حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَسْقِي وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ‏.‏

Abbod ibn Tamimning amakisi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ istisqo namozini oʻqish uchun (uydan) chiqdilar va ridolarini (toʻnlarini) agdarib (ichini tashqariga qilib) kiydilar.Аббод ибн Тамимнинг амакиси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ истисқо намозини ўқиш учун (уйдан) чиқдилар ва ридоларини (тўнларини) агдариб (ичини ташқарига қилиб) кийдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، اللَّهُمَّ أَنْجِ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ وَأَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ غِفَارُ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا، وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ هَذَا كُلُّهُ فِي الصُّبْحِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ soʻnggi rakatda rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Allohim, Ayyosh ibn Abu Rabiʼani qutqar. Allohim, Salama ibn Hishomni qutqar. Allohim, Valid ibn Validni qutqar. Allohim, zaif moʻminlarni qutqar. Allohim, Muzar qabilalariga qattiq (azob) ber va ularga Yusuf (paygʻambar zamoni)dagi qahatchilik yillaridek (qahatchilik) yillarini yubor», — der edilar. Paygʻambar ﷺ yana: «Allohim, Gʻifor qabilalarini magʻfirat qil va Aslam qabilalarini qutqar», — dedilar. Abu Zinod (roviy): «Qunut Paygʻambar ﷺ tomonidan bomdod namozida oʻqilar edi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сўнгги ракатда рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Аллоҳим, Айёш ибн Абу Рабиъани қутқар. Аллоҳим, Салама ибн Ҳишомни қутқар. Аллоҳим, Валид ибн Валидни қутқар. Аллоҳим, заиф мўминларни қутқар. Аллоҳим, Музар қабилаларига қаттиқ (азоб) бер ва уларга Юсуф (пайғамбар замони)даги қаҳатчилик йилларидек (қаҳатчилик) йилларини юбор», — дер эдилар. Пайғамбар ﷺ яна: «Аллоҳим, Ғифор қабилаларини мағфират қил ва Аслам қабилаларини қутқар», — дедилар. Абу Зинод (ровий): «Қунут Пайғамбар ﷺ томонидан бомдод намозида ўқилар эди», — деди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا رَأَى مِنَ النَّاسِ إِدْبَارًا قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ سَبْعٌ كَسَبْعِ يُوسُفَ ‏"‏‏.‏ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَصَّتْ كُلَّ شَىْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ وَالْجِيَفَ، وَيَنْظُرَ أَحَدُهُمْ إِلَى السَّمَاءِ فَيَرَى الدُّخَانَ مِنَ الْجُوعِ، فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ تَأْمُرُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَبِصِلَةِ الرَّحِمِ وَإِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا، فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="44" aya_start="10" aya_end="16"]{‏فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ‏}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏[quran sura="44" aya_start="15" aya_end="16"]{‏عَائِدُونَ * يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى‏}‏ فَالْبَطْشَةُ يَوْمَ بَدْرٍ، وَقَدْ مَضَتِ الدُّخَانُ وَالْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَآيَةُ الرُّومِ‏.‏

Masruq (Abdulloh ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Biz Abdulloh bilan birga edik; u dedi: «Paygʻambar ﷺ odamlarning Islomni qabul qilishdan bosh tortganini koʻrganlarida: ‹Allohim, ularga Yusuf (paygʻambar zamoni)dagi yetti (qahatchilik) yilidek (qahatchilik) yillarini yubor›, — dedilar. Bas, qahatchilik ularni bir yil (davomida) qamrab oldi va har turli (jonzot)ni shunchalik halok qildiki, odamlar terilarni, oʻliklarni va chirigan jasadlarni yeya boshladi. Ulardan biri osmonga qaraganda, ochlik tufayli (oʻzini) tutun koʻrayotgandek (his qilar) edi. Bas, Abu Sufyon Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: ‹Ey Muhammad, sen odamlarni Allohga itoat qilishga va qarindoshlik aloqalarini saqlashga buyuryapsan. Shubhasiz, qavming oʻlyapti, bas, ular uchun Allohga duo qil›, — dedi. Bas, Alloh (mana buni) nozil qildi: ‹Osmon ravshan tutun keltiradigan kunni kut... Biz (sizlarni) qattiq tutib oladigan kunda (sizlardan) intiqom olamiz› (Duxon, 10-16)». Ibn Masʼud qoʻshdi: «Al-batsha (yaʼni tutib olish) Badr jangida boʻldi; shubhasiz, tutun, al-batsha, al-lizom va Rum surasining oyati — bularning hammasi oʻtdi (roʻy berdi)».Масруқ (Абдуллоҳ ибн Масъуддан) ривоят қилади: Биз Абдуллоҳ билан бирга эдик; у деди: «Пайғамбар ﷺ одамларнинг Исломни қабул қилишдан бош тортганини кўрганларида: ‹Аллоҳим, уларга Юсуф (пайғамбар замони)даги етти (қаҳатчилик) йилидек (қаҳатчилик) йилларини юбор›, — дедилар. Бас, қаҳатчилик уларни бир йил (давомида) қамраб олди ва ҳар турли (жонзот)ни шунчалик ҳалок қилдики, одамлар териларни, ўликларни ва чириган жасадларни ея бошлади. Улардан бири осмонга қараганда, очлик туфайли (ўзини) тутун кўраётгандек (ҳис қилар) эди. Бас, Абу Суфён Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: ‹Эй Муҳаммад, сен одамларни Аллоҳга итоат қилишга ва қариндошлик алоқаларини сақлашга буюряпсан. Шубҳасиз, қавминг ўляпти, бас, улар учун Аллоҳга дуо қил›, — деди. Бас, Аллоҳ (мана буни) нозил қилди: ‹Осмон равшан тутун келтирадиган кунни кут... Биз (сизларни) қаттиқ тутиб оладиган кунда (сизлардан) интиқом оламиз› (Духон, 10-16)». Ибн Масъуд қўшди: «Ал-бацҳа (яъни тутиб олиш) Бадр жангида бўлди; шубҳасиз, тутун, ал-бацҳа, ал-лизом ва Рум сурасининг ояти — буларнинг ҳаммаси ўтди (рўй берди)».

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَتَمَثَّلُ بِشِعْرِ أَبِي طَالِبٍ وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ ثِمَالُ الْيَتَامَى عِصْمَةٌ لِلأَرَامِلِ وَقَالَ عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا سَالِمٌ، عَنْ أَبِيهِ، رُبَّمَا ذَكَرْتُ قَوْلَ الشَّاعِرِ وَأَنَا أَنْظُرُ، إِلَى وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَسْقِي، فَمَا يَنْزِلُ حَتَّى يَجِيشَ كُلُّ مِيزَابٍ‏.‏ وَأَبْيَضَ يُسْتَسْقَى الْغَمَامُ بِوَجْهِهِ ثِمَالَ الْيَتَامَى عِصْمَةً لِلأَرَامِلِ وَهْوَ قَوْلُ أَبِي طَالِبٍ‏.‏

