа қиламан ва унинг савобини Аллоҳдан умид қиламан. Ё Расулуллоҳ, уни хоҳлаган жойингизга сарфланг», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ буни қадрлади ва: «Бу — фойдали (даромадли) мол; бу — фойдали мол. Мен сен айтган (гап)ни эшитдим; мен сенга уни ўз қариндошларинг орасида тақсимлашни тавсия қиламан», — дедилар. Абу Талҳа: «Шундай қиламан, ё Расулуллоҳ», — деди. Бас, Абу Талҳа уни ўз қариндошлари ва амакиваччалари орасида тақсимлади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَابْنُ، حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَاعِيلَ، - قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، - أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي طَلْحَةَ ‏"‏ الْتَمِسْ لِي غُلاَمًا مِنْ غِلْمَانِكُمْ يَخْدُمُنِي ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ بِي أَبُو طَلْحَةَ يُرْدِفُنِي وَرَاءَهُ فَكُنْتُ أَخْدُمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّمَا نَزَلَ وَقَالَ فِي الْحَدِيثِ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى إِذَا بَدَا لَهُ أُحُدٌ قَالَ ‏"‏ هَذَا جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ جَبَلَيْهَا مِثْلَ مَا حَرَّمَ بِهِ إِبْرَاهِيمُ مَكَّةَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مُدِّهِمْ وَصَاعِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Talhaga: «Menga oʻgʻil bolalaringizdan birortasini topib bering, menga xizmat qilsin», dedilar. Shunda Abu Talha meni (oʻzi bilan) olib chiqib, ortiga mindirib oldi. Men Rasululloh ﷺ ga, u zot (uloviga) har qoʻnganlarida, xizmat qilar edim. U hadisda dedi: Soʻng u zot (Madina tomon) yurib keldilar, toki Uhud koʻrina boshlagach: «Bu — bizni sevadigan va biz uni sevadigan togʻdir», dedilar. Madinaga yaqinlashganlarida esa: «Allohim, men uning ikki togʻi orasidagi joyni, Ibrohim Makkani harom qilgani kabi harom qilaman. Allohim, ularga muddlarida va soʻlarida baraka ato et», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага: «Менга ўғил болаларингиздан бирортасини топиб беринг, менга хизмат қилсин», дедилар. Шунда Абу Талҳа мени (ўзи билан) олиб чиқиб, ортига миндириб олди. Мен Расулуллоҳ ﷺ га, у зот (уловига) ҳар қўнганларида, хизмат қилар эдим. У ҳадисда деди: Сўнг у зот (Мадина томон) юриб келдилар, токи Уҳуд кўрина бошлагач: «Бу — бизни севадиган ва биз уни севадиган тоғдир», дедилар. Мадинага яқинлашганларида эса: «Аллоҳим, мен унинг икки тоғи орасидаги жойни, Иброҳим Маккани ҳаром қилгани каби ҳаром қиламан. Аллоҳим, уларга муддларида ва сўларида барака ато эт», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَجْرَإِ النَّاسِ وَأَجْوَدِ النَّاسِ وَأَشْجَعِ النَّاسِ ‏.‏ قَالَ وَقَدْ فَزِعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ لَيْلَةً سَمِعُوا صَوْتًا قَالَ فَتَلَقَّاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى فَرَسٍ لأَبِي طَلْحَةَ عُرْىٍ وَهُوَ مُتَقَلِّدٌ سَيْفَهُ فَقَالَ ‏"‏ لَمْ تُرَاعُوا لَمْ تُرَاعُوا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَجَدْتُهُ بَحْرًا ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي الْفَرَسَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ odamlarning eng botiri, eng saxiysi va eng jasuri edilar. (Anas) dedi: Bir kechasi Madina ahli bir ovozni eshitib qoʻrqib ketdi. Shunda Nabiy ﷺ Abu Talhaning egarsiz otiga minib, qilichlarini boʻyinlariga osib olgan holda ularning oldiga peshvoz chiqdilar va: «Qoʻrqmanglar, qoʻrqmanglar», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ — otni nazarda tutib — «Men uni (chopishi) dengizdek (tez) topdim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ одамларнинг энг ботири, энг сахийси ва энг жасури эдилар. (Анас) деди: Бир кечаси Мадина аҳли бир овозни эшитиб қўрқиб кетди. Шунда Набий ﷺ Абу Талҳанинг эгарсиз отига миниб, қиличларини бўйинларига осиб олган ҳолда уларнинг олдига пешвоз чиқдилар ва: «Қўрқманглар, қўрқманглар», дедилар. Сўнг Набий ﷺ — отни назарда тутиб — «Мен уни (чопиши) денгиздек (тез) топдим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{‏ لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ‏}‏ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَى رَبَّنَا يَسْأَلُنَا مِنْ أَمْوَالِنَا فَإِنِّي أُشْهِدُكَ أَنِّي قَدْ جَعَلْتُ أَرْضِي بِأَرِيحَاءَ لَهُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اجْعَلْهَا فِي قَرَابَتِكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَسَمَهَا بَيْنَ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ وَأُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ بَلَغَنِي عَنِ الأَنْصَارِيِّ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو طَلْحَةَ زَيْدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ الأَسْوَدِ بْنِ حَرَامِ بْنِ عَمْرِو بْنِ زَيْدِ مَنَاةَ بْنِ عَدِيِّ بْنِ عَمْرِو بْنِ مَالِكِ بْنِ النَّجَّارِ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ حَرَامٍ يَجْتَمِعَانِ إِلَى حَرَامٍ وَهُوَ الأَبُ الثَّالِثُ وَأُبَىُّ بْنُ كَعْبِ بْنِ قَيْسِ بْنِ عَتِيكِ بْنِ زَيْدِ بْنِ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ مَالِكِ بْنِ النَّجَّارِ فَعَمْرٌو يَجْمَعُ حَسَّانَ وَأَبَا طَلْحَةَ وَأُبَيًّا ‏.‏ قَالَ الأَنْصَارِيُّ بَيْنَ أُبَىٍّ وَأَبِي طَلْحَةَ سِتَّةُ آبَاءٍ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu) aytadi: {Yaxshi koʻrgan narsalaringizdan infoq qilmaguningizcha, hech yaxshilikka erisha olmaysizlar} (Oli Imron 92) degan oyat nozil boʻlganida, Abu Talha: «Ey Allohning Rasuli, koʻryapmanki, Robbimiz bizdan mollarimizdan (infoq qilishni) soʻrayapti. Men seni guvoh qilamanki, Bayruho (yaqinidagi) yerimni U zot (yoʻli)da (sadaqa qilib) berdim» — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Uni qarindoshlaringga (ber)» — dedilar. Bas, u (yerni) Hasson ibn Sobit bilan Ubay ibn Kaʼb oʻrtasida boʻlib berdi. Abu Dovud aytdi: Menga Ansoriy Muhammad ibn Abdullohdan yetib kelishicha, u aytdi: Abu Talhaning (toʻliq) ismi Zayd ibn Sahl ibn al-Asvad ibn Harom ibn Amr ibn Zayd Manot ibn Adiy ibn Amr ibn Molik ibn an-Najjordir; Hasson ibn Sobit ibn al-Munzir ibn Harom (esa Abu Talha bilan) Haromda jamlanadi, u uchinchi ota boʻladi; Ubay ibn Kaʼb ibn Qays ibn Atik ibn Zayd ibn Muoviya ibn Amr ibn Molik ibn an-Najjordir; bas, Amr Hasson, Abu Talha va Ubayni jamlaydi. Ansoriy aytdi: Ubay bilan Abu Talha oʻrtasida olti ota bor.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: {Яхши кўрган нарсаларингиздан инфоқ қилмагунингизча, ҳеч яхшиликка эриша олмайсизлар} (Оли Имрон 92) деган оят нозил бўлганида, Абу Талҳа: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўряпманки, Роббимиз биздан молларимиздан (инфоқ қилишни) сўраяпти. Мен сени гувоҳ қиламанки, Байруҳо (яқинидаги) еримни У зот (йўли)да (садақа қилиб) бердим» — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Уни қариндошларингга (бер)» — дедилар. Бас, у (ерни) Ҳассон ибн Собит билан Убай ибн Каъб ўртасида бўлиб берди. Абу Довуд айтди: Менга Ансорий Муҳаммад ибн Абдуллоҳдан етиб келишича, у айтди: Абу Талҳанинг (тўлиқ) исми Зайд ибн Саҳл ибн ал-Асвад ибн Ҳаром ибн Амр ибн Зайд Манот ибн Адий ибн Амр ибн Молик ибн ан-Нажжордир; Ҳассон ибн Собит ибн ал-Мунзир ибн Ҳаром (эса Абу Талҳа билан) Ҳаромда жамланади, у учинчи ота бўлади; Убай ибн Каъб ибн Қайс ибн Атик ибн Зайд ибн Муовия ибн Амр ибн Молик ибн ан-Нажжордир; бас, Амр Ҳассон, Абу Талҳа ва Убайни жамлайди. Ансорий айтди: Убай билан Абу Талҳа ўртасида олти ота бор.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي طَلْحَةَ ‏"‏ الْتَمِسْ لِي غُلاَمًا مِنْ غِلْمَانِكُمْ يَخْدُمُنِي ‏"‏ ‏.‏ فَخَرَجَ بِي أَبُو طَلْحَةَ يَرْدُفُنِي وَرَاءَهُ فَكُنْتُ أَخْدُمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّمَا نَزَلَ فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَرَمِ وَالْحُزْنِ وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ وَضَلَعِ الدَّيْنِ وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Talhaga: «Bolalaringizdan menga xizmat qiladigan bir gʻulom topib bering», dedilar. Shunda Abu Talha meni orqasiga mindirib olib chiqdi. Men Rasululloh ﷺ har qayerga tushsalar, xizmatlarini qilardim. Ularning koʻp marta: «Allohim, keksalikdan, gʻam-gʻussadan, ojizlikdan, dangasalikdan, baxillikdan, qoʻrqoqlikdan, qarz ogʻirligidan va odamlarning gʻolib kelishidan Senga panoh soʻrayman», deb aytganlarini eshitardim.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага: «Болаларингиздан менга хизмат қиладиган бир ғулом топиб беринг», дедилар. Шунда Абу Талҳа мени орқасига миндириб олиб чиқди. Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳар қаерга тушсалар, хизматларини қилардим. Уларнинг кўп марта: «Аллоҳим, кексаликдан, ғам-ғуссадан, ожизликдан, дангасаликдан, бахилликдан, қўрқоқликдан, қарз оғирлигидан ва одамларнинг ғолиб келишидан Сенга паноҳ сўрайман», деб айтганларини эшитардим.

