Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺning bodringni yangi xurmo bilan yeyayotganlarini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺнинг бодрингни янги хурмо билан еяётганларини кўрдим.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ safardan qaytsalar, u zotni ahli baytining bolalari qarshilab chiqar edi. Bir marta u zot safardan qaytdilar va meni u zotning huzurlariga (hammadan) oldin olib borishdi. Bas, u zot meni oldilariga mindirdilar. Soʻng Fotimaning ikki oʻgʻlidan biri — yo Hasan, yo Husayn — olib kelindi va u zot uni orqalariga mingashtirdilar. Shunday qilib, biz uchovlon bir ulovda Madinaga kirdik.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтсалар, у зотни аҳли байтининг болалари қаршилаб чиқар эди. Бир марта у зот сафардан қайтдилар ва мени у зотнинг ҳузурларига (ҳаммадан) олдин олиб боришди. Бас, у зот мени олдиларига миндирдилар. Сўнг Фотиманинг икки ўғлидан бири — ё Ҳасан, ё Ҳусайн — олиб келинди ва у зот уни орқаларига мингаштирдилар. Шундай қилиб, биз учовлон бир уловда Мадинага кирдик.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — qavm uchun bir tuya soʻyilgan edi — u Rasululloh ﷺdan eshitgan edi: odamlar Rasululloh ﷺga goʻsht keltirishardi, u zot esa: «Goʻshtning eng yaxshisi belning goʻshtidir», derdilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — қавм учун бир туя сўйилган эди — у Расулуллоҳ ﷺдан эшитган эди: одамлар Расулуллоҳ ﷺга гўшт келтиришарди, у зот эса: «Гўштнинг энг яхшиси белнинг гўштидир», дердилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kuni Rasululloh ﷺ meni ortlariga mingashtirib oldilar va menga bir gapni sir qilib aytdilarki, men uni hech kimga hech qachon aytmayman. Rasululloh ﷺ hojatlarini chiqarish uchun pana qilishni eng yaxshi koʻrgan narsalari — biror doʻnglik yoki xurmozor edi. Bir kuni u zot ansorlarning bogʻlaridan biriga kirdilar. Birdan bir tuya u zotning oldilariga kelib, boʻzladi va koʻzlaridan yosh toʻkildi — Bahz bilan Affon (rivoyatida): u Nabiy ﷺni koʻrgach, nola qildi va koʻzlaridan yosh oqdi, deyilgan. Rasululloh ﷺ uning yagʻrini va quloqlari ortini siladilar, u esa tinchidi. Soʻng u zot: «Bu tuyaning egasi kim?» dedilar. Ansorlardan bir yigit kelib: «U meniki, yo Rasululloh», dedi. U zot: «Alloh seni egasi qilgan bu hayvon haqida Allohdan qoʻrqmaysanmi? U menga sen uni och qoldirayotganingdan va horitayotganingdan shikoyat qildi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ мени ортларига мингаштириб олдилар ва менга бир гапни сир қилиб айтдиларки, мен уни ҳеч кимга ҳеч қачон айтмайман. Расулуллоҳ ﷺ ҳожатларини чиқариш учун пана қилишни энг яхши кўрган нарсалари — бирор дўнглик ёки хурмозор эди. Бир куни у зот ансорларнинг боғларидан бирига кирдилар. Бирдан бир туя у зотнинг олдиларига келиб, бўзлади ва кўзларидан ёш тўкилди — Баҳз билан Аффон (ривоятида): у Набий ﷺни кўргач, нола қилди ва кўзларидан ёш оқди, дейилган. Расулуллоҳ ﷺ унинг яғрини ва қулоқлари ортини силадилар, у эса тинчиди. Сўнг у зот: «Бу туянинг эгаси ким?» дедилар. Ансорлардан бир йигит келиб: «У меники, ё Расулуллоҳ», деди. У зот: «Аллоҳ сени эгаси қилган бу ҳайвон ҳақида Аллоҳдан қўрқмайсанми? У менга сен уни оч қолдираётганингдан ва ҳоритаётганингдан шикоят қилди», дедилар.
