حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ عُرْوَةَ يَقُولُ أَنَا أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ قَالَاسْتَعْمَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مِنْ الْأَزْدِ يُقَالُ لَهُ ابْنُ اللُّتْبِيَّةِ عَلَى صَدَقَةٍ فَجَاءَ فَقَالَ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِيَ لِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ مَا بَالُ الْعَامِلِ نَبْعَثُهُ فَيَجِيءُ فَيَقُولُ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِيَ لِي أَفَلَا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَيَنْظُرَ أَيُهْدَى إِلَيْهِ أَمْ لَا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَا يَأْتِي أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنْهَا بِشَيْءٍ إِلَّا جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى رَقَبَتِهِ إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ثَلَاثًاوَزَادَ هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ قَالَ أَبُو حُمَيْدٍ سَمِعَ أُذُنِي وَأَبْصَرَ عَيْنِي وَسَلُوا زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ Azd (qabilasi)dan Ibn al-Lutbiyya deb ataladigan bir kishini sadaqa (yigʻish)ga tayinladilar. U kelib: «Bu — sizlarga, bu esa — menga hadya qilindi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ minbarga turdilar va: «Biz yuboradigan amaldorga nima boʻldiki, u kelib: ‹Bu — sizlarga, bu esa — menga hadya qilindi›, deydi?! U otasi va onasining uyida oʻtirib, oʻziga hadya qilinadimi yoki yoʻqmi — qarab koʻrmaydimi?! Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, sizlardan biringiz undan biror narsani olsa, albatta Qiyomat kuni uni boʻyniga koʻtarib keladi: agar tuya boʻlsa — boʻkirgan holda, agar sigir boʻlsa — moʻragan holda, agar qoʻy boʻlsa — maʼragan holda», dedilar. Soʻng ikki qoʻllarini — biz qoʻltiqlarining oqini koʻrgunimizcha — koʻtardilar va: «Allohim, yetkazdimmi?» — deb uch marta aytdilar. Hishom ibn Urva (rivoyatida) ziyoda qildi: Abu Humayd aytdi: «Buni qulogʻim eshitdi, koʻzim koʻrdi; Zayd ibn Sobitdan ham soʻranglar».Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ Азд (қабиласи)дан Ибн ал-Лутбийя деб аталадиган бир кишини садақа (йиғиш)га тайинладилар. У келиб: «Бу — сизларга, бу эса — менга ҳадя қилинди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ минбарга турдилар ва: «Биз юборадиган амалдорга нима бўлдики, у келиб: ‹Бу — сизларга, бу эса — менга ҳадя қилинди›, дейди?! У отаси ва онасининг уйида ўтириб, ўзига ҳадя қилинадими ёки йўқми — қараб кўрмайдими?! Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот билан қасамки, сизлардан бирингиз ундан бирор нарсани олса, албатта Қиёмат куни уни бўйнига кўтариб келади: агар туя бўлса — бўкирган ҳолда, агар сигир бўлса — мўраган ҳолда, агар қўй бўлса — маъраган ҳолда», дедилар. Сўнг икки қўлларини — биз қўлтиқларининг оқини кўргунимизча — кўтардилар ва: «Аллоҳим, етказдимми?» — деб уч марта айтдилар. Ҳишом ибн Урва (ривоятида) зиёда қилди: Абу Ҳумайд айтди: «Буни қулоғим эшитди, кўзим кўрди; Зайд ибн Собитдан ҳам сўранглар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَسَمِعْتُهُ وَهُوَ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍّ يَقُولُ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا لَهُ مَا كُنْتَ أَقْدَمَنَا صُحْبَةً وَلَا أَكْثَرَنَا لَهُ تَبَاعَةً قَالَ بَلَى قَالُوا فَاعْرِضْ قَالَ كَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ اعْتَدَلَ قَائِمًا وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى حَاذَى بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ فَرَكَعَ ثُمَّ اعْتَدَلَ فَلَمْ يَصُبَّ رَأْسَهُ وَلَمْ يَقْنَعْهُ وَوَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ رَفَعَ وَاعْتَدَلَ حَتَّى رَجَعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ مُعْتَدِلًا ثُمَّ هَوَى سَاجِدًا وَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ جَافَى وَفَتَحَ عَضُدَيْهِ عَنْ بَطْنِهِ وَفَتَحَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ عَلَيْهَا وَاعْتَدَلَ حَتَّى رَجَعَ كُلُّ عَظْمٍ فِي مَوْضِعِهِ ثُمَّ هَوَى سَاجِدًا وَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ ثَنَى رِجْلَهُ وَقَعَدَ عَلَيْهَا حَتَّى يَرْجِعَ كُلُّ عُضْوٍ إِلَى مَوْضِعِهِ ثُمَّ نَهَضَ فَصَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا قَامَ مِنْ السَّجْدَتَيْنِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ كَمَا صَنَعَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ ثُمَّ صَنَعَ كَذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ الرَّكْعَةُ الَّتِي تَنْقَضِي فِيهَا الصَّلَاةُ

Muhammad ibn Ato Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi. U aytdi: Men uni — u Nabiy ﷺ sahobalaridan oʻn kishining orasida edi, ulardan biri Abu Qatoda ibn Ribiy edi — shunday deganini eshitdim: «Men sizlarning oranglarda Rasululloh ﷺning namozlarini eng yaxshi biladiganingizman». Ular: «Sen u zotga hamsuhbatlikda bizdan oldin boʻlmagan eding, u zotga ergashishda ham bizdan koʻp emas eding», deyishdi. U: «Yoʻq, (baribir bilaman)», dedi. Ular: «Unday boʻlsa, koʻrsat», deyishdi. U aytdi: «U zot namozga turganlarida tik turib qaddilarini rostlar, qoʻllarini yelkalari rostiga keltirib koʻtarar edilar. Ruku qilmoqchi boʻlganlarida qoʻllarini yelkalari rostiga keltirib koʻtarar, soʻng ‹Allohu akbar› deb ruku qilar edilar. Soʻng (rukuda) qaddilarini rostlar, boshlarini pastga tushirmas, yuqori ham koʻtarmas, qoʻllarini tizzalariga qoʻyar edilar. Soʻng ‹Samiʼallohu liman hamidah› der, keyin (boshlarini) koʻtarib, har bir suyak oʻz oʻrniga mutadil holatda qaytguncha rostlanar edilar. Soʻng ‹Allohu akbar› deb sajdaga egilar, yelkalarini yonlaridan uzoqlashtirib, bilaklarini qorinlaridan ochar, oyoqlari barmoqlarini ochar edilar. Soʻng chap oyoqlarini bukib, unga oʻtirar, har bir suyak oʻz oʻrniga qaytguncha rostlanar edilar. Soʻng ‹Allohu akbar› deb yana sajdaga egilar, keyin oyoqlarini bukib, unga oʻtirar, har bir aʼzo oʻz oʻrniga qaytguncha (kutar) edilar. Soʻng turib, ikkinchi rakatda ham xuddi shunday qilar edilar. Ikki sajdadan (yaʼni ikki rakatdan) turganlarida esa namozni boshlaganlaridagidek takbir aytib, qoʻllarini yelkalari rostiga keltirib koʻtarar edilar. Soʻng shu tariqa qilar edilar, toki namoz tugaydigan rakat kelguncha».Муҳаммад ибн Ато Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади. У айтди: Мен уни — у Набий ﷺ саҳобаларидан ўн кишининг орасида эди, улардан бири Абу Қатода ибн Рибий эди — шундай деганини эшитдим: «Мен сизларнинг орангларда Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини энг яхши биладиганингизман». Улар: «Сен у зотга ҳамсуҳбатликда биздан олдин бўлмаган эдинг, у зотга эргашишда ҳам биздан кўп эмас эдинг», дейишди. У: «Йўқ, (барибир биламан)», деди. Улар: «Ундай бўлса, кўрсат», дейишди. У айтди: «У зот намозга турганларида тик туриб қаддиларини ростлар, қўлларини елкалари ростига келтириб кўтарар эдилар. Руку қилмоқчи бўлганларида