أَخْبَرَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُتَوَفَّى لَهُ ثَلاَثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلاَّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَتِهِ إِيَّاهُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir musulmonning balogʻatga yetmagan uch farzandi vafot etsa, Alloh ularga boʻlgan rahmatining fazli ila uni jannatga kiritadi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир мусулмоннинг балоғатга етмаган уч фарзанди вафот этса, Аллоҳ уларга бўлган раҳматининг фазли ила уни жаннатга киритади», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَنْبَأَنَا النَّضْرُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ جَنَازَةً، مَرَّتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ فَقِيلَ إِنَّهَا جَنَازَةُ يَهُودِيٍّ . فَقَالَ " إِنَّمَا قُمْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oldilaridan bir janoza oʻtdi, shunda u zot oʻrinlaridan turdilar. Shunda: «Bu yahudiyning janozasi», deyildi. U zot: «Biz faqat farishtalar uchun turdik», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларидан бир жаноза ўтди, шунда у зот ўринларидан турдилар. Шунда: «Бу яҳудийнинг жанозаси», дейилди. У зот: «Биз фақат фаришталар учун турдик», дедилар.
أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ " . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ أُخْرَى فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ " . فَقَالَ عُمَرُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مُرَّ بِجَنَازَةِ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقُلْتَ " وَجَبَتْ " . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرًّا فَقُلْتَ " وَجَبَتْ " . فَقَالَ " مَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilik bilan maqtashdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Yana boshqa bir janoza oʻtkazilganda uni yomonlik bilan tilga olishdi. Nabiy ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar. Umar: «Otam va onam sizga fido boʻlsin, bir janoza oʻtkazilganda uni yaxshilik bilan maqtashdi, siz: ‹Vojib boʻldi›, dedingiz. Yana bir janoza oʻtkazilganda uni yomonlik bilan tilga olishdi, siz yana: ‹Vojib boʻldi›, dedingiz», dedi. U zot: «Kimni yaxshilik bilan maqtasangiz, unga jannat vojib boʻldi. Kimni yomonlik bilan tilga olsangiz, unga doʻzax vojib boʻldi. Sizlar yer yuzida Allohning guvohlarisiz», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир жаноза ўтказилганда уни яхшилик билан мақташди. Шунда Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Яна бошқа бир жаноза ўтказилганда уни ёмонлик билан тилга олишди. Набий ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар. Умар: «Отам ва онам сизга фидо бўлсин, бир жаноза ўтказилганда уни яхшилик билан мақташди, сиз: ‹Вожиб бўлди›, дедингиз. Яна бир жаноза ўтказилганда уни ёмонлик билан тилга олишди, сиз яна: ‹Вожиб бўлди›, дедингиз», деди. У зот: «Кимни яхшилик билан мақтасангиз, унга жаннат вожиб бўлди. Кимни ёмонлик билан тилга олсангиз, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларисиз», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ الْوَرَّاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ إِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Banda qabriga qoʻyilib, sheriklari undan qaytib ketishganda, u ularning kovushlari tovushini eshitib turadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Банда қабрига қўйилиб, шериклари ундан қайтиб кетишганда, у уларнинг ковушлари товушини эшитиб туради», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنْبَأَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ إِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ " . قَالَ " فَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولاَنِ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا مِنَ الْجَنَّةِ " . قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Banda qabriga qoʻyilib, sheriklari undan qaytib ketishganda, u ularning kovushlari tovushini eshitib turadi», dedilar. U zot: «Soʻng unga ikki farishta kelib, uni oʻtqazishadi va unga: ‹Bu kishi haqida nima der eding?› deyishadi. Moʻmin esa: ‹Men u Allohning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik beraman›, deydi. Shunda unga: ‹Doʻzaxdagi joyingga qara, Alloh uning oʻrniga senga jannatdagi joyni almashtirib berdi›, deyiladi», dedilar. Nabiy ﷺ: «Shunda u ikkalasini birga koʻradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Банда қабрига қўйилиб, шериклари ундан қайтиб кетишганда, у уларнинг ковушлари товушини эшитиб туради», дедилар. У зот: «Сўнг унга икки фаришта келиб, уни ўтқазишади ва унга: ‹Бу киши ҳақида нима дер эдинг?› дейишади. Мўмин эса: ‹Мен у Аллоҳнинг бандаси ва Расули эканига гувоҳлик бераман›, дейди. Шунда унга: ‹Дўзахдаги жойингга қара, Аллоҳ унинг ўрнига сенга жаннатдаги жойни алмаштириб берди›, дейилади», дедилар. Набий ﷺ: «Шунда у иккаласини бирга кўради», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْعَبْدَ إِذَا وُضِعَ فِي قَبْرِهِ وَتَوَلَّى عَنْهُ أَصْحَابُهُ إِنَّهُ لَيَسْمَعُ قَرْعَ نِعَالِهِمْ أَتَاهُ مَلَكَانِ فَيُقْعِدَانِهِ فَيَقُولاَنِ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ مُحَمَّدٍ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ فَيَقُولُ أَشْهَدُ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ فَيُقَالُ لَهُ انْظُرْ إِلَى مَقْعَدِكَ مِنَ النَّارِ قَدْ أَبْدَلَكَ اللَّهُ بِهِ مَقْعَدًا خَيْرًا مِنْهُ " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَيَرَاهُمَا جَمِيعًا وَأَمَّا الْكَافِرُ أَوِ الْمُنَافِقُ فَيُقَالُ لَهُ مَا كُنْتَ تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي كُنْتُ أَقُولُ كَمَا يَقُولُ النَّاسُ . فَيُقَالُ لَهُ لاَ دَرَيْتَ وَلاَ تَلَيْتَ . ثُمَّ يُضْرَبُ ضَرْبَةً بَيْنَ أُذُنَيْهِ فَيَصِيحُ صَيْحَةً يَسْمَعُهَا مَنْ يَلِيهِ غَيْرُ الثَّقَلَيْنِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Banda qabriga qoʻyilib, sheriklari undan qaytib ketishganda, u ularning kovushlari tovushini eshitib turadi. Unga ikki farishta kelib, uni oʻtqazishadi va unga: ‹Bu kishi — Muhammad haqida nima der eding?› deyishadi. Moʻmin esa: ‹Men u Allohning bandasi va Rasuli ekaniga guvohlik beraman›, deydi. Shunda unga: ‹Doʻzaxdagi joyingga qara, Alloh uning oʻrniga senga undan yaxshiroq joyni almashtirib berdi›, deyiladi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Shunda u ikkalasini birga koʻradi. Ammo kofir yoki munofiqqa esa: ‹Bu kishi haqida nima der eding?› deyiladi. U: ‹Bilmayman, odamlar aytganidek aytar edim›, deydi. Shunda unga: ‹Bilmading va oʻqimading ham›, deyiladi. Soʻng uning ikki qulogʻi orasiga bir zarba uriladi va u shunday qichqiriqni qichqiradiki, uni ikki ogʻir jonzotdan (jin va insondan) boshqa unga yaqin turgan har bir narsa eshitadi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Банда қабрига қўйилиб, шериклари ундан қайтиб кетишганда, у уларнинг ковушлари товушини эшитиб туради. Унга икки фаришта келиб, уни ўтқазишади ва унга: ‹Бу киши — Муҳаммад ҳақида нима дер эдинг?› дейишади. Мўмин эса: ‹Мен у Аллоҳнинг бандаси ва Расули эканига гувоҳлик бераман›, дейди. Шунда унга: ‹Дўзахдаги жойингга қара, Аллоҳ унинг ўрнига сенга ундан яхшироқ жойни алмаштириб берди›, дейилади», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Шунда у иккаласини бирга кўради. Аммо кофир ёки мунофиққа эса: ‹Бу киши ҳақида нима дер эдинг?