عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ أَبِي حَفْصٍ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ: " إنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لِدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إلَى مَا هَاجَرَ إلَيْهِ". رَوَاهُ إِمَامَا الْمُحَدِّثِينَ أَبُو عَبْدِ اللهِ مُحَمَّدُ بنُ إِسْمَاعِيل بن إِبْرَاهِيم بن الْمُغِيرَة بن بَرْدِزبَه الْبُخَارِيُّ الْجُعْفِيُّ [رقم:1]، وَأَبُو الْحُسَيْنِ مُسْلِمٌ بنُ الْحَجَّاج بن مُسْلِم الْقُشَيْرِيُّ النَّيْسَابُورِيُّ [رقم:1907] رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا فِي "صَحِيحَيْهِمَا" اللذَينِ هُمَا أَصَحُّ الْكُتُبِ الْمُصَنَّفَةِ.

Moʻminlar amiri Abu Hafs Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Albatta, amallar niyatlarga bogʻliqdir va har bir kishiga faqat niyat qilgan narsasi (nasib) boʻladi. Bas, kimning hijrati Alloh va Uning Rasuli sari boʻlsa, uning hijrati Alloh va Uning Rasuli saridir; kimning hijrati oʻzi erishadigan dunyo yoki uylanadigan ayol uchun boʻlsa, uning hijrati oʻzi (maqsad qilib) hijrat qilgan narsasi saridir›», dedi. Buni hadis imomlari Buxoriy va Muslim eng sahih tasnif qilingan kitoblar boʻlmish oʻzlarining «Sahih»larida rivoyat qilishgan.Мўминлар амири Абу Ҳафс Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Албатта, амаллар ниятларга боғлиқдир ва ҳар бир кишига фақат ният қилган нарсаси (насиб) бўлади. Бас, кимнинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули сари бўлса, унинг ҳижрати Аллоҳ ва Унинг Расули саридир; кимнинг ҳижрати ўзи эришадиган дунё ёки уйланадиган аёл учун бўлса, унинг ҳижрати ўзи (мақсад қилиб) ҳижрат қилган нарсаси саридир›», деди. Буни ҳадис имомлари Бухорий ва Муслим энг саҳиҳ тасниф қилинган китоблар бўлмиш ўзларининг «Саҳиҳ»ларида ривоят қилишган.

عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَيْضًا قَالَ: " بَيْنَمَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم ذَاتَ يَوْمٍ، إذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ، شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ، لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ، وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ. حَتَّى جَلَسَ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم . فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إلَى رُكْبَتَيْهِ، وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ، وَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ، وَتَصُومَ رَمَضَانَ، وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إنْ اسْتَطَعْت إلَيْهِ سَبِيلًا. قَالَ: صَدَقْت . فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ! قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ. قَالَ: أَنْ تُؤْمِنَ بِاَللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ، وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ. قَالَ: صَدَقْت. قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ. قَالَ: أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّك تَرَاهُ، فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاك. قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ. قَالَ: مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ. قَالَ: فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا؟ قَالَ: أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا، وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ. ثُمَّ انْطَلَقَ، فَلَبِثْتُ مَلِيًّا، ثُمَّ قَالَ: يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ؟. ‫‬قُلْتُ: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ: فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ] .