Abdulloh ibn Dinor (otasidan, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Men Ibn Umarni Abu Tolibning (mana bu) sheʼriy baytlarini oʻqiyotgan holda eshitdim: ‹Va oq (yuzli) (zot) — yaʼni Paygʻambar — undan yomgʻir soʻrash tilanadi; u yetimlarga gʻamxoʻrlik qiladi va bevalarning himoyachisidir›». Solimning otasi (Ibn Umar): «Men Paygʻambar ﷺ yomgʻir soʻrab (duo qilayotgan) paytda u zotning yuzlariga qarab turganimda, (mana bu) sheʼriy bayt xayolimga keldi. U zot — har bir tom novidan yomgʻir suvi moʻl-koʻl oqguncha — (minbardan) tushmadilar: ‹Va oq (yuzli) (zot) — undan yomgʻir soʻrash tilanadi; u yetimlarga gʻamxoʻrlik qiladi va bevalarning himoyachisidir›... Bular Abu Tolibning soʻzlari edi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Динор (отасидан, Ибн Умардан) ривоят қилади: Отам деди: «Мен Ибн Умарни Абу Толибнинг (мана бу) шеърий байтларини ўқиётган ҳолда эшитдим: ‹Ва оқ (юзли) (зот) — яъни Пайғамбар — ундан ёмғир сўраш тиланади; у етимларга ғамхўрлик қилади ва беваларнинг ҳимоячисидир›». Солимнинг отаси (Ибн Умар): «Мен Пайғамбар ﷺ ёмғир сўраб (дуо қилаётган) пайтда у зотнинг юзларига қараб турганимда, (мана бу) шеърий байт хаёлимга келди. У зот — ҳар бир том новидан ёмғир суви мўл-кўл оқгунча — (минбардан) тушмадилар: ‹Ва оқ (юзли) (зот) — ундан ёмғир сўраш тиланади; у етимларга ғамхўрлик қилади ва беваларнинг ҳимоячисидир›... Булар Абу Толибнинг сўзлари эди», — деди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ إِذَا قَحَطُوا اسْتَسْقَى بِالْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنَّا كُنَّا نَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّنَا فَتَسْقِينَا وَإِنَّا نَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِعَمِّ نَبِيِّنَا فَاسْقِنَا‏.‏ قَالَ فَيُسْقَوْنَ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qurgʻoqchilik ularga tahdid solganda, Umar ibn al-Xattob Abbos ibn Abdulmuttalibdan yomgʻir uchun Allohga duo qilishni soʻrar edi. U: «Allohim, biz Paygʻambarimizdan Senga yomgʻir uchun duo qilishni soʻrar edik va Sen bizni yomgʻir bilan siylar eding; endi biz u zotning amakisidan Senga yomgʻir uchun duo qilishni soʻraymiz. Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla», — der edi. Bas, yomgʻir yogʻar edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қурғоқчилик уларга таҳдид солганда, Умар ибн ал-Хаттоб Аббос ибн Абдулмутталибдан ёмғир учун Аллоҳга дуо қилишни сўрар эди. У: «Аллоҳим, биз Пайғамбаримиздан Сенга ёмғир учун дуо қилишни сўрар эдик ва Сен бизни ёмғир билан сийлар эдинг; энди биз у зотнинг амакисидан Сенга ёмғир учун дуо қилишни сўраймиз. Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла», — дер эди. Бас, ёмғир ёғар эди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَسْقَى فَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ istisqoda ridolarini agdarib (kiydilar).Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ истисқода ридоларини агдариб (кийдилар).

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ، يُحَدِّثُ أَبَاهُ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى فَاسْتَسْقَى، فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، وَقَلَبَ رِدَاءَهُ، وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ كَانَ ابْنُ عُيَيْنَةَ يَقُولُ هُوَ صَاحِبُ الأَذَانِ، وَلَكِنَّهُ وَهْمٌ، لأَنَّ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَاصِمٍ الْمَازِنِيُّ، مَازِنُ الأَنْصَارِ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ joynamozga (musalloga) bordilar va Allohga yomgʻir uchun duo qildilar. U zot Qiblaga yuzlanib, ridolarini agdarib kiydilar va ikki rakat (namoz) oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ жойнамозга (мусаллога) бордилар ва Аллоҳга ёмғир учун дуо қилдилар. У зот Қиблага юзланиб, ридоларини агдариб кийдилар ва икки ракат (намоз) ўқидилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو ضَمْرَةَ، أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَذْكُرُ أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ مِنْ باب كَانَ وُجَاهَ الْمِنْبَرِ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يَخْطُبُ فَاسْتَقْبَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَتِ الْمَوَاشِي وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ يُغِيثُنَا‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اسْقِنَا، اللَّهُمَّ اسْقِنَا، اللَّهُمَّ اسْقِنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَلاَ وَاللَّهِ مَا نَرَى فِي السَّمَاءِ مِنْ سَحَابٍ وَلاَ قَزَعَةً وَلاَ شَيْئًا، وَمَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ سَلْعٍ مِنْ بَيْتٍ وَلاَ دَارٍ، قَالَ فَطَلَعَتْ مِنْ وَرَائِهِ سَحَابَةٌ مِثْلُ التُّرْسِ، فَلَمَّا تَوَسَّطَتِ السَّمَاءَ انْتَشَرَتْ ثُمَّ أَمْطَرَتْ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا الشَّمْسَ سِتًّا، ثُمَّ دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ ذَلِكَ الْبَابِ فِي الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يَخْطُبُ، فَاسْتَقْبَلَهُ قَائِمًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَتِ الأَمْوَالُ وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ يُمْسِكْهَا، قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا، اللَّهُمَّ عَلَى الآكَامِ وَالْجِبَالِ وَالآجَامِ وَالظِّرَابِ وَالأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَانْقَطَعَتْ وَخَرَجْنَا نَمْشِي فِي الشَّمْسِ‏.‏ قَالَ شَرِيكٌ فَسَأَلْتُ أَنَسًا أَهُوَ الرَّجُلُ الأَوَّلُ قَالَ لاَ أَدْرِي‏.‏