қўлларини елкалари ростига келтириб кўтарар, сўнг ‹Аллоҳу акбар› деб руку қилар эдилар. Сўнг (рукуда) қаддиларини ростлар, бошларини пастга туширмас, юқори ҳам кўтармас, қўлларини тиззаларига қўяр эдилар. Сўнг ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› дер, кейин (бошларини) кўтариб, ҳар бир суяк ўз ўрнига мутадил ҳолатда қайтгунча ростланар эдилар. Сўнг ‹Аллоҳу акбар› деб саждага эгилар, елкаларини ёнларидан узоқлаштириб, билакларини қоринларидан очар, оёқлари бармоқларини очар эдилар. Сўнг чап оёқларини букиб, унга ўтирар, ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтгунча ростланар эдилар. Сўнг ‹Аллоҳу акбар› деб яна саждага эгилар, кейин оёқларини букиб, унга ўтирар, ҳар бир аъзо ўз ўрнига қайтгунча (кутар) эдилар. Сўнг туриб, иккинчи ракатда ҳам худди шундай қилар эдилар. Икки саждадан (яъни икки ракатдан) турганларида эса намозни бошлаганларидагидек такбир айтиб, қўлларини елкалари ростига келтириб кўтарар эдилар. Сўнг шу тариқа қилар эдилар, токи намоз тугайдиган ракат келгунча».

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ: مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ أَنَّهُمْ قَالُوايَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar: «Yo Rasululloh! Sizga qanday qilib salovot aytaylik?» — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Aytinglar: ‹Allohim! Muhammadga, uning xotinlariga va nasliga — Ibrohim oilasiga rahmat yoʻllaganingdek — rahmat yoʻlla; va Muhammadga, uning xotinlariga hamda nasliga — Ibrohim oilasiga barakot yoʻllaganingdek — barakot yoʻlla; chunki Sen — eng Maqtovga loyiq, eng Ulugʻsan›», — dedilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар: «Ё Расулуллоҳ! Сизга қандай қилиб саловот айтайлик?» — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Айтинглар: ‹Аллоҳим! Муҳаммадга, унинг хотинларига ва наслига — Иброҳим оиласига раҳмат йўллаганингдек — раҳмат йўлла; ва Муҳаммадга, унинг хотинларига ҳамда наслига — Иброҳим оиласига баракот йўллаганингдек — баракот йўлла; чунки Сен — энг Мақтовга лойиқ, энг Улуғсан›», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَدَايَا الْعُمَّالِ غُلُولٌ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Amaldorlarga (beriladigan) hadyalar — gʻululdir (xiyonatdir)», dedilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Амалдорларга (бериладиган) ҳадялар — ғулулдир (хиёнатдир)», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ أَوْ حُمَيْدَةَ الشَّكُّ مِنْ زُهَيْرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ أَحَدُكُمْ امْرَأَةً فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَنْظُرَ إِلَيْهَا إِذَا كَانَ إِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهَا لِخِطْبَتِهِ وَإِنْ كَانَتْ لَا تَعْلَمُ

Abu Humayd — yoki Humayda — (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir ayolga sovchi qoʻysa, unga qarashida gunoh yoʻq — agar u ayolga faqat sovchiligi sababli qarayotgan boʻlsa, hatto u (ayol) buni bilmasa ham», dedilar. Shubha Zuhayrdandir.Абу Ҳумайд — ёки Ҳумайда — (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир аёлга совчи қўйса, унга қарашида гуноҳ йўқ — агар у аёлга фақат совчилиги сабабли қараётган бўлса, ҳатто у (аёл) буни билмаса ҳам», дедилар. Шубҳа Зуҳайрдандир.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ أَوْ أَبِي حُمَيْدَةَ قَالَ وَقَدْ رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ أَحَدُكُمْ امْرَأَةً فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَنْظُرَ إِلَيْهَا إِذَا كَانَ إِنَّمَا يَنْظُرُ إِلَيْهَا لِخِطْبَتِهِ وَإِنْ كَانَتْ لَا تَعْلَمُ