Umar (roziyallohu anhu)dan yana rivoyat qilinadi. U dedi: «Bir kuni biz Rasululloh ﷺ ning huzurlarida oʻtirgan edik, toʻsatdan oldimizda kiyimi juda oq, sochi juda qora bir kishi paydo boʻldi. Unda safar asari koʻrinmasdi va bizdan hech kim uni tanimasdi. U Nabiy ﷺ ning yonlariga kelib oʻtirdi-da, tizzalarini u zotning tizzalariga tiradi va kaftlarini u zotning sonlariga qoʻyib: ‹Ey Muhammad, menga Islom haqida xabar bering›, dedi. Rasululloh ﷺ: ‹Islom — Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berishing, namozni toʻkis ado etishing, zakot berishing, Ramazon roʻzasini tutishing va yoʻliga qodir boʻlsang, Baytni (Kaʼbani) haj qilishingdir›, dedilar. U: ‹Rost aytdingiz›, dedi. Biz undan hayron qoldik: oʻzi soʻrayapti-yu, oʻzi tasdiqlayapti! U: ‹Menga iymon haqida xabar bering›, dedi. U zot: ‹Allohga, Uning farishtalariga, kitoblariga, paygʻambarlariga va oxirat kuniga iymon keltirishing hamda qadarning yaxshisiga ham, yomoniga ham iymon keltirishingdir›, dedilar. U: ‹Rost aytdingiz›, dedi. Soʻng: ‹Menga ihson haqida xabar bering›, dedi. U zot: ‹Allohga Uni koʻrib turgandek ibodat qilishingdir; agar sen Uni koʻrmasang ham, U seni koʻrib turibdi›, dedilar. U: ‹Menga Qiyomat (soati) haqida xabar bering›, dedi. U zot: ‹Bu haqda soʻralgan kishi soʻrovchidan koʻra bilimliroq emas›, dedilar. U: ‹Unda menga uning alomatlaridan xabar bering›, dedi. U zot: ‹Choʻri oʻz bekasini tugʻishi hamda yalangoyoq, yalangʻoch, faqir qoʻy boquvchilarning baland binolar qurishda bir-birlari bilan bellashishini koʻrishingdir›, dedilar. Soʻng u kishi ketdi. Men bir muddat kutib turdim. Keyin u zot: ‹Ey Umar, soʻrovchi kim edi, bilasanmi?› dedilar. Men: ‹Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroqdir›, dedim. U zot: ‹U — Jibril edi. Sizlarga diningizni oʻrgatgani kelibdi›, dedilar». Buni Muslim rivoyat qilgan.Умар (розияллоҳу анҳу)дан яна ривоят қилинади. У деди: «Бир куни биз Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида ўтирган эдик, тўсатдан олдимизда кийими жуда оқ, сочи жуда қора бир киши пайдо бўлди. Унда сафар асари кўринмасди ва биздан ҳеч ким уни танимасди. У Набий ﷺ нинг ёнларига келиб ўтирди-да, тиззаларини у зотнинг тиззаларига тиради ва кафтларини у зотнинг сонларига қўйиб: ‹Эй Муҳаммад, менга Ислом ҳақида хабар беринг›, деди. Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ислом — Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик беришинг, намозни тўкис адо этишинг, закот беришинг, Рамазон рўзасини тутишинг ва йўлига қодир бўлсанг, Байтни (Каъбани) ҳаж қилишингдир›, дедилар. У: ‹Рост айтдингиз›, деди. Биз ундан ҳайрон қолдик: ўзи сўраяпти-ю, ўзи тасдиқлаяпти! У: ‹Менга иймон ҳақида хабар беринг›, деди. У зот: ‹Аллоҳга, Унинг фаришталарига, китобларига, пайғамбарларига ва охират кунига иймон келтиришинг ҳамда қадарнинг яхшисига ҳам, ёмонига ҳам иймон келтиришингдир›, дедилар. У: ‹Рост айтдингиз›, деди. Сўнг: ‹Менга иҳсон ҳақида хабар беринг›, деди. У зот: ‹Аллоҳга Уни кўриб тургандек ибодат қилишингдир; агар сен Уни кўрмасанг ҳам, У сени кўриб турибди›, дедилар. У: ‹Менга Қиёмат (соати) ҳақида хабар беринг›, деди. У зот: ‹Бу ҳақда сўралган киши сўровчидан кўра билимлироқ эмас›, дедилар. У: ‹Унда менга унинг аломатларидан хабар беринг›, деди. У зот: ‹Чўри ўз бекасини туғиши ҳамда ялангоёқ, яланғоч, фақир қўй боқувчиларнинг баланд бинолар қуришда бир-бирлари билан беллашишини кўришингдир›, дедилар. Сўнг у киши кетди. Мен бир муддат кутиб турдим. Кейин у зот: ‹Эй Умар, сўровчи ким эди, биласанми?› дедилар. Мен: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқдир›, дедим. У зот: ‹У — Жибрил эди. Сизларга динингизни ўргатгани келибди›, дедилар». Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: " بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لَا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ].

Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Islom besh narsa ustiga bino qilingan: Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish, Baytni haj qilish va Ramazon roʻzasini tutish›», dedi. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Абдурраҳмон Абдуллоҳ ибн Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Ислом беш нарса устига бино қилинган: Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш, Байтни ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш›», деди. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم -وَهُوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ-: "إنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا نُطْفَةً، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يُرْسَلُ إلَيْهِ الْمَلَكُ فَيَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ: بِكَتْبِ رِزْقِهِ، وَأَجَلِهِ، وَعَمَلِهِ، وَشَقِيٍّ أَمْ سَعِيدٍ؛ فَوَاَللَّهِ الَّذِي لَا إلَهَ غَيْرُهُ إنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُهَا. وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إلَّا ذِرَاعٌ فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ] .

Abu Abdurrahmon Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u dedi: Rost soʻzlovchi va (soʻzi) tasdiqlangan zot boʻlmish Rasululloh ﷺ bizga shunday hadis aytib berdilar: «Albatta, har biringizning yaratilishingiz onasining qornida qirq kun nutfa (bir tomchi urugʻ) holida jamlanadi, soʻng shuncha muddat alaqa (laxta qon) boʻladi, soʻng shuncha muddat mudgʻa (bir chaynam goʻsht) boʻladi. Keyin unga farishta yuborilib, ichiga ruh puflaydi va toʻrt kalima — uning rizqi, ajali, ameli hamda baxtli yo baxtsizligini yozish (haqida) buyuriladi. Undan boshqa iloh boʻlmagan Zotga qasamki, sizlardan biringiz jannat ahlining amalini qiladi, hatto u bilan jannat orasida faqat bir gaz masofa qolganda, unga (yozilgan) taqdir oʻzib ketadi-da, u doʻzax ahlining amalini qilib, unga kiradi. Yana biringiz doʻzax ahlining amalini qiladi, hatto u bilan doʻzax orasida faqat bir gaz masofa qolganda, unga (yozilgan) taqdir oʻzib ketadi-da, u jannat ahlining amalini qilib, unga kiradi», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Абдурраҳмон Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у деди: Рост сўзловчи ва (сўзи) тасдиқланган зот бўлмиш Расулуллоҳ ﷺ бизга шундай ҳадис айтиб бердилар: «Албатта, ҳар бирингизнинг яратилишингиз онасининг қорнида қирқ кун нутфа (бир томчи уруғ) ҳолида жамланади, сўнг шунча муддат алақа (лахта қон) бўлади, сўнг шунча муддат мудға (бир чайнам гўшт) бўлади. Кейин унга фаришта юборилиб, ичига руҳ пуфлайди ва тўрт калима — унинг ризқи, ажали, амели ҳамда бахтли ё бахтсизлигини ёзиш (ҳақида) буюрилади. Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Зотга қасамки, сизлардан бирингиз жаннат аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан жаннат орасида фақат бир газ масофа қолганда, унга (ёзилган) тақдир ўзиб кетади-да, у дўзах аҳлининг амалини қилиб, унга киради. Яна бирингиз дўзах аҳлининг амалини қилади, ҳатто у билан дўзах орасида фақат бир газ масофа қолганда, унга (ёзилган) тақдир ўзиб кетади-да, у жаннат аҳлининг амалини қилиб, унга киради», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: قَالَ: رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ،[وَمُسْلِمٌ] وَفِي رِوَايَةٍ لِمُسْلِمٍ: مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ".