وَعَنْ أَنَسٍ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا غَزَا بِنَا قَوْمًا لَمْ يَكُنْ يَغْزُو بِنَا حَتَّى يُصْبِحَ وَيَنْظُرَ إِلَيْهِمْ فَإِنْ سَمِعَ أَذَانًا كَفَّ عَنْهُمْ وَإِنْ لَمْ يَسْمَعْ أَذَانًا أَغَارَ عَلَيْهِمْ قَالَ: فَخَرَجْنَا إِلَى خَيْبَرَ فَانْتَهَيْنَا إِلَيْهِمْ لَيْلًا فَلَمَّا أَصْبَحَ وَلَمْ يسمَعْ أذاناً رِكبَ ورَكِبْتُ خلفَ أبي طلحةَ وَإِنَّ قَدَمِي لَتَمَسُّ قَدِمَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: فَخَرَجُوا إِلَيْنَا بَمَكَاتِلِهِمْ ومساحيهم فَلَمَّا رأى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا: مُحَمَّدٌ واللَّهِ محمّدٌ والخميسُ فلَجؤوا إِلَى الْحِصْنِ فَلَمَّا رَآهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قومٍ فساءَ صباحُ المُنْذَرينَ»

Humayd (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik dedi: «Paygʻambar ﷺ biz bilan biror qavmga qarshi jangga chiqganlarida, hech qachon bizni tonggacha hujum qilishga qoʻymas, kutib turar edilar: agar azon eshitsa, hujumni kechiktirar, azon eshitmasa, ularga hujum qilar edilar». Anas qoʻshimcha qildi: «Biz Xaybarga kechasi yetdik; ertalab u zot namozga azon eshitmagach, (ulovga) mindilar, men Abu Talhaning orqasida mindim va oyogʻim Paygʻambar ﷺ ning oyoqlariga tegib turardi. Xaybar ahli savat va belkuraklari bilan chiqdi; ular Paygʻambar ﷺ ni koʻrgach: ‹Muhammad! Allohga qasamki, Muhammad va uning lashkari!› — deb baqirdi. Rasululloh ﷺ ularni koʻrgach: ‹Allohu akbar! Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi. Biz biror (dushman) qavmiga yaqinlashsak, ogohlantirilganlarning tongi yomon boʻladi›, — dedilar».Ҳумайд (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик деди: «Пайғамбар ﷺ биз билан бирор қавмга қарши жангга чиқганларида, ҳеч қачон бизни тонггача ҳужум қилишга қўймас, кутиб турар эдилар: агар азон эшица, ҳужумни кечиктирар, азон эшитмаса, уларга ҳужум қилар эдилар». Анас қўшимча қилди: «Биз Хайбарга кечаси етдик; эрталаб у зот намозга азон эшитмагач, (уловга) миндилар, мен Абу Талҳанинг орқасида миндим ва оёғим Пайғамбар ﷺ нинг оёқларига тегиб турарди. Хайбар аҳли сават ва белкураклари билан чиқди; улар Пайғамбар ﷺ ни кўргач: ‹Муҳаммад! Аллоҳга қасамки, Муҳаммад ва унинг лашкари!› — деб бақирди. Расулуллоҳ ﷺ уларни кўргач: ‹Аллоҳу акбар! Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди. Биз бирор (душман) қавмига яқинлашсак, огоҳлантирилганларнинг тонги ёмон бўлади›, — дедилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ أَبُو يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ كُنْتُ سَاقِيَ الْقَوْمِ فِي مَنْزِلِ أَبِي طَلْحَةَ، وَكَانَ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ الْفَضِيخَ، فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُنَادِيًا يُنَادِي ‏"‏ أَلاَ إِنَّ الْخَمْرَ قَدْ حُرِّمَتْ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَالَ لِي أَبُو طَلْحَةَ اخْرُجْ فَأَهْرِقْهَا، فَخَرَجْتُ فَهَرَقْتُهَا، فَجَرَتْ فِي سِكَكِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ قَدْ قُتِلَ قَوْمٌ وَهْىَ فِي بُطُونِهِمْ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="5" aya_start="93" aya_end="93"]‏{‏لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا‏}‏ الآيَةَ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abu Talhaning uyida odamlarga soqiy (ichimlik tarqatuvchi) edim va oʻsha kunlarda ichimliklar xurmodan tayyorlanar edi. Allohning Rasuli ﷺ — xamr (ichkilik) harom qilinganini — eʼlon qilishni birovga buyurdi. Abu Talha menga — chiqib, xamrni toʻkishni — buyurdi. Men chiqdim va uni toʻkdim; u Madinaning koʻchalarida oqdi. Baʼzi odamlar: «Baʼzi kishilar — qornlarida hali xamr (boʻlgan) holda — oʻldirilgan edi-ku», — dedi. Shunda (mana bu) vahiy keldi: ‹Iymon keltirib, yaxshi amallar qilganlarga — (ilgari) yeb-ichgan (narsalar) uchun hech gunoh yoʻq...› (Moida, 93).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абу Талҳанинг уйида одамларга соқий (ичимлик тарқатувчи) эдим ва ўша кунларда ичимликлар хурмодан тайёрланар эди. Аллоҳнинг Расули ﷺ — хамр (ичкилик) ҳаром қилинганини — эълон қилишни бировга буюрди. Абу Талҳа менга — чиқиб, хамрни тўкишни — буюрди. Мен чиқдим ва уни тўкдим; у Мадинанинг кўчаларида оқди. Баъзи одамлар: «Баъзи кишилар — қорнларида ҳали хамр (бўлган) ҳолда — ўлдирилган эди-ку», — деди. Шунда (мана бу) ваҳий келди: ‹Иймон келтириб, яхши амаллар қилганларга — (илгари) еб-ичган (нарсалар) учун ҳеч гуноҳ йўқ...› (Моида, 93).