Sharik ibn Abdulloh ibn Abu Namir (Anasdan) rivoyat qiladi: Men Anas ibn Molikning shunday deganini eshitdim: «Juma kuni bir kishi jome masjidga — minbarga roʻbaroʻ eshikdan — Rasululloh ﷺ xutba qilayotgan paytda kirdi. U kishi Rasululloh ﷺ ning oldida turib: ‹Yo Rasululloh, mollar oʻlyapti va yoʻllar uzildi; bas, yomgʻir uchun Allohga duo qil›, — dedi». Anas qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla! Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla! Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla!› — dedilar». Anas qoʻshdi: «Allohga qasamki, biz osmonda (bironta) bulut asarini koʻra olmas edik va biz bilan Salaʼ (togʻi) orasida (bironta) bino yoki uy yoʻq edi». Anas qoʻshdi: «Uning (Salaʼ togʻi)ning orqasidan qalqondek qalin bir bulut paydo boʻldi. U osmonning oʻrtasiga kelganda, yoyildi va soʻng yomgʻir yogʻdi». Anas yana dedi: «Allohga qasamki, biz bir hafta (davomida) quyoshni koʻra olmadik. Keyingi juma kuni bir kishi xuddi shu eshikdan kirdi — oʻsha paytda Rasululloh ﷺ juma xutbasini qilayotgan edilar. U kishi u zotning oldida turib: ‹Yo Rasululloh, mollar oʻlyapti va yoʻllar uzildi; yomgʻirni toʻxtatishni Allohdan soʻra›, — dedi». Anas qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, atrofimizga, ustimizga emas. Allohim, tepaliklarga, togʻlarga, qirlarga, vodiylarga va daraxt oʻsadigan joylarga (yogʻdir)›, — dedilar. Bas, yomgʻir toʻxtadi va biz quyoshda yurib (tashqariga) chiqdik». Sharik Anasdan — bu oʻsha (oʻtgan juma) yomgʻir soʻragan kishimi, deb — soʻradi. Anas bilmayman, deb javob berdi.Шарик ибн Абдуллоҳ ибн Абу Намир (Анасдан) ривоят қилади: Мен Анас ибн Моликнинг шундай деганини эшитдим: «Жума куни бир киши жоме масжидга — минбарга рўбарў эшикдан — Расулуллоҳ ﷺ хутба қилаётган пайтда кирди. У киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида туриб: ‹Ё Расулуллоҳ, моллар ўляпти ва йўллар узилди; бас, ёмғир учун Аллоҳга дуо қил›, — деди». Анас қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла! Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла! Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла!› — дедилар». Анас қўшди: «Аллоҳга қасамки, биз осмонда (биронта) булут асарини кўра олмас эдик ва биз билан Салаъ (тоғи) орасида (биронта) бино ёки уй йўқ эди». Анас қўшди: «Унинг (Салаъ тоғи)нинг орқасидан қалқондек қалин бир булут пайдо бўлди. У осмоннинг ўртасига келганда, ёйилди ва сўнг ёмғир ёғди». Анас яна деди: «Аллоҳга қасамки, биз бир ҳафта (давомида) қуёшни кўра олмадик. Кейинги жума куни бир киши худди шу эшикдан кирди — ўша пайтда Расулуллоҳ ﷺ жума хутбасини қилаётган эдилар. У киши у зотнинг олдида туриб: ‹Ё Расулуллоҳ, моллар ўляпти ва йўллар узилди; ёмғирни тўхтатишни Аллоҳдан сўра›, — деди». Анас қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас. Аллоҳим, тепаликларга, тоғларга, қирларга, водийларга ва дарахт ўсадиган жойларга (ёғдир)›, — дедилар. Бас, ёмғир тўхтади ва биз қуёшда юриб (ташқарига) чиқдик». Шарик Анасдан — бу ўша (ўтган жума) ёмғир сўраган кишими, деб — сўради. Анас билмайман, деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، دَخَلَ الْمَسْجِدَ يَوْمَ جُمُعَةٍ مِنْ بَابٍ كَانَ نَحْوَ دَارِ الْقَضَاءِ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يَخْطُبُ، فَاسْتَقْبَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمًا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتِ الأَمْوَالُ وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ يُغِيثُنَا فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَغِثْنَا، اللَّهُمَّ أَغِثْنَا، اللَّهُمَّ أَغِثْنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَلاَ وَاللَّهِ مَا نَرَى فِي السَّمَاءِ مِنْ سَحَابٍ، وَلاَ قَزَعَةً، وَمَا بَيْنَنَا وَبَيْنَ سَلْعٍ مِنْ بَيْتٍ وَلاَ دَارٍ‏.‏ قَالَ فَطَلَعَتْ مِنْ وَرَائِهِ سَحَابَةٌ مِثْلُ التُّرْسِ، فَلَمَّا تَوَسَّطَتِ السَّمَاءَ انْتَشَرَتْ ثُمَّ أَمْطَرَتْ، فَلاَ وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا الشَّمْسَ سِتًّا، ثُمَّ دَخَلَ رَجُلٌ مِنْ ذَلِكَ الْبَابِ فِي الْجُمُعَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يَخْطُبُ، فَاسْتَقْبَلَهُ قَائِمًا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتِ الأَمْوَالُ وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ يُمْسِكْهَا عَنَّا‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا، اللَّهُمَّ عَلَى الآكَامِ وَالظِّرَابِ وَبُطُونِ الأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏ قَالَ فَأَقْلَعَتْ وَخَرَجْنَا نَمْشِي فِي الشَّمْسِ‏.‏ قَالَ شَرِيكٌ سَأَلْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أَهُوَ الرَّجُلُ الأَوَّلُ فَقَالَ مَا أَدْرِي‏.‏

Sharik (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik dedi: «Bir kishi juma kuni masjidga — Dorul-qazoga roʻbaroʻ eshikdan — kirdi va Rasululloh ﷺ turib xutba qilayotgan edilar. U kishi Rasululloh ﷺ ning oldida turib: ‹Yo Rasululloh, mollar oʻlyapti va yoʻllar uzildi; bas, yomgʻir uchun Allohga duo qil›, — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla. Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla. Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla!› — dedilar». Anas qoʻshdi: «Allohga qasamki, osmonda bulutlar yoʻq edi va biz bilan Salaʼ togʻi orasida (bironta) uy yoki bino yoʻq edi. Soʻng uning orqasidan qalqondek katta bir bulut paydo boʻldi va u osmonning oʻrtasiga kelganda, yoyilib, soʻng yomgʻir yogʻdi. Allohga qasamki, biz bir hafta (davomida) quyoshni koʻra olmadik. Keyingi juma kuni bir kishi xuddi shu eshikdan kirdi va Rasululloh ﷺ juma xutbasini qilayotgan edilar; u kishi u zotning oldida turib: ‹Yo Rasululloh, mollar oʻlyapti va yoʻllar uzildi; yomgʻirni toʻxtatishni Allohdan soʻra›, — dedi». Anas qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, atrofimizga, ustimizga emas. Allohim, tepaliklarga, togʻlarga, qirlarga, vodiylarga va daraxt oʻsadigan joylarga›, — dedilar». Anas qoʻshdi: «Yomgʻir toʻxtadi va biz quyoshda yurib (tashqariga) chiqdik». Sharik Anasdan — bu oʻtgan juma yomgʻir soʻragan kishimi, deb — soʻradi. Anas bilmayman, deb javob berdi.Шарик (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик деди: «Бир киши жума куни масжидга — Дорул-қазога рўбарў эшикдан — кирди ва Расулуллоҳ ﷺ туриб хутба қилаётган эдилар. У киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдида туриб: ‹Ё Расулуллоҳ, моллар ўляпти ва йўллар узилди; бас, ёмғир учун Аллоҳга дуо қил›, — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла. Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла. Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла!› — дедилар». Анас қўшди: «Аллоҳга қасамки, осмонда булутлар йўқ эди ва биз билан Салаъ тоғи орасида (биронта) уй ёки бино йўқ эди. Сўнг унинг орқасидан қалқондек катта бир булут пайдо бўлди ва у осмоннинг ўртасига келганда, ёйилиб, сўнг ёмғир ёғди. Аллоҳга қасамки, биз бир ҳафта (давомида) қуёшни кўра олмадик. Кейинги жума куни бир киши худди шу эшикдан кирди ва Расулуллоҳ ﷺ жума хутбасини қилаётган эдилар; у киши у зотнинг олдида туриб: ‹Ё Расулуллоҳ, моллар ўляпти ва йўллар узилди; ёмғирни тўхтатишни Аллоҳдан сўра›, — деди». Анас қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас. Аллоҳим, тепаликларга, тоғларга, қирларга, водийларга ва дарахт ўсадиган жойларга›, — дедилар». Анас қўшди: «Ёмғир тўхтади ва биз қуёшда юриб (ташқарига) чиқдик». Шарик Анасдан — бу ўтган жума ёмғир сўраган кишими, деб — сўради. Анас билмайман, деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَحَطَ الْمَطَرُ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا‏.‏ فَدَعَا فَمُطِرْنَا، فَمَا كِدْنَا أَنْ نَصِلَ إِلَى مَنَازِلِنَا فَمَا زِلْنَا نُمْطَرُ إِلَى الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ‏.‏ قَالَ فَقَامَ ذَلِكَ الرَّجُلُ أَوْ غَيْرُهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَصْرِفَهُ عَنَّا‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ السَّحَابَ يَتَقَطَّعُ يَمِينًا وَشِمَالاً يُمْطَرُونَ وَلاَ يُمْطَرُ أَهْلُ الْمَدِينَةِ‏.‏