Moʻminlarning onasi Umm Abdulloh Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim bizning bu ishimizda (dinimizda) undan boʻlmagan biror narsani (yangilik) paydo qilsa, u rad qilinadi›, dedilar», dedi. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan. Muslimning rivoyatida: «Kim bizning ishimiz (buyrugʻimiz)ga muvofiq boʻlmagan bir amalni qilsa, u rad qilinadi», deyilgan.Мўминларнинг онаси Умм Абдуллоҳ Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким бизнинг бу ишимизда (динимизда) ундан бўлмаган бирор нарсани (янгилик) пайдо қилса, у рад қилинади›, дедилар», деди. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган. Муслимнинг ривоятида: «Ким бизнинг ишимиз (буйруғимиз)га мувофиқ бўлмаган бир амални қилса, у рад қилинади», дейилган.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: "إنَّ الْحَلَالَ بَيِّنٌ، وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ، وَبَيْنَهُمَا أُمُورٌ مُشْتَبِهَاتٌ لَا يَعْلَمُهُنَّ كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ، فَمَنْ اتَّقَى الشُّبُهَاتِ فَقْد اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ، وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ وَقَعَ فِي الْحَرَامِ، كَالرَّاعِي يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ فِيهِ، أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى، أَلَا وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَحَارِمُهُ، أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ]، [وَمُسْلِمٌ] .

Abu Abdulloh Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Albatta, halol ravshan va harom ham ravshandir. Bu ikkisining orasida esa shubhali ishlar borki, ularni koʻp odamlar bilmaydi. Kim shubhali narsalardan saqlansa, dini va obroʻyini asragan boʻladi. Kim shubhali narsalarga tushib qolsa, haromga tushadi — xuddi qoʻriqxona atrofida (mol) boqqan choʻponning (moli) oʻsha yerda oʻtlab qoʻyishi yaqin boʻlganidek. Ogoh boʻlinglar, har bir podshohning qoʻriqxonasi bor; ogoh boʻlinglar, Allohning (yer yuzidagi) qoʻriqxonasi — Uning harom qilgan narsalaridir. Ogoh boʻlinglar, tanada bir parcha goʻsht bor: u sogʻlom boʻlsa, butun tana sogʻlom boʻladi; u buzilsa, butun tana buziladi. Ogoh boʻlinglar, u — qalbdir›», dedi. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Абдуллоҳ Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Албатта, ҳалол равшан ва ҳаром ҳам равшандир. Бу иккисининг орасида эса шубҳали ишлар борки, уларни кўп одамлар билмайди. Ким шубҳали нарсалардан сақланса, дини ва обрўйини асраган бўлади. Ким шубҳали нарсаларга тушиб қолса, ҳаромга тушади — худди қўриқхона атрофида (мол) боққан чўпоннинг (моли) ўша ерда ўтлаб қўйиши яқин бўлганидек. Огоҳ бўлинглар, ҳар бир подшоҳнинг қўриқхонаси бор; огоҳ бўлинглар, Аллоҳнинг (ер юзидаги) қўриқхонаси — Унинг ҳаром қилган нарсаларидир. Огоҳ бўлинглар, танада бир парча гўшт бор: у соғлом бўлса, бутун тана соғлом бўлади; у бузилса, бутун тана бузилади. Огоҳ бўлинглар, у — қалбдир›», деди. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي رُقَيَّةَ تَمِيمِ بْنِ أَوْسٍ الدَّارِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: "الدِّينُ النَّصِيحَةُ." قُلْنَا: لِمَنْ؟ قَالَ: "لِلَّهِ، وَلِكِتَابِهِ، وَلِرَسُولِهِ، وَلِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ." [رَوَاهُ مُسْلِمٌ]

Abu Ruqayya Tamim ibn Avs ad-Doriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Din — nasihatdir», dedilar. Biz: «Kimga (nasihat)?» dedik. U zot: «Allohga, Uning Kitobiga, Uning Rasuliga, musulmonlarning yetakchilariga va ularning ommasiga», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Руқайя Тамим ибн Авс ад-Дорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Дин — насиҳатдир», дедилар. Биз: «Кимга (насиҳат)?» дедик. У зот: «Аллоҳга, Унинг Китобига, Унинг Расулига, мусулмонларнинг етакчиларига ва уларнинг оммасига», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ، وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ؛ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى" . [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ،[وَمُسْلِمٌ]