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ قَالَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْحَسَرَ الإِزَارُ عَنْ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي لأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ وَقَدْ خَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَاللَّهِ ‏.‏ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ ‏.‏ قَالَ وَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً وَجُمِعَ السَّبْىُ فَجَاءَهُ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً ‏"‏ ‏.‏ فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدِ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ مَا تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ادْعُوهُ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَجَاءَ بِهَا فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا ‏.‏ فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا فَقَالَ ‏"‏ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ ‏"‏ قَالَ وَبَسَطَ نِطَعًا قَالَ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالأَقِطِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ فَحَاسُوا حَيْسًا ‏.‏ فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. Biz uning yonida tong namozini qorongʻulikda oʻqidik. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ ulovga mindilar, Abu Talha ham mindi, men esa Abu Talhaning orqasida (mingashib) edim. Allohning Nabiysi ﷺ Xaybar koʻchasi (tor yoʻli)dan ot choptirdilar, mening tizzam Allohning Nabiysi ﷺ ning sonlariga tegib turardi va Allohning Nabiysi ﷺ ning sonidan izor (etak) ochilib, men Allohning Nabiysi ﷺ ning sonining oqligini koʻrib turardim. Qishloqqa kirganlarida: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻladi!» — dedilar. Buni uch marta aytdilar. Qavm oʻz ishlariga (dalaga) chiqib boʻlgan edi, ular: «Vallohi, Muhammad (keldi)!» — deyishdi. Abdulaziz dedi: Baʼzi doʻstlarimiz: «Muhammad va qoʻshin (keldi)», deb aytishdi, dedi. Biz uni (Xaybarni) kuch bilan oldik, asirlar toʻplandi. Shunda Dihya kelib: «Yo Rasululloh! Menga asirlardan bir choʻri bering», dedi. (U zot): «Borib bir choʻri ol», dedilar. U Safiyya binti Huyayni oldi. Soʻng bir kishi Allohning Nabiysi ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Allohning Nabiysi! Siz Dihyaga Qurayza va Naziyr (qabilalari)ning boshligʻi (Huyay)ning qizi Safiyyani berdingiz, u faqat Sizga loyiqdir», dedi. (U zot): «Uni (Dihyani) u (Safiyya) bilan birga chaqiringlar», dedilar. (Dihya) uni olib keldi. Nabiy ﷺ unga nazar solganlarida: «Sen asirlardan undan boshqa choʻri ol», dedilar. (U zot) uni ozod qildilar va unga uylandilar. Sobit unga: «Ey Abu Hamza! (Rasululloh) unga qancha mahr berdilar?» dedi. (Anas): «Uning oʻzini (mahr qildilar): uni ozod qilib, unga uylandilar», dedi. Yoʻlda Ummu Sulaym uni (Safiyyani) tayyorlab, kechasi (kuyovga) hadya qildi. Shunda Nabiy ﷺ kuyov boʻlib tongni qarshiladilar va: «Kimning yonida biror narsa boʻlsa, uni keltirsin», dedilar. (U zot) bir sufra (teri dasturxon) yoydilar. Soʻng kimdir qurut keltira boshladi, kimdir xurmo keltira boshladi, kimdir sariyogʻ keltira boshladi va ular xays (taom) tayyorlashdi. Bu Rasululloh ﷺ ning valima (toʻy oshi)si boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. Биз унинг ёнида тонг намозини қоронғуликда ўқидик. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ уловга миндилар, Абу Талҳа ҳам минди, мен эса Абу Талҳанинг орқасида (мингашиб) эдим. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбар кўчаси (тор йўли)дан от чоптирдилар, менинг тиззам Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонларига тегиб турарди ва Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонидан изор (этак) очилиб, мен Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонининг оқлигини кўриб турардим. Қишлоққа кирганларида: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлади!» — дедилар. Буни уч марта айтдилар. Қавм ўз ишларига (далага) чиқиб бўлган эди, улар: «Валлоҳи, Муҳаммад (келди)!» — дейишди. Абдулазиз деди: Баъзи дўстларимиз: «Муҳаммад ва қўшин (келди)», деб айтишди, деди. Биз уни (Хайбарни) куч билан олдик, асирлар тўпланди. Шунда Диҳя келиб: «Ё Расулуллоҳ! Менга асирлардан бир чўри беринг», деди. (У зот): «Бориб бир чўри ол», дедилар. У Сафийя бинти Ҳуяйни олди. Сўнг бир киши Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Аллоҳнинг Набийси! Сиз Диҳяга Қурайза ва Назийр (қабилалари)нинг бошлиғи (Ҳуяй)нинг қизи Сафийяни бердингиз, у фақат Сизга лойиқдир», деди. (У зот): «Уни (Диҳяни) у (Сафийя) билан бирга чақиринглар», дедилар. (Диҳя) уни олиб келди. Набий ﷺ унга назар солганларида: «Сен асирлардан ундан бошқа чўри ол», дедилар. (У зот) уни озод қилдилар ва унга уйландилар. Собит унга: «Эй Абу Ҳамза! (Расулуллоҳ) унга қанча маҳр бердилар?» деди. (Анас): «Унинг ўзини (маҳр қилдилар): уни озод қилиб, унга уйландилар», деди. Йўлда Умму Сулайм уни (Сафийяни) тайёрлаб, кечаси (куёвга) ҳадя қилди. Шунда Набий ﷺ куёв бўлиб тонгни қаршиладилар ва: «Кимнинг ёнида бирор нарса бўлса, уни келтирсин», дедилар. (У зот) бир суфра (тери дастурхон) ёйдилар. Сўнг кимдир қурут келтира бошлади, кимдир хурмо келтира бошлади, кимдир сариёғ келтира бошлади ва улар хайс (таом) тайёрлашди. Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг валима (тўй оши)си бўлди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الصُّورَةِ فِي الْبَيْتِ وَنَهَى أَنْ يُصْنَعَ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي طَلْحَةَ وَعَائِشَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ uyda surat (saqlash)dan qaytardilar va uni yasashdan ham qaytardilar», dedi. Bu bobda Ali, Abu Talha, Oisha, Abu Hurayra va Abu Ayyubdan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Jobirning hadisi hasan sahih hadisdir.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ уйда сурат (сақлаш)дан қайтардилар ва уни ясашдан ҳам қайтардилар», деди. Бу бобда Али, Абу Талҳа, Оиша, Абу Ҳурайра ва Абу Айюбдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Жобирнинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ أَسْقِي أَبَا طَلْحَةَ وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ وَأَبَا دُجَانَةَ فِي رَهْطٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَجُلٌ فَقَالَ حَدَثَ خَبَرٌ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ‏.‏ فَكَفَأْنَا‏.‏ قَالَ وَمَا هِيَ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الْفَضِيخُ خَلِيطُ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَنَسٌ لَقَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ وَإِنَّ عَامَّةَ خُمُورِهِمْ يَوْمَئِذٍ الْفَضِيخُ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Abu Talha, Ubay ibn Kaʼb va Abu Dujonaga ansorlardan bir jamoa orasida (sharob) quyib berayotgan edim. Shu payt bir kishi oldimizga kirib: ‹Yangi bir xabar boʻldi, xamr haromligi nozil qilindi›, dedi. Biz uni toʻkib tashladik». U aytdi: «Oʻsha kunlarda ularning ichimligi faqat fazix, yaʼni gʻoʻra xurmo va quruq xurmoning aralashmasi edi». Anas aytdi: «Xamr harom qilindi, oʻsha kunlarda ularning xamrlarining koʻpchiligi fazix edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Абу Талҳа, Убай ибн Каъб ва Абу Дужонага ансорлардан бир жамоа орасида (шароб) қуйиб бераётган эдим. Шу пайт бир киши олдимизга кириб: ‹Янги бир хабар бўлди, хамр ҳаромлиги нозил қилинди›, деди. Биз уни тўкиб ташладик». У айтди: «Ўша кунларда уларнинг ичимлиги фақат фазих, яъни ғўра хурмо ва қуруқ хурмонинг аралашмаси эди». Анас айтди: «Хамр ҳаром қилинди, ўша кунларда уларнинг хамрларининг кўпчилиги фазих эди».