Hammod ibn Salama (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Abu Rofiʼni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim va undan bu haqda soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Jaʼfarni oʻng qoʻliga uzuk taqib yurganini koʻrdim», dedi. Abdulloh ibn Jaʼfar esa: «Rasululloh ﷺ oʻng qoʻllariga uzuk taqar edilar», degan.Ҳаммод ибн Салама (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Абу Рофиъни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим ва ундан бу ҳақда сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Жаъфарни ўнг қўлига узук тақиб юрганини кўрдим», деди. Абдуллоҳ ибн Жаъфар эса: «Расулуллоҳ ﷺ ўнг қўлларига узук тақар эдилар», деган.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qilib, u zot: «Kim namozida shubhaga tushsa, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилиб, у зот: «Ким намозида шубҳага тушса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) — ulardan biri: Zul-janohayn(ning oʻgʻli), dedi — rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ aksa urganlarida Allohga hamd aytar edilar. U zotga: «Yarhamukalloh», deyilar, u zot esa: «Yahdiykumulloh va yuslih baalakum», der edilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) — улардан бири: Зул-жаноҳайн(нинг ўғли), деди — ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ акса урганларида Аллоҳга ҳамд айтар эдилар. У зотга: «Ярҳамукаллоҳ», дейилар, у зот эса: «Яҳдийкумуллоҳ ва юслиҳ баалакум», дер эдилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺni oxirgi marta koʻrganimda, u zotning bir qoʻllarida yangi xurmolar, ikkinchisida bodring bor edi; u zot bundan yeb, bundan tishlab turardilar. Va u zot: «Albatta, qoʻyning eng yaxshi (goʻshti) — belning goʻshtidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺни охирги марта кўрганимда, у зотнинг бир қўлларида янги хурмолар, иккинчисида бодринг бор эди; у зот бундан еб, бундан тишлаб турардилар. Ва у зот: «Албатта, қўйнинг энг яхши (гўшти) — белнинг гўштидир», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bir qoʻshin joʻnatdilar va ularga Zayd ibn Horisani amir qilib: «Agar Zayd oʻldirilsa yoki shahid boʻlsa, amiringiz Jaʼfar; agar u oʻldirilsa yoki shahid boʻlsa, amiringiz Abdulloh ibn Ravoha», dedilar. Ular dushman bilan uchrashdilar. Bayroqni Zayd oldi va oʻldirilguncha jang qildi; soʻng bayroqni Jaʼfar oldi va oʻldirilguncha jang qildi; soʻng uni Abdulloh ibn Ravoha oldi va oʻldirilguncha jang qildi; soʻng bayroqni Xolid ibn Valid oldi va Alloh unga fath berdi. Ularning xabari Nabiy ﷺga yetdi va u zot odamlarning oldiga chiqib, Allohga hamd va sano aytdilar-da: «Albatta, birodarlaringiz dushman bilan uchrashdilar. Zayd bayroqni olib, oʻldirilguncha — yoki shahid boʻlguncha — jang qildi; soʻng undan keyin bayroqni Jaʼfar ibn Abu Tolib olib, oʻldirilguncha — yoki shahid boʻlguncha — jang qildi; soʻng bayroqni Abdulloh ibn Ravoha olib, oʻldirilguncha — yoki shahid boʻlguncha — jang qildi; soʻng bayroqni Allohning qilichlaridan bir qilich — Xolid ibn Valid oldi va Alloh unga fath berdi», dedilar. Soʻng u zot muhlat berdilar va Jaʼfarning oilasi huzuriga borishni uch (kun) kechiktirdilar, soʻngra ularning oldiga keldilar va: «Bugundan — yoki ertadan — keyin akam uchun yigʻlamanglar. Menga akamning ikki oʻgʻlini chaqiringlar», dedilar. (Abdulloh) aytdi: Shunda biz xuddi (uyasidan olingan) joʻjalardek qilib olib kelindik. U zot: «Menga sartaroshni chaqiringlar», dedilar. Sartarosh keltirildi va u boshlarimizni qirib qoʻydi. Soʻng u zot: «Muhammadga kelsak, u amakimiz Abu Tolibga oʻxshaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир қўшин жўнатдилар ва уларга Зайд ибн Ҳорисани амир қилиб: «Агар Зайд ўлдирилса ёки шаҳид бўлса, амирингиз Жаъфар; агар у ўлдирилса ёки шаҳид бўлса, амирингиз Абдуллоҳ ибн Равоҳа», дедилар. Улар душман билан учрашдилар. Байроқни Зайд олди ва ўлдирилгунча жанг қилди; сўнг байроқни Жаъфар олди ва ўлдирилгунча жанг қилди; сўнг уни Абдуллоҳ ибн Равоҳа олди ва ўлдирилгунча жанг қилди; сўнг байроқни Холид ибн Валид олди ва Аллоҳ унга фатҳ берди. Уларнинг хабари Набий ﷺга етди ва у зот одамларнинг олдига чиқиб, Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар-да: «Албатта, биродарларингиз душман билан учрашдилар. Зайд байроқни олиб, ўлдирилгунча — ёки шаҳид бўлгунча — жанг қилди; сўнг ундан кейин байроқни Жаъфар ибн Абу Толиб олиб, ўлдирилгунча — ёки шаҳид бўлгунча — жанг қилди; сўнг байроқни Абдуллоҳ ибн Равоҳа олиб, ўлдирилгунча — ёки шаҳид бўлгунча — жанг қилди; сўнг байроқни Аллоҳнинг қиличларидан бир қилич — Холид ибн Валид олди ва Аллоҳ унга фатҳ берди», дедилар. Сўнг у зот муҳлат бердилар ва Жаъфарнинг оиласи ҳузурига боришни уч (кун) кечиктирдилар, сўнгра уларнинг олдига келдилар ва: «Бугундан — ёки эртадан — кейин акам учун йиғламанглар. Менга акамнинг икки ўғлини чақиринглар», дедилар. (Абдуллоҳ) айтди: Шунда биз худди (уясидан олинган) жўжалардек қилиб олиб келиндик. У зот: «Менга сартарошни чақиринглар», дедилар. Сартарош келтирилди ва у бошларимизни қириб қўйди. Сўнг у зот: «Муҳаммадга келсак, у амакимиз Абу Толибга ўхшайди», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Jaʼfar oʻldirilib, uning vafot xabari kelganida, Nabiy ﷺ: «Jaʼfarning oilasiga taom tayyorlab beringlar, chunki ularga oʻzlarini band qiladigan ish yetdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жаъфар ўлдирилиб, унинг вафот хабари келганида, Набий ﷺ: «Жаъфарнинг оиласига таом тайёрлаб беринглар, чунки уларга ўзларини банд қиладиган иш етди», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozida shubhaga tushsa, salom bergandan soʻng ikki marta sajda qilsin», dedilar. Boshqa sanad bilan ham xuddi shunga oʻxshashi zikr qilindi.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозида шубҳага тушса, салом бергандан сўнг икки марта сажда қилсин», дедилар. Бошқа санад билан ҳам худди шунга ўхшаши зикр қилинди.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xachirlariga mindilar va meni ortlariga mingashtirib oldilar. Rasululloh ﷺ hojat chiqarganlarida, eng yaxshi koʻrgan (joylari) — pana qiladigan biror doʻnglik yoki xurmozor edi. U zot ansorlardan boʻlgan bir kishining bogʻiga kirdilar; qarasalar, unda uning suv tashiydigan tuyasi bor ekan. U Nabiy ﷺni koʻrgach, nola qildi va koʻzlaridan yosh oqdi. Rasululloh ﷺ (ulovdan) tushib, uning quloqlari ortini va yagʻrinini siladilar, u esa tinchidi. Soʻng: «Bu tuyaning egasi kim?» dedilar. Ansorlardan bir yigit kelib: «Men», dedi. U zot: «Alloh seni egasi qilgan bu hayvon haqida Allohdan qoʻrqmaysanmi? U menga sendan shikoyat qildi va sen uni och qoldirasan hamda horitasan, deb daʼvo qildi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ bogʻ ichiga borib, hojatlarini chiqardilar, soʻng tahorat oldilar, soʻng soqollaridan koʻkraklariga suv tomib turgan holda keldilar va menga bir narsani sir qilib aytdilarki, men uni hech kimga soʻzlamayman. Biz undan buni bizga soʻzlab berishini qattiq talab qildik, u esa: «Men Rasululloh ﷺning sirlarini to Allohga yoʻliqqunimcha oshkor qilmayman», dedi.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хачирларига миндилар ва мени ортларига мингаштириб олдилар. Расулуллоҳ ﷺ ҳожат чиқарганларида, энг яхши кўрган (жойлари) — пана қиладиган бирор дўнглик ёки хурмозор эди. У зот ансорлардан бўлган бир кишининг боғига кирдилар; қарасалар, унда унинг сув ташийдиган туяси бор экан. У Набий ﷺни кўргач, нола қилди ва кўзларидан ёш оқди. Расулуллоҳ ﷺ (уловдан) тушиб, унинг қулоқлари ортини ва яғринини силадилар, у эса тинчиди. Сўнг: «Бу туянинг эгаси ким?» дедилар. Ансорлардан бир йигит келиб: «Мен», деди. У зот: «Аллоҳ сени эгаси қилган бу ҳайвон ҳақида Аллоҳдан қўрқмайсанми? У менга сендан шикоят қилди ва сен уни оч қолдирасан ҳамда ҳоритасан, деб даъво қилди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ боғ ичига бориб, ҳожатларини чиқардилар, сўнг таҳорат олдилар, сўнг соқолларидан кўкракларига сув томиб турган ҳолда келдилар ва менга бир нарсани сир қилиб айтдиларки, мен уни ҳеч кимга сўзламайман. Биз ундан буни бизга сўзлаб беришини қаттиқ талаб қилдик, у эса: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг сирларини то Аллоҳга йўлиққунимча ошкор қилмайман», деди.