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Men odamlar Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va Muhammad Allohning Rasuli ekaniga guvohlik bermagunlaricha, namozni toʻkis ado etib, zakot bermagunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman. Agar ular buni qilsalar, mendan jonlari va mollarini — Islomning haqqi mustasno — himoya qilgan boʻladilar. Hisob-kitoblari esa Alloh taoloning zimmasidadir», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Аллоҳнинг Расули эканига гувоҳлик бермагунларича, намозни тўкис адо этиб, закот бермагунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман. Агар улар буни қилсалар, мендан жонлари ва молларини — Исломнинг ҳаққи мустасно — ҳимоя қилган бўладилар. Ҳисоб-китоблари эса Аллоҳ таолонинг зиммасидадир», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ صَخْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: "مَا نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَثْرَةُ مَسَائِلِهِمْ وَاخْتِلَافُهُمْ عَلَى أَنْبِيَائِهِمْ ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ،[وَمُسْلِمٌ]

Abu Hurayra Abdurrahmon ibn Saxr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: ‹Men sizlarni nimadan qaytargan boʻlsam, undan tiyilinglar; nimaga buyurgan boʻlsam, undan qoʻlingizdan kelganicha bajaringlar. Zero, sizlardan oldingilarni faqat savollarining koʻpligi va paygʻambarlariga qarshi ixtilof qilishlari halok qilgan›», dedi. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра Абдурраҳмон ибн Сахр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: ‹Мен сизларни нимадан қайтарган бўлсам, ундан тийилинглар; нимага буюрган бўлсам, ундан қўлингиздан келганича бажаринглар. Зеро, сизлардан олдингиларни фақат савولларининг кўплиги ва пайғамбарларига қарши ихтилоф қилишлари ҳалок қилган›», деди. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "إنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إلَّا طَيِّبًا، وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ فَقَالَ تَعَالَى: "يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا"، وَقَالَ تَعَالَى: "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ" ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ إلَى السَّمَاءِ: يَا رَبِّ! يَا رَبِّ! وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَغُذِّيَ بِالْحَرَامِ، فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لَهُ؟". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ]

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh pokdir, faqat pok narsanigina qabul qiladi. Albatta, Alloh moʻminlarni paygʻambarlarni buyurgan narsasi bilan buyurgan. Bas, Alloh taolo: {Ey paygʻambarlar, pok narsalardan yenglar va solih amal qilinglar} dedi. Yana Alloh taolo: {Ey iymon keltirganlar, sizlarga rizq qilib bergan pok narsalardan yenglar} dedi», dedilar. Soʻng u zot uzoq safar qilgan, sochi toʻzigan, chang-toʻzon bosgan, qoʻllarini osmonga choʻzib: «Yo Rabbim! Yo Rabbim!» deb (iltijo qiladigan) bir kishini zikr qildilar-da: «Uning yegani harom, ichgani harom, kiygani harom va harom bilan gʻizolangan boʻlsa, uning (duosi) qanday ijobat qilinsin?!» dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ покдир, фақат пок нарсанигина қабул қилади. Албатта, Аллоҳ мўминларни пайғамбарларни буюрган нарсаси билан буюрган. Бас, Аллоҳ таоло: {Эй пайғамбарлар, пок нарсалардан енглар ва солиҳ амал қилинглар} деди. Яна Аллоҳ таоло: {Эй иймон келтирганлар, сизларга ризқ қилиб берган пок нарсалардан енглар} деди», дедилар. Сўнг у зот узоқ сафар қилган, сочи тўзиган, чанг-тўзон босган, қўлларини осмонга чўзиб: «Ё Раббим! Ё Раббим!» деб (илтижо қиладиган) бир кишини зикр қилдилар-да: «Унинг егани ҳаром, ичгани ҳаром, кийгани ҳаром ва ҳаром билан ғизоланган бўлса, унинг (дуоси) қандай ижобат қилинсин?!» дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ سِبْطِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم وَرَيْحَانَتِهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: حَفِظْت مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "دَعْ مَا يُرِيبُك إلَى مَا لَا يُرِيبُك". رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:2520]، [وَالنَّسَائِيّ] وَقَالَ التِّرْمِذِيُّ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Rasululloh ﷺ ning nabirasi va rayhoni boʻlmish Abu Muhammad Hasan ibn Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men Rasululloh ﷺ dan ushbu (soʻzni) yodlab oldim: ‹Seni shubhaga soladigan narsani tark et, shubhaga solmaydigan narsaga oʻt›», dedi. Buni Termiziy va Nasoiy rivoyat qilishgan. Termiziy: «Bu hasan sahih hadisdir», degan.Расулуллоҳ ﷺ нинг набираси ва райҳони бўлмиш Абу Муҳаммад Ҳасан ибн Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ дан ушбу (сўзни) ёдлаб олдим: ‹Сени шубҳага соладиган нарсани тарк эт, шубҳага солмайдиган нарсага ўт›», деди. Буни Термизий ва Насоий ривоят қилишган. Термизий: «Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир», деган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "مِنْ حُسْنِ إسْلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَا يَعْنِيهِ". حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم: 2318] ، ابن ماجه [رقم:3976].