› дейилади. У: ‹Билмайман, одамлар айтганидек айтар эдим›, дейди. Шунда унга: ‹Билмадинг ва ўқимадинг ҳам›, дейилади. Сўнг унинг икки қулоғи орасига бир зарба урилади ва у шундай қичқириқни қичқирадики, уни икки оғир жонзотдан (жин ва инсондан) бошқа унга яқин турган ҳар бир нарса эшитади», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم سَمِعَ صَوْتًا مِنْ قَبْرٍ فَقَالَ " مَتَى مَاتَ هَذَا " . قَالُوا مَاتَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ . فَسُرَّ بِذَلِكَ وَقَالَ " لَوْلاَ أَنْ لاَ تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللَّهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ عَذَابَ الْقَبْرِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir qabrdan ovoz eshitib: «Bu odam qachon vafot etgan?» dedilar. Ular: «Johiliyat davrida vafot etgan», dedilar. Shunda u zot bundan xursand boʻlib: «Agar bir-biringizni koʻmmay qoʻyishingizdan qoʻrqmaganimda edi, sizlarga qabr azobini eshittirishni Allohdan soʻrar edim», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир қабрдан овоз эшитиб: «Бу одам қачон вафот этган?» дедилар. Улар: «Жоҳилият даврида вафот этган», дедилар. Шунда у зот бундан хурсанд бўлиб: «Агар бир-бирингизни кўммай қўйишингиздан қўрқмаганимда эди, сизларга қабр азобини эшиттиришни Аллоҳдан сўрар эдим», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُغِيرَةِ - قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ عُمَرَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ أَخَذَ يُحَدِّثُنَا عَنْ أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيُرِينَا مَصَارِعَهُمْ بِالأَمْسِ قَالَ " هَذَا مَصْرَعُ فُلاَنٍ إِنْ شَاءَ اللَّهُ غَدًا " . قَالَ عُمَرُ وَالَّذِي بَعَثَهُ بِالْحَقِّ مَا أَخْطَئُوا تِيكَ فَجُعِلُوا فِي بِئْرٍ فَأَتَاهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَادَى " يَا فُلاَنُ بْنَ فُلاَنٍ يَا فُلاَنُ بْنَ فُلاَنٍ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي اللَّهُ حَقًّا " . فَقَالَ عُمَرُ تُكَلِّمُ أَجْسَادًا لاَ أَرْوَاحَ فِيهَا فَقَالَ " مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Makka bilan Madina orasida Umar bilan birga edik. U bizga Badr ahli haqida gapira boshlab, dedi: «Rasululloh ﷺ kunlarning birida bizga ularning halok boʻladigan joylarini koʻrsatib: ‹Bu — Alloh xohlasa, ertaga falonchi halok boʻladigan joy›, degan edilar». Umar dedi: «Uni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, ular oʻsha (belgilangan) joylardan sira adashmadilar». Soʻng ular (halok boʻlgach) bir quduqqa tashlandilar. Nabiy ﷺ ularning oldiga kelib: «Ey falonchining oʻgʻli falonchi! Ey falonchining oʻgʻli falonchi! Rabbingiz vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Men Alloh menga vaʼda qilgan narsani haq deb topdim», deb nido qildilar. Umar: «Siz ruhi yoʻq jasadlarga gapiryapsizmi?» dedi. Shunda u zot: «Sizlar men aytayotgan gapni ulardan koʻra yaxshiroq eshituvchi emassizlar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Макка билан Мадина орасида Умар билан бирга эдик. У бизга Бадр аҳли ҳақида гапира бошлаб, деди: «Расулуллоҳ ﷺ кунларнинг бирида бизга уларнинг ҳалок бўладиган жойларини кўрсатиб: ‹Бу — Аллоҳ хоҳласа, эртага фалончи ҳалок бўладиган жой›, деган эдилар». Умар деди: «Уни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, улар ўша (белгиланган) жойлардан сира адашмадилар». Сўнг улар (ҳалок бўлгач) бир қудуққа ташландилар. Набий ﷺ уларнинг олдига келиб: «Эй фалончининг ўғли фалончи! Эй фалончининг ўғли фалончи! Раббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Мен Аллоҳ менга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдим», деб нидо қилдилар. Умар: «Сиз руҳи йўқ жасадларга гапиряпсизми?» деди. Шунда у зот: «Сизлар мен айтаётган гапни улардан кўра яхшироқ эшитувчи эмассизлар», дедилар.
أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعَ الْمُسْلِمُونَ، مِنَ اللَّيْلِ بِبِئْرِ بَدْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يُنَادِي " يَا أَبَا جَهْلِ بْنَ هِشَامٍ وَيَا شَيْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ وَيَا عُتْبَةُ بْنَ رَبِيعَةَ وَيَا أُمَيَّةُ بْنَ خَلَفٍ هَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا فَإِنِّي وَجَدْتُ مَا وَعَدَنِي رَبِّي حَقًّا " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَتُنَادِي قَوْمًا قَدْ جَيَّفُوا فَقَالَ " مَا أَنْتُمْ بِأَسْمَعَ لِمَا أَقُولُ مِنْهُمْ وَلَكِنَّهُمْ لاَ يَسْتَطِيعُونَ أَنْ يُجِيبُوا " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar kechasi Badr qudugʻi oldida Rasululloh ﷺ turib nido qilayotganini eshitdilar: «Ey Abu Jahl ibn Hishom! Ey Shayba ibn Rabiʼa! Ey Utba ibn Rabiʼa! Ey Umayya ibn Xalaf! Rabbingiz vaʼda qilgan narsani haq deb topdingizmi? Men esa Rabbim menga vaʼda qilgan narsani haq deb topdim». Ular: «Yo Rasululloh, chirib ketgan bir qavmga nido qilyapsizmi?» deyishdi. U zot: «Sizlar men aytayotgan gapni ulardan koʻra yaxshiroq eshituvchi emassizlar, lekin ular javob berishga qodir emaslar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар кечаси Бадр қудуғи олдида Расулуллоҳ ﷺ туриб нидо қилаётганини эшитдилар: «Эй Абу Жаҳл ибн Ҳишом! Эй Шайба ибн Рабиъа! Эй Утба ибн Рабиъа! Эй Умайя ибн Халаф! Раббингиз ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдингизми? Мен эса Раббим менга ваъда қилган нарсани ҳақ деб топдим». Улар: «Ё Расулуллоҳ, чириб кетган бир қавмга нидо қиляпсизми?» дейишди. У зот: «Сизлар мен айтаётган гапни улардан кўра яхшироқ эшитувчи эмассизлар, лекин улар жавоб беришга қодир эмаслар», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَىْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ الْعَاقِلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَيَسْأَلَهُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَأَخْبَرَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَكَ قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الأَرْضَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَمَنْ نَصَبَ فِيهَا الْجِبَالَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَمَنْ جَعَلَ فِيهَا الْمَنَافِعَ قَالَ " اللَّهُ " . قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَالأَرْضَ وَنَصَبَ فِيهَا الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا الْمَنَافِعَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةَ أَمْوَالِنَا قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي كُلِّ سَنَةٍ . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا الْحَجَّ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً . قَالَ " صَدَقَ " . قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ " نَعَمْ " . قَالَ فَوَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لاَ أَزِيدَنَّ عَلَيْهِنَّ شَيْئًا وَلاَ أَنْقُصُ . فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bizga Qurʼonda Nabiy ﷺdan biror narsa haqida soʻrash taqiqlangan edi. Shu bois choʻl ahlidan aqlli bir kishi kelib u zotdan soʻrashi bizni xursand qilardi. Choʻl ahlidan bir kishi kelib: «Ey Muhammad! Bizga elchingiz keldi va u sizni Alloh azza va jalla yuborganini daʼvo qilishingizni bizga xabar berdi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Osmonni kim yaratdi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Yerni kim yaratdi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Undagi togʻlarni kim tikladi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Undagi manfaatlarni kim qildi?» dedi. U zot: «Alloh», dedilar. U: «Osmonu Yerni yaratgan, undagi togʻlarni tiklagan va undagi manfaatlarni qilgan Zotga qasamki, sizni Alloh yubordimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga har kecha-kunduzda besh vaqt namoz farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga mollarimizdan zakot farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga har yili Ramazon oyi roʻzasi farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Elchingiz bizga yoʻlga qodir boʻlgan kishiga haj farz ekanini daʼvo qildi», dedi. U zot: «Rost aytibdi», dedilar. U: «Sizni yuborgan Zotga qasamki, sizga buni Alloh buyurdimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men bularga hech nima qoʻshmayman va kamaytirmayman», dedi. U ortga qaytganda, Nabiy ﷺ: «Agar rost soʻzlagan boʻlsa, albatta jannatga kiradi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бизга Қуръонда Набий ﷺдан бирор нарса ҳақида сўраш тақиқланган эди. Шу боис чўл аҳлидан ақлли бир киши келиб у зотдан сўраши бизни хурсанд қиларди. Чўл аҳлидан бир киши келиб: «Эй Муҳаммад! Бизга элчингиз келди ва у сизни Аллоҳ азза ва жалла юборганини даъво қилишингизни бизга хабар берди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Осмонни ким яратди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ерни ким яратди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ундаги тоғларни ким тиклади?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Ундаги манфаатларни ким қилди?» деди. У зот: «Аллоҳ», дедилар. У: «Осмону Ерни яратган, ундаги тоғларни тиклаган ва ундаги манфаатларни қилган Зотга қасамки, сизни Аллоҳ юбордими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга ҳар кеча-кундузда беш вақт намоз фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга молларимиздан закот фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга ҳар йили Рамазон ойи рўзаси фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Элчингиз бизга йўлга қодир бўлган кишига ҳаж фарз эканини даъво қилди», деди. У зот: «Рост айтибди», дедилар. У: «Сизни юборган Зотга қасамки, сизга буни Аллоҳ буюрдими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен буларга ҳеч нима қўшмайман ва камайтирмайман», деди. У ортга қайтганда, Набий ﷺ: «Агар рост сўзлаган бўлса, албатта жаннатга киради», дедилар.
أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، عَنِ اللَّيْثِ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ بَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ فِي الْمَسْجِدِ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ فَقَالَ لَهُمْ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ - وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ - قُلْنَا لَهُ هَذَا الرَّجُلُ الأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَجَبْتُكَ " . فَقَالَ الرَّجُلُ إِنِّي سَائِلُكَ يَا مُحَمَّدُ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ فَلاَ تَجِدَنَّ فِي نَفْسِكَ . قَالَ " سَلْ مَا بَدَا لَكَ " . فَقَالَ الرَّجُلُ نَشَدْتُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تُصَلِّيَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنَ السَّنَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . فَقَالَ الرَّجُلُ آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ . خَالَفَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz masjidda oʻtirgan edik, bir kishi tuya minib keldi-da, uni masjidda choʻktirib, soʻng boyladi. Keyin ularga: «Qaysingiz Muhammad?» dedi. Rasululloh ﷺ esa ular orasida yastanib oʻtirgan edilar. Biz unga: «Mana bu yastanib oʻtirgan oq yuzli kishi», dedik. U kishi u zotga: «Ey Abdulmuttalibning oʻgʻli!» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga javob berdim», dedilar. U kishi: «Ey Muhammad! Men sizdan soʻrayman va soʻrashda sizga qattiq boʻlaman, koʻnglingizga ogʻir olmang», dedi. U zot: «Xohlaganingni soʻra», dedilar. U kishi: «Sizning Robbingiz va sizdan oldingilarning Robbi bilan qasam ichib soʻrayman: sizni barcha odamlarga Alloh yubordimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: har kecha-kunduzda besh vaqt namoz oʻqishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: yilning shu oyida roʻza tutishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: boylarimizdan bu sadaqani olib, kambagʻallarimizga taqsimlashni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. Shunda u kishi: «Siz keltirgan narsaga imon keltirdim. Men ortimdagi qavmimning elchisiman. Men Zimom ibn Saʼlaba, Banu Saʼd ibn Bakr qabilasidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз масжидда ўтирган эдик, бир киши туя миниб келди-да, уни масжидда чўктириб, сўнг бойлади. Кейин уларга: «Қайсингиз Муҳаммад?» деди. Расулуллоҳ ﷺ эса улар орасида ястаниб ўтирган эдилар. Биз унга: «Мана бу ястаниб ўтирган оқ юзли киши», дедик. У киши у зотга: «Эй Абдулмутталибнинг ўғли!» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга жавоб бердим», дедилар. У киши: «Эй Муҳаммад! Мен сиздан сўрайман ва сўрашда сизга қаттиқ бўламан, кўнглингизга оғир олманг», деди. У зот: «Хоҳлаганингни сўра», дедилар. У киши: «Сизнинг Роббингиз ва сиздан олдингиларнинг Робби билан қасам ичиб сўрайман: сизни барча одамларга Аллоҳ юбордими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: ҳар кеча-кундузда беш вақт намоз ўқишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: йилнинг шу ойида рўза тутишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бойларимиздан бу садақани олиб, камбағалларимизга тақсимлашни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. Шунда у киши: «Сиз келтирган нарсага имон келтирдим. Мен ортимдаги қавмимнинг элчисиман. Мен Зимом ибн Саълаба, Бану Саъд ибн Бакр қабиласидан», деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، مِنْ كِتَابِهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَمِّي، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلاَنَ، وَغَيْرُهُ، مِنْ إِخْوَانِنَا عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جُلُوسٌ فِي الْمَسْجِدِ دَخَلَ رَجُلٌ عَلَى جَمَلٍ فَأَنَاخَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ عَقَلَهُ ثُمَّ قَالَ أَيُّكُمْ مُحَمَّدٌ - وَهُوَ مُتَّكِئٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْهِمْ - فَقُلْنَا لَهُ هَذَا الرَّجُلُ الأَبْيَضُ الْمُتَّكِئُ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ يَا ابْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ . فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَجَبْتُكَ " . قَالَ الرَّجُلُ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي سَائِلُكَ فَمُشَدِّدٌ عَلَيْكَ فِي الْمَسْأَلَةِ . قَالَ " سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ " . قَالَ أَنْشُدُكَ بِرَبِّكَ وَرَبِّ مَنْ قَبْلَكَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ إِلَى النَّاسِ كُلِّهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَصُومَ هَذَا الشَّهْرَ مِنَ السَّنَةِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . قَالَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ آللَّهُ أَمَرَكَ أَنْ تَأْخُذَ هَذِهِ الصَّدَقَةَ مِنْ أَغْنِيَائِنَا فَتَقْسِمَهَا عَلَى فُقَرَائِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اللَّهُمَّ نَعَمْ " . فَقَالَ الرَّجُلُ إِنِّي آمَنْتُ بِمَا جِئْتَ بِهِ وَأَنَا رَسُولُ مَنْ وَرَائِي مِنْ قَوْمِي وَأَنَا ضِمَامُ بْنُ ثَعْلَبَةَ أَخُو بَنِي سَعْدِ بْنِ بَكْرٍ . خَالَفَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ huzurlarida masjidda oʻtirgan edik, bir kishi tuya minib kirdi-da, uni masjidda choʻktirib, soʻng boyladi. Keyin: «Qaysingiz Muhammad?» dedi. U zot esa ular orasida yastanib oʻtirgan edilar. Biz unga: «Mana bu yastanib oʻtirgan oq yuzli kishi», dedik. U kishi u zotga: «Ey Abdulmuttalibning oʻgʻli!» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Senga javob berdim», dedilar. U kishi: «Ey Muhammad! Men sizdan soʻrayman va soʻrashda sizga qattiq boʻlaman», dedi. U zot: «Xohlaganingni soʻra», dedilar. U: «Sizning Robbingiz va sizdan oldingilarning Robbi bilan qasam ichib soʻrayman: sizni barcha odamlarga Alloh yubordimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: yilning shu oyida roʻza tutishni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. U: «Alloh nomi bilan sizni ogohlantirib soʻrayman: boylarimizdan bu sadaqani olib, kambagʻallarimizga taqsimlashni sizga Alloh buyurdimi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Allohim, ha», dedilar. Shunda u kishi: «Siz keltirgan narsaga imon keltirdim. Men ortimdagi qavmimning elchisiman. Men Zimom ibn Saʼlaba, Banu Saʼd ibn Bakr qabilasidan», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида масжидда ўтирган эдик, бир киши туя миниб кирди-да, уни масжидда чўктириб, сўнг бойлади. Кейин: «Қайсингиз Муҳаммад?» деди. У зот эса улар орасида ястаниб ўтирган эдилар. Биз унга: «Мана бу ястаниб ўтирган оқ юзли киши», дедик. У киши у зотга: «Эй Абдулмутталибнинг ўғли!» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сенга жавоб бердим», дедилар. У киши: «Эй Муҳаммад! Мен сиздан сўрайман ва сўрашда сизга қаттиқ бўламан», деди. У зот: «Хоҳлаганингни сўра», дедилар. У: «Сизнинг Роббингиз ва сиздан олдингиларнинг Робби билан қасам ичиб сўрайман: сизни барча одамларга Аллоҳ юбордими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: йилнинг шу ойида рўза тутишни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. У: «Аллоҳ номи билан сизни огоҳлантириб сўрайман: бойларимиздан бу садақани олиб, камбағалларимизга тақсимлашни сизга Аллоҳ буюрдими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, ҳа», дедилар. Шунда у киши: «Сиз келтирган нарсага имон келтирдим. Мен ортимдаги қавмимнинг элчисиман. Мен Зимом ибн Саълаба, Бану Саъд ибн Бакр қабиласидан», деди.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، وَعَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bordir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳарлик қилинглар, чунки саҳарликда барака бордир», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو الأَشْعَثِ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ تَسَحَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ ثُمَّ قَامَا فَدَخَلاَ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ . فَقُلْنَا لأَنَسٍ كَمْ كَانَ بَيْنَ فَرَاغِهِمَا وَدُخُولِهِمَا فِي الصَّلاَةِ قَالَ قَدْرَ مَا يَقْرَأُ الإِنْسَانُ خَمْسِينَ آيَةً .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ va Zayd ibn Sobit saharlik qildilar, soʻng turib bomdod namozini boshladilar. Biz Anasga: «Ular saharlikdan boʻshab, namozni boshlashlari oʻrtasida qancha fursat bor edi?» dedik. U: «Inson ellik oyat oʻqiydigan miqdorcha», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ва Зайд ибн Собит саҳарлик қилдилар, сўнг туриб бомдод намозини бошладилар. Биз Анасга: «Улар саҳарликдан бўшаб, намозни бошлашлари ўртасида қанча фурсат бор эди?» дедик. У: «Инсон эллик оят ўқийдиган миқдорча», деди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَذَلِكَ عِنْدَ السُّحُورِ " يَا أَنَسُ إِنِّي أُرِيدُ الصِّيَامَ أَطْعِمْنِي شَيْئًا " . فَأَتَيْتُهُ بِتَمْرٍ وَإِنَاءٍ فِيهِ مَاءٌ وَذَلِكَ بَعْدَ مَا أَذَّنَ بِلاَلٌ فَقَالَ " يَا أَنَسُ انْظُرْ رَجُلاً يَأْكُلُ مَعِي " . فَدَعَوْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَجَاءَ فَقَالَ إِنِّي قَدْ شَرِبْتُ شَرْبَةَ سَوِيقٍ وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَأَنَا أُرِيدُ الصِّيَامَ " . فَتَسَحَّرَ مَعَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ saharlik paytida: «Ey Anas, men roʻza tutmoqchiman, menga biror narsa yedirgin», dedilar. Men u zotga xurmo va ichida suvi bor bir idish keltirdim, bu Bilol azon aytganidan keyin edi. U zot: «Ey Anas, men bilan birga yeydigan bir kishini qidirib topgin», dedilar. Men Zayd ibn Sobitni chaqirdim, u keldi va: «Men savuq ichgan edim, roʻza tutmoqchiman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men ham roʻza tutmoqchiman», dedilar. Soʻng u zot bilan saharlik qildi. Keyin u zot turib, ikki rakaat namoz oʻqidilar, soʻng namozga chiqdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳарлик пайтида: «Эй Анас, мен рўза тутмоқчиман, менга бирор нарса едиргин», дедилар. Мен у зотга хурмо ва ичида суви бор бир идиш келтирдим, бу Билол азон айтганидан кейин эди. У зот: «Эй Анас, мен билан бирга ейдиган бир кишини қидириб топгин», дедилар. Мен Зайд ибн Собитни чақирдим, у келди ва: «Мен савуқ ичган эдим, рўза тутмоқчиман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ҳам рўза тутмоқчиман», дедилар. Сўнг у зот билан саҳарлик қилди. Кейин у зот туриб, икки ракаат намоз ўқидилар, сўнг намозга чиқдилар.
أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ التَّلِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ عَنِ الْمُسَافِرِ نِصْفَ الصَّلاَةِ وَالصَّوْمَ وَعَنِ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Alloh musofirdan namozning yarmini hamda roʻzani soqit qilgan; homiladordan va emizikli ayoldan ham», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳ мусофирдан намознинг ярмини ҳамда рўзани соқит қилган; ҳомиладордан ва эмизикли аёлдан ҳам», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ مُوَرِّقٍ الْعِجْلِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي السَّفَرِ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَنَزَلْنَا فِي يَوْمٍ حَارٍّ وَاتَّخَذْنَا ظِلاَلاً فَسَقَطَ الصُّوَّامُ وَقَامَ الْمُفْطِرُونَ فَسَقَوُا الرِّكَابَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ذَهَبَ الْمُفْطِرُونَ الْيَوْمَ بِالأَجْرِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan safarda edik, baʼzimiz roʻzador, baʼzimiz roʻzasiz edik. Issiq kunda bir joyga tushib, soya oldik. Roʻzadorlar yiqilib qoldilar, roʻzasizlar esa turib, ulovlarni sugʻordilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bugun roʻzasizlar ajrni olib ketishdi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафарда эдик, баъзимиз рўзадор, баъзимиз рўзасиз эдик. Иссиқ кунда бир жойга тушиб, соя олдик. Рўзадорлар йиқилиб қолдилар, рўзасизлар эса туриб, уловларни суғордилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бугун рўзасизлар ажрни олиб кетишди», дедилар.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ وُهَيْبِ بْنِ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَوَادَةَ الْقُشَيْرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، رَجُلٌ مِنْهُمْ أَنَّهُ أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَغَدَّى فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " هَلُمَّ إِلَى الْغَدَاءِ " . فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ . فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَضَعَ لِلْمُسَافِرِ الصَّوْمَ وَشَطْرَ الصَّلاَةِ وَعَنِ الْحُبْلَى وَالْمُرْضِعِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Madinada Nabiy ﷺ nonushta qilib turgan paytlarida huzurlariga keldi. Nabiy ﷺ unga: «Kel, nonushtaga oʻtir», dedilar. U: «Men roʻzadorman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Alloh azza va jalla musofirdan roʻzani va namozning yarmini, shuningdek homilador hamda emizikli ayoldan roʻzani soqit qildi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Мадинада Набий ﷺ нонушта қилиб турган пайтларида ҳузурларига келди. Набий ﷺ унга: «Кел, нонуштага ўтир», дедилар. У: «Мен рўзадорман», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Аллоҳ азза ва жалла мусофирдан рўзани ва намознинг ярмини, шунингдек ҳомиладор ҳамда эмизикли аёлдан рўзани соқит қилди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُظَفَّرُ بْنُ مُدْرِكٍ أَبُو كَامِلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، قَالَ أَخَذْتُ هَذَا الْكِتَابَ مِنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَتَبَ لَهُمْ إِنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِ وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَ ذَلِكَ فَلاَ يُعْطِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ بِنْتُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَسَبْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ حِقَّةٌ وَعِنْدَهُ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ بِنْتُ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلاَ يُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةَ دِرْهَمٍ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr ularga (mana bularni) yozib berdi: «Bu — Rasululloh ﷺ musulmonlarga farz qilgan, Alloh azza va jalla Oʻz Rasuli ﷺ ga buyurgan sadaqa (zakot) farzlaridir. Musulmonlardan kim undan oʻz oʻrnida soʻralsa, bersin; kimdan undan ortigʻi soʻralsa, bermasin. Yigirma besh tuyadan kamida har besh tuyada bitta qoʻy bor. Yigirma beshga yetganida, oʻttiz beshgacha bitta bir yashar urgʻochi tuya (bintu maxod) bor; agar bintu maxod boʻlmasa, bitta ikki yashar erkak tuya (ibnu labun). Oʻttiz oltiga yetganda, qirq beshgacha bitta ikki yashar urgʻochi tuya (bintu labun). Qirq oltiga yetganda, oltmishgacha erkak tuya bilan juftlashadigan yoshdagi bitta uch yashar tuya (hiqqa). Oltmish birga yetganda, yetmish beshgacha bitta toʻrt yashar tuya (jazaʼa). Yetmish oltiga yetganda, toʻqsongacha ikkita bintu labun. Toʻqson birga yetganda, bir yuz yigirmagacha juftlashadigan yoshdagi ikkita hiqqa. Bir yuz yigirmadan oshsa, har qirqta uchun bitta bintu labun va har elligta uchun bitta hiqqa bor. Sadaqa farzlarida tuyalarning yoshlari bir-biriga toʻgʻri kelmay qolsa: kimdan jazaʼa sadaqasi vojib boʻlsa-yu, unda jazaʼa boʻlmay, hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va u bilan birga ikkita qoʻy — agar unga oson boʻlsa — yoki yigirma dirham (qoʻshib beriladi). Kimdan hiqqa sadaqasi vojib boʻlsa-yu, unda hiqqa boʻlmay, jazaʼa boʻlsa, undan qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki oson boʻlsa ikkita qoʻy beradi. Kimdan hiqqa vojib boʻlsa-yu, unda boʻlmay, bintu labun boʻlsa, undan qabul qilinadi va u bilan ikkita qoʻy — agar oson boʻlsa — yoki yigirma dirham (qoʻshiladi). Kimdan bintu labun sadaqasi vojib boʻlsa-yu, unda faqat hiqqa boʻlsa, undan qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Kimdan bintu labun vojib boʻlsa-yu, unda bintu labun boʻlmay, bintu maxod boʻlsa, undan qabul qilinadi va u bilan ikkita qoʻy — agar oson boʻlsa — yoki yigirma dirham (qoʻshiladi). Kimdan bintu maxod vojib boʻlsa-yu, unda faqat erkak ibnu labun boʻlsa, undan qabul qilinadi va u bilan hech narsa (qoʻshilmaydi). Kimda faqat toʻrtta tuya boʻlsa, egasi xohlamasa, ularda hech narsa (zakot) yoʻq. Qoʻy sadaqasida esa: oʻtlab yuruvchisi qirqta boʻlsa, bir yuz yigirmagacha bitta qoʻy bor. Bittaga oshsa, ikki yuzgacha ikkita qoʻy. Bittaga oshsa, uch yuzgacha uchta qoʻy. Undan oshsa, har yuztada bitta qoʻy. Sadaqada qari, ayibli hamda qoʻyning erkagi (taka) olinmaydi — zakot yigʻuvchi xohlasagina (mustasno). Sadaqadan qochish maqsadida ajralganlar birlashtirilmaydi va birlashganlar ajratilmaydi. Ikki sherikning (moli qoʻshilgani) boʻlsa, ular oʻzaro teng ravishda hisoblashadilar. Agar kishining oʻtlab yuruvchi (qoʻylari) qirqtadan bitta kam boʻlsa, egasi xohlamasa, unda hech narsa yoʻq. Kumushda esa (zakot) qirqdan biridir. Agar bir yuz toʻqson dirhamdan boshqa boʻlmasa, egasi xohlamasa, unda hech narsa yoʻq», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Бакр уларга (мана буларни) ёзиб берди: «Бу — Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга фарз қилган, Аллоҳ азза ва жалла Ўз Расули ﷺ га буюрган садақа (закот) фарзларидир. Мусулмонлардан ким ундан ўз ўрнида сўралса, берсин; кимдан ундан ортиғи сўралса, бермасин. Йигирма беш туядан камида ҳар беш туяда битта қўй бор. Йигирма бешга етганида, ўттиз бешгача битта бир яшар урғочи туя (бинту маход) бор; агар бинту маход бўлмаса, битта икки яшар эркак туя (ибну лабун). Ўттиз олтига етганда, қирқ бешгача битта икки яшар урғочи туя (бинту лабун). Қирқ олтига етганда, олтмишгача эркак туя билан жуфтлашадиган ёшдаги битта уч яшар туя (ҳиққа). Олтмиш бирга етганда, етмиш бешгача битта тўрт яшар туя (жазаъа). Етмиш олтига етганда, тўқсонгача иккита бинту лабун. Тўқсон бирга етганда, бир юз йигирмагача жуфтлашадиган ёшдаги иккита ҳиққа. Бир юз йигирмадан ошса, ҳар қирқта учун