حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَكُنْتُ أَلْقَى مِنْ الْمَذْيِ شِدَّةً فَكُنْتُ أُكْثِرُ الِاغْتِسَالَ مِنْهُ فَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنَّمَا يُجْزِئُكَ مِنْهُ الْوُضُوءُ فَقُلْتُ كَيْفَ بِمَا يُصِيبُ ثَوْبِي فَقَالَ يَكْفِيكَ أَنْ تَأْخُذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَتَمْسَحَ بِهَا مِنْ ثَوْبِكَ حَيْثُ تَرَى أَنَّهُ أَصَابَ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu) aytadi: Men maziydan qattiq aziyat chekardim va shu sababli undan koʻp gʻusl qilardim. Buni Rasululloh ﷺdan soʻradim. U zot: «Undan senga tahoratning oʻzi kifoya qiladi», dedilar. Men: «Kiyimimga tekkanini nima qilay?» dedim. U zot: «Bir hovuch suv olib, uni kiyimingning (maziy) tekkan deb bilgan joyiga surtishing senga kifoya qiladi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен мазийдан қаттиқ азият чекардим ва шу сабабли ундан кўп ғусл қилардим. Буни Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим. У зот: «Ундан сенга таҳоратнинг ўзи кифоя қилади», дедилар. Мен: «Кийимимга текканини нима қилай?» дедим. У зот: «Бир ҳовуч сув олиб, уни кийимингнинг (мазий) теккан деб билган жойига суртишинг сенга кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍاتَّهِمُوا رَأْيَكُمْ فَلَقَدْ رَأَيْتُنَا يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ نَسْتَطِيعُ أَنْ نَرُدَّ أَمْرَهُ لَرَدَدْنَاهُ وَاللَّهِ مَا وَضَعْنَا سُيُوفَنَا عَنْ عَوَاتِقِنَا مُنْذُ أَسْلَمْنَا لِأَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلَّا أَسْهَلَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ نَعْرِفُهُ إِلَّا هَذَا الْأَمْرَ مَا سَدَدْنَا خَصْمًا إِلَّا انْفَتَحَ لَنَا خَصْمٌ آخَرُ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu) aytdi: «Oʻz raʼyingizni ayblanglar! Abu Jandal kuni oʻzimizni koʻrgan edim; agar uning ishini qaytarishga qodir boʻlganimizda, albatta uni qaytarar edik. Allohga qasamki, islomga kirganimizdan beri bizni qiynagan bir ish uchun qilichlarimizni yelkalarimizdan qoʻymadikki, u bizni oʻzimiz taniydigan bir ishga oson eltmagan boʻlsin — mana shu ishdan boshqa. Biz bir yoriqni bekitsak, bizga albatta boshqa yoriq ochilaverdi».Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ўз раъйингизни айбланглар! Абу Жандал куни ўзимизни кўрган эдим; агар унинг ишини қайтаришга қодир бўлганимизда, албатта уни қайтарар эдик. Аллоҳга қасамки, исломга кирганимиздан бери бизни қийнаган бир иш учун қиличларимизни елкаларимиздан қўймадикки, у бизни ўзимиз танийдиган бир ишга осон элтмаган бўлсин — мана шу ишдан бошқа. Биз бир ёриқни бекитсак, бизга албатта бошқа ёриқ очилаверди».

حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ سِيَاهٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ قَالَأَتَيْتُ أَبَا وَائِلٍ فِي مَسْجِدِ أَهْلِهِ أَسْأَلُهُ عَنْ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ قَتَلَهُمْ عَلِيٌّ بِالنَّهْرَوَانِ فَفِيمَا اسْتَجَابُوا لَهُ وَفِيمَا فَارَقُوهُ وَفِيمَا اسْتَحَلَّ قِتَالَهُمْ قَالَ كُنَّا بِصِفِّينَ فَلَمَّا اسْتَحَرَّ الْقَتْلُ بِأَهْلِ الشَّامِ اعْتَصَمُوا بِتَلٍّ فَقَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لِمُعَاوِيَةَ أَرْسِلْ إِلَى عَلِيٍّ بِمُصْحَفٍ وَادْعُهُ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ لَنْ يَأْبَى عَلَيْكَ فَجَاءَ بِهِ رَجُلٌ فَقَالَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ {أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنْ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ} فَقَالَ عَلِيٌّ نَعَمْ أَنَا أَوْلَى بِذَلِكَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ قَالَ فَجَاءَتْهُ الْخَوَارِجُ وَنَحْنُ نَدْعُوهُمْ يَوْمَئِذٍ الْقُرَّاءَ وَسُيُوفُهُمْ عَلَى عَوَاتِقِهِمْ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا نَنْتَظِرُ بِهَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ عَلَى التَّلِّ أَلَا نَمْشِي إِلَيْهِمْ بِسُيُوفِنَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَتَكَلَّمَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ فَلَقَدْ رَأَيْتُنَا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ يَعْنِي الصُّلْحَ الَّذِي كَانَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ الْمُشْرِكِينَ وَلَوْ نَرَى قِتَالًا لَقَاتَلْنَا فَجَاءَ عُمَرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَسْنَا عَلَى الْحَقِّ وَهُمْ عَلَى بَاطِلٍ

Habib ibn Abu Sobit aytdi: «Abu Voilning huzuriga uning ahli masjidiga kirdim va undan Aliy Nahravonda oʻldirgan oʻsha qavm haqida — nimada unga itoat etganlari, nimada undan ajralganlari va nima sababdan u ular bilan urushishni halol sanagani haqida soʻradim. U dedi: Biz Siffinda edik. Shom ahlining qatli qizib ketganda, ular bir tepalikka panoh tortdilar. Shunda Amr ibn al-Os Muoviyaga: ‹Aliyga bir mushaf yubor va uni Allohning kitobiga chaqir, u senga rad qilmaydi›, dedi. Bas, bir kishi uni olib keldi va: ‹Biz bilan sizlarning oramizda Allohning kitobi (hakam boʻlsin)›, dedi: {Kitobdan nasiba berilganlarni koʻrmadingmi? Ular oʻz oralarida hukm qilish uchun Allohning kitobiga chaqirilsalar, soʻng ulardan bir toifa yuz oʻgirgan holda qaytadi}. Shunda Aliy: ‹Ha, men bunga haqliroqman; biz bilan sizlarning oramizda Allohning kitobi (hakam)›, dedi. (Roviy) aytdi: Bas, unga xavorij keldi — biz oʻsha kuni ularni qorilar deb atardik — qilichlari yelkalarida edi. Ular: ‹Ey amirul moʻminin, tepalikdagi bu qavmni nimani kutib turibmiz? Alloh biz bilan ularning orasida hukm qilguncha, qilichlarimiz bilan ularga yurmaymizmi?› dedilar. Shunda Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu) gapirib: ‹Ey odamlar, oʻzlaringizni ayblanglar! Hudaybiya kuni oʻzimizni koʻrgan edim› — yaʼni Rasululloh ﷺ bilan mushriklar orasida boʻlgan sulhni (nazarda tutdi) — ‹agar jangni (maʼqul) koʻrganimizda, albatta jang qilar edik. Shunda Umar Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: Yo Rasululloh, biz haq ustida, ular esa botil ustida emasmi? dedi›».