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kishining Islomi goʻzalligidan (biri) — oʻziga daxli boʻlmagan narsani tark etishidir», dedilar. Bu — hasan hadis boʻlib, buni Termiziy va Ibn Moja rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг Исломи гўзаллигидан (бири) — ўзига дахли бўлмаган нарсани тарк этишидир», дедилар. Бу — ҳасан ҳадис бўлиб, буни Термизий ва Ибн Можа ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي حَمْزَةَ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ خَادِمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ". رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ [رقم:13]، وَمُسْلِمٌ [رقم:45]. [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ]

Rasululloh ﷺ ning xizmatchisi Abu Hamza Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilib, u zot: «Biringiz oʻzi uchun yoqtirgan narsani birodari uchun ham yoqtirmagunicha (komil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Расулуллоҳ ﷺ нинг хизматчиси Абу Ҳамза Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилиб, у зот: «Бирингиз ўзи учун ёқтирган нарсани биродари учун ҳам ёқтирмагунича (комил) мўмин бўлмайди», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ [ يشهد أن لا إله إلا الله، وأني رسول الله] إلَّا بِإِحْدَى ثَلَاثٍ: الثَّيِّبُ الزَّانِي، وَالنَّفْسُ بِالنَّفْسِ، وَالتَّارِكُ لِدِينِهِ الْمُفَارِقُ لِلْجَمَاعَةِ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ]

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Allohdan boshqa iloh yoʻqligiga va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beradigan musulmon kishining qoni faqat uch (narsa)dan biri bilan — zino qilgan turmush koʻrgan kishi, jonga jon (qasos) hamda dinini tark etib, jamoatdan ajralib chiqqan kishi — halol boʻladi», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқлигига ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик берадиган мусулмон кишининг қони фақат уч (нарса)дан бири билан — зино қилган турмуш кўрган киши, жонга жон (қасос) ҳамда динини тарк этиб, жамоатдан ажралиб чиққан киши — ҳалол бўлади», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاَللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاَللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاَللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ]

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, yaxshi (soʻz) aytsin yoki jim tursin; kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, qoʻshnisini hurmat qilsin; kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, mehmonini izzat qilsin», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, яхши (сўз) айтсин ёки жим турсин; ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, қўшнисини ҳурмат қилсин; ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, меҳмонини иззат қилсин», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم أَوْصِنِي. قَالَ: لَا تَغْضَبْ، فَرَدَّدَ مِرَارًا، قَالَ: لَا تَغْضَبْ" . [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ].

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ ga: «Menga (nasihat) qiling», dedi. U zot: «Gʻazablanma», dedilar. U (soʻrovni) bir necha bor takrorladi. U zot (har safar): «Gʻazablanma», dedilar. Buni Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ га: «Менга (насиҳат) қилинг», деди. У зот: «Ғазабланма», дедилар. У (сўровни) бир неча бор такрорлади. У зот (ҳар сафар): «Ғазабланма», дедилар. Буни Бухорий ривоят қилган.

عَنْ أَبِي يَعْلَى شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "إنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ، فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا الْقِتْلَةَ، وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ، وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ، وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Yaʼlo Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh har bir narsada ihsonni (yaxshilik qilishni) farz qilgan. Bas, oʻldirsangiz, yaxshilab oʻldiringlar; boʻgʻizlasangiz, yaxshilab boʻgʻizlanglar. Biringiz pichogʻini oʻtkirlab olsin va soʻyiladigan jonivorini rohatlantirsin (azob bermasin)», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Яъло Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ҳар бир нарсада иҳсонни (яхшилик қилишни) фарз қилган. Бас, ўлдирсангиз, яхшилаб ўлдиринглар; бўғизласангиз, яхшилаб бўғизланглар. Бирингиз пичоғини ўткирлаб олсин ва сўйиладиган жониворини роҳатлантирсин (азоб бермасин)», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي ذَرٍّ جُنْدَبِ بْنِ جُنَادَةَ، وَأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْت، وَأَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وَخَالِقْ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:1987] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ، وَفِي بَعْضِ النُّسَخِ: حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Abu Zarr Jundab ibn Junoda va Abu Abdurrahmon Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Qayerda boʻlsang ham, Allohdan qoʻrq; yomonlikning ketidan yaxshilik qil, u (yaxshilik yomonlikni) oʻchiradi; va odamlar bilan goʻzal axloq bilan muomala qil», dedilar. Buni Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu hasan hadis», degan; baʼzi nusxalarda: «hasan sahih», deyilgan.Абу Зарр Жундаб ибн Жунода ва Абу Абдурраҳмон Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳдан қўрқ; ёмонликнинг кетидан яхшилик қил, у (яхшилик ёмонликни) ўчиради; ва одамлар билан гўзал ахлоқ билан муомала қил», дедилар. Буни Термизий ривоят қилган ва: «Бу ҳасан ҳадис», деган; баъзи нусхаларда: «ҳасан саҳиҳ», дейилган.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: "كُنْت خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَوْمًا، فَقَالَ: يَا غُلَامِ! إنِّي أُعَلِّمُك كَلِمَاتٍ: احْفَظْ اللَّهَ يَحْفَظْك، احْفَظْ اللَّهَ تَجِدْهُ تُجَاهَك، إذَا سَأَلْت فَاسْأَلْ اللَّهَ، وَإِذَا اسْتَعَنْت فَاسْتَعِنْ بِاَللَّهِ، وَاعْلَمْ أَنَّ الْأُمَّةَ لَوْ اجْتَمَعَتْ عَلَى أَنْ يَنْفَعُوك بِشَيْءٍ لَمْ يَنْفَعُوك إلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ لَك، وَإِنْ اجْتَمَعُوا عَلَى أَنْ يَضُرُّوك بِشَيْءٍ لَمْ يَضُرُّوك إلَّا بِشَيْءٍ قَدْ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْك؛ رُفِعَتْ الْأَقْلَامُ، وَجَفَّتْ الصُّحُفُ" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:2516] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ. وَفِي رِوَايَةِ غَيْرِ التِّرْمِذِيِّ: "احْفَظْ اللَّهَ تَجِدْهُ أمامك، تَعَرَّفْ إلَى اللَّهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفُك فِي الشِّدَّةِ، وَاعْلَمْ أَنَّ مَا أَخْطَأَك لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَك، وَمَا أَصَابَك لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَك، وَاعْلَمْ أَنَّ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْرِ، وَأَنْ الْفَرَجَ مَعَ الْكَرْبِ، وَأَنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا".