Qatoda (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas dedi: «Rasululloh ﷺ juma xutbasini qilayotgan paytda, bir kishi kelib: ‹Yo Rasululloh, yomgʻir kam (yogʻyapti); bizni yomgʻir bilan siylashni Allohdan soʻra›, — dedi. Bas, u zot uning uchun Allohga duo qildilar va shunchalik yomgʻir yogʻdiki, biz uyimizga zoʻrgʻa yetib oldik; va keyingi jumagacha yomgʻir yogʻdi». Anas yana dedi: «Soʻng oʻsha — yoki boshqa — kishi turib: ‹Yo Rasululloh, yomgʻirni toʻxtatishni Allohdan soʻra›, — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Allohim, atrofimizga, ustimizga emas›, — dedilar». Anas qoʻshdi: «Men bulutlarni oʻngga va chapga tarqab ketayotgan holda koʻrdim; yomgʻir davom etdi, lekin Madina ustiga (yogʻmadi)».Қатода (Анасдан) ривоят қилади: Анас деди: «Расулуллоҳ ﷺ жума хутбасини қилаётган пайтда, бир киши келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, ёмғир кам (ёғяпти); бизни ёмғир билан сийлашни Аллоҳдан сўра›, — деди. Бас, у зот унинг учун Аллоҳга дуо қилдилар ва шунчалик ёмғир ёғдики, биз уйимизга зўрға етиб олдик; ва кейинги жумагача ёмғир ёғди». Анас яна деди: «Сўнг ўша — ёки бошқа — киши туриб: ‹Ё Расулуллоҳ, ёмғирни тўхтатишни Аллоҳдан сўра›, — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас›, — дедилар». Анас қўшди: «Мен булутларни ўнгга ва чапга тарқаб кетаётган ҳолда кўрдим; ёмғир давом этди, лекин Мадина устига (ёғмади)».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ هَلَكَتِ الْمَوَاشِي وَتَقَطَّعَتِ السُّبُلُ‏.‏ فَدَعَا، فَمُطِرْنَا مِنَ الْجُمُعَةِ إِلَى الْجُمُعَةِ، ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ وَتَقَطَّعَتِ السُّبُلُ، وَهَلَكَتِ الْمَوَاشِي فَادْعُ اللَّهَ يُمْسِكْهَا‏.‏ فَقَامَ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ عَلَى الآكَامِ وَالظِّرَابِ وَالأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏ فَانْجَابَتْ عَنِ الْمَدِينَةِ انْجِيَابَ الثَّوْبِ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Mollar halok boʻldi va yoʻllar uzildi», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ yomgʻir uchun Allohga duo qildilar va oʻsha jumadan keyingi jumagacha yomgʻir yogʻdi. Oʻsha kishi yana kelib: «Uylar quladi, yoʻllar uzildi va mollar halok boʻldi; yomgʻirni toʻxtatishni Allohdan soʻra», — dedi. Rasululloh ﷺ (turib): «Allohim, tepaliklarga, qirlarga, vodiylarga va daraxt oʻsadigan joylarga (yogʻdir)», — dedilar. Bas, bulutlar Madinadan — kiyim yechilgandek — tarqadi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Моллар ҳалок бўлди ва йўллар узилди», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ёмғир учун Аллоҳга дуо қилдилар ва ўша жумадан кейинги жумагача ёмғир ёғди. Ўша киши яна келиб: «Уйлар қулади, йўллар узилди ва моллар ҳалок бўлди; ёмғирни тўхтатишни Аллоҳдан сўра», — деди. Расулуллоҳ ﷺ (туриб): «Аллоҳим, тепаликларга, қирларга, водийларга ва дарахт ўсадиган жойларга (ёғдир)», — дедилар. Бас, булутлар Мадинадан — кийим ечилгандек — тарқади.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَتِ الْمَوَاشِي وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ، فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمُطِرُوا مِنْ جُمُعَةٍ إِلَى جُمُعَةٍ، فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ وَتَقَطَّعَتِ السُّبُلُ وَهَلَكَتِ الْمَوَاشِي‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ عَلَى رُءُوسِ الْجِبَالِ وَالآكَامِ وَبُطُونِ الأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏ فَانْجَابَتْ عَنِ الْمَدِينَةِ انْجِيَابَ الثَّوْبِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, mollar halok boʻldi va yoʻllar uzildi; bas, Allohga duo qil», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ (yomgʻir uchun) duo qildilar va oʻsha jumadan keyingi jumagacha yomgʻir yogʻdi. Soʻng u Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, uylar quladi, yoʻllar uzildi va mollar halok boʻldi», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ: «Allohim, togʻlar choʻqqilariga, tepaliklarga, vodiylarga va daraxt oʻsadigan joylarga (yogʻdir)», — deb duo qildilar. Bas, bulutlar Madinadan — kiyim yechilgandek — tarqadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, моллар ҳалок бўлди ва йўллар узилди; бас, Аллоҳга дуо қил», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ (ёмғир учун) дуо қилдилар ва ўша жумадан кейинги жумагача ёмғир ёғди. Сўнг у Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, уйлар қулади, йўллар узилди ва моллар ҳалок бўлди», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, тоғлар чўққиларига, тепаликларга, водийларга ва дарахт ўсадиган жойларга (ёғдир)», — деб дуо қилдилар. Бас, булутлар Мадинадан — кийим ечилгандек — тарқади.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَافَى بْنُ عِمْرَانَ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَجُلاً، شَكَا إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلاَكَ الْمَالِ وَجَهْدَ الْعِيَالِ، فَدَعَا اللَّهَ يَسْتَسْقِي، وَلَمْ يَذْكُرْ أَنَّهُ حَوَّلَ رِدَاءَهُ وَلاَ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ga mollar va mol-mulkning halok boʻlganini hamda bola-chaqaning ochligini shikoyat qildi. Bas, u zot (yomgʻir uchun) duo qildilar. Roviy (Anas) Paygʻambar ﷺ ridolarini agdarib kiyganlarini yoki Qiblaga yuzlanganlarini zikr qilmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ га моллар ва мол-мулкнинг ҳалок бўлганини ҳамда бола-чақанинг очлигини шикоят қилди. Бас, у зот (ёмғир учун) дуо қилдилар. Ровий (Анас) Пайғамбар ﷺ ридоларини агдариб кийганларини ёки Қиблага юзланганларини зикр қилмади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي نَمِرٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكَتِ الْمَوَاشِي، وَتَقَطَّعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ‏.‏ فَدَعَا اللَّهَ، فَمُطِرْنَا مِنَ الْجُمُعَةِ إِلَى الْجُمُعَةِ، فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ وَتَقَطَّعَتِ السُّبُلُ وَهَلَكَتِ الْمَوَاشِي‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ عَلَى ظُهُورِ الْجِبَالِ وَالآكَامِ وَبُطُونِ الأَوْدِيَةِ وَمَنَابِتِ الشَّجَرِ ‏"‏‏.‏ فَانْجَابَتْ عَنِ الْمَدِينَةِ انْجِيَابَ الثَّوْبِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, mollar halok boʻldi va yoʻllar uzildi; bas, Allohga duo qil», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ yomgʻir uchun duo qildilar va oʻsha jumadan keyingi jumagacha yomgʻir yogʻdi. Soʻng bir kishi Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, uylar quladi, yoʻllar uzildi va mollar halok boʻldi», — dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohim, togʻlar choʻqqilariga, tepaliklarga, vodiylarga va daraxt oʻsadigan joylarga (yogʻdir)», — dedilar. Bas, bulutlar Madinadan — kiyim yechilgandek — tarqadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, моллар ҳалок бўлди ва йўллар узилди; бас, Аллоҳга дуо қил», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ ёмғир учун дуо қилдилар ва ўша жумадан кейинги жумагача ёмғир ёғди. Сўнг бир киши Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, уйлар қулади, йўллар узилди ва моллар ҳалок бўлди», — деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим, тоғлар чўққиларига, тепаликларга, водийларга ва дарахт ўсадиган жойларга (ёғдир)», — дедилар. Бас, булутлар Мадинадан — кийим ечилгандек — тарқади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنْ سُفْيَانَ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، وَالأَعْمَشُ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ أَتَيْتُ ابْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ إِنَّ قُرَيْشًا أَبْطَئُوا عَنِ الإِسْلاَمِ،، فَدَعَا عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ حَتَّى هَلَكُوا فِيهَا وَأَكَلُوا الْمَيْتَةَ وَالْعِظَامَ، فَجَاءَهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ، جِئْتَ تَأْمُرُ بِصِلَةِ الرَّحِمِ، وَإِنَّ قَوْمَكَ هَلَكُوا، فَادْعُ اللَّهَ‏.‏ فَقَرَأَ ‏[quran sura="44" aya_start="10" aya_end="10"]{‏فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ‏}‏ ثُمَّ عَادُوا إِلَى كُفْرِهِمْ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى ‏[quran sura="44" aya_start="16" aya_end="16"]{‏يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى‏}‏ يَوْمَ بَدْرٍ‏.‏ قَالَ وَزَادَ أَسْبَاطٌ عَنْ مَنْصُورٍ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَسُقُوا الْغَيْثَ، فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ سَبْعًا، وَشَكَا النَّاسُ كَثْرَةَ الْمَطَرِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَانْحَدَرَتِ السَّحَابَةُ عَنْ رَأْسِهِ، فَسُقُوا النَّاسُ حَوْلَهُمْ‏.‏