وَعَنْ قَتَادَةَ قَالَ: ذَكَرَ لَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ يَوْمَ بَدْرٍ بِأَرْبَعَةٍ وَعِشْرِينَ رَجُلًا مِنْ صَنَادِيدِ قُرَيْشٍ فَقَذَفُوا فِي طَوِيٍّ مِنْ أَطْوَاءِ بَدْرٍ خَبِيثٍ مُخْبِثٍ وَكَانَ ذَا ظهرَ عَلَى قَوْمٍ أَقَامَ بِالْعَرْصَةِ ثَلَاثَ لَيَالٍ فَلَمَّا كَانَ بِبَدْرٍ الْيَوْمَ الثَّالِثَ أَمَرَ بِرَاحِلَتِهِ فَشَدَّ عَلَيْهَا رَحْلَهَا ثُمَّ مَشَى وَاتَّبَعَهُ أَصْحَابُهُ حَتَّى قَامَ عَلَى شَفَةِ الرَّكِيِّ فَجَعَلَ يُنَادِيهِمْ بِأَسْمَائِهِمْ وأسماءِ آبائِهم: «يَا فُلَانَ بْنَ فُلَانٍ وَيَا فُلَانُ بْنَ فُلَانٍ أَيَسُرُّكُمْ أَنَّكُمْ أَطَعْتُمُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ؟ فَإِنَّا قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجدتمْ مَا وعدَكم رَبُّكُمْ حَقًّا؟» فَقَالَ عُمَرُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تُكَلِّمَ مِنْ أَجْسَادٍ لَا أَرْوَاحَ لَهَا؟ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ» . وَفِي رِوَايَةٍ: «مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ مِنْهُمْ وَلَكِنْ لَا يُجِيبُونَ» . مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَزَادَ الْبُخَارِيُّ: قَالَ قَتَادَةُ: أَحْيَاهُمُ اللَّهُ حَتَّى أَسْمَعَهُمْ قولَه توْبيخاً وتصغيرا ونقمة وحسرة وندما

Allohning paygʻambari ﷺ Badr kuni Qurayshning sarvarlaridan yigirma toʻrt kishi (haqida) buyurdilar — ular Badr quduqlaridan biriga, iflos, sassiq (bir quduqqa) tashlandi. U zot bir qavm ustidan gʻolib boʻlsalar, maydonda uch kecha turardilar. Badrda uchinchi kun boʻlganda, u zot ulovlariga buyurdilar, unga egari mahkamlandi, soʻng (u zot) yurdilar, sahobalari ortlaridan ergashib: «U zot faqat biror hojati uchun ketyaptilar shekilli», deyishdi — to quduqning labiga (yetib) turdilar. U zot ularni (oʻliklarni) ismlari va otalarining ismlari bilan chaqira boshladilar: «Ey falonchi, falonchining oʻgʻli, ey falonchi, falonchining oʻgʻli! Sizlar Alloh va Rasuliga itoat qilganingizda, sizni xursand qilarmidi? Albatta biz Robbimiz bizga vaʼda qilgan narsani haq (rost) holda topdik. Sizlar Robbingiz vaʼda qilgan narsani haq holda topdingizmi?» dedilar. (Rovi) aytdi: Umar: «Ey Allohning Rasuli, jonsiz jasadlar bilan nima (uchun) gaplashasiz?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, sizlar men aytayotgan narsani ulardan koʻra (yaxshi) eshituvchi emassiz», dedilar. Qatoda: «Alloh ularni (oʻsha onda) tiriltirdiki, ularga u zotning soʻzini — taʼna, kamsitish, oʻch (jazo), hasrat va nadomat (qilib) eshittirdi», dedi.Аллоҳнинг пайғамбари ﷺ Бадр куни Қурайшнинг сарварларидан йигирма тўрт киши (ҳақида) буюрдилар — улар Бадр қудуқларидан бирига, ифлос, сассиқ (бир қудуққа) ташланди. У зот бир қавм устидан ғолиб бўлсалар, майдонда уч кеча турардилар. Бадрда учинчи кун бўлганда, у зот уловларига буюрдилар, унга эгари маҳкамланди, сўнг (у зот) юрдилар, саҳобалари ортларидан эргашиб: «У зот фақат бирор ҳожати учун кетяптилар шекилли», дейишди — то қудуқнинг лабига (етиб) турдилар. У зот уларни (ўликларни) исмлари ва оталарининг исмлари билан чақира бошладилар: «Эй фалончи, фалончининг ўғли, эй фалончи, фалончининг ўғли! Сизлар Аллоҳ ва Расулига итоат қилганингизда, сизни хурсанд қилармиди? Албатта биз Роббимиз бизга ваъда қилган нарсани ҳақ (рост) ҳолда топдик. Сизлар Роббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ ҳолда топдингизми?» дедилар. (Рови) айтди: Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, жонсиз жасадлар билан нима (учун) гаплашасиз?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зотга қасамки, сизлар мен айтаётган нарсани улардан кўра (яхши) эшитувчи эмассиз», дедилар. Қатода: «Аллоҳ уларни (ўша онда) тирилтирдики, уларга у зотнинг сўзини — таъна, камситиш, ўч (жазо), ҳасрат ва надомат (қилиб) эшиттирди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ، أَنَّهَا قَالَتْ جَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ امْرَأَةُ أَبِي طَلْحَةَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ اللَّهَ لاَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ، هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا هِيَ احْتَلَمَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ إِذَا رَأَتِ الْمَاءَ ‏"‏‏.‏