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Bir kuni men Rasululloh ﷺ ning ortlarida (bir ulovda) edim. U zot: ‹Ey oʻgʻlon, men senga bir necha kalima (soʻz) oʻrgataman: Allohni (Uning hududlarini) saqla, U seni saqlaydi. Allohni saqla, Uni oʻz oldingda topasan. Soʻrasang, Allohdan soʻra; yordam istasang, Allohdan yordam ista. Bilginki, agar butun ummat senga biror foyda yetkazish uchun toʻplansa ham, Alloh sen uchun yozib qoʻygan narsadan boshqa foyda yetkaza olmaydi; agar senga biror zarar yetkazish uchun toʻplansalar ham, Alloh senga yozib qoʻygan narsadan boshqa zarar yetkaza olmaydi. Qalamlar koʻtarildi va sahifalar qurib boʻldi›, dedilar», dedi. Buni Termiziy rivoyat qilgan va: «Bu hasan sahih hadisdir», degan. Termiziydan boshqasining rivoyatida shunday keladi: «Allohni saqla, Uni oʻz oldingda topasan. Farovonlik (paytida) Allohni tani, U seni tanglik (paytida) taniydi. Bilginki, sendan (chetlab) oʻtgan narsa senga yetadigan emas edi, senga yetgan narsa esa seni chetlab oʻtadigan emas edi. Va bilginki, nusrat (gʻalaba) sabr bilan, farovonlik gʻam-tashvish bilan, osonlik esa qiyinchilik bilan (birga) keladi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Бир куни мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ортларида (бир уловда) эдим. У зот: ‹Эй ўғлон, мен сенга бир неча калима (сўз) ўргатаман: Аллоҳни (Унинг ҳудудларини) сақла, У сени сақлайди. Аллоҳни сақла, Уни ўз олдингда топасан. Сўрасанг, Аллоҳдан сўра; ёрдам истасанг, Аллоҳдан ёрдам иста. Билгинки, агар бутун уммат сенга бирор фойда етказиш учун тўпланса ҳам, Аллоҳ сен учун ёзиб қўйган нарсадан бошқа фойда етказа олмайди; агар сенга бирор зарар етказиш учун тўплансалар ҳам, Аллоҳ сенга ёзиб қўйган нарсадан бошқа зарар етказа олмайди. Қаламлар кўтарилди ва саҳифалар қуриб бўлди›, дедилар», деди. Буни Термизий ривоят қилган ва: «Бу ҳасан саҳиҳ ҳадисдир», деган. Термизийдан бошқасининг ривоятида шундай келади: «Аллоҳни сақла, Уни ўз олдингда топасан. Фаровонлик (пайтида) Аллоҳни тани, У сени танглик (пайтида) танийди. Билгинки, сендан (четлаб) ўтган нарса сенга етадиган эмас эди, сенга етган нарса эса сени четлаб ўтадиган эмас эди. Ва билгинки, нусрат (ғалаба) сабр билан, фаровонлик ғам-ташвиш билан, осонлик эса қийинчилик билан (бирга) келади».

عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَنْصَارِيِّ الْبَدْرِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "إنَّ مِمَّا أَدْرَكَ النَّاسُ مِنْ كَلَامِ النُّبُوَّةِ الْأُولَى: إذَا لَمْ تَسْتَحِ فَاصْنَعْ مَا شِئْت" . [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ].

Abu Masʼud Uqba ibn Amr al-Ansoriy al-Badriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Rasululloh ﷺ: ‹Odamlar avvalgi paygʻambarlik soʻzlaridan ilgab olgan narsalardan biri: ‹Uyalmasang, xohlaganingni qil›, degan (soʻz)dir›, dedilar», dedi. Buni Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Масъуд Уқба ибн Амр ал-Ансорий ал-Бадрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Одамлар аввалги пайғамбарлик сўзларидан илгаб олган нарсалардан бири: ‹Уялмасанг, хоҳлаганингни қил›, деган (сўз)дир›, дедилар», деди. Буни Бухорий ривоят қилган.