Masruq (Ibn Masʼuddan) rivoyat qiladi: Bir kuni men Ibn Masʼudning oldiga bordim; u dedi: «Quraysh Islomni qabul qilishda kechikkanda, Paygʻambar ﷺ ularni laʼnatlashni Allohdan soʻradilar; bas, ular bir (qahatchilik) yiliga giriftor boʻldi; uning sababli ulardan koʻpchilik oʻldi va ular oʻliklarni yedi; va Abu Sufyon Paygʻambar ﷺ ning oldiga kelib: ‹Ey Muhammad, sen odamlarni qarindoshlik aloqalarini saqlashga buyurishga kelding, holbuki qavming halok boʻlyapti; bas, Allohga duo qil!› — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ Duxon surasining (mana bu) muqaddas oyatlarini oʻqidilar: ‹Osmon ravshan tutun keltiradigan kunni kut› (Duxon, 10). Qahatchilik koʻtarilganda, odamlar yana kofirlik tomonga qaytdi. Allohning (Duxon surasidagi) soʻzi shunga ishora qiladi: ‹Biz (sizlarni) qattiq tutib oladigan kunda› (Duxon, 16). Va bu — Badr jangi kuni roʻy bergan (narsa) edi». Asbot Mansurdan (rivoyat qilib) qoʻshdi: «Rasululloh ﷺ ular uchun duo qildilar va yetti kun davomida qattiq yomgʻir yogʻdi. Bas, odamlar haddan ortiq yomgʻirdan shikoyat qildi. Paygʻambar ﷺ: ‹Allohim, atrofimizga, ustimizga emas›, — dedilar. Bas, bulutlar u zotning boshi ustidan tarqadi va atroflarga yomgʻir yogʻdi».Масруқ (Ибн Масъуддан) ривоят қилади: Бир куни мен Ибн Масъуднинг олдига бордим; у деди: «Қурайш Исломни қабул қилишда кечикканда, Пайғамбар ﷺ уларни лаънатлашни Аллоҳдан сўрадилар; бас, улар бир (қаҳатчилик) йилига гирифтор бўлди; унинг сабабли улардан кўпчилик ўлди ва улар ўликларни еди; ва Абу Суфён Пайғамбар ﷺ нинг олдига келиб: ‹Эй Муҳаммад, сен одамларни қариндошлик алоқаларини сақлашга буюришга келдинг, ҳолбуки қавминг ҳалок бўляпти; бас, Аллоҳга дуо қил!› — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ Духон сурасининг (мана бу) муқаддас оятларини ўқидилар: ‹Осмон равшан тутун келтирадиган кунни кут› (Духон, 10). Қаҳатчилик кўтарилганда, одамлар яна кофирлик томонга қайтди. Аллоҳнинг (Духон сурасидаги) сўзи шунга ишора қилади: ‹Биз (сизларни) қаттиқ тутиб оладиган кунда› (Духон, 16). Ва бу — Бадр жанги куни рўй берган (нарса) эди». Асбот Мансурдан (ривоят қилиб) қўшди: «Расулуллоҳ ﷺ улар учун дуо қилдилар ва етти кун давомида қаттиқ ёмғир ёғди. Бас, одамлар ҳаддан ортиқ ёмғирдан шикоят қилди. Пайғамбар ﷺ: ‹Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас›, — дедилар. Бас, булутлар у зотнинг боши устидан тарқади ва атрофларга ёмғир ёғди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ جُمُعَةٍ، فَقَامَ النَّاسُ فَصَاحُوا فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَحَطَ الْمَطَرُ وَاحْمَرَّتِ الشَّجَرُ وَهَلَكَتِ الْبَهَائِمُ، فَادْعُ اللَّهَ يَسْقِينَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اسْقِنَا ‏"‏‏.‏ مَرَّتَيْنِ، وَايْمُ اللَّهِ مَا نَرَى فِي السَّمَاءِ قَزَعَةً مِنْ سَحَابٍ، فَنَشَأَتْ سَحَابَةٌ وَأَمْطَرَتْ، وَنَزَلَ عَنِ الْمِنْبَرِ فَصَلَّى، فَلَمَّا انْصَرَفَ لَمْ تَزَلْ تُمْطِرُ إِلَى الْجُمُعَةِ الَّتِي تَلِيهَا، فَلَمَّا قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ صَاحُوا إِلَيْهِ تَهَدَّمَتِ الْبُيُوتُ وَانْقَطَعَتِ السُّبُلُ، فَادْعُ اللَّهَ يَحْبِسُهَا عَنَّا‏.‏ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَكُشِطَتِ الْمَدِينَةُ، فَجَعَلَتْ تُمْطِرُ حَوْلَهَا وَلاَ تَمْطُرُ بِالْمَدِينَةِ قَطْرَةً، فَنَظَرْتُ إِلَى الْمَدِينَةِ وَإِنَّهَا لَفِي مِثْلِ الإِكْلِيلِ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ juma kuni xutba qilayotgan paytda, odamlar turib, baqirib: «Yo Rasululloh, yomgʻir yoʻq (qurgʻoqchilik), daraxtlar quridi va mollar halok boʻldi; bas, yomgʻir uchun Allohga duo qil», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ ikki marta: «Allohim, bizni yomgʻir bilan siyla», — dedilar. Allohga qasamki, osmonda (bironta) bulut asari yoʻq edi va toʻsatdan osmon bulutlar bilan qoplandi va yomgʻir yogʻa boshladi. Paygʻambar ﷺ minbardan tushib, namoz oʻqidilar. Namozdan (uyiga) qaytganlarida, yomgʻir yogʻayotgan edi va keyingi jumagacha uzluksiz yomgʻir yogʻdi. Paygʻambar ﷺ juma xutbasini boshlaganlarida, odamlar baqira boshladi va u zotga: «Uylar quladi va yoʻllar uzildi; bas, yomgʻirni toʻxtatishni Allohdan soʻra», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ tabassum qilib: «Allohim, atrofimizga, ustimizga emas», — dedilar. Bas, Madina ustida osmon ochildi, lekin uning chetlariga (Madina atrofiga) yomgʻir yogʻaverdi va Madina ustiga bir tomchi ham yomgʻir tushmadi. Men osmonga qaradim — u toj kabi yorqin va ochiq edi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жума куни хутба қилаётган пайтда, одамлар туриб, бақириб: «Ё Расулуллоҳ, ёмғир йўқ (қурғоқчилик), дарахтлар қуриди ва моллар ҳалок бўлди; бас, ёмғир учун Аллоҳга дуо қил», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икки марта: «Аллоҳим, бизни ёмғир билан сийла», — дедилар. Аллоҳга қасамки, осмонда (биронта) булут асари йўқ эди ва тўсатдан осмон булутлар билан қопланди ва ёмғир ёға бошлади. Пайғамбар ﷺ минбардан тушиб, намоз ўқидилар. Намоздан (уйига) қайтганларида, ёмғир ёғаётган эди ва кейинги жумагача узлуксиз ёмғир ёғди. Пайғамбар ﷺ жума хутбасини бошлаганларида, одамлар бақира бошлади ва у зотга: «Уйлар қулади ва йўллар узилди; бас, ёмғирни тўхтатишни Аллоҳдан сўра», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ табассум қилиб: «Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас», — дедилар. Бас, Мадина устида осмон очилди, лекин унинг четларига (Мадина атрофига) ёмғир ёғаверди ва Мадина устига бир томчи ҳам ёмғир тушмади. Мен осмонга қарадим — у тож каби ёрқин ва очиқ эди.