Abu Humayd — yoki Abu Humayda — (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u Rasululloh ﷺni koʻrgan edi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bir ayolga sovchi qoʻysa, unga qarashida gunoh yoʻq — agar u ayolga faqat sovchiligi sababli qarayotgan boʻlsa, hatto u (ayol) buni bilmasa ham», dedilar.Абу Ҳумайд — ёки Абу Ҳумайда — (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у Расулуллоҳ ﷺни кўрган эди. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз бир аёлга совчи қўйса, унга қарашида гуноҳ йўқ — агар у аёлга фақат совчилиги сабабли қараётган бўлса, ҳатто у (аёл) буни билмаса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ تَبُوكَ حَتَّى جِئْنَا وَادِيَ الْقُرَى فَإِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ اخْرُصُوا فَخَرَصَ الْقَوْمُ وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْمَرْأَةِ أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا حَتَّى أَرْجِعَ إِلَيْكِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَالَ فَخَرَجَ حَتَّى قَدِمَ تَبُوكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا سَتَبِيتُ عَلَيْكُمْ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلَا يَقُومُ مِنْكُمْ فِيهَا رَجُلٌ فَمَنْ كَانَ لَهُ بَعِيرٌ فَلْيُوثِقْ عِقَالَهُ قَالَ قَالَ أَبُو حُمَيْدٍ فَعَقَلْنَاهَا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ هَبَّتْ عَلَيْنَا رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ فِيهَا رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ فِي جَبَلِ طَيِّئٍ ثُمَّ جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَلِكُ أَيْلَةَ فَأَهْدَى لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَغْلَةً بَيْضَاءَ فَكَسَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَحْرِهِ قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ وَأَقْبَلْنَا مَعَهُ حَتَّى جِئْنَا وَادِيَ الْقُرَى فَقَالَ لِلْمَرْأَةِ كَمْ حَدِيقَتُكِ قَالَتْ عَشَرَةُ أَوْسُقٍ خَرْصُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Tabuk yili Rasululloh ﷺ bilan birga chiqdik, toki Vodiyul-Quroga keldik. Qarasak, bir ayol oʻz bogʻida (ekan). Rasululloh ﷺ sahobalariga: «Chamalab koʻringlar», dedilar. Qavm chamaladi, Rasululloh ﷺ esa oʻn vasq deb chamaladilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ayolga: «Men senga qaytib kelgunimcha, undan chiqadigan (hosil)ni sanab tur, inshaalloh», dedilar. Soʻng u zot yoʻlga chiqdilar, toki Tabukka yetib keldilar. Rasululloh ﷺ: «Bu kecha sizlarga qattiq shamol esadi; unda sizlardan hech kim turmasin. Kimning tuyasi boʻlsa, uning tushovini mahkam bogʻlasin», dedilar. Abu Humayd aytdi: Biz ularni tushovladik. Kechasi bizga qattiq shamol esdi. Unda bir kishi turgan edi, (shamol) uni Toyy togʻiga uloqtirib yubordi. Soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga Ayla podshosi keldi va u zotga oq xachir hadya qildi. Rasululloh ﷺ unga bir burd (chopon) kiydirdilar va unga oʻz dengizi (sohili) haqida yozib berdilar. Soʻng u zot qaytdilar, biz ham u zot bilan birga qaytdik, toki Vodiyul-Quroga keldik. U zot ayolga: «Bogʻing qancha (hosil) berdi?» dedilar. U: «Oʻn vasq — Rasululloh ﷺning chamalaganlaricha», dedi.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Табук йили Расулуллоҳ ﷺ билан бирга чиқдик, токи Водиюл-Қурога келдик. Қарасак, бир аёл ўз боғида (экан). Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига: «Чамалаб кўринглар», дедилар. Қавм чамалади, Расулуллоҳ ﷺ эса ўн васқ деб чамаладилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ аёлга: «Мен сенга қайтиб келгунимча, ундан чиқадиган (ҳосил)ни санаб тур, иншааллоҳ», дедилар. Сўнг у зот йўлга чиқдилар, токи Табукка етиб келдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кеча сизларга қаттиқ шамол эсади; унда сизлардан ҳеч ким турмасин. Кимнинг туяси бўлса, унинг тушовини маҳкам боғласин», дедилар. Абу Ҳумайд айтди: Биз уларни тушовладик. Кечаси бизга қаттиқ шамол эсди. Унда бир киши турган эди, (шамол) уни Тойй тоғига улоқтириб юборди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига Айла подшоси келди ва у зотга оқ хачир ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ унга бир бурд (чопон) кийдирдилар ва унга ўз денгизи (соҳили) ҳақида ёзиб бердилар. Сўнг у зот қайтдилар, биз ҳам у зот билан бирга қайтдик, токи Водиюл-Қурога келдик. У зот аёлга: «Боғинг қанча (ҳосил) берди?» дедилар. У: «Ўн васқ — Расулуллоҳ ﷺнинг чамалаганларича», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ أَنْ يَأْخُذَ مَالَ أَخِيهِ بِغَيْرِ حَقِّهِ وَذَلِكَ لِمَا حَرَّمَ اللَّهُ مَالَ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishiga birodarining molini haqsiz ravishda olish halol emas», dedilar. Bu — Alloh musulmonning molini musulmonga harom qilgani sababidandir.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишига биродарининг молини ҳақсиз равишда олиш ҳалол эмас», дедилар. Бу — Аллоҳ мусулмоннинг молини мусулмонга ҳаром қилгани сабабидандир.

و قَالَ عُبَيْدُ بْنُ أَبِي قُرَّةَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنِي سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يَأْخُذَ عَصَا أَخِيهِ بِغَيْرِ طِيبِ نَفْسِهِ وَذَلِكَ لِشِدَّةِ مَا حَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَالِ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kishiga birodarining hassasini uning koʻngli rozi boʻlmasdan olish halol emas», dedilar. Bu — Rasululloh ﷺ musulmonning molini musulmonga qattiq harom qilganlari sababidandir.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кишига биродарининг ҳассасини унинг кўнгли рози бўлмасдан олиш ҳалол эмас», дедилар. Бу — Расулуллоҳ ﷺ мусулмоннинг молини мусулмонга қаттиқ ҳаром қилганлари сабабидандир.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ وَأَبِي أُسَيْدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا سَمِعْتُمْ الْحَدِيثَ عَنِّي تَعْرِفُهُ قُلُوبُكُمْ وَتَلِينُ لَهُ أَشْعَارُكُمْ وَأَبْشَارُكُمْ وَتَرَوْنَ أَنَّهُ مِنْكُمْ قَرِيبٌ فَأَنَا أَوْلَاكُمْ بِهِ وَإِذَا سَمِعْتُمْ الْحَدِيثَ عَنِّي تُنْكِرُهُ قُلُوبُكُمْ وَتَنْفِرُ مِنْهُ أَشْعَارُكُمْ وَأَبْشَارُكُمْ وَتَرَوْنَ أَنَّهُ مِنْكُمْ بَعِيدٌ فَأَنَا أَبْعَدُكُمْ مِنْهُ وَشَكَّ فِيهِمَا عُبَيْدُ بْنُ أَبِي قُرَّةَ فَقَالَ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ أَوْ أَبِي أُسَيْدٍ وَقَالَ تَرَوْنَ أَنَّكُمْ مِنْهُ قَرِيبٌ وَشَكَّ أَبُو سَعِيدٍ فِي أَحَدِهِمَا فِي إِذَا سَمِعْتُمْ الْحَدِيثَ عَنِّي