битта бинту лабун ва ҳар эллигта учун битта ҳиққа бор. Садақа фарзларида туяларнинг ёшлари бир-бирига тўғри келмай қолса: кимдан жазаъа садақаси вожиб бўлса-ю, унда жазаъа бўлмай, ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва у билан бирга иккита қўй — агар унга осон бўлса — ёки йигирма дирҳам (қўшиб берилади). Кимдан ҳиққа садақаси вожиб бўлса-ю, унда ҳиққа бўлмай, жазаъа бўлса, ундан қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки осон бўлса иккита қўй беради. Кимдан ҳиққа вожиб бўлса-ю, унда бўлмай, бинту лабун бўлса, ундан қабул қилинади ва у билан иккита қўй — агар осон бўлса — ёки йигирма дирҳам (қўшилади). Кимдан бинту лабун садақаси вожиб бўлса-ю, унда фақат ҳиққа бўлса, ундан қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимдан бинту лабун вожиб бўлса-ю, унда бинту лабун бўлмай, бинту маход бўлса, ундан қабул қилинади ва у билан иккита қўй — агар осон бўлса — ёки йигирма дирҳам (қўшилади). Кимдан бинту маход вожиб бўлса-ю, унда фақат эркак ибну лабун бўлса, ундан қабул қилинади ва у билан ҳеч нарса (қўшилмайди). Кимда фақат тўртта туя бўлса, эгаси хоҳламаса, уларда ҳеч нарса (закот) йўқ. Қўй садақасида эса: ўтлаб юрувчиси қирқта бўлса, бир юз йигирмагача битта қўй бор. Биттага ошса, икки юзгача иккита қўй. Биттага ошса, уч юзгача учта қўй. Ундан ошса, ҳар юзтада битта қўй. Садақада қари, айибли ҳамда қўйнинг эркаги (така) олинмайди — закот йиғувчи хоҳласагина (мустасно). Садақадан қочиш мақсадида ажралганлар бирлаштирилмайди ва бирлашганлар ажратилмайди. Икки шерикнинг (моли қўшилгани) бўлса, улар ўзаро тенг равишда ҳисоблашадилар. Агар кишининг ўтлаб юрувчи (қўйлари) қирқтадан битта кам бўлса, эгаси хоҳламаса, унда ҳеч нарса йўқ. Кумушда эса (закот) қирқдан биридир. Агар бир юз тўқсон дирҳамдан бошқа бўлмаса, эгаси хоҳламаса, унда ҳеч нарса йўқ», деди.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ النَّسَائِيُّ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُرَيْحُ بْنُ النُّعْمَانِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ أَبَا بَكْرٍ، رضى الله عنه كَتَبَ لَهُ أَنَّ هَذِهِ فَرَائِضُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمُسْلِمِينَ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَمَنْ سُئِلَهَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلاَ يُعْطِهِ فِيمَا دُونَ خَمْسٍ وَعِشْرِينَ مِنَ الإِبِلِ فِي خَمْسِ ذَوْدٍ شَاةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلاَثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنِ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَثَلاَثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونِ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْفَحْلِ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَسِتِّينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسَةٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ سِتَّةً وَسَبْعِينَ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْفَحْلِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ فَإِذَا تَبَايَنَ أَسْنَانُ الإِبِلِ فِي فَرَائِضِ الصَّدَقَاتِ فَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْجَذَعَةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ جَذَعَةٌ وَعِنْدَهُ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ الْحِقَّةُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ جَذَعَةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ الْحِقَّةِ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ وَعِنْدَهُ ابْنَةُ لَبُونٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ حِقَّةٌ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيُعْطِيهِ الْمُصَّدِّقُ عِشْرِينَ دِرْهَمًا أَوْ شَاتَيْنِ وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ بِنْتِ لَبُونٍ وَعِنْدَهُ بِنْتُ مَخَاضٍ فَإِنَّهَا تُقْبَلُ مِنْهُ وَيَجْعَلُ مَعَهَا شَاتَيْنِ إِنِ اسْتَيْسَرَتَا لَهُ أَوْ عِشْرِينَ دِرْهَمًا وَمَنْ بَلَغَتْ عِنْدَهُ صَدَقَةُ ابْنَةِ مَخَاضٍ وَلَيْسَتْ عِنْدَهُ إِلاَّ ابْنُ لَبُونٍ ذَكَرٌ فَإِنَّهُ يُقْبَلُ مِنْهُ وَلَيْسَ مَعَهُ شَىْءٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلاَّ أَرْبَعَةٌ مِنَ الإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ فَفِيهَا شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا ثَلاَثُ شِيَاهٍ إِلَى ثَلاَثِمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَلاَ تُؤْخَذُ فِي الصَّدَقَةِ هَرِمَةٌ وَلاَ ذَاتُ عَوَارٍ وَلاَ تَيْسُ الْغَنَمِ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ الْمُصَّدِّقُ وَلاَ يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ وَلاَ يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ خَشْيَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ خَلِيطَيْنِ فَإِنَّهُمَا يَتَرَاجَعَانِ بَيْنَهُمَا بِالسَّوِيَّةِ وَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ وَاحِدَةٌ فَلَيْسَ فِيهَا شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا وَفِي الرِّقَةِ رُبُعُ الْعُشْرِ فَإِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَالُ إِلاَّ تِسْعِينَ وَمِائَةً فَلَيْسَ فِيهِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) unga shunday deb yozdi: «Bu Rasululloh ﷺ musulmonlarga farz qilgan sadaqa (zakot) farzlaridir. Alloh uni oʻz Rasuliga ﷺ buyurgandir. Musulmonlardan kim undan shu tarzda soʻralsa, uni bersin; kim undan ortigʻi soʻralsa, uni bermasin. Tuya yigirma beshtadan kam boʻlsa, har besh tuyada bir qoʻy bor. Yigirma beshtaga yetsa, oʻttiz beshtagacha unda bir bint maxoz (bir yoshli urgʻochi tuya) bor; agar bint maxoz boʻlmasa, erkak ibn labun bor. Oʻttiz oltitaga yetsa, qirq beshtagacha unda bir bint labun (ikki yoshli urgʻochi tuya) bor. Qirq oltitaga yetsa, oltmishtagacha unda erkak tuya urchitgan bir hiqqa (uch yoshli urgʻochi tuya) bor. Oltmish bittaga yetsa, yetmish beshtagacha unda bir jazaʼa (toʻrt yoshli urgʻochi tuya) bor. Yetmish oltitaga yetsa, toʻqsontagacha unda ikkita bint labun bor. Toʻqson bittaga yetsa, bir yuz yigirmatagacha unda erkak tuya urchitgan ikkita hiqqa bor. Bir yuz yigirmadan oshsa, har qirqtasida bir bint labun, har elligida bir hiqqa bor. Sadaqa farzlarida tuyalarning yoshlari turlicha boʻlib, kimning zimmasida jazaʼa boʻlib, ammo oʻzida jazaʼa boʻlmay hiqqa boʻlsa, undan hiqqa qabul qilinadi va u bilan birga imkoni boʻlsa ikkita qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshib beriladi. Kimning zimmasida hiqqa boʻlib, ammo oʻzida faqat jazaʼa boʻlsa, undan u qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Kimning zimmasida hiqqa boʻlib, ammo oʻzida u boʻlmay bint labun boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga imkoni boʻlsa ikkita qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshib beriladi. Kimning zimmasida bint labun boʻlib, ammo oʻzida faqat hiqqa boʻlsa, undan u qabul qilinadi va zakot yigʻuvchi unga yigirma dirham yoki ikkita qoʻy beradi. Kimning zimmasida bint labun boʻlib, oʻzida bint maxoz boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga imkoni boʻlsa ikkita qoʻy yoki yigirma dirham qoʻshib beriladi. Kimning zimmasida bint maxoz boʻlib, ammo oʻzida faqat erkak ibn labun boʻlsa, undan u qabul qilinadi va u bilan birga hech narsa qoʻshilmaydi. Kimda faqat toʻrtta tuya boʻlsa, egasi xohlamasa, ularda hech narsa yoʻqdir. Oʻtlab yuruvchi qoʻyning sadaqasida: qirqta boʻlsa, bir yuz yigirmatagacha unda bir qoʻy bor. Bittaga oshsa, ikki yuztagacha unda ikkita qoʻy bor. Yana bittaga oshsa, uch yuztagacha unda uchta qoʻy bor. Yana bittaga oshsa, har yuztasida bir qoʻy bor. Sadaqada qari qoʻy, aybli qoʻy va qoʻyning takasi olinmaydi, magar zakot yigʻuvchi xohlasa. Sadaqadan qoʻrqib, ayrimlari qoʻshilmaydi va qoʻshilganlari ajratilmaydi. Ikki sherik boʻlsa, oʻzaro teng ravishda hisob-kitob qiladilar. Kishining oʻtlab yuruvchi qoʻyi qirqtadan bittaga kam boʻlsa, egasi xohlamasa, unda hech narsa yoʻqdir. Kumushda esa qirqdan biri (rubʼul ushr) bor; agar mol faqat bir yuz toʻqson (dirham) boʻlsa, egasi xohlamasa, unda hech narsa yoʻqdir».