حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْكَسَفَتِ الشَّمْسُ، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَجُرُّ رِدَاءَهُ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَدَخَلْنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ، حَتَّى انْجَلَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا، وَادْعُوا، حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ ‏"‏‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga edik; (oʻsha paytda) quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ ridolarini sudragan holda turib, masjidga kirdilar. U zot bizga — to quyosh (tutilishi) ochilguncha — ikki rakat namozga imomlik qildilar. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy biror kishining oʻlishi sababli tutilmaydi. Bas, qachon bu tutilishlarni koʻrsangiz, tutilish ochilguncha namoz oʻqinglar va (Allohga) duo qilinglar», — dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик; (ўша пайтда) қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ ридоларини судраган ҳолда туриб, масжидга кирдилар. У зот бизга — то қуёш (тутилиши) очилгунча — икки ракат намозга имомлик қилдилар. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой бирор кишининг ўлиши сабабли тутилмайди. Бас, қачон бу тутилишларни кўрсангиз, тутилиш очилгунча намоз ўқинглар ва (Аллоҳга) дуо қилинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ، يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنَ النَّاسِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَقُومُوا فَصَلُّوا ‏"‏‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy odamlardan birortasining oʻlishi sababli tutilmaydi; balki ular Allohning belgilaridan ikki belgidir. Ularni koʻrganingizda, turib namoz oʻqinglar», — dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой одамлардан бирортасининг ўлиши сабабли тутилмайди; балки улар Аллоҳнинг белгиларидан икки белгидир. Уларни кўрганингизда, туриб намоз ўқинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَصْبَغُ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ كَانَ يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَصَلُّوا ‏"‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy biror kishining oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi; balki ular Allohning belgilaridan ikki belgidir. Ularni koʻrganingizda, namoz oʻqinglar», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди; балки улар Аллоҳнинг белгиларидан икки белгидир. Уларни кўрганингизда, намоз ўқинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ، فَقَالَ النَّاسُ كَسَفَتِ الشَّمْسُ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ فَصَلُّوا وَادْعُوا اللَّهَ ‏"‏‏.‏

Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida — (u zotning oʻgʻli) Ibrohim vafot etgan kuni — quyosh tutildi. Bas, odamlar quyosh Ibrohimning oʻlishi sababli tutildi, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Quyosh va oy biror kishining oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi. Tutilishni koʻrganingizda, namoz oʻqinglar va Allohga duo qilinglar›, — dedilar».Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида — (у зотнинг ўғли) Иброҳим вафот этган куни — қуёш тутилди. Бас, одамлар қуёш Иброҳимнинг ўлиши сабабли тутилди, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қуёш ва ой бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди. Тутилишни кўрганингизда, намоз ўқинглар ва Аллоҳга дуо қилинглар›, — дедилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالنَّاسِ، فَقَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ، ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ، ثُمَّ قَامَ فَأَطَالَ الْقِيَامَ وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ فَأَطَالَ السُّجُودَ، ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ مَا فَعَلَ فِي الأُولَى، ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدِ انْجَلَتِ الشَّمْسُ، فَخَطَبَ النَّاسَ، فَحَمِدَ اللَّهَ، وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَادْعُوا اللَّهَ وَكَبِّرُوا، وَصَلُّوا وَتَصَدَّقُوا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ، وَاللَّهِ مَا مِنْ أَحَدٍ أَغْيَرُ مِنَ اللَّهِ أَنْ يَزْنِيَ عَبْدُهُ أَوْ تَزْنِيَ أَمَتُهُ، يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ، وَاللَّهِ لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi; bas, u zot odamlarga namozga imomlik qildilar: turib, uzoq qiyom qildilar, soʻng uzoq (vaqt) rukuʼ qildilar. Soʻng yana turib, uzoq qiyom qildilar, lekin bu safar turish muddati birinchisidan qisqaroq edi. Yana uzoq, lekin birinchisidan qisqaroq rukuʼ qildilar, soʻng sajda qilib, sajdani choʻzdilar. Ikkinchi rakatda ham birinchisidagidek qildilar, soʻng namozni tugatdilar; oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. U zot xutba qildilar va Allohga hamd hamda sano aytib: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi; ular biror kishining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi. Bas, tutilishni koʻrganingizda, Allohni yodga olinglar, takbir aytinglar, namoz oʻqinglar va sadaqa beringlar», — dedilar. Paygʻambar ﷺ soʻng: «Ey Muhammad ummati, Allohga qasamki, Allohdan koʻproq gʻayrat (ornomus)ga ega zot yoʻq — chunki U oʻz bandalari — erkak yoki ayol — zino qilishini harom qilgan. Ey Muhammad ummati, Allohga qasamki, agar men bilgan narsani bilganingizda, kam