وَقَالَ لَنَا أَبُو نُعَيْمٍ عَنْ زُهَيْرٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، خَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الأَنْصَارِيُّ وَخَرَجَ مَعَهُ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَزَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ رضى الله عنهم فَاسْتَسْقَى، فَقَامَ بِهِمْ عَلَى رِجْلَيْهِ عَلَى غَيْرِ مِنْبَرٍ فَاسْتَغْفَرَ، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يَجْهَرُ بِالْقِرَاءَةِ وَلَمْ يُؤَذِّنْ، وَلَمْ يُقِمْ‏.‏ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ وَرَأَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abdulloh ibn Yazid al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Baroʼ ibn Ozib va Zayd ibn Arqam bilan (uydan) chiqib, yomgʻir uchun duo qildi. U (Abdulloh ibn Yazid) — minbarda emas (balki yerda) — turib, yomgʻir uchun Allohga duo qildi, soʻng azon va iqomat aytmay, jahriy qiroat bilan ikki rakat namoz oʻqidi. Abu Ishoq: «Abdulloh ibn Yazid Paygʻambar ﷺ ni (shunday qilayotgan holda) koʻrgan edi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Язид ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Барў ибн Озиб ва Зайд ибн Арқам билан (уйдан) чиқиб, ёмғир учун дуо қилди. У (Абдуллоҳ ибн Язид) — минбарда эмас (балки ерда) — туриб, ёмғир учун Аллоҳга дуо қилди, сўнг азон ва иқомат айтмай, жаҳрий қироат билан икки ракат намоз ўқиди. Абу Ишоқ: «Абдуллоҳ ибн Язид Пайғамбар ﷺ ни (шундай қилаётган ҳолда) кўрган эди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ تَمِيمٍ، أَنَّ عَمَّهُ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ بِالنَّاسِ يَسْتَسْقِي لَهُمْ، فَقَامَ فَدَعَا اللَّهَ قَائِمًا، ثُمَّ تَوَجَّهَ قِبَلَ الْقِبْلَةِ، وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ فَأُسْقُوا‏.‏

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi: Uning amakisi — u Paygʻambar ﷺ ning sahobalaridan edi — unga aytdi: «Paygʻambar ﷺ odamlar bilan (birga) ular uchun Allohdan yomgʻir soʻrashga chiqdilar. U zot turib, Allohdan yomgʻir soʻradilar, soʻng Qiblaga yuzlanib, ridolarini (agdarib) kiydilar va yomgʻir yogʻdi».Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади: Унинг амакиси — у Пайғамбар ﷺ нинг саҳобаларидан эди — унга айтди: «Пайғамбар ﷺ одамлар билан (бирга) улар учун Аллоҳдан ёмғир сўрашга чиқдилар. У зот туриб, Аллоҳдан ёмғир сўрадилар, сўнг Қиблага юзланиб, ридоларини (агдариб) кийдилар ва ёмғир ёғди».

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَسْتَسْقِي فَتَوَجَّهَ إِلَى الْقِبْلَةِ يَدْعُو، وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ، ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ جَهَرَ فِيهِمَا بِالْقِرَاءَةِ‏.‏

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi, u dedi: «Paygʻambar ﷺ Allohdan yomgʻir soʻrashga chiqdilar. U zot Qiblaga yuzlanib, Allohga duo qildilar. U zot ridolarini (agdarib) kiydilar, soʻng ikki rakat (namoz) oʻqidilar va ularda Qurʼonni jahriy oʻqidilar».Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади, у деди: «Пайғамбар ﷺ Аллоҳдан ёмғир сўрашга чиқдилар. У зот Қиблага юзланиб, Аллоҳга дуо қилдилар. У зот ридоларини (агдариб) кийдилар, сўнг икки ракат (намоз) ўқидилар ва уларда Қуръонни жаҳрий ўқидилар».

حَدَّثَنَا آدَمُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَرَجَ يَسْتَسْقِي قَالَ فَحَوَّلَ إِلَى النَّاسِ ظَهْرَهُ، وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ يَدْعُو، ثُمَّ حَوَّلَ رِدَاءَهُ، ثُمَّ صَلَّى لَنَا رَكْعَتَيْنِ جَهَرَ فِيهِمَا بِالْقِرَاءَةِ‏.‏

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi: «Men Paygʻambar ﷺ ni istisqo namozini oʻqish uchun chiqgan kuni koʻrdim. U zot odamlarga orqasi bilan turib, Qiblaga yuzlandilar va Allohdan yomgʻir soʻradilar. Soʻng ridolarini agdarib (kiydilar) va bizga ikki rakat namozga imomlik qildilar hamda ularda Qurʼonni jahriy oʻqidilar».Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади: «Мен Пайғамбар ﷺ ни истисқо намозини ўқиш учун чиқган куни кўрдим. У зот одамларга орқаси билан туриб, Қиблага юзландилар ва Аллоҳдан ёмғир сўрадилар. Сўнг ридоларини агдариб (кийдилар) ва бизга икки ракат намозга имомлик қилдилар ҳамда уларда Қуръонни жаҳрий ўқидилар».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم اسْتَسْقَى فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، وَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi, u dedi: «Paygʻambar ﷺ Allohdan yomgʻir soʻradilar va ikki rakat namoz oʻqidilar hamda ridolarini agdarib kiydilar».Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади, у деди: «Пайғамбар ﷺ Аллоҳдан ёмғир сўрадилар ва икки ракат намоз ўқидилар ҳамда ридоларини агдариб кийдилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، سَمِعَ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ، عَنْ عَمِّهِ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي، وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ، وَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فَأَخْبَرَنِي الْمَسْعُودِيُّ عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَالَ جَعَلَ الْيَمِينَ عَلَى الشِّمَالِ‏.‏

Abbod ibn Tamim (amakisidan) rivoyat qiladi, u dedi: «Paygʻambar ﷺ istisqo namozini oʻqish uchun joynamozga (musalloga) chiqdilar, Qiblaga yuzlandilar, ikki rakat namoz oʻqidilar va ridolarini agdarib kiydilar». Abu Bakr: «Paygʻambar ﷺ ridolarining oʻng tomonini chap tomoniga (oʻtkazib) qoʻydilar», — deb rivoyat qildi.Аббод ибн Тамим (амакисидан) ривоят қилади, у деди: «Пайғамбар ﷺ истисқо намозини ўқиш учун жойнамозга (мусаллога) чиқдилар, Қиблага юзландилар, икки ракат намоз ўқидилар ва ридоларини агдариб кийдилар». Абу Бакр: «Пайғамбар ﷺ ридоларининг ўнг томонини чап томонига (ўтказиб) қўйдилар», — деб ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَنَّ عَبَّادَ بْنَ تَمِيمٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الأَنْصَارِيَّ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ إِلَى الْمُصَلَّى يُصَلِّي، وَأَنَّهُ لَمَّا دَعَا ـ أَوْ أَرَادَ أَنْ يَدْعُوَ ـ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَحَوَّلَ رِدَاءَهُ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ابْنُ زَيْدٍ هَذَا مَازِنِيٌّ، وَالأَوَّلُ كُوفِيٌّ هُوَ ابْنُ يَزِيدَ‏.‏

Abdulloh ibn Zayd al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ istisqo namozini oʻqish uchun joynamozga (musalloga) chiqdilar va (Allohga) duo qilmoqchi boʻlganlarida yoki duo qila boshlaganlarida, Qiblaga yuzlanib, ridolarini agdarib kiydilar.Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ истисқо намозини ўқиш учун жойнамозга (мусаллога) чиқдилар ва (Аллоҳга) дуо қилмоқчи бўлганларида ёки дуо қила бошлаганларида, Қиблага юзланиб, ридоларини агдариб кийдилар.