Rasululloh ﷺning mavlosi Abu Rofiʼning oʻgʻlidan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Jaʼfar uzukni oʻng qoʻliga taqar va Nabiy ﷺ uzukni oʻng qoʻllariga taqar edilar, deb aytar edi.Расулуллоҳ ﷺнинг мавлоси Абу Рофиънинг ўғлидан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Жаъфар узукни ўнг қўлига тақар ва Набий ﷺ узукни ўнг қўлларига тақар эдилар, деб айтар эди.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir paygʻambarga ‹Men Yunus ibn Mattodan yaxshiroqman› deyish loyiq emas», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Buni bizga Horun ibn Maʼruf ham xuddi shunday soʻzlab berdi.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир пайғамбарга ‹Мен Юнус ибн Маттодан яхшироқман› дейиш лойиқ эмас», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Буни бизга Ҳорун ибн Маъруф ҳам худди шундай сўзлаб берди.
Abdulloh ibn Jaʼfar ibn Abu Tolib (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Men Xadijaga qamishdan (yasalgan) bir uy bilan xushxabar berishga buyurildim — unda na shovqin bor, na charchoq», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Хадижага қамишдан (ясалган) бир уй билан хушхабар беришга буюрилдим — унда на шовқин бор, на чарчоқ», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺga goʻsht keltirildi va qavm u zotga goʻshtdan tutib bera boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, goʻshtning eng yaxshisi belning goʻshtidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺга гўшт келтирилди ва қавм у зотга гўштдан тутиб бера бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, гўштнинг энг яхшиси белнинг гўштидир», дедилар.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Meni va Abbosning ikki oʻgʻli Qusam bilan Ubaydullohni bir koʻrsang edi — biz bolalar boʻlib oʻynab yurardik. Shu payt Nabiy ﷺ bir ulov ustida oʻtib qoldilar va: «Mana buni menga koʻtaringlar», dedilar. (Abdulloh) aytdi: Meni oʻz oldilariga mindirdilar. Soʻng Qusam haqida: «Mana buni ham menga koʻtaringlar», dedilar va uni ortlariga oʻtqazdilar. Ubaydulloh Abbosga Qusamdan koʻra suyukliroq edi; ammo u zot Qusamni mindirib, uni qoldirganlaridan amakilaridan uyalmadilar. (Abdulloh) aytdi: Soʻng boshimni uch marta silab, har silaganlarida: «Allohim, Jaʼfarning oʻrnini uning farzandida (toʻldirgin)», dedilar. (Roviy) aytdi: Men Abdullohga: «Qusam nima boʻldi?» dedim. U: «Shahid boʻldi», dedi. Men: «Alloh xayrni yaxshiroq biladi, Uning Rasuli ham xayrni (yaxshiroq biladi)», dedim. U: «Ha, shundoq», dedi.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мени ва Аббоснинг икки ўғли Қусам билан Убайдуллоҳни бир кўрсанг эди — биз болалар бўлиб ўйнаб юрардик. Шу пайт Набий ﷺ бир улов устида ўтиб қолдилар ва: «Мана буни менга кўтаринглар», дедилар. (Абдуллоҳ) айтди: Мени ўз олдиларига миндирдилар. Сўнг Қусам ҳақида: «Мана буни ҳам менга кўтаринглар», дедилар ва уни ортларига ўтқаздилар. Убайдуллоҳ Аббосга Қусамдан кўра суюклироқ эди; аммо у зот Қусамни миндириб, уни қолдирганларидан амакиларидан уялмадилар. (Абдуллоҳ) айтди: Сўнг бошимни уч марта силаб, ҳар силаганларида: «Аллоҳим, Жаъфарнинг ўрнини унинг фарзандида (тўлдиргин)», дедилар. (Ровий) айтди: Мен Абдуллоҳга: «Қусам нима бўлди?» дедим. У: «Шаҳид бўлди», деди. Мен: «Аллоҳ хайрни яхшироқ билади, Унинг Расули ҳам хайрни (яхшироқ билади)», дедим. У: «Ҳа, шундоқ», деди.
Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Kim namozida shubhalansa, salom berganidan keyin ikki sajda qilsin.»Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Ким намозида шубҳаланса, салом берганидан кейин икки сажда қилсин.»