Ҳабиб ибн Абу Собит айтди: «Абу Воилнинг ҳузурига унинг аҳли масжидига кирдим ва ундан Алий Наҳравонда ўлдирган ўша қавм ҳақида — нимада унга итоат этганлари, нимада ундан ажралганлари ва нима сабабдан у улар билан урушишни ҳалол санагани ҳақида сўрадим. У деди: Биз Сиффинда эдик. Шом аҳлининг қатли қизиб кетганда, улар бир тепаликка паноҳ тортдилар. Шунда Амр ибн ал-Ос Муовияга: ‹Алийга бир мушаф юбор ва уни Аллоҳнинг китобига чақир, у сенга рад қилмайди›, деди. Бас, бир киши уни олиб келди ва: ‹Биз билан сизларнинг орамизда Аллоҳнинг китоби (ҳакам бўлсин)›, деди: {Китобдан насиба берилганларни кўрмадингми? Улар ўз ораларида ҳукм қилиш учун Аллоҳнинг китобига чақирилсалар, сўнг улардан бир тоифа юз ўгирган ҳолда қайтади}. Шунда Алий: ‹Ҳа, мен бунга ҳақлироқман; биз билан сизларнинг орамизда Аллоҳнинг китоби (ҳакам)›, деди. (Ровий) айтди: Бас, унга хавориж келди — биз ўша куни уларни қорилар деб атардик — қиличлари елкаларида эди. Улар: ‹Эй амирул мўминин, тепаликдаги бу қавмни нимани кутиб турибмиз? Аллоҳ биз билан уларнинг орасида ҳукм қилгунча, қиличларимиз билан уларга юрмаймизми?› дедилар. Шунда Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу) гапириб: ‹Эй одамлар, ўзларингизни айбланглар! Ҳудайбия куни ўзимизни кўрган эдим› — яъни Расулуллоҳ ﷺ билан мушриклар орасида бўлган сулҳни (назарда тутди) — ‹агар жангни (маъқул) кўрганимизда, албатта жанг қилар эдик. Шунда Умар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: Ё Расулуллоҳ, биз ҳақ устида, улар эса ботил устида эмасми? деди›».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَنْبَأَنَا الْعَوَّامُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ عَنْ يُسَيْرِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلِيَّةُ قَوْمٍ قِبَلَ الْمَشْرِقِ مُحَلَّقَةٌ رُءُوسُهُمْ وَسُئِلَ عَنْ الْمَدِينَةِ فَقَالَ حَرَامٌ آمِنٌ حَرَامٌ آمِنٌ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mashriq tomonidagi boshlari qirtishlangan bir qavmning balosi (boʻladi)», dedilar. U zotdan Madina haqida soʻralganda: «(U) haram, tinchdir; haram, tinchdir», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Машриқ томонидаги бошлари қиртишланган бир қавмнинг балоси (бўлади)», дедилар. У зотдан Мадина ҳақида сўралганда: «(У) ҳарам, тинчдир; ҳарам, тинчдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا حِزَامُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْعَامِرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ يُسَيْرِ بْنِ عَمْرٍو قَالَدَخَلْتُ عَلَى سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ فَقُلْتُ حَدِّثْنِي مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِي الْحَرُورِيَّةِ قَالَ أُحَدِّثُكَ مَا سَمِعْتُ لَا أَزِيدُكَ عَلَيْهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ قَوْمًا يَخْرُجُونَ مِنْ هَاهُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ نَحْوَ الْعِرَاقِ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِيَّةِقُلْتُ هَلْ ذَكَرَ لَهُمْ عَلَامَةً قَالَ هَذَا مَا سَمِعْتُ لَا أَزِيدُكَ عَلَيْهِ

Yusayr ibn Amr aytdi: Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdim va: «Rasululloh ﷺdan eshitgan narsangizni menga aytib bering», dedim — u haruriylar haqida (soʻradi). U: «Men senga eshitganimni aytaman, unga ortiqcha narsa qoʻshmayman. Rasululloh ﷺning: ‹Mana bu tomondan bir qavm chiqadi› — deb qoʻllari bilan Iroq tomonga ishora qildilar — ‹ular Qurʼon oʻqiydilar, (u) tomoqlaridan oʻtmaydi, ular oʻq ovdan chiqib ketganidek dindan chiqib ketadilar›, deb aytganlarini eshitganman», dedi. Men: «Ularga biror alomat zikr qildilarmi?» dedim. U: «Bu men eshitgan narsa, senga unga ortiqcha qoʻshmayman», dedi.Юсайр ибн Амр айтди: Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирдим ва: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитган нарсангизни менга айтиб беринг», дедим — у ҳарурийлар ҳақида (сўради). У: «Мен сенга эшитганимни айтаман, унга ортиқча нарса қўшмайман. Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Мана бу томондан бир қавм чиқади› — деб қўллари билан Ироқ томонга ишора қилдилар — ‹улар Қуръон ўқийдилар, (у) томоқларидан ўтмайди, улар ўқ овдан чиқиб кетганидек диндан чиқиб кетадилар›, деб айтганларини эшитганман», деди. Мен: «Уларга бирор аломат зикр қилдиларми?» дедим. У: «Бу мен эшитган нарса, сенга унга ортиқча қўшмайман», деди.

قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي جَدَّتِي الرَّبَابُ وَقَالَ يُونُسُ فِي حَدِيثِهِ قَالَتْ سَمِعْتُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ يَقُولُمَرَرْنَا بِسَيْلٍ فَدَخَلْتُ فَاغْتَسَلْتُ مِنْهُ فَخَرَجْتُ مَحْمُومًا فَنُمِيَ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا ثَابِتٍ يَتَعَوَّذُ قُلْتُ يَا سَيِّدِي وَالرُّقَى صَالِحَةٌ قَالَ لَا رُقْيَةَ إِلَّا فِي نَفْسٍ أَوْ حُمَةٍ أَوْ لَدْغَةٍ قَالَ عَفَّانُ النَّظْرَةُ وَاللَّدْغَةُ وَالْحُمَةُ

Rabob aytdi: Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Biz bir sel (suvi) yonidan oʻtdik, men (suvga) tushib choʻmildim, chiqsam, isitmalab qoldim. Bu Rasululloh ﷺga yetkazildi. Shunda u zot: ‹Abu Sobitga panoh tilashni buyuringlar›, dedilar. Men: ‹Ey sayyidim, afsun ham foydali boʻladimi?› dedim. U zot: ‹Koʻz (tegishi), zaharli hasharot yoki (ilon) chaqishidan boshqa narsada afsun yoʻq›, dedilar». Affon: «Koʻz tegishi, chaqish va zaharli hasharot», dedi.Рабоб айтди: Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Биз бир сел (суви) ёнидан ўтдик, мен (сувга) тушиб чўмилдим, чиқсам, иситмалаб қолдим. Бу Расулуллоҳ ﷺга етказилди. Шунда у зот: ‹Абу Собитга паноҳ тилашни буюринглар›, дедилар. Мен: ‹Эй саййидим, афсун ҳам фойдали бўладими?› дедим. У зот: ‹Кўз (тегиши), заҳарли ҳашарот ёки (илон) чақишидан бошқа нарсада афсун йўқ›, дедилар». Аффон: «Кўз тегиши, чақиш ва заҳарли ҳашарот», деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي طَلْحَةَ الْأَنْصَارِيِّ يَعُودُهُ قَالَ فَوَجَدْنَا عِنْدَهُ سَهْلَ بْنَ حُنَيْفٍ قَالَ فَدَعَا أَبُو طَلْحَةَ إِنْسَانًا فَنَزَعَ نَمَطًا تَحْتَهُ فَقَالَ لَهُ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ لِمَ تَنْتَزِعُهُ قَالَ لِأَنَّ فِيهِ تَصَاوِيرَ وَقَدْ قَالَ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا قَدْ عَلِمْتَ قَالَ سَهْلٌ أَوَلَمْ يَقُلْ إِلَّا مَا كَانَ رَقْمًا فِي ثَوْبٍ قَالَ بَلَى وَلَكِنَّهُ أَطْيَبُ لِنَفْسِي

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba ibn Masʼud (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abu Talha al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ni kasal boʻlganida yoʻqlab kirdi. U dedi: «Uning huzurida Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)ni topdim. Abu Talha bir kishini chaqirib, ostidan bir toʻshak (namat)ni tortib oldirdi. Sahl ibn Hunayf unga: ‹Nega uni oldiryapsan?›, dedi. U: ‹Chunki unda suratlar bor, Rasululloh ﷺ esa ular haqida sen bilgan narsani aytganlar›, dedi. Sahl: ‹Rasululloh ﷺ: «Faqat matoga (toʻqib) chizilgan naqsh (raqm) mustasno», demaganmidilar?›, dedi. U: ‹Ha, (aytgan edilar), lekin bu (uni olib tashlash) mening koʻnglimga yoqimliroq (halovatliroq)›, dedi».Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба ибн Масъуд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абу Талҳа ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)ни касал бўлганида йўқлаб кирди. У деди: «Унинг ҳузурида Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)ни топдим. Абу Талҳа бир кишини чақириб, остидан бир тўшак (намат)ни тортиб олдирди. Саҳл ибн Ҳунайф унга: ‹Нега уни олдиряпсан?›, деди. У: ‹Чунки унда суратлар бор, Расулуллоҳ ﷺ эса улар ҳақида сен билган нарсани айтганлар›, деди. Саҳл: ‹Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат матога (тўқиб) чизилган нақш (рақм) мустасно», демаганмидилар?›, деди. У: ‹Ҳа, (айтган эдилар), лекин бу (уни олиб ташлаш) менинг кўнглимга ёқимлироқ (ҳаловатлироқ)›, деди».