kular va koʻp yigʻlar edingiz», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди; бас, у зот одамларга намозга имомлик қилдилар: туриб, узоқ қиём қилдилар, сўнг узоқ (вақт) рукуъ қилдилар. Сўнг яна туриб, узоқ қиём қилдилар, лекин бу сафар туриш муддати биринчисидан қисқароқ эди. Яна узоқ, лекин биринчисидан қисқароқ рукуъ қилдилар, сўнг сажда қилиб, саждани чўздилар. Иккинчи ракатда ҳам биринчисидагидек қилдилар, сўнг намозни тугатдилар; ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. У зот хутба қилдилар ва Аллоҳга ҳамд ҳамда сано айтиб: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги; улар бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди. Бас, тутилишни кўрганингизда, Аллоҳни ёдга олинглар, такбир айтинглар, намоз ўқинглар ва садақа беринглар», — дедилар. Пайғамбар ﷺ сўнг: «Эй Муҳаммад уммати, Аллоҳга қасамки, Аллоҳдан кўпроқ ғайрат (орномус)га эга зот йўқ — чунки У ўз бандалари — эркак ёки аёл — зино қилишини ҳаром қилган. Эй Муҳаммад уммати, Аллоҳга қасамки, агар мен билган нарсани билганингизда, кам кулар ва кўп йиғлар эдингиз», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمِ بْنِ أَبِي سَلاَّمٍ الْحَبَشِيُّ الدِّمَشْقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الزُّهْرِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُودِيَ إِنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutilganda, namoz jamoat bilan oʻqilishi (haqida) eʼlon qilindi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилганда, намоз жамоат билан ўқилиши (ҳақида) эълон қилинди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، ح وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ خَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ إِلَى الْمَسْجِدِ فَصَفَّ النَّاسُ وَرَاءَهُ، فَكَبَّرَ فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قِرَاءَةً طَوِيلَةً، ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقَامَ وَلَمْ يَسْجُدْ، وَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً، هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى، ثُمَّ كَبَّرَ وَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ قَالَ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ، وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ، ثُمَّ قَامَ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ يُحَدِّثُ كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يُحَدِّثُ يَوْمَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ بِمِثْلِ حَدِيثِ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ‏.‏ فَقُلْتُ لِعُرْوَةَ إِنَّ أَخَاكَ يَوْمَ خَسَفَتْ بِالْمَدِينَةِ لَمْ يَزِدْ عَلَى رَكْعَتَيْنِ مِثْلَ الصُّبْحِ‏.‏ قَالَ أَجَلْ لأَنَّهُ أَخْطَأَ السُّنَّةَ‏.‏

Oisha (Paygʻambar ﷺ ning zavjasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi va u zot masjidga bordilar, odamlar u zot orqasida saflandi. U zot takbir aytib (namozni boshlab), qiroatni choʻzdilar, soʻng takbir aytib, uzoq rukuʼ qildilar; soʻng (boshlarini koʻtarib): «Samiʼalloohu liman hamidah (Alloh oʻziga hamd aytganni eshitdi)», — dedilar. Soʻng sajda qilmay, turib, birinchisidan qisqaroq uzun qiroat qildilar. Yana takbir aytib, birinchisidan qisqaroq uzun rukuʼ qildilar, soʻng: «Samiʼalloohu liman hamidah, Robbana va lakal-hamd (Alloh oʻziga hamd aytganni eshitdi; ey Robbimiz, barcha hamd Senga xosdir)», — dedilar, soʻng sajda qildilar va ikkinchi rakatda ham shunday qildilar; shu tariqa u zot toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda qildilar. U zot namozni tugatmasdan oldin quyosh (tutilishi) ochilgan edi. (Namozdan keyin) u zot turib, Allohga loyiq hamd va sano aytdilar, soʻng: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular biror kishining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi. Ularni koʻrganingizda, namozga shoshilinglar», — dedilar. Zuhriy rivoyat qiladi: Men Urvaga: «Madinada quyosh tutilganda, akang (Abdulloh ibn Zubayr) faqat bomdod namozidek ikki rakat namoz oʻqidi», — dedim. Urva: «Ha, chunki u Paygʻambar ﷺ ning sunnatini (bu borada) qoʻldan boy berdi», — deb javob berdi.Оиша (Пайғамбар ﷺ нинг завжаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди ва у зот масжидга бордилар, одамлар у зот орқасида сафланди. У зот такбир айтиб (намозни бошлаб), қироатни чўздилар, сўнг такбир айтиб, узоқ рукуъ қилдилар; сўнг (бошларини кўтариб): «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ ўзига ҳамд айтганни эшитди)», — дедилар. Сўнг сажда қилмай, туриб, биринчисидан қисқароқ узун қироат қилдилар. Яна такбир айтиб, биринчисидан қисқароқ узун рукуъ қилдилар, сўнг: «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ, Роббана ва лакал-ҳамд (Аллоҳ ўзига ҳамд айтганни эшитди; эй Роббимиз, барча ҳамд Сенга хосдир)», — дедилар, сўнг сажда қилдилар ва иккинчи ракатда ҳам шундай қилдилар; шу тариқа у зот тўрт рукуъ ва тўрт сажда қилдилар. У зот намозни тугатмасдан олдин қуёш (тутилиши) очилган эди. (Намоздан кейин) у зот туриб, Аллоҳга лойиқ ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди. Уларни кўрганингизда, намозга шошилинглар», — дедилар. Зуҳрий ривоят қилади: Мен Урвага: «Мадинада қуёш тутилганда, аканг (Абдуллоҳ ибн Зубайр) фақат бомдод намозидек икки ракат намоз ўқиди», — дедим. Урва: «Ҳа, чунки у Пайғамбар ﷺ нинг суннатини (бу борада) қўлдан бой берди», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى يَوْمَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ، فَقَامَ فَكَبَّرَ، فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، فَقَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ وَقَامَ كَمَا هُوَ، ثُمَّ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً، وَهْىَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْىَ أَدْنَى مِنَ الرَّكْعَةِ الأُولَى، ثُمَّ سَجَدَ سُجُودًا طَوِيلاً، ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ سَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَخَطَبَ النَّاسَ، فَقَالَ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ ‏"‏ إِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏

Oisha (Paygʻambar ﷺ ning zavjasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quyosh xasafat (tutilgan) kuni Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar; turib, takbir aytdilar va uzun qiroat qildilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiʼalloohu liman hamidah», — dedilar, soʻng (yana) turib, birinchisidan qisqaroq uzun qiroat qildilar. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar. Soʻng sajda qilib, sajdani choʻzdilar va ikkinchi rakatda ham birinchisidagidek qildilar, soʻng namozni salom bilan tugatdilar. Oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. U zot odamlarga (xutba) qilib: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi; ular biror kishining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi (yaxsifan). Bas, ularni koʻrganingizda, namozga shoshilinglar», — dedilar.Оиша (Пайғамбар ﷺ нинг завжаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қуёш хасафат (тутилган) куни Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар; туриб, такбир айтдилар ва узун қироат қилдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб: «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ», — дедилар, сўнг (яна) туриб, биринчисидан қисқароқ узун қироат қилдилар. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар. Сўнг сажда қилиб, саждани чўздилар ва иккинчи ракатда ҳам биринчисидагидек қилдилар, сўнг намозни салом билан тугатдилар. Ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. У зот одамларга (хутба) қилиб: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги; улар бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди (яхсифан). Бас, уларни кўрганингизда, намозга шошилинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، وَلَكِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ لَمْ يَذْكُرْ عَبْدُ الْوَارِثِ وَشُعْبَةُ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَحَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يُونُسَ ‏"‏ يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُ ‏"‏‏.‏ وَتَابَعَهُ مُوسَى عَنْ مُبَارَكٍ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ ‏"‏‏.‏ وَتَابَعَهُ أَشْعَثُ عَنِ الْحَسَنِ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi va ular biror kishining oʻlishi sababli tutilmaydi; balki Alloh ular bilan oʻz bandalarini qoʻrqitadi», — dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги ва улар бирор кишининг ўлиши сабабли тутилмайди; балки Аллоҳ улар билан ўз бандаларини қўрқитади», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ يَهُودِيَّةً جَاءَتْ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ لَهَا أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ‏.‏ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيُعَذَّبُ النَّاسُ فِي قُبُورِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا، فَخَسَفَتِ الشَّمْسُ، فَرَجَعَ ضُحًى، فَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ ظَهْرَانَىِ الْحُجَرِ، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ، فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ، ثُمَّ قَامَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ وَانْصَرَفَ، فَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَتَعَوَّذُوا مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ‏.‏

Amra bint Abdurrahmon (Oishadan) rivoyat qiladi: Bir yahudiy ayol Oishadan (Paygʻambar ﷺ ning zavjasidan) bir narsani soʻrashga keldi. U (yahudiy ayol) unga: «Alloh seni qabr azobidan saqlasin», — dedi. Bas, Oisha Rasululloh ﷺ dan: «Odamlar qabrlarida azoblanadimi?» — deb soʻradi. Rasululloh ﷺ qabr azobidan Allohga panoh tilab (shu tariqa ‹ha› deb javob berdilar). Soʻng bir kuni Rasululloh ﷺ biror joyga borish uchun (otga) mindilar, lekin quyosh tutildi. U zot tushdan oldin (choshgoh paytida) qaytdilar va (zavjalarining) xonalari orqasidan oʻtib, (tutilish) namoziga turdilar, odamlar u zot orqasida turdi. U zot uzoq (vaqt) turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, sajda qildilar. Soʻng (ikkinchi rakat uchun) uzoq turdilar, lekin turish birinchi rakatdagidan qisqaroq edi. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, sajda qildilar. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq turdilar. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar. Soʻng boshlarini koʻtarib, sajda qildilar va namozni tugatdilar va (xutba qilib) Alloh xohlagancha (gapirdilar). Soʻng odamlarni qabr azobidan Allohga panoh tilashga buyurdilar.