Ummu Salama (moʻminlar onasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Talhaning xotini Ummu Sulaym Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, albatta Alloh haqni (aytishdan) uyalmaydi. Ayol kishi tush koʻrsa (ihtilom boʻlsa), gusl qilishi kerakmi?» — dedi. Rasululloh ﷺ: «Ha, agar (suv) izini koʻrsa», — dedilar.Умму Салама (мўминлар онаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Талҳанинг хотини Умму Сулайм Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, албатта Аллоҳ ҳақни (айтишдан) уялмайди. Аёл киши туш кўрса (иҳтилом бўлса), гусл қилиши керакми?» — деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳа, агар (сув) изини кўрса», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ رِدْفَ أَبِي طَلْحَةَ يَوْمَ خَيْبَرَ وَقَدَمِي تَمَسُّ قَدَمَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ - فَأَتَيْنَاهُمْ حِينَ بَزَغَتِ الشَّمْسُ وَقَدْ أَخْرَجُوا مَوَاشِيَهُمَ وَخَرَجُوا بِفُئُوسِهِمْ وَمَكَاتِلِهِمْ وَمُرُورِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ وَالْخَمِيسُ - قَالَ - وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَهَزَمَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَوَقَعَتْ فِي سَهْمِ دَحْيَةَ جَارِيَةٌ جَمِيلَةٌ فَاشْتَرَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِسَبْعَةِ أَرْؤُسٍ ثُمَّ دَفَعَهَا إِلَى أُمِّ سُلَيْمٍ تُصَنِّعُهَا لَهُ وَتُهَيِّئُهَا - قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَالَ - وَتَعْتَدُّ فِي بَيْتِهَا وَهِيَ صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ - قَالَ - وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلِيمَتَهَا التَّمْرَ وَالأَقِطَ وَالسَّمْنَ فُحِصَتِ الأَرْضُ أَفَاحِيصَ وَجِيءَ بِالأَنْطَاعِ فَوُضِعَتْ فِيهَا وَجِيءَ بِالأَقِطِ وَالسَّمْنِ فَشَبِعَ النَّاسُ - قَالَ - وَقَالَ النَّاسُ لاَ نَدْرِي أَتَزَوَّجَهَا أَمِ اتَّخَذَهَا أُمَّ وَلَدٍ ‏.‏ قَالُوا إِنْ حَجَبَهَا فَهْىَ امْرَأَتُهُ وَإِنْ لَمْ يَحْجُبْهَا فَهْىَ أُمُّ وَلَدٍ فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَرْكَبَ حَجَبَهَا فَقَعَدَتْ عَلَى عَجُزِ الْبَعِيرِ فَعَرَفُوا أَنَّهُ قَدْ تَزَوَّجَهَا ‏.‏ فَلَمَّا دَنَوْا مِنَ الْمَدِينَةِ دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَدَفَعْنَا - قَالَ - فَعَثَرَتِ النَّاقَةُ الْعَضْبَاءُ وَنَدَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَنَدَرَتْ فَقَامَ فَسَتَرَهَا وَقَدْ أَشْرَفَتِ النِّسَاءُ فَقُلْنَ أَبْعَدَ اللَّهُ الْيَهُودِيَّةَ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا حَمْزَةَ أَوَقَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ وَقَعَ ‏.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xaybar kuni men Abu Talhaning orqasida (mingashib) edim va oyogʻim Rasululloh ﷺ ning oyoqlariga tegib turardi. Quyosh chiqqanda biz ular (Xaybar ahli)ning oldiga yetib bordik. Ular chorvalarini chiqarib boʻlgan va belkurak, savat hamda ketmonlari bilan (dalaga) chiqishgan edi. Ular: «Muhammad va qoʻshin (keldi)!» — deyishdi. Rasululloh ﷺ: «Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga tushsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻladi!» — dedilar. Alloh azza va jalla ularni magʻlub etdi va Dihyaning ulushiga goʻzal bir choʻri tushdi. Rasululloh ﷺ uni yetti bosh (asir) evaziga sotib oldilar, soʻng uni onam Ummu Sulaymga topshirib: «Uni tayyorlab, orasta qilsin», dedilar. Menimcha, (u zot): «Va uning uyida iddasini oʻtkazsin», dedilar. U Safiyya binti Huyay edi. Rasululloh ﷺ uning valimasini xurmo, qurut va sariyogʻdan qildilar. Yer kovlanib (chuqurchalar) qilindi, terilar keltirilib, ularning ichiga (taom) qoʻyildi, qurut va sariyogʻ keltirildi va odamlar toʻyib yeyishdi. Odamlar: «Bilmaymiz, (u zot) unga uylandilarmi yoki uni ummu valad (farzand koʻruvchi choʻri) qilib oldilarmi?» deyishdi. Ular: «Agar (u zot) uni (hijob bilan) toʻssalar, u uning xotinidir; agar toʻsmasalar, u ummu valaddir», deyishdi. (U zot) ulovga minmoqchi boʻlganlarida uni (hijob bilan) toʻsdilar, u tuyaning orqa qismiga oʻtirdi va shunda ular (u zot) unga uylanganliklarini bilishdi. Madinaga yaqinlashganimizda Rasululloh ﷺ (ulovni) tezlatdilar, biz ham tezlatdik. Azbo (ismli) tuya qoqilib ketdi, Rasululloh ﷺ (otdan) uchib tushdilar, u (Safiyya) ham uchib tushdi. (U zot) oʻrnidan turib, uni (Safiyyani) toʻsdilar. Ayollar (tomdan) qarab: «Alloh yahudiyani uzoq (rahmatidan yiroq) qilsin!» deyishdi. (Sobit) dedi: Men: «Ey Abu Hamza! Rasululloh ﷺ rostdan ham (otdan) yiqildilarmi?» deb soʻradim. (Anas): «Ha, vallohi, rostdan ham yiqildilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хайбар куни мен Абу Талҳанинг орқасида (мингашиб) эдим ва оёғим Расулуллоҳ ﷺ нинг оёқларига тегиб турарди. Қуёш чиққанда биз улар (Хайбар аҳли)нинг олдига етиб бордик. Улар чорваларини чиқариб бўлган ва белкурак, сават ҳамда кетмонлари билан (далага) чиқишган эди. Улар: «Муҳаммад ва қўшин (келди)!» — дейишди. Расулуллоҳ ﷺ: «Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига тушсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлади!» — дедилар. Аллоҳ азза ва жалла уларни мағлуб этди ва Диҳянинг улушига гўзал бир чўри тушди. Расулуллоҳ ﷺ уни етти бош (асир) эвазига сотиб олдилар, сўнг уни онам Умму Сулаймга топшириб: «Уни тайёрлаб, ораста қилсин», дедилар. Менимча, (у зот): «Ва унинг уйида иддасини ўтказсин», дедилар. У Сафийя бинти Ҳуяй эди. Расулуллоҳ ﷺ унинг валимасини хурмо, қурут ва сариёғдан қилдилар. Ер ковланиб (чуқурчалар) қилинди, терилар келтирилиб, уларнинг ичига (таом) қўйилди, қурут ва сариёғ келтирилди ва одамлар тўйиб ейишди. Одамлар: «Билмаймиз, (у зот) унга уйландиларми ёки уни умму валад (фарзанд кўрувчи чўри) қилиб олдиларми?» дейишди. Улар: «Агар (у зот) уни (ҳижоб билан) тўссалар, у унинг хотинидир; агар тўсмасалар, у умму валаддир», дейишди. (У зот) уловга минмоқчи бўлганларида уни (ҳижоб билан) тўсдилар, у туянинг орқа қисмига ўтирди ва шунда улар (у зот) унга уйланганликларини билишди. Мадинага яқинлашганимизда Расулуллоҳ ﷺ (уловни) тезлатдилар, биз ҳам тезлатдик. Азбо (исмли) туя қоқилиб кетди, Расулуллоҳ ﷺ (отдан) учиб тушдилар, у (Сафийя) ҳам учиб тушди. (У зот) ўрнидан туриб, уни (Сафийяни) тўсдилар. Аёллар (томдан) қараб: «Аллоҳ яҳудияни узоқ (раҳматидан йироқ) қилсин!» дейишди. (Собит) деди: Мен: «Эй Абу Ҳамза! Расулуллоҳ ﷺ ростдан ҳам (отдан) йиқилдиларми?» деб сўрадим. (Анас): «Ҳа, валлоҳи, ростдан ҳам йиқилдилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيِّ يَعُودُهُ ‏.‏ قَالَ فَوَجَدْتُ عِنْدَهُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ ‏.‏ قَالَ فَدَعَا أَبُو طَلْحَةَ إِنْسَانًا يَنْزِعُ نَمَطًا تَحْتَهُ فَقَالَ لَهُ سَهْلٌ لِمَ تَنْزِعُهُ فَقَالَ لأَنَّ فِيهِ تَصَاوِيرَ وَقَدْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَا قَدْ عَلِمْتَ ‏.‏ قَالَ سَهْلٌ أَوَلَمْ يَقُلْ ‏"‏ إِلاَّ مَا كَانَ رَقْمًا فِي ثَوْبٍ ‏"‏ فَقَالَ بَلَى وَلَكِنَّهُ أَطْيَبُ لِنَفْسِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Utba (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abu Talha al-Ansoriyning (roziyallohu anhu) holidan xabar olgani uning huzuriga kirdi. U aytdi: «Men uning oldida Sahl ibn Hunayfni (roziyallohu anhu) topdim. Abu Talha bir kishini chaqirib, ostidagi gilamni (naqshli matoni) olib qoʻyishni buyurdi. Sahl unga: ‹Nega uni olib qoʻyyapsan?› dedi. U: ‹Chunki unda suratlar bor, Nabiy ﷺ esa sen bilgan narsani aytganlar›, dedi. Sahl: ‹U zot: ‹Matoga chizilgan naqshdan boshqasi›, deb (istisno qilmadilarmi?› dedi. U: ‹Ha (shunday), lekin bu mening koʻnglimga xushroqdir›, dedi.» Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Убайдуллоҳ ибн Утба (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абу Талҳа ал-Ансорийнинг (розияллоҳу анҳу) ҳолидан хабар олгани унинг ҳузурига кирди. У айтди: «Мен унинг олдида Саҳл ибн Ҳунайфни (розияллоҳу анҳу) топдим. Абу Талҳа бир кишини чақириб, остидаги гиламни (нақшли матони) олиб қўйишни буюрди. Саҳл унга: ‹Нега уни олиб қўйяпсан?› деди. У: ‹Чунки унда суратлар бор, Набий ﷺ эса сен билган нарсани айтганлар›, деди. Саҳл: ‹У зот: ‹Матога чизилган нақшдан бошқаси›, деб (истисно қилмадиларми?› деди. У: ‹Ҳа (шундай), лекин бу менинг кўнглимга хушроқдир›, деди.» Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو يَحْيَى، سُلَيْمُ بْنُ عَامِرٍ وَضَمْرَةُ بْنُ حَبِيبٍ وَأَبُو طَلْحَةَ نُعَيْمُ بْنُ زِيَادٍ قَالُوا سَمِعْنَا أَبَا أُمَامَةَ الْبَاهِلِيَّ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ عَبَسَةَ، يَقُولُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ مِنْ سَاعَةٍ أَقْرَبُ مِنَ الأُخْرَى أَوْ هَلْ مِنْ سَاعَةٍ يُبْتَغَى ذِكْرُهَا قَالَ ‏"‏ نَعَمْ إِنَّ أَقْرَبَ مَا يَكُونُ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ مِنَ الْعَبْدِ جَوْفُ اللَّيْلِ الآخِرِ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ مِمَّنْ يَذْكُرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فِي تِلْكَ السَّاعَةِ فَكُنْ فَإِنَّ الصَّلاَةَ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىِ الشَّيْطَانِ وَهِيَ سَاعَةُ صَلاَةِ الْكُفَّارِ فَدَعِ الصَّلاَةَ حَتَّى تَرْتَفِعَ قِيدَ رُمْحٍ وَيَذْهَبَ شُعَاعُهَا ثُمَّ الصَّلاَةُ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ حَتَّى تَعْتَدِلَ الشَّمْسُ اعْتِدَالَ الرُّمْحِ بِنِصْفِ النَّهَارِ فَإِنَّهَا سَاعَةٌ تُفْتَحُ فِيهَا أَبْوَابُ جَهَنَّمَ وَتُسْجَرُ فَدَعِ الصَّلاَةَ حَتَّى يَفِيءَ الْفَىْءُ ثُمَّ الصَّلاَةُ مَحْضُورَةٌ مَشْهُودَةٌ حَتَّى تَغِيبَ الشَّمْسُ فَإِنَّهَا تَغِيبُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ وَهِيَ صَلاَةُ الْكُفَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Abasa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Rasululloh, bir vaqt boshqasidan koʻra yaqinroqmi yoki zikr qilish uchun eng izlanadigan vaqt bormi?» deb soʻradim. U zot ﷺ dedilar: «Ha, aziz va ulugʻ Robb bandaga eng yaqin boʻladigan vaqt kechaning oxirgi qismidir. Agar oʻsha vaqtda aziz va ulugʻ Allohni zikr qiluvchilardan boʻla olsang, boʻlgin. Chunki namoz to quyosh chiqquncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Quyosh esa shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi va u kofirlar namoz oʻqiydigan vaqtdir. Bas, quyosh bir nayza boʻyi koʻtarilib nurlari tarqaguncha namozni tark et. Soʻng namoz to quyosh peshinda nayzadek tik boʻlguncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Zero u vaqtda jahannam eshiklari ochilib, olovi qizidiriladi. Bas, soya qaytguncha namozni tark et. Soʻng namoz to quyosh botguncha hozir boʻlingan va guvohlik berilgan boʻladi. Zero u shaytonning ikki shoxi orasidan botadi va u kofirlar namozidir.»Амр ибн Абаса (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Расулуллоҳ, бир вақт бошқасидан кўра яқинроқми ёки зикр қилиш учун энг изланадиган вақт борми?» деб сўрадим. У зот ﷺ дедилар: «Ҳа, азиз ва улуғ Робб бандага энг яқин бўладиган вақт кечанинг охирги қисмидир. Агар ўша вақтда азиз ва улуғ Аллоҳни зикр қилувчилардан бўла олсанг, бўлгин. Чунки намоз то қуёш чиққунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Қуёш эса шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади ва у кофирлар намоз ўқийдиган вақтдир. Бас, қуёш бир найза бўйи кўтарилиб нурлари тарқагунча намозни тарк эт. Сўнг намоз то қуёш пешинда найзадек тик бўлгунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Зеро у вақтда жаҳаннам эшиклари очилиб, олови қизидирилади. Бас, соя қайтгунча намозни тарк эт. Сўнг намоз то қуёш ботгунча ҳозир бўлинган ва гувоҳлик берилган бўлади. Зеро у шайтоннинг икки шохи орасидан ботади ва у кофирлар намозидир.»