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُوَيْسٍ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ وَسَارُوا مَعَهُ نَحْوَ مَكَّةَ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِشِعْبِ الْخَزَّارِ مِنْ الْجُحْفَةِ اغْتَسَلَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ وَكَانَ رَجُلًا أَبْيَضَ حَسَنَ الْجِسْمِ وَالْجِلْدِ فَنَظَرَ إِلَيْهِ عَامِرُ بْنُ رَبِيعَةَ أَخُو بَنِي عَدِيِّ بْنِ كَعْبٍ وَهُوَ يَغْتَسِلُ فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ وَلَا جِلْدَ مُخَبَّأَةٍ فَلُبِطَ سَهْلٌ فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقِيلَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي سَهْلٍ وَاللَّهِ مَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ وَمَا يُفِيقُ قَالَ هَلْ تَتَّهِمُونَ فِيهِ مِنْ أَحَدٍ قَالُوا نَظَرَ إِلَيْهِ عَامِرُ بْنُ رَبِيعَةَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامِرًا فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَامَ يَقْتُلُ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ هَلَّا إِذَا رَأَيْتَ مَا يُعْجِبُكَ بَرَّكْتَ ثُمَّ قَالَ لَهُ اغْتَسِلْ لَهُ فَغَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ وَمِرْفَقَيْهِ وَرُكْبَتَيْهِ وَأَطْرَافَ رِجْلَيْهِ وَدَاخِلَةَ إِزَارِهِ فِي قَدَحٍ ثُمَّ صُبَّ ذَلِكَ الْمَاءُ عَلَيْهِ يَصُبُّهُ رَجُلٌ عَلَى رَأْسِهِ وَظَهْرِهِ مِنْ خَلْفِهِ يُكْفِئُ الْقَدَحَ وَرَاءَهُ فَفَعَلَ بِهِ ذَلِكَ فَرَاحَ سَهْلٌ مَعَ النَّاسِ لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ

Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayf (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, otasi unga aytib berdi: Rasululloh ﷺ (yoʻlga) chiqdilar va (odamlar) u zot bilan birga Makka tomonga yurdilar. Juhfadagi Xazzor darasiga yetganlarida, Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu) gʻusl qildi — u oq tanli, badani va terisi chiroyli kishi edi. Bani Adiy ibn Kaʼbning birodari Omir ibn Rabia (roziyallohu anhu) uning gʻusl qilayotganiga qarab: «Men bugungidek (teri) koʻrmaganman, (uydan chiqmagan) pardali qizning terisini ham», dedi. Shunda Sahl yerga quladi. Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, Sahlga (bir chorangiz boʻladimi)? Allohga qasamki, u boshini koʻtara olmayapti va hushiga kelmayapti», deyildi. U zot: «Uning (bu holi) uchun birortasini gumon qilyapsizlarmi?» dedilar. Ular: «Unga Omir ibn Rabia qaradi», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ Omirni chaqirib, unga gʻazablandilar va: «Nega biringiz birodarini oʻldiradi?! Sizni qiziqtirgan narsani koʻrganingda, nega baraka tilamading?!», dedilar. Soʻng unga: «Uning uchun gʻusl (suvini) olgin», dedilar. Bas, u bir idishga yuzini, ikki qoʻlini, ikki tirsagini, ikki tizzasini, oyoqlari uchini va izorining ich tomonini yuvdi, soʻng oʻsha suv uning ustidan quyildi — bir kishi uni orqasidan boshi va yelkasiga quyar, idishni ortiga toʻntarar edi. Unga shunday qilindi va Sahl odamlar bilan birga hech bir kasalligi qolmagan holda yoʻlga chiqdi.Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, отаси унга айтиб берди: Расулуллоҳ ﷺ (йўлга) чиқдилар ва (одамлар) у зот билан бирга Макка томонга юрдилар. Жуҳфадаги Хаззор дарасига етганларида, Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу) ғусл қилди — у оқ танли, бадани ва териси чиройли киши эди. Бани Адий ибн Каъбнинг биродари Омир ибн Рабиа (розияллоҳу анҳу) унинг ғусл қилаётганига қараб: «Мен бугунгидек (тери) кўрмаганман, (уйдан чиқмаган) пардали қизнинг терисини ҳам», деди. Шунда Саҳл ерга қулади. Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Саҳлга (бир чорангиз бўладими)? Аллоҳга қасамки, у бошини кўтара олмаяпти ва ҳушига келмаяпти», дейилди. У зот: «Унинг (бу ҳоли) учун бирортасини гумон қиляпсизларми?» дедилар. Улар: «Унга Омир ибн Рабиа қаради», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Омирни чақириб, унга ғазабландилар ва: «Нега бирингиз биродарини ўлдиради?! Сизни қизиқтирган нарсани кўрганингда, нега барака тиламадинг?!», дедилар. Сўнг унга: «Унинг учун ғусл (сувини) олгин», дедилар. Бас, у бир идишга юзини, икки қўлини, икки тирсагини, икки тиззасини, оёқлари учини ва изорининг ич томонини ювди, сўнг ўша сув унинг устидан қуйилди — бир киши уни орқасидан боши ва елкасига қуяр, идишни ортига тўнтарар эди. Унга шундай қилинди ва Саҳл одамлар билан бирга ҳеч бир касаллиги қолмаган ҳолда йўлга чиқди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي مُجَمِّعُ بْنُ يَعْقُوبَ الْأَنْصَارِيُّ بِقُبَاءٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْكَرْمَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ يَقُولُ قَالَ أَبِيقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ خَرَجَ حَتَّى يَأْتِيَ هَذَا الْمَسْجِدَ يَعْنِي مَسْجِدَ قُبَاءٍ فَيُصَلِّيَ فِيهِ كَانَ كَعَدْلِ عُمْرَةٍحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُجَمِّعُ بْنُ يَعْقُوبَ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْكَرْمَانِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ بَحْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْكَرْمَانِيُّ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki chiqib, mana shu masjidga — yaʼni Quboʻ masjidiga — kelsa va unda namoz oʻqisa, unga bir umra savobi boʻladi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки чиқиб, мана шу масжидга — яъни Қубў масжидига — келса ва унда намоз ўқиса, унга бир умра савоби бўлади», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْكَرِيمِ بْنُ أَبِي الْمُخَارِقِ أَنَّ الْوَلِيدَ بْنَ مَالِكِ بْنِ عَبْدِ الْقَيْسِ أَخْبَرَهُ وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ قَيْسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ سَهْلًا أَخْبَرَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ قَالَ أَنْتَ رَسُولِي إِلَى أَهْلِ مَكَّةَ قُلْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَنِي يَقْرَأُ عَلَيْكُمْ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكُمْ بِثَلَاثٍ لَا تَحْلِفُوا بِغَيْرِ اللَّهِ وَإِذَا تَخَلَّيْتُمْ فَلَا تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلَا تَسْتَدْبِرُوهَا وَلَا تَسْتَنْجُوا بِعَظْمٍ وَلَا بِبَعْرَةٍ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uni (elchi qilib) yubordilar va: «Sen Makka ahliga mening elchimsan. Aytgin: Rasululloh ﷺ meni yubordilar, u zot sizlarga salom aytadilar va sizlarni uch narsaga buyuradilar: Allohdan boʻlak bilan qasam ichmanglar; hojatga chiqqaningizda qiblaga yuzlanmanglar va unga orqa oʻgirmanglar; suyak bilan ham, tezak bilan ham istinjo qilmanglar», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уни (элчи қилиб) юбордилар ва: «Сен Макка аҳлига менинг элчимсан. Айтгин: Расулуллоҳ ﷺ мени юбордилар, у зот сизларга салом айтадилар ва сизларни уч нарсага буюрадилар: Аллоҳдан бўлак билан қасам ичманглар; ҳожатга чиққанингизда қиблага юзланманглар ва унга орқа ўгирманглар; суяк билан ҳам, тезак билан ҳам истинжо қилманглар», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أُذِلَّ عِنْدَهُ مُؤْمِنٌ فَلَمْ يَنْصُرْهُ وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يَنْصُرَهُ أَذَلَّهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kimning huzurida bir moʻmin xor qilinsa-yu, u yordam berishga qodir tura yordam bermasa, aziz va ulugʻ Alloh uni qiyomat kuni xaloyiqlar boshi ustida xor qiladi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Кимнинг ҳузурида бир мўмин хор қилинса-ю, у ёрдам беришга қодир тура ёрдам бермаса, азиз ва улуғ Аллоҳ уни қиёмат куни халойиқлар боши устида хор қилади», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ قَالَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعَانَ مُجَاهِدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ غَارِمًا فِي عُسْرَتِهِ أَوْ مُكَاتَبًا فِي رَقَبَتِهِ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlidagi mujohidga, yoki qiyinchilikka tushgan qarzdorga, yoki (ozodlik puli) zimmasida boʻlgan mukotabga yordam bersa, Alloh uni Oʻz soyasidan boʻlak soya boʻlmagan kunda Oʻz soyasida soyalantiradi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлидаги мужоҳидга, ёки қийинчиликка тушган қарздорга, ёки (озодлик пули) зиммасида бўлган мукотабга ёрдам берса, Аллоҳ уни Ўз соясидан бўлак соя бўлмаган кунда Ўз соясида соялантиради», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّ سَهْلًا حَدَّثَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعَانَ مُجَاهِدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ غَارِمًا فِي عُسْرَتِهِ أَوْ مُكَاتَبًا فِي رَقَبَتِهِ أَظَلَّهُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلُّهُ

Sahl ibn Hunayf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlidagi mujohidga, yoki qiyinchilikka tushgan qarzdorga, yoki (ozodlik puli) zimmasida boʻlgan mukotabga yordam bersa, Alloh uni Oʻz soyasidan boʻlak soya boʻlmagan kunda Oʻz soyasida soyalantiradi», dedilar.Саҳл ибн Ҳунайф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлидаги мужоҳидга, ёки қийинчиликка тушган қарздорга, ёки (озодлик пули) зиммасида бўлган мукотабга ёрдам берса, Аллоҳ уни Ўз соясидан бўлак соя бўлмаган кунда Ўз соясида соялантиради», дедилар.