Амра бинт Абдурраҳмон (Оишадан) ривоят қилади: Бир яҳудий аёл Оишадан (Пайғамбар ﷺ нинг завжасидан) бир нарсани сўрашга келди. У (яҳудий аёл) унга: «Аллоҳ сени қабр азобидан сақласин», — деди. Бас, Оиша Расулуллоҳ ﷺ дан: «Одамлар қабрларида азобланадими?» — деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ қабр азобидан Аллоҳга паноҳ тилаб (шу тариқа ‹ҳа› деб жавоб бердилар). Сўнг бир куни Расулуллоҳ ﷺ бирор жойга бориш учун (отга) миндилар, лекин қуёш тутилди. У зот тушдан олдин (чошгоҳ пайтида) қайтдилар ва (завжаларининг) хоналари орқасидан ўтиб, (тутилиш) намозига турдилар, одамлар у зот орқасида турди. У зот узоқ (вақт) турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб, сажда қилдилар. Сўнг (иккинчи ракат учун) узоқ турдилар, лекин туриш биринчи ракатдагидан қисқароқ эди. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб, сажда қилдилар. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ турдилар. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар. Сўнг бошларини кўтариб, сажда қилдилар ва намозни тугатдилар ва (хутба қилиб) Аллоҳ хоҳлаганча (гапирдилар). Сўнг одамларни қабр азобидан Аллоҳга паноҳ тилашга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ قَالَ لَمَّا كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نُودِيَ إِنَّ الصَّلاَةَ جَامِعَةٌ فَرَكَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ، ثُمَّ جَلَسَ، ثُمَّ جُلِّيَ عَنِ الشَّمْسِ‏.‏ قَالَ وَقَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ مَا سَجَدْتُ سُجُودًا قَطُّ كَانَ أَطْوَلَ مِنْهَا‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutilganda, namoz jamoat bilan oʻqilishi (haqida) eʼlon qilindi. Paygʻambar ﷺ bir rakatda ikki rukuʼ qildilar. Soʻng turib, bir rakatda (yana) ikki rukuʼ qildilar. Soʻng oʻtirib, namozni tugatdilar; oʻshanda (tutilish) ochilgan edi. Oisha: «Men hech qachon bunchalik uzun sajdani qilmagan edim», — dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилганда, намоз жамоат билан ўқилиши (ҳақида) эълон қилинди. Пайғамбар ﷺ бир ракатда икки рукуъ қилдилар. Сўнг туриб, бир ракатда (яна) икки рукуъ қилдилар. Сўнг ўтириб, намозни тугатдилар; ўшанда (тутилиш) очилган эди. Оиша: «Мен ҳеч қачон бунчалик узун саждани қилмаган эдим», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ انْخَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً نَحْوًا مِنْ قِرَاءَةِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ، ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَقَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ، ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَعْكَعْتَ‏.‏ قَالَ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ، فَتَنَاوَلْتُ عُنْقُودًا، وَلَوْ أَصَبْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا، وَأُرِيتُ النَّارَ، فَلَمْ أَرَ مَنْظَرًا كَالْيَوْمِ قَطُّ أَفْظَعَ، وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ بِكُفْرِهِنَّ ‏"‏‏.‏ قِيلَ يَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ ‏"‏ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ، وَيَكْفُرْنَ الإِحْسَانَ، لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ كُلَّهُ، ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ tutilish namozini oʻqidilar va — kishi Baqara surasini oʻqib ulguradigan (qadar) — uzoq turdilar. Soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq (yana) rukuʼ qildilar; soʻng ikki marta sajda qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar; soʻng avvalgisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchi turishdan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng (ikki marta) sajda qilib, namozni tugatdilar. Oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. Paygʻambar ﷺ soʻng: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular birovning oʻlishi yoki tirilishi (tugʻilishi) sababli tutilmaydi. Bas, ularni koʻrganingizda, Allohni yodga olinglar», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, biz sizni joyingizdan biror narsa olayotgan holda, soʻng orqaga chekinayotgan holda koʻrdik», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Men jannatni koʻrdim va uning (mevasi) shoxiga qoʻlimni choʻzdim; agar uni olganimda edi, dunyo turguncha undan yer edingiz. Men doʻzaxni ham koʻrdim va bunchalik dahshatli manzarani hech koʻrmagan edim. Men uning aholisining koʻpchiligi ayollar (ekanini) koʻrdim», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, nega shunday?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Ularning nankoʻrligi sababli», — dedilar. «Ular Allohga nankoʻrlik qiladimi?» — deb soʻraldi. Paygʻambar ﷺ: «Ular oʻz umrdoshlariga (erlariga) nankoʻrlik qiladi va yaxshilikka nankoʻrlik qiladi. Agar sen ulardan biriga butun umr yaxshilik qilsang-u, u sendan biror (yoqimsiz) narsani koʻrsa: ‹Men sendan hech yaxshilik koʻrmadim›, — der», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ тутилиш намозини ўқидилар ва — киши Бақара сурасини ўқиб улгурадиган (қадар) — узоқ турдилар. Сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ (яна) рукуъ қилдилар; сўнг икки марта сажда қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар; сўнг аввалгисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчи туришдан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг (икки марта) сажда қилиб, намозни тугатдилар. Ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. Пайғамбар ﷺ сўнг: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бировнинг ўлиши ёки тирилиши (туғилиши) сабабли тутилмайди. Бас, уларни кўрганингизда, Аллоҳни ёдга олинглар», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, биз сизни жойингиздан бирор нарса олаётган ҳолда, сўнг орқага чекинаётган ҳолда кўрдик», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Мен жаннатни кўрдим ва унинг (меваси) шохига қўлимни чўздим; агар уни олганимда эди, дунё тургунча ундан ер эдингиз. Мен дўзахни ҳам кўрдим ва бунчалик даҳшатли манзарани ҳеч кўрмаган эдим. Мен унинг аҳолисининг кўпчилиги аёллар (эканини) кўрдим», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, нега шундай?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Уларнинг нанкўрлиги сабабли», — дедилар. «Улар Аллоҳга нанкўрлик қиладими?» — деб сўралди. Пайғамбар ﷺ: «Улар ўз умрдошларига (эрларига) нанкўрлик қилади ва яхшиликка нанкўрлик қилади. Агар сен улардан бирига бутун умр яхшилик қилсанг-у, у сендан бирор (ёқимсиз) нарсани кўрса: ‹Мен сендан ҳеч яхшилик кўрмадим›, — дер», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنِ امْرَأَتِهِ، فَاطِمَةَ بِنْتِ الْمُنْذِرِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهَا قَالَتْ أَتَيْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ، فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ يُصَلُّونَ، وَإِذَا هِيَ قَائِمَةٌ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا لِلنَّاسِ فَأَشَارَتْ بِيَدِهَا إِلَى السَّمَاءِ، وَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ‏.‏ فَقُلْتُ آيَةٌ فَأَشَارَتْ أَىْ نَعَمْ‏.‏ قَالَتْ فَقُمْتُ حَتَّى تَجَلاَّنِي الْغَشْىُ، فَجَعَلْتُ أَصُبُّ فَوْقَ رَأْسِي الْمَاءَ، فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ شَىْءٍ كُنْتُ لَمْ أَرَهُ إِلاَّ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ، وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَىَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ مِثْلَ ـ أَوْ قَرِيبًا مِنْ ـ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ ـ لاَ أَدْرِي أَيَّتَهُمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ يُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ لَهُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ ـ أَوِ الْمُوقِنُ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى، فَأَجَبْنَا وَآمَنَّا وَاتَّبَعْنَا‏.‏ فَيُقَالُ لَهُ نَمْ صَالِحًا، فَقَدْ عَلِمْنَا إِنْ كُنْتَ لَمُوقِنًا‏.‏ وَأَمَّا الْمُنَافِقُ ـ أَوِ الْمُرْتَابُ لاَ أَدْرِي أَيَّتَهُمَا قَالَتْ أَسْمَاءُ ـ فَيَقُولُ لاَ أَدْرِي، سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُهُ ‏"‏‏.‏

Fotima bint Munzir (Asmo bint Abu Bakrdan) rivoyat qiladi: Asmo bint Abu Bakr dedi: «Men quyosh tutilishi paytida Paygʻambar ﷺ ning zavjasi Oishaning oldiga keldim. Odamlar turib, namoz oʻqiyapti edi, u (Oisha) ham namoz oʻqiyapti edi. Men undan: ‹Odamlarga nima boʻldi?› — dedim. U qoʻli bilan osmonga ishora qildi va: ‹Subhanalloh›, — dedi. Men: ‹(Bu) belgimi?› — dedim. U ‹ha› degan maʼnoda ishora qildi». Asmo yana dedi: «Soʻng men ham — hushimdan ketguncha — namozga turdim, soʻng boshimga suv quydim. Rasululloh ﷺ namozni tugatgach, Allohga hamd va sano aytib: ‹Men shu joyimda — ilgari koʻrmagan narsani, hatto jannat va doʻzaxni — koʻrdim. Shubhasiz, menga vahiy qilindiki, sizlar qabrlaringizda — Masih Dajjol fitnasidek yoki unga yaqin (fitna bilan) — sinalasizlar. (Asmo ikkisidan qaysini aytganini bilmayman.) (Farishtalar) har biringizning oldingizga kelib: Bu kishi (yaʼni Muhammad) haqida nima bilasan? — deb soʻraydi. Moʻmin — yoki qatʼiy iymonli (kishi) — (Asmo qaysi soʻzni aytganini bilmayman): U — Muhammad, Allohning Rasuli; u bizga ravshan hujjatlar va hidoyat bilan keldi; bas, biz (taʼlimotini) qabul qildik, iymon keltirdik va unga ergashdik, — deydi. Shunda farishtalar unga: Tinch uxla; biz seni qatʼiy moʻmin ekanligingni aniq bildik, — deydi. Munofiq — yoki shubhalanuvchi (kishi) — (Asmo qaysi soʻzni aytganini bilmayman): Bilmayman; men odamlarning biror narsa aytayotganini eshitdim va men ham shunday dedim, — deydi›», — dedi.Фотима бинт Мунзир (Асмо бинт Абу Бакрдан) ривоят қилади: Асмо бинт Абу Бакр деди: «Мен қуёш тутилиши пайтида Пайғамбар ﷺ нинг завжаси Оишанинг олдига келдим. Одамлар туриб, намоз ўқияпти эди, у (Оиша) ҳам намоз ўқияпти эди. Мен ундан: ‹Одамларга нима бўлди?› — дедим. У қўли билан осмонга ишора қилди ва: ‹Субҳаналлоҳ›, — деди. Мен: ‹(Бу) белгими?› — дедим. У ‹ҳа› деган маънода ишора қилди». Асмо яна деди: «Сўнг мен ҳам — ҳушимдан кетгунча — намозга турдим, сўнг бошимга сув қуйдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатгач, Аллоҳга ҳамд ва сано айтиб: ‹Мен шу жойимда — илгари кўрмаган нарсани, ҳатто жаннат ва дўзахни — кўрдим. Шубҳасиз, менга ваҳий қилиндики, сизлар қабрларингизда — Масиҳ Дажжол фитнасидек ёки унга яқин (фитна билан) — синаласизлар. (Асмо иккисидан қайсини айтганини билмайман.) (Фаришталар) ҳар бирингизнинг олдингизга келиб: Бу киши (яъни Муҳаммад) ҳақида нима биласан? — деб сўрайди. Мўмин — ёки қатъий иймонли (киши) — (Асмо қайси сўзни айтганини билмайман): У — Муҳаммад, Аллоҳнинг Расули; у бизга равшан ҳужжатлар ва ҳидоят билан келди; бас, биз (таълимотини) қабул қилдик, иймон келтирдик ва унга эргашдик, — дейди. Шунда фаришталар унга: Тинч ухла; биз сени қатъий мўмин эканлигингни аниқ билдик, — дейди. Мунофиқ — ёки шубҳаланувчи (киши) — (Асмо қайси сўзни айтганини билмайман): Билмайман; мен одамларнинг бирор нарса айтаётганини эшитдим ва мен ҳам шундай дедим, — дейди›», — деди.