وَعَنْ أَنَسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسلم: يَوْمئِذٍ يَوْمَ حُنَيْنٍ: «مَنْ قَتَلَ كَافِرًا فَلَهُ سَلَبُهُ» فَقَتَلَ أَبُو طَلْحَةَ يَوْمَئِذٍ عِشْرِينَ رَجُلًا وَأَخَذَ أسلابهم. رَوَاهُ الدَّارمِيّ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oʻsha kuni — yaʼni Hunayn kuni — Rasululloh ﷺ: «Kim bir kofirni oʻldirsa, uning salabi (oʻljasi) oʻzigadir», dedilar. Shunda oʻsha kuni Abu Talha yigirma kishini oʻldirib, ularning salablarini oldi. Abu Talha Umm Sulaymni uchratib qoldi, uning yonida xanjar bor edi. U: «Ey Umm Sulaym, yoningdagi bu nima?» dedi. U ayol: «Allohga qasamki, agar ulardan birortasi menga yaqinlashsa, uning qornini yorishni niyat qildim», dedi. Abu Talha buni Rasululloh ﷺga xabar qildi. Abu Dovud dedi: Bu hasan hadisdir. Abu Dovud dedi: Biz bu bilan xanjarni nazarda tutdik; oʻsha kunlarda ajamlarning quroli xanjar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ўша куни — яъни Ҳунайн куни — Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кофирни ўлдирса, унинг салаби (ўлжаси) ўзигадир», дедилар. Шунда ўша куни Абу Талҳа йигирма кишини ўлдириб, уларнинг салабларини олди. Абу Талҳа Умм Сулаймни учратиб қолди, унинг ёнида ханжар бор эди. У: «Эй Умм Сулайм, ёнингдаги бу нима?» деди. У аёл: «Аллоҳга қасамки, агар улардан бирортаси менга яқинлашса, унинг қорнини ёришни ният қилдим», деди. Абу Талҳа буни Расулуллоҳ ﷺга хабар қилди. Абу Довуд деди: Бу ҳасан ҳадисдир. Абу Довуд деди: Биз бу билан ханжарни назарда тутдик; ўша кунларда ажамларнинг қуроли ханжар эди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَنْفَجْنَا أَرْنَبًا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ، فَسَعَى الْقَوْمُ فَلَغَبُوا، فَأَدْرَكْتُهَا فَأَخَذْتُهَا، فَأَتَيْتُ بِهَا أَبَا طَلْحَةَ فَذَبَحَهَا، وَبَعَثَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِوَرِكِهَا ـ أَوْ فَخِذَيْهَا قَالَ فَخِذَيْهَا لاَ شَكَّ فِيهِ ـ فَقَبِلَهُ‏.‏ قُلْتُ وَأَكَلَ مِنْهُ قَالَ وَأَكَلَ مِنْهُ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بَعْدُ قَبِلَهُ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Marraz-Zahronda bir quyon(ni) quvladik va odamlar uning orqasidan yugurdi, lekin charchadi. Men uni yengib, ushlab oldim va uni Abu Talhaga berdim; u uni soʻydi va uning sonini — yoki ikkala sonini — Allohning Rasuli ﷺ ga yubordi. (Rivoyatchi — u ikkala sonini yuborganini tasdiqladi.) Paygʻambar ﷺ uni qabul qildi. (Rivoyatchi Anasdan: «Paygʻambar ﷺ undan yedimi?» — deb soʻradi. Anas: «U undan yedi», — deb javob berdi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Марраз-Заҳронда бир қуён(ни) қувладик ва одамлар унинг орқасидан югурди, лекин чарчади. Мен уни енгиб, ушлаб олдим ва уни Абу Талҳага бердим; у уни сўйди ва унинг сонини — ёки иккала сонини — Аллоҳнинг Расули ﷺ га юборди. (Ривоятчи — у иккала сонини юборганини тасдиқлади.) Пайғамбар ﷺ уни қабул қилди. (Ривоятчи Анасдан: «Пайғамбар ﷺ ундан едими?» — деб сўради. Анас: «У ундан еди», — деб жавоб берди.)

وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ أُمَّ بَنِي أَبِي طَلْحَةَ دَخَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ بِمَعْنَى حَدِيثِ هِشَامٍ غَيْرَ أَنَّ فِيهِ قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لَهَا أُفٍّ لَكِ أَتَرَى الْمَرْأَةُ ذَلِكِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym — Bani Abu Talhaning onasi — Rasululloh ﷺ ning oldiga kirdi... — Hishomning hadisi maʼnosida —; faqat unda: «Oisha dedi: Men unga: ‹Uff senga! Ayol (ham) buni koʻradimi?› dedim» (deyilgan).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм — Бани Абу Талҳанинг онаси — Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига кирди... — Ҳишомнинг ҳадиси маъносида —; фақат унда: «Оиша деди: Мен унга: ‹Уфф сенга! Аёл (ҳам) буни кўрадими?› дедим» (дейилган).

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، حَدَّثَنَا سَيَّارُ بْنُ حَاتِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي طَلْحَةَ، قَالَ شَكَوْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْجُوعَ وَرَفَعْنَا عَنْ بُطُونِنَا عَنْ حَجَرٍ حَجَرٍ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَجَرَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ ‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Biz Rasululloh ﷺga ochlikdan shikoyat qildik va qorinlarimizdan birma-bir (bogʻlangan) toshlarni koʻtarib koʻrsatdik. Shunda Rasululloh ﷺ ikkita toshni koʻtarib koʻrsatdilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat mana shu yoʻldan bilamiz.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Биз Расулуллоҳ ﷺга очликдан шикоят қилдик ва қоринларимиздан бирма-бир (боғланган) тошларни кўтариб кўрсатдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ иккита тошни кўтариб кўрсатдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат мана шу йўлдан биламиз.

وَعَن أنس قَالَ: غَدَوْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ لِيُحَنِّكَهُ فَوَافَيْتُهُ فِي يَدِهِ الْمِيسَمُ يَسِمُ إِبِلَ الصَّدَقَة

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abdulloh ibn Abu Talhani — unga tahnik qilish uchun — Rasululloh ﷺ ga olib bordim. (Tahnik — musulmonlar orasidagi odat boʻlib, bola tugʻilgan har safar, uni Paygʻambar ﷺ ga olib borar edilar; u zot bir parcha xurmoni chaynab, uning sharbatidan bir qismini bolaning ogʻziga solar edilar.) Men Paygʻambar ﷺ ni koʻrdim — u zotning qoʻlida tamgʻalash (belgi bosish) asbobi bor edi va u zot zakot tuyalarini tamgʻalayotgan edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абдуллоҳ ибн Абу Талҳани — унга таҳник қилиш учун — Расулуллоҳ ﷺ га олиб бордим. (Таҳник — мусулмонлар орасидаги одат бўлиб, бола туғилган ҳар сафар, уни Пайғамбар ﷺ га олиб борар эдилар; у зот бир парча хурмони чайнаб, унинг шарбатидан бир қисмини боланинг оғзига солар эдилар.) Мен Пайғамбар ﷺ ни кўрдим — у зотнинг қўлида тамғалаш (белги босиш) асбоби бор эди ва у зот закот туяларини тамғалаётган эдилар.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَ فَزَعٌ بِالْمَدِينَةِ فَاسْتَعَارَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرَسًا مِنْ أَبِي طَلْحَةَ يُقَالُ لَهُ الْمَنْدُوبُ، فَرَكِبَ فَلَمَّا رَجَعَ قَالَ ‏"‏ مَا رَأَيْنَا مِنْ شَىْءٍ، وَإِنْ وَجَدْنَاهُ لَبَحْرًا ‏"‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Madina ahli (dushman hujumidan) qoʻrqdi; shuning uchun Paygʻambar ﷺ Abu Talhadan — Mandub degan — bir otni oriyat (qarzga) oldi va unga mindi. U zot qaytganda: «Biz (qoʻrqadigan) hech narsani koʻrmadik, lekin bu ot juda tez (chopar) ekan (xuddi dengiz suvidek tuganmas quvvatga ega)», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Мадина аҳли (душман ҳужумидан) қўрқди; шунинг учун Пайғамбар ﷺ Абу Талҳадан — Мандуб деган — бир отни орият (қарзга) олди ва унга минди. У зот қайтганда: «Биз (қўрқадиган) ҳеч нарсани кўрмадик, лекин бу от жуда тез (чопар) экан (худди денгиз сувидек туганмас қувватга эга)», — дедилар.

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ - عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ قَالَ فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَانْحَسَرَ الإِزَارُ عَنْ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَإِنِّي لأَرَى بَيَاضَ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ خَرِبَتْ خَيْبَرُ إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ قَالَ وَقَدْ خَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ - قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا - وَالْخَمِيسَ قَالَ وَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Xaybarga gʻazot qildilar. (Anas) dedi: Biz uning yonida tong qorongʻusida bomdod namozini oʻqidik. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ (otga) mindilar, Abu Talha ham mindi, men esa Abu Talhaning ortida (mingashib) bordim. Allohning Nabiysi ﷺ Xaybar koʻchasidan (otni) yurgizdilar, mening tizzam Allohning Nabiysi ﷺ ning sonlariga tegib turardi. Allohning Nabiysi ﷺ ning sonlaridan izor ochilib ketgan edi, men Allohning Nabiysi ﷺ ning sonlarining oqligini koʻrib turardim. U zot qishloqqa kirganlarida: «Allohu akbar! Xaybar vayron boʻldi! Biz bir qavmning maydoniga (tushib) qoʻnsak, ogohlantirilganlarning tongi naqadar yomon boʻladi!» dedilar. Buni uch marta aytdilar. (Anas) dedi: Qavm ishlariga (chiqib) ketgan edi, ular: «Muhammad!» dedilar — Abdulaziz dedi: Baʼzi sheriklarimiz: «Va qoʻshin!» (deganini ham) aytdi. (Anas) dedi: Biz uni (Xaybarni) zoʻrlik bilan (kuch ishlatib) qoʻlga kiritdik.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Хайбарга ғазот қилдилар. (Анас) деди: Биз унинг ёнида тонг қоронғусида бомдод намозини ўқидик. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ (отга) миндилар, Абу Талҳа ҳам минди, мен эса Абу Талҳанинг ортида (мингашиб) бордим. Аллоҳнинг Набийси ﷺ Хайбар кўчасидан (отни) юргиздилар, менинг тиззам Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонларига тегиб турарди. Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонларидан изор очилиб кетган эди, мен Аллоҳнинг Набийси ﷺ нинг сонларининг оқлигини кўриб турардим. У зот қишлоққа кирганларида: «Аллоҳу акбар! Хайбар вайрон бўлди! Биз бир қавмнинг майдонига (тушиб) қўнсак, огоҳлантирилганларнинг тонги нақадар ёмон бўлади!» дедилар. Буни уч марта айтдилар. (Анас) деди: Қавм ишларига (чиқиб) кетган эди, улар: «Муҳаммад!» дедилар — Абдулазиз деди: Баъзи шерикларимиз: «Ва қўшин!» (деганини ҳам) айтди. (Анас) деди: Биз уни (Хайбарни) зўрлик билан (куч ишлатиб) қўлга киритдик.

حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، وَاللَّفْظُ، لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا طَلْحَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةُ تَمَاثِيلَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Farishtalar ichida it yoki suratlar (haykallar) boʻlgan uyga kirmaydilar», deganlarini eshitganman. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Фаришталар ичида ит ёки суратлар (ҳайкаллар) бўлган уйга кирмайдилар», деганларини эшитганман. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

وَعَن أنس قَالَ: أَنْفَجْنَا أَرْنَبًا بِمَرِّ الظَّهْرَانِ فَأَخَذْتُهَا فَأَتَيْتُ بهَا أَبَا طلحةَ فذبحها وَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بوَرِكِها وفخذْيها فقبِله

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Marraz-Zahronda bir quyonni hurkitib chiqardik. Men uni tutib, Abu Talhaga olib keldim. U uni soʻydi va Rasululloh ﷺga uning sonini hamda ikki orqa boldirini yubordi, u zot uni qabul qildilar. Buxoriy va Muslim rivoyat qilgan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Марраз-Заҳронда бир қуённи ҳуркитиб чиқардик. Мен уни тутиб, Абу Талҳага олиб келдим. У уни сўйди ва Расулуллоҳ ﷺга унинг сонини ҳамда икки орқа болдирини юборди, у зот уни қабул қилдилар. Бухорий ва Муслим ривоят қилган.