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) унга шундай деб ёзди: «Бу Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларга фарз қилган садақа (закот) фарзларидир. Аллоҳ уни ўз Расулига ﷺ буюргандир. Мусулмонлардан ким ундан шу тарзда сўралса, уни берсин; ким ундан ортиғи сўралса, уни бермасин. Туя йигирма бештадан кам бўлса, ҳар беш туяда бир қўй бор. Йигирма бештага етса, ўттиз бештагача унда бир бинт махоз (бир ёшли урғочи туя) бор; агар бинт махоз бўлмаса, эркак ибн лабун бор. Ўттиз олтитага етса, қирқ бештагача унда бир бинт лабун (икки ёшли урғочи туя) бор. Қирқ олтитага етса, олтмиштагача унда эркак туя урчитган бир ҳиққа (уч ёшли урғочи туя) бор. Олтмиш биттага етса, етмиш бештагача унда бир жазаъа (тўрт ёшли урғочи туя) бор. Етмиш олтитага етса, тўқсонтагача унда иккита бинт лабун бор. Тўқсон биттага етса, бир юз йигирматагача унда эркак туя урчитган иккита ҳиққа бор. Бир юз йигирмадан ошса, ҳар қирқтасида бир бинт лабун, ҳар эллигида бир ҳиққа бор. Садақа фарзларида туяларнинг ёшлари турлича бўлиб, кимнинг зиммасида жазаъа бўлиб, аммо ўзида жазаъа бўлмай ҳиққа бўлса, ундан ҳиққа қабул қилинади ва у билан бирга имкони бўлса иккита қўй ёки йигирма дирҳам қўшиб берилади. Кимнинг зиммасида ҳиққа бўлиб, аммо ўзида фақат жазаъа бўлса, ундан у қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг зиммасида ҳиққа бўлиб, аммо ўзида у бўлмай бинт лабун бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга имкони бўлса иккита қўй ёки йигирма дирҳам қўшиб берилади. Кимнинг зиммасида бинт лабун бўлиб, аммо ўзида фақат ҳиққа бўлса, ундан у қабул қилинади ва закот йиғувчи унга йигирма дирҳам ёки иккита қўй беради. Кимнинг зиммасида бинт лабун бўлиб, ўзида бинт махоз бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга имкони бўлса иккита қўй ёки йигирма дирҳам қўшиб берилади. Кимнинг зиммасида бинт махоз бўлиб, аммо ўзида фақат эркак ибн лабун бўлса, ундан у қабул қилинади ва у билан бирга ҳеч нарса қўшилмайди. Кимда фақат тўртта туя бўлса, эгаси хоҳламаса, уларда ҳеч нарса йўқдир. Ўтлаб юрувчи қўйнинг садақасида: қирқта бўлса, бир юз йигирматагача унда бир қўй бор. Биттага ошса, икки юзтагача унда иккита қўй бор. Яна биттага ошса, уч юзтагача унда учта қўй бор. Яна биттага ошса, ҳар юзтасида бир қўй бор. Садақада қари қўй, айбли қўй ва қўйнинг такаси олинмайди, магар закот йиғувчи хоҳласа. Садақадан қўрқиб, айримлари қўшилмайди ва қўшилганлари ажратилмайди. Икки шерик бўлса, ўзаро тенг равишда ҳисоб-китоб қиладилар. Кишининг ўтлаб юрувчи қўйи қирқтадан биттага кам бўлса, эгаси хоҳламаса, унда ҳеч нарса йўқдир. Кумушда эса қирқдан бири (рубъул ушр) бор; агар мол фақат бир юз тўқсон (дирҳам) бўлса, эгаси хоҳламаса, унда ҳеч нарса йўқдир».
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ابْنُ أُخْتِ الْقَوْمِ مِنْهُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bir qavmning jiyani (qiz farzandining oʻgʻli) ulardandir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Бир қавмнинг жияни (қиз фарзандининг ўғли) улардандир», дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ، - وَهُوَ ابْنُ شُمَيْلٍ - قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الظُّهْرَ بِالْبَيْدَاءِ ثُمَّ رَكِبَ وَصَعِدَ جَبَلَ الْبَيْدَاءِ فَأَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ حِينَ صَلَّى الظُّهْرَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baydoda peshin namozini oʻqidilar, soʻng ulovga minib Baydo togʻiga koʻtarildilar va peshinni oʻqib boʻlgach, haj hamda umra uchun talbiya aytdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байдода пешин намозини ўқидилар, сўнг уловга миниб Байдо тоғига кўтарилдилар ва пешинни ўқиб бўлгач, ҳаж ҳамда умра учун талбия айтдилар.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَتَزَعْفَرَ الرَّجُلُ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ erkak kishining zaʼfaron surtishini man qildilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ эркак кишининг заъфарон суртишини ман қилдилар.
أَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ بَقِيَّةَ، عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّزَعْفُرِ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zaʼfaron surtishni man qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ заъфарон суртишни ман қилдилар.
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ التَّزَعْفُرِ . قَالَ حَمَّادٌ يَعْنِي لِلرِّجَالِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zaʼfaron surtishni man qildilar. (Hammod: «Yaʼni erkaklar uchun», dedi.)Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ заъфарон суртишни ман қилдилар. (Ҳаммод: «Яъни эркаклар учун», деди.)
أَخْبَرَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى، عَنْ هُشَيْمٍ، عَنْ يَحْيَى، وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، ح وَأَنْبَأَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، وَحُمَيْدٌ الطَّوِيلُ، وَيَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، كُلُّهُمْ عَنْ أَنَسٍ، سَمِعُوهُ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا لَبَّيْكَ عُمْرَةً وَحَجًّا " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Labbayka umratan va hajjan, labbayka umratan va hajjan (Umra va haj uchun labbayka, umra va haj uchun labbayka)› deb aytayotganlarini eshitdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Лаббайка умратан ва ҳажжан, лаббайка умратан ва ҳажжан (Умра ва ҳаж учун лаббайка, умра ва ҳаж учун лаббайка)› деб айтаётганларини эшитдим».
أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُلَبِّي بِهِمَا .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺning ikkalasi uchun talbiya aytayotganlarini eshitdim».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг иккаласи учун талбия айтаётганларини эшитдим».
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً . فَقَالَ " ارْكَبْهَا " . قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ . قَالَ " ارْكَبْهَا " . قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ " ارْكَبْهَا وَيْلَكَ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishini badana haydab ketayotganini koʻrib: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot toʻrtinchi marotabada: «Unga min, holingga voy!» dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишини бадана ҳайдаб кетаётганини кўриб: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот тўртинчи маротабада: «Унга мин, ҳолингга вой!» дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً يَسُوقُ بَدَنَةً وَقَدْ جَهَدَهُ الْمَشْىُ قَالَ " ارْكَبْهَا " . قَالَ إِنَّهَا بَدَنَةٌ . قَالَ " ارْكَبْهَا وَإِنْ كَانَتْ بَدَنَةً " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yurishdan holdan toygan holida badana (qurbonlik tuyasi)ni haydab ketayotgan bir kishini koʻrib: «Unga min», dedilar. U: «Bu badana-ku», dedi. U zot: «Badana boʻlsa ham unga min», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юришдан ҳолдан тойган ҳолида бадана (қурбонлик туяси)ни ҳайдаб кетаётган бир кишини кўриб: «Унга мин», дедилар. У: «Бу бадана-ку», деди. У зот: «Бадана бўлса ҳам унга мин», дедилар.
أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ فَضَالَةَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَعَلَى رَأْسِهِ الْمِغْفَرُ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fath yili Makkaga boshlarida temir dubulgʻa bilan kirdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фатҳ йили Маккага бошларида темир дубулға билан кирдилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ، خُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ مَكَّةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ يَمْشِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ خَلُّوا بَنِي الْكُفَّارِ عَنْ سَبِيلِهِ الْيَوْمَ نَضْرِبْكُمْ عَلَى تَنْزِيلِهِ ضَرْبًا يُزِيلُ الْهَامَ عَنْ مَقِيلِهِ وَيُذْهِلُ الْخَلِيلَ عَنْ خَلِيلِهِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ يَا ابْنَ رَوَاحَةَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفِي حَرَمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ تَقُولُ الشِّعْرَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خَلِّ عَنْهُ فَلَهُوَ أَسْرَعُ فِيهِمْ مِنْ نَضْحِ النَّبْلِ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qazo umrasida Makkaga kirdilar. Abdulloh ibn Ravoha esa u zotning oldida yurib borar va shunday deb ashula aytar edi: «Ey kofir zurriyoti, uning yoʻlidan chiqinglar. Bugun biz sizlarni uning nozil boʻlgani uchun uradigan zarba beramizki, u boshni gavdadan judo qiladi va doʻstni doʻstidan gʻofil qoladi». Shunda Umar unga: «Ey Ibn Ravoha, Rasululloh ﷺning oldilarida va Allohning haramida sheʼr aytasanmi?», dedi. Nabiy ﷺ: «Uni qoʻyaver, chunki uning bu sheʼri ularga oʻqni sochishdan koʻra tezroq taʼsir qiladi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қазо умрасида Маккага кирдилар. Абдуллоҳ ибн Равоҳа эса у зотнинг олдида юриб борар ва шундай деб ашула айтар эди: «Эй кофир зурриёти, унинг йўлидан чиқинглар. Бугун биз сизларни унинг нозил бўлгани учун урадиган зарба берамизки, у бошни гавдадан жудо қилади ва дўстни дўстидан ғофил қолади». Шунда Умар унга: «Эй Ибн Равоҳа, Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида ва Аллоҳнинг ҳарамида шеър айтасанми?», деди. Набий ﷺ: «Уни қўявер, чунки унинг бу шеъри уларга ўқни сочишдан кўра тезроқ таъсир қилади», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ زَنْجُويَهْ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ دَخَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ فِي عُمْرَةِ الْقَضَاءِ وَابْنُ رَوَاحَةَ بَيْنَ يَدَيْهِ يَقُولُ خَلُّوا بَنِي الْكُفَّارِ عَنْ سَبِيلِهِ الْيَوْمَ نَضْرِبْكُمْ عَلَى تَأْوِيلِهِ ضَرْبًا يُزِيلُ الْهَامَ عَنْ مَقِيلِهِ وَيُذْهِلُ الْخَلِيلَ عَنْ خَلِيلِهِ قَالَ عُمَرُ يَا ابْنَ رَوَاحَةَ فِي حَرَمِ اللَّهِ وَبَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَقُولُ هَذَا الشِّعْرَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " خَلِّ عَنْهُ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَكَلاَمُهُ أَشَدُّ عَلَيْهِمْ مِنْ وَقْعِ النَّبْلِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Umratul-qazoda Makkaga kirdilar. Ibn Ravoha esa u zotning oldida yurib: ‹Ey kofir farzandlari, u zotning yoʻlidan chekininglar! Bugun biz sizlarni uning taʼvili yoʻlida shunday uramizki, bosh oʻz oʻrnidan uchib ketadi, doʻst oʻz doʻstidan gʻaflatda qoladi›, deb aytardi. Umar unga: ‹Ey Ibn Ravoha! Allohning haramida va Rasululloh ﷺning oldida shu sheʼrni aytasanmi?›, dedi. Shunda Nabiy ﷺ: ‹Uni qoʻyib qoʻy, jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, uning soʻzlari ularga oʻq tegishidan ham ogʻirroqdir›, dedilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Умратул-қазода Маккага кирдилар. Ибн Равоҳа эса у зотнинг олдида юриб: ‹Эй кофир фарзандлари, у зотнинг йўлидан чекининглар! Бугун биз сизларни унинг таъвили йўлида шундай урамизки, бош ўз ўрнидан учиб кетади, дўст ўз дўстидан ғафлатда қолади›, деб айтарди. Умар унга: ‹Эй Ибн Равоҳа! Аллоҳнинг ҳарамида ва Расулуллоҳ ﷺнинг олдида шу шеърни айтасанми?›, деди. Шунда Набий ﷺ: ‹Уни қўйиб қўй, жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, унинг сўзлари уларга ўқ тегишидан ҳам оғирроқдир›, дедилар.»
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ الأَزْهَرِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَلَمَّا بَلَغَ ذَا الْحُلَيْفَةِ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ رَكِبَ رَاحِلَتَهُ فَلَمَّا اسْتَوَتْ بِهِ عَلَى الْبَيْدَاءِ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ جَمِيعًا فَأَهْلَلْنَا مَعَهُ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَّةَ وَطُفْنَا أَمَرَ النَّاسَ أَنْ يَحِلُّوا فَهَابَ الْقَوْمُ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْىَ لأَحْلَلْتُ " . فَحَلَّ الْقَوْمُ حَتَّى حَلُّوا إِلَى النِّسَاءِ وَلَمْ يَحِلَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يُقَصِّرْ إِلَى يَوْمِ النَّحْرِ .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yoʻlga chiqdilar, biz ham u zot bilan chiqdik. Zul-Hulayfaga yetganlarida peshin namozini oʻqib, soʻng ulovlariga mindilar. Ulovi u zotni koʻtarib Baydoga chiqqanda, haj va umrani birga niyat qilib ihrom bogʻladilar, biz ham u zot bilan ihrom bogʻladik. Rasululloh ﷺ Makkaga kelib, biz tavof qilganimizdan soʻng, u zot odamlarga ihromdan chiqishni buyurdilar, ammo qavm buni ogʻir koʻrdi. Shunda Rasululloh ﷺ ularga: ‹Agar men bilan hadiy (qurbonlik) boʻlmaganda, men ham ihromdan chiqardim›, dedilar. Shundan soʻng qavm ihromdan toʻla chiqdi, hatto ayollar bilan yaqinlik qilish ham halol boʻldi. Rasululloh ﷺ esa nahr kunigacha ihromdan chiqmadilar va sochlarini qisqartirmadilar».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ йўлга чиқдилар, биз ҳам у зот билан чиқдик. Зул-Ҳулайфага етганларида пешин намозини ўқиб, сўнг уловларига миндилар. Улови у зотни кўтариб Байдога чиққанда, ҳаж ва умрани бирга ният қилиб иҳром боғладилар, биз ҳам у зот билан иҳром боғладик. Расулуллоҳ ﷺ Маккага келиб, биз тавоф қилганимиздан сўнг, у зот одамларга иҳромдан чиқишни буюрдилар, аммо қавм буни оғир кўрди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга: ‹Агар мен билан ҳадий (қурбонлик) бўлмаганда, мен ҳам иҳромдан чиқардим›, дедилар. Шундан сўнг қавм иҳромдан тўла чиқди, ҳатто аёллар билан яқинлик қилиш ҳам ҳалол бўлди. Расулуллоҳ ﷺ эса наҳр кунигача иҳромдан чиқмадилар ва сочларини қисқартирмадилар».
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ أَبُو الْعَوَّامِ الْقَطَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ارْتَدَّتِ الْعَرَبُ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ الْعَرَبَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ " . وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا مِمَّا كَانُوا يُعْطُونَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَيْهِ . قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه فَلَمَّا رَأَيْتُ رَأْىَ أَبِي بَكْرٍ قَدْ شُرِحَ عَلِمْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ . قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عِمْرَانُ الْقَطَّانُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ وَهَذَا الْحَدِيثُ خَطَأٌ وَالَّذِي قَبْلَهُ الصَّوَابُ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, arablar (dindan) qaytdilar. Umar: «Yo Abu Bakr, qanday qilib arablar bilan jang qilasan?» dedi. Abu Bakr (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar Laa ilaaha illalloh va men Allohning rasuli ekanimga guvohlik berishlari, namozni barpo qilishlari va zakot berishlarigacha ular bilan jang qilishga buyurildim› deganlar. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺga berib turgan narsadan bir echki bolasini menga bermasalar ham, uning uchun ular bilan jang qilaman», dedi. Umar (roziyallohu anhu): «Abu Bakrning fikri (haqiqatga) ochilganini koʻrgach, bu haq ekanini bildim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, араблар (диндан) қайтдилар. Умар: «Ё Абу Бакр, қандай қилиб араблар билан жанг қиласан?» деди. Абу Бакр (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар Лаа илааҳа иллаллоҳ ва мен Аллоҳнинг расули эканимга гувоҳлик беришлари, намозни барпо қилишлари ва закот беришларигача улар билан жанг қилишга буюрилдим› деганлар. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺга бериб турган нарсадан бир эчки боласини менга бермасалар ҳам, унинг учун улар билан жанг қиламан», деди. Умар (розияллоҳу анҳу): «Абу Бакрнинг фикри (ҳақиқатга) очилганини кўргач, бу ҳақ эканини билдим», деди.
أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جَاهِدُوا الْمُشْرِكِينَ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ " .
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mushriklarga qarshi mollaringiz, qoʻllaringiz va tillaringiz bilan jihod qilinglar», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мушрикларга қарши молларингиз, қўлларингиз ва тилларингиз билан жиҳод қилинглар», дедилар.
أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزٌ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يُؤْتَى بِالرَّجُلِ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ كَيْفَ وَجَدْتَ مَنْزِلَكَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ خَيْرَ مَنْزِلٍ . فَيَقُولُ سَلْ وَتَمَنَّ فَيَقُولُ أَسْأَلُكَ أَنْ تَرُدَّنِي إِلَى الدُّنْيَا فَأُقْتَلَ فِي سَبِيلِكَ عَشْرَ مَرَّاتٍ لِمَا يَرَى مِنْ فَضْلِ الشَّهَادَةِ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahlidan bir kishi keltiriladi. Alloh azza va jalla: ‹Ey Odam farzandi, joyingni qanday topding?› deydi. U: ‹Ey Robbim, eng yaxshi joy›, deydi. Alloh: ‹Soʻra va orzu qil›, deydi. U shahidlikning fazlini koʻrgani sababli: ‹Meni dunyoga qaytarishingni, soʻng Sening yoʻlingda oʻn marta oʻldirilishni soʻrayman›, deydi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳлидан бир киши келтирилади. Аллоҳ азза ва жалла: ‹Эй Одам фарзанди, жойингни қандай топдинг?› дейди. У: ‹Эй Роббим, энг яхши жой›, дейди. Аллоҳ: ‹Сўра ва орзу қил›, дейди. У шаҳидликнинг фазлини кўргани сабабли: ‹Мени дунёга қайтаришингни, сўнг Сенинг йўлингда ўн марта ўлдирилишни сўрайман›, дейди», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا ذَهَبَ إِلَى قُبَاءٍ يَدْخُلُ عَلَى أُمِّ حَرَامٍ بِنْتِ مِلْحَانَ فَتُطْعِمُهُ وَكَانَتْ أُمُّ حَرَامٍ بِنْتُ مِلْحَانَ تَحْتَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ فَدَخَلَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمًا فَأَطْعَمَتْهُ وَجَلَسَتْ تَفْلِي رَأْسَهُ فَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ اسْتَيْقَظَ وَهُوَ يَضْحَكُ قَالَتْ فَقُلْتُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ يَرْكَبُونَ ثَبَجَ هَذَا الْبَحْرِ مُلُوكٌ عَلَى الأَسِرَّةِ أَوْ مِثْلُ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ " . شَكَّ إِسْحَاقُ . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ فَدَعَا لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ نَامَ - وَقَالَ الْحَارِثُ فَنَامَ - ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَضَحِكَ فَقُلْتُ لَهُ مَا يُضْحِكُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي عُرِضُوا عَلَىَّ غُزَاةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ مُلُوكٌ عَلَى الأَسِرَّةِ أَوْ مِثْلُ الْمُلُوكِ عَلَى الأَسِرَّةِ " . كَمَا قَالَ فِي الأَوَّلِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ . قَالَ " أَنْتِ مِنَ الأَوَّلِينَ " . فَرَكِبَتِ الْبَحْرَ فِي زَمَانِ مُعَاوِيَةَ فَصُرِعَتْ عَنْ دَابَّتِهَا حِينَ خَرَجَتْ مِنَ الْبَحْرِ فَهَلَكَتْ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Quboga borganlarida Umm Harom bint Milhonning oldiga kirar, u zotni taomlantirardi. Umm Harom bint Milhon Uboda ibn Somitning nikohida edi. Bir kuni Rasululloh ﷺ uning oldiga kirdilar, u zotni taomlantirdi va oʻtirib boshlarini titkilay boshladi. Rasululloh ﷺ uxlab qoldilar, soʻng kulib uygʻondilar. Umm Harom aytdi: «Nima sizni kuldirdi, ey Allohning Rasuli?» U zot dedilar: «Menga ummatimdan Alloh yoʻlida gʻozat qilib, taxtlardagi podshohlardek bu dengizni kesib oʻtayotgan bir qavm koʻrsatildi». Men aytdim: «Ey Allohning Rasuli, meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». Rasululloh ﷺ unga duo qildilar, soʻng yana uxladilar. Soʻng kulib uygʻondilar. Men aytdim: «Nima sizni kuldirdi, ey Allohning Rasuli?» U zot avvalgidek aytdilar. Men aytdim: «Ey Allohning Rasuli, meni ulardan qilishini Allohdan soʻrang». U zot dedilar: «Sen avvalgilardan boʻlasan». U Muoviya zamonida dengizga chiqdi va dengizdan chiqqach ulovidan yiqilib halok boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Қубога борганларида Умм Ҳаром бинт Милҳоннинг олдига кирар, у зотни таомлантирарди. Умм Ҳаром бинт Милҳон Убода ибн Сомитнинг никоҳида эди. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига кирдилар, у зотни таомлантирди ва ўтириб бошларини титкилай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ ухлаб қолдилар, сўнг кулиб уйғондилар. Умм Ҳаром айтди: «Нима сизни кулдирди, эй Аллоҳнинг Расули?» У зот дедилар: «Менга умматимдан Аллоҳ йўлида ғозат қилиб, тахтлардаги подшоҳлардек бу денгизни кесиб ўтаётган бир қавм кўрсатилди». Мен айтдим: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». Расулуллоҳ ﷺ унга дуо қилдилар, сўнг яна ухладилар. Сўнг кулиб уйғондилар. Мен айтдим: «Нима сизни кулдирди, эй Аллоҳнинг Расули?» У зот аввалгидек айтдилар. Мен айтдим: «Эй Аллоҳнинг Расули, мени улардан қилишини Аллоҳдан сўранг». У зот дедилар: «Сен аввалгилардан бўласан». У Муовия замонида денгизга чиқди ва денгиздан чиққач уловидан йиқилиб ҳалок бўлди.
أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " جَاهِدُوا بِأَيْدِيكُمْ وَأَلْسِنَتِكُمْ وَأَمْوَالِكُمْ " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻllaringiz, tillaringiz va mollaringiz bilan jihod qilinglar!» dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўлларингиз, тилларингиз ва молларингиз билан жиҳод қилинглар!» дедилар.
أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، أَنَّ أَنَسًا، حَدَّثَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ فِي اللَّيْلَةِ الْوَاحِدَةِ وَلَهُ يَوْمَئِذٍ تِسْعُ نِسْوَةٍ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kechada ayollarining barchasini aylanib chiqar edilar. Oʻsha kunlari u zotning toʻqqizta ayollari bor edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кечада аёлларининг барчасини айланиб чиқар эдилар. Ўша кунлари у зотнинг тўққизта аёллари бор эди.
أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَفَّانُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ نَفَرًا، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ بَعْضُهُمْ لاَ أَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ آكُلُ اللَّحْمَ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ أَنَامُ عَلَى فِرَاشٍ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ أَصُومُ فَلاَ أُفْطِرُ . فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا لَكِنِّي أُصَلِّي وَأَنَامُ وَأَصُومُ وَأُفْطِرُ وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي " .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning ashoblaridan bir necha kishi bor edi. Ulardan biri: «Men ayollarga uylanmayman», dedi. Yana biri: «Men goʻsht yemayman», dedi. Boshqasi: «Men toʻshakda uxlamayman», dedi. Yana biri: «Men roʻza tutaman-u, iftor qilmayman», dedi. Bu Rasululloh ﷺga yetib bordi. U zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Baʼzi kishilarga nima boʻldiki, mana bunday-mana bunday deyishadi? Lekin men namoz oʻqiyman va uxlayman, roʻza tutaman va iftor qilaman, ayollarga ham uylanaman. Kim mening sunnatimdan yuz oʻgirsa, u mendan emas», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ашобларидан бир неча киши бор эди. Улардан бири: «Мен аёлларга уйланмайман», деди. Яна бири: «Мен гўшт емайман», деди. Бошқаси: «Мен тўшакда ухламайман», деди. Яна бири: «Мен рўза тутаман-у, ифтор қилмайман», деди. Бу Расулуллоҳ ﷺга етиб борди. У зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, мана бундай-мана бундай дейишади? Лекин мен намоз ўқийман ва ухлайман, рўза тутаман ва ифтор қиламан, аёлларга ҳам уйланаман. Ким менинг суннатимдан юз ўгирса, у мендан эмас», дедилар.