حَدَّثَنَا رَبِيعُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ فَاطِمَةَ، عَنْ أَسْمَاءَ، قَالَتْ لَقَدْ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْعَتَاقَةِ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ‏.‏

Asmo (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Shubhasiz, Paygʻambar ﷺ odamlarni quyosh tutilishi paytida qul(lar)ni ozod qilishga buyurdilar.Асмо (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Шубҳасиз, Пайғамбар ﷺ одамларни қуёш тутилиши пайтида қул(лар)ни озод қилишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ يَهُودِيَّةً، جَاءَتْ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ‏.‏ فَسَأَلَتْ عَائِشَةُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيُعَذَّبُ النَّاسُ فِي قُبُورِهِمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ ذَلِكَ‏.‏ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا، فَكَسَفَتِ الشَّمْسُ فَرَجَعَ ضُحًى، فَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ ظَهْرَانَىِ الْحُجَرِ، ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى، وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ، فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ فَسَجَدَ سُجُودًا طَوِيلاً ثُمَّ قَامَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً، وَهْوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ، ثُمَّ سَجَدَ وَهْوَ دُونَ السُّجُودِ الأَوَّلِ، ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ، ثُمَّ أَمَرَهُمْ أَنْ يَتَعَوَّذُوا مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ

Amra bint Abdurrahmon (Oishadan) rivoyat qiladi: Bir yahudiy ayol Oishaning oldiga — undan bir narsani soʻrash uchun — keldi, soʻng: «Alloh seni qabr azobidan saqlasin», — dedi. Bas, Oisha Rasululloh ﷺ dan: «Odamlar qabrlarida azoblanadimi?» — deb soʻradi. Rasululloh ﷺ qabr azobidan Allohga panoh tiladilar (yaʼni ‹ha› degan maʼnoda). Soʻng bir kuni Rasululloh ﷺ (biror joyga ketish uchun otga) mindilar, lekin quyosh tutildi. U zot tushdan oldin (choshgoh paytida) qaytdilar va (zavjalarining) xonalari orqasidan oʻtib, turib, (tutilish) namozini oʻqiy boshladilar, odamlar u zot orqasida turdi. U zot uzoq turdilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng birinchi turishdan qisqaroq uzoq tik turdilar, soʻng birinchi rukuʼdan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, uzoq sajda qildilar, soʻng (ikkinchi rakat uchun) uzoq turdilar, lekin turish birinchi rakatdagidan qisqaroq edi. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq turdilar, soʻng yana birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng birinchi sajdadan qisqaroq sajda qildilar. Soʻng namozni tugatdilar va (xutba qilib) Alloh xohlagancha (gapirdilar); va odamlarni qabr azobidan Allohga panoh tilashga buyurdilar.Амра бинт Абдурраҳмон (Оишадан) ривоят қилади: Бир яҳудий аёл Оишанинг олдига — ундан бир нарсани сўраш учун — келди, сўнг: «Аллоҳ сени қабр азобидан сақласин», — деди. Бас, Оиша Расулуллоҳ ﷺ дан: «Одамлар қабрларида азобланадими?» — деб сўради. Расулуллоҳ ﷺ қабр азобидан Аллоҳга паноҳ тиладилар (яъни ‹ҳа› деган маънода). Сўнг бир куни Расулуллоҳ ﷺ (бирор жойга кетиш учун отга) миндилар, лекин қуёш тутилди. У зот тушдан олдин (чошгоҳ пайтида) қайтдилар ва (завжаларининг) хоналари орқасидан ўтиб, туриб, (тутилиш) намозини ўқий бошладилар, одамлар у зот орқасида турди. У зот узоқ турдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг биринчи туришдан қисқароқ узоқ тик турдилар, сўнг биринчи рукуъдан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, узоқ сажда қилдилар, сўнг (иккинчи ракат учун) узоқ турдилар, лекин туриш биринчи ракатдагидан қисқароқ эди. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ турдилар, сўнг яна биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг биринчи саждадан қисқароқ сажда қилдилар. Сўнг намозни тугатдилар ва (хутба қилиб) Аллоҳ хоҳлаганча (гапирдилар); ва одамларни қабр азобидан Аллоҳга паноҳ тилашга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ‏"‏‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh va oy biror kishining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi; balki ular Allohning belgilaridan ikki belgidir; bas, ularni koʻrganingizda, namoz oʻqinglar», — dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш ва ой бирор кишининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди; балки улар Аллоҳнинг белгиларидан икки белгидир; бас, уларни кўрганингизда, намоз ўқинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، وَهِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِالنَّاسِ، فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ، ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ، وَهْىَ دُونَ قِرَاءَتِهِ الأُولَى، ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ دُونَ رُكُوعِهِ الأَوَّلِ، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ، ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ قَامَ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيهِمَا عِبَادَهُ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi va Paygʻambar ﷺ odamlar bilan namoz oʻqish uchun turdilar; uzun qiroat qildilar, soʻng uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, birinchisidan qisqaroq uzun qiroat qildilar. Soʻng birinchisidan qisqaroq uzoq rukuʼ qildilar, soʻng boshlarini koʻtarib, ikki marta sajda qildilar. Soʻng ikkinchi rakatga turib, uni birinchisidek oʻqidilar. Soʻng turib: «Quyosh va oy biror kishining tirilishi yoki oʻlishi sababli tutilmaydi; balki ular Allohning belgilaridan ikki belgi — U buni oʻz bandalariga koʻrsatadi. Bas, qachon ularni koʻrsangiz, namozga shoshilinglar», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди ва Пайғамбар ﷺ одамлар билан намоз ўқиш учун турдилар; узун қироат қилдилар, сўнг узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, биринчисидан қисқароқ узун қироат қилдилар. Сўнг биринчисидан қисқароқ узоқ рукуъ қилдилар, сўнг бошларини кўтариб, икки марта сажда қилдилар. Сўнг иккинчи ракатга туриб, уни биринчисидек ўқидилар. Сўнг туриб: «Қуёш ва ой бирор кишининг тирилиши ёки ўлиши сабабли тутилмайди; балки улар Аллоҳнинг белгиларидан икки белги — У буни ўз бандаларига кўрсатади. Бас, қачон уларни кўрсангиз, намозга шошилинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ، فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَزِعًا، يَخْشَى أَنْ تَكُونَ السَّاعَةُ، فَأَتَى الْمَسْجِدَ، فَصَلَّى بِأَطْوَلِ قِيَامٍ وَرُكُوعٍ وَسُجُودٍ رَأَيْتُهُ قَطُّ يَفْعَلُهُ وَقَالَ ‏"‏ هَذِهِ الآيَاتُ الَّتِي يُرْسِلُ اللَّهُ لاَ تَكُونُ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنْ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِهِ وَدُعَائِهِ وَاسْتِغْفَارِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutildi va Paygʻambar ﷺ — (bu) Soat (Qiyomat) boʻlishidan qoʻrqib — turdilar. U zot masjidga bordilar va men u zotni koʻrgan eng uzun qiyom, rukuʼ va sajda bilan namoz oʻqidilar. Soʻng: «Alloh joʻnatadigan bu belgilar birortasining tirilishi yoki oʻlishi sababli boʻlmaydi; balki Alloh ular bilan oʻz bandalarini qoʻrqitadi. Bas, qachon bulardan biror narsani koʻrsangiz, Allohni yodga olishga, Unga duo qilishga va Undan magʻfirat soʻrashga shoshilinglar», — dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилди ва Пайғамбар ﷺ — (бу) Соат (Қиёмат) бўлишидан қўрқиб — турдилар. У зот масжидга бордилар ва мен у зотни кўрган энг узун қиём, рукуъ ва сажда билан намоз ўқидилар. Сўнг: «Аллоҳ жўнатадиган бу белгилар бирортасининг тирилиши ёки ўлиши сабабли бўлмайди; балки Аллоҳ улар билан ўз бандаларини қўрқитади. Бас, қачон булардан бирор нарсани кўрсангиз, Аллоҳни ёдга олишга, Унга дуо қилишга ва Ундан мағфират сўрашга шошилинглар», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، قَالَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عِلاَقَةَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ، يَقُولُ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ، فَقَالَ النَّاسُ انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَادْعُوا اللَّهَ وَصَلُّوا حَتَّى يَنْجَلِيَ ‏"‏‏.‏

Mugʻira ibn Shuʼba (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ibrohim vafot etgan kuni quyosh tutildi va odamlar tutilish Ibrohim (Paygʻambar ﷺ ning oʻgʻli)ning oʻlishi sababli boʻldi, dedi. Rasululloh ﷺ: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi. Ular birortasining oʻlishi yoki tirilishi sababli tutilmaydi. Bas, ularni koʻrganingizda, Allohga duo qilinglar va tutilish ochilguncha namoz oʻqinglar», — dedilar.Муғира ибн Шуъба (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Иброҳим вафот этган куни қуёш тутилди ва одамлар тутилиш Иброҳим (Пайғамбар ﷺ нинг ўғли)нинг ўлиши сабабли бўлди, деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги. Улар бирортасининг ўлиши ёки тирилиши сабабли тутилмайди. Бас, уларни кўрганингизда, Аллоҳга дуо қилинглар ва тутилиш очилгунча намоз ўқинглар», — дедилар.

وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، قَالَ أَخْبَرَتْنِي فَاطِمَةُ بِنْتُ الْمُنْذِرِ، عَنْ أَسْمَاءَ، قَالَتْ فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ فَخَطَبَ، فَحَمِدَ اللَّهَ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ ‏"‏‏.‏

Buni Asmo (roziyallohu anho) rivoyat qildi; u dedi: «Rasululloh ﷺ tutilish namozini tugatdilar va oʻshanda quyosh (tutilishi) ochilgan edi. Soʻng u zot xutba qildilar va Allohga loyiq hamd aytdilar, soʻng ‹Ammo baʼdu›, — dedilar».Буни Асмо (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди; у деди: «Расулуллоҳ ﷺ тутилиш намозини тугатдилар ва ўшанда қуёш (тутилиши) очилган эди. Сўнг у зот хутба қилдилар ва Аллоҳга лойиқ ҳамд айтдилар, сўнг ‹Аммо баъду›, — дедилар».