قَالَ أَيُّوبُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، قَالَ أَتَى رَجُلٌ أَعْرَابِيٌّ مِنْ أَهْلِ الْبَدْوِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَتِ الْمَاشِيَةُ هَلَكَ الْعِيَالُ هَلَكَ النَّاسُ‏.‏ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ يَدْعُو، وَرَفَعَ النَّاسُ أَيْدِيَهُمْ مَعَهُ يَدْعُونَ، قَالَ فَمَا خَرَجْنَا مِنَ الْمَسْجِدِ حَتَّى مُطِرْنَا، فَمَا زِلْنَا نُمْطَرُ حَتَّى كَانَتِ الْجُمُعَةُ الأُخْرَى، فَأَتَى الرَّجُلُ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، بَشِقَ الْمُسَافِرُ، وَمُنِعَ الطَّرِيقُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir badaviy juma kuni Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, mollar, bola-chaqa va odamlar halok boʻldi», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib, Allohga (yomgʻir uchun) duo qildilar va odamlar ham Rasululloh ﷺ bilan birga qoʻllarini koʻtarib, Allohga (yomgʻir uchun) duo qildi. Biz hali masjiddan chiqmagan edikki, yomgʻir yogʻa boshladi. U keyingi jumagacha yogʻdi; oʻsha (juma kuni) oʻsha kishi Rasululloh ﷺ ning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, yoʻlovchilar (haddan ortiq yomgʻir tufayli) safarlarini kechiktirishga majbur boʻlyapti va yoʻllar suvga toʻldi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир бадавий жума куни Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, моллар, бола-чақа ва одамлар ҳалок бўлди», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб, Аллоҳга (ёмғир учун) дуо қилдилар ва одамлар ҳам Расулуллоҳ ﷺ билан бирга қўлларини кўтариб, Аллоҳга (ёмғир учун) дуо қилди. Биз ҳали масжиддан чиқмаган эдикки, ёмғир ёға бошлади. У кейинги жумагача ёғди; ўша (жума куни) ўша киши Расулуллоҳ ﷺ нинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, йўловчилар (ҳаддан ортиқ ёмғир туфайли) сафарларини кечиктиришга мажбур бўляпти ва йўллар сувга тўлди», — деди.

وَقَالَ الأُوَيْسِيُّ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، وَشَرِيكٍ، سَمِعَا أَنَسًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ‏.‏

Roviy Anas (roziyallohu anhu) qoʻshdi: Paygʻambar ﷺ (duo paytida) qoʻllarini shunchalik koʻtardilarki, qoʻltiqlarining oqligi koʻrindi.Ровий Анас (розияллоҳу анҳу) қўшди: Пайғамбар ﷺ (дуо пайтида) қўлларини шунчалик кўтардиларки, қўлтиқларининг оқлиги кўринди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ سَعِيدٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لاَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَىْءٍ مِنْ دُعَائِهِ إِلاَّ فِي الاِسْتِسْقَاءِ، وَإِنَّهُ يَرْفَعُ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ istisqodan boshqa hech qanday duo uchun qoʻllarini koʻtarmas edilar; u zot ularni shunchalik koʻtardilarki, qoʻltiqlarining oqligi koʻrinar edi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ истисқодан бошқа ҳеч қандай дуо учун қўлларини кўтармас эдилар; у зот уларни шунчалик кўтардиларки, қўлтиқларининг оқлиги кўринар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ ـ هُوَ ابْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ ـ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا رَأَى الْمَطَرَ قَالَ ‏"‏ صَيِّبًا نَافِعًا ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ الْقَاسِمُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ‏.‏ وَرَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ وَعُقَيْلٌ عَنْ نَافِعٍ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yomgʻirni koʻrganlarida: «Allohim, (bu) foydali, sermahsul yomgʻir boʻlsin», — der edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёмғирни кўрганларида: «Аллоҳим, (бу) фойдали, сермаҳсул ёмғир бўлсин», — дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، قَالَ أَخْبَرَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ أَصَابَتِ النَّاسَ سَنَةٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَامَ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَلَكَ الْمَالُ وَجَاعَ الْعِيَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا أَنْ يَسْقِيَنَا‏.‏ قَالَ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ، وَمَا فِي السَّمَاءِ قَزَعَةٌ، قَالَ فَثَارَ سَحَابٌ أَمْثَالُ الْجِبَالِ، ثُمَّ لَمْ يَنْزِلْ عَنْ مِنْبَرِهِ حَتَّى رَأَيْتُ الْمَطَرَ يَتَحَادَرُ عَلَى لِحْيَتِهِ، قَالَ فَمُطِرْنَا يَوْمَنَا ذَلِكَ، وَفِي الْغَدِ وَمِنْ بَعْدِ الْغَدِ وَالَّذِي يَلِيهِ إِلَى الْجُمُعَةِ الأُخْرَى، فَقَامَ ذَلِكَ الأَعْرَابِيُّ أَوْ رَجُلٌ غَيْرُهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، تَهَدَّمَ الْبِنَاءُ وَغَرِقَ الْمَالُ، فَادْعُ اللَّهَ لَنَا‏.‏ فَرَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَمَا جَعَلَ يُشِيرُ بِيَدِهِ إِلَى نَاحِيَةٍ مِنَ السَّمَاءِ إِلاَّ تَفَرَّجَتْ حَتَّى صَارَتِ الْمَدِينَةُ فِي مِثْلِ الْجَوْبَةِ، حَتَّى سَالَ الْوَادِي ـ وَادِي قَنَاةَ ـ شَهْرًا‏.‏ قَالَ فَلَمْ يَجِئْ أَحَدٌ مِنْ نَاحِيَةٍ إِلاَّ حَدَّثَ بِالْجَوْدِ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida odamlar bir (qahatchilik) yiliga giriftor boʻldi. Paygʻambar ﷺ juma kuni minbarda xutba qilayotgan paytda, bir badaviy turib: «Yo Rasululloh, mollar oʻlyapti va bola-chaqa och; bas, bizni yomgʻir bilan siylashni Allohdan soʻra», — dedi. Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini osmonga (qarab) koʻtardilar; oʻsha paytda osmonda (bironta) bulut asari yoʻq edi. Soʻng bulutlar togʻlar(dek) toʻplana boshladi. U zot minbardan tushmasdan, men yomgʻir suvining u zotning soqollaridan tomayotganini koʻrdim. Oʻsha kuni, ertasi kuni, uchinchi kuni, toʻrtinchi kuni va keyingi jumagacha yomgʻir yogʻdi. Oʻsha (juma kuni) oʻsha badaviy — yoki boshqa bir kishi — (juma xutbasi paytida) turib: «Yo Rasululloh, uylar quladi va mollar (suvda) gʻarq boʻldi; bas, biz uchun Allohga duo qil», — dedi. Bas, Rasululloh ﷺ ikki qoʻllarini koʻtarib: «Allohim, atrofimizga, ustimizga emas», — dedilar. Paygʻambar ﷺ qoʻllarini qaysi tomonga yoʻnaltirsalar, oʻsha (tomondagi) bulutlar tarqar edi — to Madina ustida (bulutlarda) teshik (ochiq joy) paydo boʻlguncha. Qanot vodiysi bir oy (davomida) (suv bilan) oqib turdi; tashqaridan kelgan har bir kishi (faqat) moʻl yomgʻir haqida gapirdi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида одамлар бир (қаҳатчилик) йилига гирифтор бўлди. Пайғамбар ﷺ жума куни минбарда хутба қилаётган пайтда, бир бадавий туриб: «Ё Расулуллоҳ, моллар ўляпти ва бола-чақа оч; бас, бизни ёмғир билан сийлашни Аллоҳдан сўра», — деди. Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини осмонга (қараб) кўтардилар; ўша пайтда осмонда (биронта) булут асари йўқ эди. Сўнг булутлар тоғлар(дек) тўплана бошлади. У зот минбардан тушмасдан, мен ёмғир сувининг у зотнинг соқолларидан томаётганини кўрдим. Ўша куни, эртаси куни, учинчи куни, тўртинчи куни ва кейинги жумагача ёмғир ёғди. Ўша (жума куни) ўша бадавий — ёки бошқа бир киши — (жума хутбаси пайтида) туриб: «Ё Расулуллоҳ, уйлар қулади ва моллар (сувда) ғарқ бўлди; бас, биз учун Аллоҳга дуо қил», — деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ икки қўлларини кўтариб: «Аллоҳим, атрофимизга, устимизга эмас», — дедилар. Пайғамбар ﷺ қўлларини қайси томонга йўналтирсалар, ўша (томондаги) булутлар тарқар эди — то Мадина устида (булутларда) тешик (очиқ жой) пайдо бўлгунча. Қанот водийси бир ой (давомида) (сув билан) оқиб турди; ташқаридан келган ҳар бир киши (фақат) мўл ёмғир ҳақида гапирди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسًا، يَقُولُ كَانَتِ الرِّيحُ الشَّدِيدَةُ إِذَا هَبَّتْ عُرِفَ ذَلِكَ فِي وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kuchli shamol esgan har safar, Paygʻambar ﷺ ning yuzlarida tashvish (alomati) koʻrinar edi (u zot shamol Allohning gʻazabi belgisi boʻlishidan qoʻrqar edilar).Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Кучли шамол эсган ҳар сафар, Пайғамбар ﷺ нинг юзларида ташвиш (аломати) кўринар эди (у зот шамол Аллоҳнинг ғазаби белгиси бўлишидан қўрқар эдилар).