Abu Humayd va Abu Usayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan bir hadisni eshitsangiz, qalblaringiz uni tanisa, sochlaringiz va terilaringiz unga yumshasa hamda uni oʻzingizga yaqin deb koʻrsangiz, men unga sizlardan koʻra haqliroqman. Mendan bir hadisni eshitsangiz, qalblaringiz uni inkor qilsa, sochlaringiz va terilaringiz undan hurksa hamda uni oʻzingizdan uzoq deb koʻrsangiz, men undan sizlardan koʻra uzoqroqman», dedilar. Ubayd ibn Abu Qurra bu ikkovi haqida shubha qilib: «Abu Humayddan yoki Abu Usayddan», dedi va: «uni oʻzingizni unga yaqin deb koʻrsangiz», dedi. Abu Said esa «Mendan bir hadisni eshitsangiz» (degan jumla)da ikkovining birida shubha qildi.Абу Ҳумайд ва Абу Усайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан бир ҳадисни эшитсангиз, қалбларингиз уни таниса, сочларингиз ва териларингиз унга юмшаса ҳамда уни ўзингизга яқин деб кўрсангиз, мен унга сизлардан кўра ҳақлироқман. Мендан бир ҳадисни эшитсангиз, қалбларингиз уни инкор қилса, сочларингиз ва териларингиз ундан ҳуркса ҳамда уни ўзингиздан узоқ деб кўрсангиз, мен ундан сизлардан кўра узоқроқман», дедилар. Убайд ибн Абу Қурра бу иккови ҳақида шубҳа қилиб: «Абу Ҳумайддан ёки Абу Усайддан», деди ва: «уни ўзингизни унга яқин деб кўрсангиз», деди. Абу Саид эса «Мендан бир ҳадисни эшитсангиз» (деган жумла)да икковининг бирида шубҳа қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ سُوَيْدٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ وَأَبَا أُسَيْدٍ يَقُولَانِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمْ الْمَسْجِدَ فَلْيَقُلْ اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ فَإِذَا خَرَجَ فَلْيَقُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ

Abu Humayd va Abu Usayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. Ular aytishdi: Rasululloh ﷺ: «Sizdan biringiz masjidga kirsa, ‹Allohumma-ftah liy abvoba rahmatik (Ey Allohim, menga rahmating eshiklarini och)›, desin. Chiqsa esa, ‹Allohumma inniy asʼaluka min fazlik (Ey Allohim, men Sendan fazlu marhamatingni soʻrayman)›, desin», dedilar.Абу Ҳумайд ва Абу Усайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. Улар айтишди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сиздан бирингиз масжидга кирса, ‹Аллоҳумма-фтаҳ лий абвоба раҳматик (Эй Аллоҳим, менга раҳматинг эшикларини оч)›, десин. Чиқса эса, ‹Аллоҳумма инний асъалука мин фазлик (Эй Аллоҳим, мен Сендан фазлу марҳаматингни сўрайман)›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وزَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ أَنَّهُأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِقَدَحِ لَبَنٍ مِنْ النَّقِيعِ لَيْسَ بِمُخَمَّرٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا خَمَّرْتَهُ وَلَوْ بِعُودٍ تَعْرُضُهُ قَالَ أَبُو حُمَيْدٍ إِنَّمَا أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْأَسْقِيَةِ أَنْ تُوكَأَ وَبِالْأَبْوَابِ أَنْ تُغْلَقَ لَيْلًا وَلَمْ يَذْكُرْ زَكَرِيَّا قَوْلَ أَبِي حُمَيْدٍ بِاللَّيْلِ

Abu Humayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga Naqiʼdan ustini yopilmagan bir piyola sut keltirildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Nega uni yopmading — hatto ustiga bir tayoqni koʻndalang qoʻyib boʻlsa-da?» dedilar. Abu Humayd aytdi: Nabiy ﷺ meshlarning ogʻzini bogʻlashga va eshiklarni kechasi yopishga buyurgan edilar. Zakariyyo esa Abu Humaydning «kechasi» degan soʻzini zikr qilmadi.Абу Ҳумайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга Нақиъдан устини ёпилмаган бир пиёла сут келтирилди. Шунда Набий ﷺ: «Нега уни ёпмадинг — ҳатто устига бир таёқни кўндаланг қўйиб бўлса-да?» дедилар. Абу Ҳумайд айтди: Набий ﷺ мешларнинг оғзини боғлашга ва эшикларни кечаси ёпишга буюрган эдилар. Закарийё эса Абу Ҳумайднинг «кечаси» деган сўзини зикр қилмади.