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi, soʻng u zot ikki rakat namoz oʻqidilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди, сўнг у зот икки ракат намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ، قَالَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَخَرَجَ يَجُرُّ رِدَاءَهُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى الْمَسْجِدِ، وَثَابَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ، فَانْجَلَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، وَإِنَّهُمَا لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، وَإِذَا كَانَ ذَاكَ فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ ‏"‏‏.‏ وَذَاكَ أَنَّ ابْنًا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَاتَ، يُقَالُ لَهُ إِبْرَاهِيمُ، فَقَالَ النَّاسُ فِي ذَاكَ‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi va u zot kiyimlarini sudragan holda — masjidga yetib kelguncha — chiqdilar. Odamlar u zotning atrofiga yigʻildi va u zot ularga imomlik qilib, ikki rakat (namoz) oʻqidilar. Quyosh (tutilishi) ochilgach, u zot: «Quyosh va oy — Allohning belgilaridan ikki belgi; ular biror kishining oʻlishi sababli tutilmaydi; bas, tutilish roʻy bersa, tutilish ochilguncha namoz oʻqinglar va Allohga duo qilinglar», — dedilar. Oʻsha kuni Paygʻambar ﷺ ning Ibrohim ismli oʻgʻli vafot etgan edi va odamlar bu haqda (tutilish uning oʻlishi sababli boʻldi, deb) gaplashayotgan edi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди ва у зот кийимларини судраган ҳолда — масжидга етиб келгунча — чиқдилар. Одамлар у зотнинг атрофига йиғилди ва у зот уларга имомлик қилиб, икки ракат (намоз) ўқидилар. Қуёш (тутилиши) очилгач, у зот: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг белгиларидан икки белги; улар бирор кишининг ўлиши сабабли тутилмайди; бас, тутилиш рўй берса, тутилиш очилгунча намоз ўқинглар ва Аллоҳга дуо қилинглар», — дедилар. Ўша куни Пайғамбар ﷺ нинг Иброҳим исмли ўғли вафот этган эди ва одамлар бу ҳақда (тутилиш унинг ўлиши сабабли бўлди, деб) гаплашаётган эди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى بِهِمْ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي سَجْدَتَيْنِ، الأَوَّلُ الأَوَّلُ أَطْوَلُ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bizga imomlik qildilar va quyosh tutilishi paytida ikki rakatda toʻrt rukuʼ qildilar; birinchi rakat (esa) uzunroq edi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бизга имомлик қилдилар ва қуёш тутилиши пайтида икки ракатда тўрт рукуъ қилдилар; биринчи ракат (эса) узунроқ эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ نَمِرٍ، سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ جَهَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي صَلاَةِ الْخُسُوفِ بِقِرَاءَتِهِ، فَإِذَا فَرَغَ مِنْ قِرَاءَتِهِ كَبَّرَ فَرَكَعَ، وَإِذَا رَفَعَ مِنَ الرَّكْعَةِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ‏.‏ ثُمَّ يُعَاوِدُ الْقِرَاءَةَ فِي صَلاَةِ الْكُسُوفِ، أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ‏.‏ وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ وَغَيْرُهُ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ الشَّمْسَ، خَسَفَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَعَثَ مُنَادِيًا بِالصَّلاَةُ جَامِعَةٌ، فَتَقَدَّمَ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ‏.‏ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ مِثْلَهُ‏.‏ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَقُلْتُ مَا صَنَعَ أَخُوكَ ذَلِكَ، عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ مَا صَلَّى إِلاَّ رَكْعَتَيْنِ مِثْلَ الصُّبْحِ إِذْ صَلَّى بِالْمَدِينَةِ‏.‏ قَالَ أَجَلْ، إِنَّهُ أَخْطَأَ السُّنَّةَ‏.‏ تَابَعَهُ سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي الْجَهْرِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ tutilish namozida (Qurʼonni) jahriy oʻqidilar; tutilish namozini tugatgach, takbir aytib, rukuʼ qildilar. Rukuʼdan tik turganlarida: «Samiʼalloohu liman hamidah, Robbana va lakal-hamd», — der edilar. Soʻng yana qiroatni boshlar edilar. Tutilish namozida ikki rakatda toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda bor. Avzoiy va boshqalar: «Biz Zuhriydan — u Urvadan, u Oishadan — eshitdik: ‹Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida quyosh tutildi va u zot bir kishiga: Jamoat namozi, — deb eʼlon qildirdilar. U zot namozga imomlik qilib, ikki rakatda toʻrt rukuʼ va toʻrt sajda qildilar›», — dedi. Valid rivoyat qiladiki, Abdurrahmon ibn Namir unga — u shuning oʻxshashini eshitganini — xabar berdi. Ibn Shihob ham shuning oʻxshashini eshitdi. Zuhriy: «Men (Urvadan): Akang Abdulloh ibn Zubayr nima qildi? U Madinada (tutilish) namozini oʻqiganda, bomdod namozidek ikki rakat oʻqidi, — deb (soʻradim). Urva: U (bu borada) Paygʻambar ﷺ ning sunnatini qoʻldan boy berdi, — deb javob berdi», — dedi. Sulaymon ibn Kasir va Sufyon ibn Husayn Zuhriydan: «Tutilish namozi jahriy qiroat bilan oʻqilar edi», — deb rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ тутилиш намозида (Қуръонни) жаҳрий ўқидилар; тутилиш намозини тугатгач, такбир айтиб, рукуъ қилдилар. Рукуъдан тик турганларида: «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ, Роббана ва лакал-ҳамд», — дер эдилар. Сўнг яна қироатни бошлар эдилар. Тутилиш намозида икки ракатда тўрт рукуъ ва тўрт сажда бор. Авзоий ва бошқалар: «Биз Зуҳрийдан — у Урвадан, у Оишадан — эшитдик: ‹Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида қуёш тутилди ва у зот бир кишига: Жамоат намози, — деб эълон қилдирдилар. У зот намозга имомлик қилиб, икки ракатда тўрт рукуъ ва тўрт сажда қилдилар›», — деди. Валид ривоят қиладики, Абдурраҳмон ибн Намир унга — у шунинг ўхшашини эшитганини — хабар берди. Ибн Шиҳоб ҳам шунинг ўхшашини эшитди. Зуҳрий: «Мен (Урвадан): Аканг Абдуллоҳ ибн Зубайр нима қилди? У Мадинада (тутилиш) намозини ўқиганда, бомдод намозидек икки ракат ўқиди, — деб (сўрадим). Урва: У (бу борада) Пайғамбар ﷺ нинг суннатини қўлдан бой берди, — деб жавоб берди», — деди. Сулаймон ибн Касир ва Суфён ибн Ҳусайн Зуҳрийдан: «Тутилиш намози жаҳрий қироат билан ўқилар эди», — деб ривоят қилди.