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نُصِرْتُ بِالصَّبَا، وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga Sabo (sharqiy shamol) bilan nusrat (gʻalaba) berildi; Od qavmi esa Dabur (gʻarbiy shamol) bilan halok qilindi», — dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга Сабо (шарқий шамол) билан нусрат (ғалаба) берилди; Од қавми эса Дабур (ғарбий шамол) билан ҳалок қилинди», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يُقْبَضَ الْعِلْمُ، وَتَكْثُرَ الزَّلاَزِلُ، وَيَتَقَارَبَ الزَّمَانُ، وَتَظْهَرَ الْفِتَنُ، وَيَكْثُرَ الْهَرْجُ ـ وَهْوَ الْقَتْلُ الْقَتْلُ ـ حَتَّى يَكْثُرَ فِيكُمُ الْمَالُ فَيَفِيضُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «(Diniy) ilm (olimlarning vafoti bilan) koʻtarilmaguncha, zilzilalar tez-tez (roʻy bermaguncha), vaqt tez oʻtmaguncha, fitnalar paydo boʻlmaguncha, qotilliklar koʻpaymaguncha va sizlarning oranggizda mol-davlat toshib ketmaguncha Soat (Qiyomat) qoyim boʻlmaydi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «(Диний) илм (олимларнинг вафоти билан) кўтарилмагунча, зилзилалар тез-тез (рўй бермагунча), вақт тез ўтмагунча, фитналар пайдо бўлмагунча, қотилликлар кўпаймагунча ва сизларнинг оранггизда мол-давлат тошиб кетмагунча Соат (Қиёмат) қойим бўлмайди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي شَامِنَا وَفِي يَمَنِنَا‏.‏ قَالَ قَالُوا وَفِي نَجْدِنَا قَالَ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي شَامِنَا وَفِي يَمَنِنَا‏.‏ قَالَ قَالُوا وَفِي نَجْدِنَا قَالَ قَالَ هُنَاكَ الزَّلاَزِلُ وَالْفِتَنُ، وَبِهَا يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Paygʻambar ﷺ): «Allohim, Shomimizga va Yamanimizga barakat ber», — dedilar. Odamlar: «Najdimizga ham (ber)», — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: «Allohim, Shomimizga va Yamanimizga barakat ber», — dedilar. Ular yana: «Najdimizga ham», — dedi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «U yerda zilzilalar va fitnalar paydo boʻladi; va oʻsha yerdan shaytonning boshining yoni (shoxi) chiqadi», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Пайғамбар ﷺ): «Аллоҳим, Шомимизга ва Яманимизга баракат бер», — дедилар. Одамлар: «Наждимизга ҳам (бер)», — деди. Пайғамбар ﷺ яна: «Аллоҳим, Шомимизга ва Яманимизга баракат бер», — дедилар. Улар яна: «Наждимизга ҳам», — деди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «У ерда зилзилалар ва фитналар пайдо бўлади; ва ўша ердан шайтоннинг бошининг ёни (шохи) чиқади», — дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ، أَنَّهُ قَالَ صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ عَلَى إِثْرِ سَمَاءٍ كَانَتْ مِنَ اللَّيْلَةِ، فَلَمَّا انْصَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ، فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ‏.‏ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ، وَأَمَّا مَنْ قَالَ بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا‏.‏ فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ ‏"‏‏.‏

Zayd ibn Xolid al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hudaybiyada bomdod namoziga imomlik qildilar — oʻsha (oldingi) kechasi yomgʻir yogʻgan edi. Paygʻambar ﷺ namozni tugatganlarida, odamlarga yuzlanib: «Robbingiz nima deganini bilasizlarmi?» — dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — dedi. (Paygʻambar ﷺ): «Alloh: ‹Bu tongda bandalarimdan baʼzilari haqiqiy moʻmin, baʼzilari kofir boʻldi: kim yomgʻir Allohning fazli va rahmati bilan (yogʻdi) desa, u Menga iymon keltirgan va yulduzga iymon keltirmagan boʻladi; kim falon-falon (yulduz) sababli yomgʻir yogʻdi desa, u Menga kofir va yulduzga moʻmin boʻladi›, — dedi», — dedilar.Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳудайбияда бомдод намозига имомлик қилдилар — ўша (олдинги) кечаси ёмғир ёғган эди. Пайғамбар ﷺ намозни тугатганларида, одамларга юзланиб: «Роббингиз нима деганини биласизларми?» — дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деди. (Пайғамбар ﷺ): «Аллоҳ: ‹Бу тонгда бандаларимдан баъзилари ҳақиқий мўмин, баъзилари кофир бўлди: ким ёмғир Аллоҳнинг фазли ва раҳмати билан (ёғди) деса, у Менга иймон келтирган ва юлдузга иймон келтирмаган бўлади; ким фалон-фалон (юлдуз) сабабли ёмғир ёғди деса, у Менга кофир ва юлдузга мўмин бўлади›, — деди», — дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مِفْتَاحُ الْغَيْبِ خَمْسٌ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ اللَّهُ لاَ يَعْلَمُ أَحَدٌ مَا يَكُونُ فِي غَدٍ، وَلاَ يَعْلَمُ أَحَدٌ مَا يَكُونُ فِي الأَرْحَامِ، وَلاَ تَعْلَمُ نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا، وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَىِّ أَرْضٍ تَمُوتُ، وَمَا يَدْرِي أَحَدٌ مَتَى يَجِيءُ الْمَطَرُ ‏"‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Gʻayb (ilmi)ning kalitlari beshta — ularni Allohdan boshqa hech kim bilmaydi: erta nima boʻlishini hech kim bilmaydi; bachadonda nima borligini hech kim bilmaydi; (kishi) erta nimaga erishishini hech kim bilmaydi; (kishi) qaysi joyda oʻlishini hech kim bilmaydi; va yomgʻir qachon yogʻishini hech kim bilmaydi», — dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ғайб (илми)нинг калитлари бешта — уларни Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайди: эрта нима бўлишини ҳеч ким билмайди; бачадонда нима борлигини ҳеч ким билмайди; (киши) эрта нимага эришишини ҳеч ким билмайди; (киши) қайси жойда ўлишини ҳеч ким билмайди; ва ёмғир қачон ёғишини ҳеч ким билмайди», — дедилар.