عَنْ أَبِي عَمْرٍو وَقِيلَ: أَبِي عَمْرَةَ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: "قُلْت: يَا رَسُولَ اللَّهِ! قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا غَيْرَك؛ قَالَ: قُلْ: آمَنْت بِاَللَّهِ ثُمَّ اسْتَقِمْ" . [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Amr — yana Abu Amra ham deyiladi — Sufyon ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Men: ‹Yo Rasululloh, menga Islom haqida shunday bir soʻz aytingki, sizdan boshqa hech kimdan u haqda soʻramaydigan boʻlay›, dedim. U zot: ‹Allohga iymon keltirdim, deb ayt, soʻng (shu yoʻlda) mustaqim tur (sobit qol)›, dedilar», dedi. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Амр — яна Абу Амра ҳам дейилади — Суфён ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Мен: ‹Ё Расулуллоҳ, менга Ислом ҳақида шундай бир сўз айтингки, сиздан бошқа ҳеч кимдан у ҳақда сўрамайдиган бўлай›, дедим. У зот: ‹Аллоҳга иймон келтирдим, деб айт, сўнг (шу йўлда) мустақим тур (собит қол)›, дедилар», деди. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: "أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم فَقَالَ: أَرَأَيْت إذَا صَلَّيْت الْمَكْتُوبَاتِ، وَصُمْت رَمَضَانَ، وَأَحْلَلْت الْحَلَالَ، وَحَرَّمْت الْحَرَامَ، وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا؛ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ؟ قَالَ: نَعَمْ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Abdulloh Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan soʻrab: «Aytingchi, agar men farz namozlarni oʻqisam, Ramazon roʻzasini tutsam, halolni halol deb, haromni harom deb bilsam va bunga hech narsa qoʻshmasam, jannatga kiramanmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Абдуллоҳ Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан сўраб: «Айтингчи, агар мен фарз намозларни ўқисам, Рамазон рўзасини тутсам, ҳалолни ҳалол деб, ҳаромни ҳаром деб билсам ва бунга ҳеч нарса қўшмасам, жаннатга кираманми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْحَارِثِ بْنِ عَاصِمٍ الْأَشْعَرِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "الطَّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَأُ الْمِيزَانَ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ تَمْلَآنِ -أَوْ: تَمْلَأُ- مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، وَالصَّلَاةُ نُورٌ، وَالصَّدَقَةُ بُرْهَانٌ، وَالصَّبْرُ ضِيَاءٌ، وَالْقُرْآنُ حُجَّةٌ لَك أَوْ عَلَيْك، كُلُّ النَّاسِ يَغْدُو، فَبَائِعٌ نَفْسَهُ فَمُعْتِقُهَا أَوْ مُوبِقُهَا". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Molik al-Horis ibn Osim al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Poklik iymonning yarmidir. ‹Alhamdulillah› (kalimasi) tarozini toʻldiradi. ‹Subhanalloh› va ‹Alhamdulillah› (kalimalari) osmon bilan yer orasini toʻldiradi — yoki: toʻldiradilar. Namoz — nurdir, sadaqa — dalildir, sabr — ziyodir, Qurʼon esa sen uchun yo senga qarshi hujjatdir. Har bir inson ertalab (bozorga) chiqadi: (u) oʻz jonini sotuvchidir — uni yo ozod qiladi, yo halok qiladi», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Молик ал-Ҳорис ибн Осим ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Поклик иймоннинг ярмидир. ‹Алҳамдулиллаҳ› (калимаси) тарозини тўлдиради. ‹Субҳаналлоҳ› ва ‹Алҳамдулиллаҳ› (калималари) осмон билан ер орасини тўлдиради — ёки: тўлдирадилар. Намоз — нурдир, садақа — далилдир, сабр — зиёдир, Қуръон эса сен учун ё сенга қарши ҳужжатдир. Ҳар бир инсон эрталаб (бозорга) чиқади: (у) ўз жонини сотувчидир — уни ё озод қилади, ё ҳалок қилади», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم فِيمَا يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، أَنَّهُ قَالَ: "يَا عِبَادِي: إنِّي حَرَّمْت الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي، وَجَعَلْته بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا؛ فَلَا تَظَالَمُوا. يَا عِبَادِي! كُلُّكُمْ ضَالٌّ إلَّا مَنْ هَدَيْته، فَاسْتَهْدُونِي أَهْدِكُمْ. يَا عِبَادِي! كُلُّكُمْ جَائِعٌ إلَّا مَنْ أَطْعَمْته، فَاسْتَطْعِمُونِي أُطْعِمْكُمْ. يَا عِبَادِي! كُلُّكُمْ عَارٍ إلَّا مَنْ كَسَوْته، فَاسْتَكْسُونِي أَكْسُكُمْ. يَا عِبَادِي! إنَّكُمْ تُخْطِئُونَ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ، وَأَنَا أَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا؛ فَاسْتَغْفِرُونِي أَغْفِرْ لَكُمْ. يَا عِبَادِي! إنَّكُمْ لَنْ تَبْلُغُوا ضُرِّي فَتَضُرُّونِي، وَلَنْ تَبْلُغُوا نَفْعِي فَتَنْفَعُونِي. يَا عِبَادِي! لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَتْقَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ، مَا زَادَ ذَلِكَ فِي مُلْكِي شَيْئًا. يَا عِبَادِي! لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ كَانُوا عَلَى أَفْجَرِ قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ مِنْكُمْ، مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِنْ مُلْكِي شَيْئًا. يَا عِبَادِي! لَوْ أَنَّ أَوَّلَكُمْ وَآخِرَكُمْ وَإِنْسَكُمْ وَجِنَّكُمْ قَامُوا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، فَسَأَلُونِي، فَأَعْطَيْت كُلَّ وَاحِدٍ مَسْأَلَته، مَا نَقَصَ ذَلِكَ مِمَّا عِنْدِي إلَّا كَمَا يَنْقُصُ الْمِخْيَطُ إذَا أُدْخِلَ الْبَحْرَ. يَا عِبَادِي! إنَّمَا هِيَ أَعْمَالُكُمْ أُحْصِيهَا لَكُمْ، ثُمَّ أُوَفِّيكُمْ إيَّاهَا؛ فَمَنْ وَجَدَ خَيْرًا فَلْيَحْمَدْ اللَّهَ، وَمَنْ وَجَدَ غَيْرَ ذَلِكَ فَلَا يَلُومَن إلَّا نَفْسَهُ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Zar al-Gʻiforiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, u Nabiy ﷺdan, u zot esa taboraka va taolo Robbisidan rivoyat qilib, (Alloh) shunday dedi: «Ey bandalarim! Men zulmni Oʻzimga harom qildim va uni sizlarning oralaringizda ham harom qildim; bas, bir-biringizga zulm qilmanglar. Ey bandalarim! Men hidoyat qilgan kishidan boshqa hammangiz adashgansiz; bas, Mendan hidoyat soʻranglar, sizni hidoyat qilaman. Ey bandalarim! Men taom bergan kishidan boshqa hammangiz ochsiz; bas, Mendan taom soʻranglar, sizni taomlantiraman. Ey bandalarim! Men kiydirgan kishidan boshqa hammangiz yalangʻochsiz; bas, Mendan kiyim soʻranglar, sizni kiydiraman. Ey bandalarim! Sizlar kechayu kunduz xato qilasizlar, Men esa barcha gunohlarni kechiraman; bas, Mendan magʻfirat soʻranglar, sizni kechiraman. Ey bandalarim! Sizlar Menga zarar yetkaza olmaysizlar-ki, Menga zarar qilsangiz, hamda Menga foyda yetkaza olmaysizlar-ki, Menga foyda keltirsangiz. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalgingiz va oxiringiz, insu jiningiz eng taqvodor bir kishining qalbi kabi boʻlsangiz ham, bu Mening mulkimga hech narsa qoʻshmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalgingiz va oxiringiz, insu jiningiz eng fojir bir kishining qalbi kabi boʻlsangiz ham, bu Mening mulkimdan hech narsani kamaytirmaydi. Ey bandalarim! Agar sizlarning avvalgingiz va oxiringiz, insu jiningiz bir maydonda turib, Mendan soʻrasangiz-u, Men esa har biringizga soʻraganini bersam, bu Mening huzurimdagi (xazina)ni igna dengizga botirilganda (dengizni) kamaytirgani kabigina kamaytiradi, xolos. Ey bandalarim! Bular faqat sizlarning amallaringizdir — Men ularni sizlar uchun sanab qoʻyaman, soʻng sizga toʻliq (mukofotini) beraman. Bas, kim yaxshilik topsa, Allohga hamd aytsin; kim bundan boshqasini topsa, faqat oʻzini malomat qilsin», dedi. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Зар ал-Ғифорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, у Набий ﷺдан, у зот эса таборака ва таоло Роббисидан ривоят қилиб, (Аллоҳ) шундай деди: «Эй бандаларим! Мен зулмни Ўзимга ҳаром қилдим ва уни сизларнинг ораларингизда ҳам ҳаром қилдим; бас, бир-бирингизга зулм қилманглар. Эй бандаларим! Мен ҳидоят қилган кишидан бошқа ҳаммангиз адашгансиз; бас, Мендан ҳидоят сўранглар, сизни ҳидоят қиламан. Эй бандаларим! Мен таом берган кишидан бошқа ҳаммангиз очсиз; бас, Мендан таом сўранглар, сизни таомлантираман. Эй бандаларим! Мен кийдирган кишидан бошқа ҳаммангиз яланғочсиз; бас, Мендан кийим сўранглар, сизни кийдираман. Эй бандаларим! Сизлар кечаю кундуз хато қиласизлар, Мен эса барча гуноҳларни кечираман; бас, Мендан мағфират сўранглар, сизни кечираман. Эй бандаларим! Сизлар Менга зарар етказа олмайсизлар-ки, Менга зарар қилсангиз, ҳамда Менга фойда етказа олмайсизлар-ки, Менга фойда келтирсангиз. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалгингиз ва охирингиз, инсу жинингиз энг тақводор бир кишининг қалби каби бўлсангиз ҳам, бу Менинг мулкимга ҳеч нарса қўшмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалгингиз ва охирингиз, инсу жинингиз энг фожир бир кишининг қалби каби бўлсангиз ҳам, бу Менинг мулкимдан ҳеч нарсани камайтирмайди. Эй бандаларим! Агар сизларнинг аввалгингиз ва охирингиз, инсу жинингиз бир майдонда туриб, Мендан сўрасангиз-у, Мен эса ҳар бирингизга сўраганини берсам, бу Менинг ҳузуримдаги (хазина)ни игна денгизга ботирилганда (денгизни) камайтиргани кабигина камайтиради, холос. Эй бандаларим! Булар фақат сизларнинг амалларингиздир — Мен уларни сизлар учун санаб қўяман, сўнг сизга тўлиқ (мукофотини) бераман. Бас, ким яхшилик топса, Аллоҳга ҳамд айтсин; ким бундан бошқасини топса, фақат ўзини маломат қилсин», деди. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَيْضًا، "أَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالْأُجُورِ؛ يُصَلُّونَ كَمَا نُصَلِّي، وَيَصُومُونَ كَمَا نَصُومُ، وَيَتَصَدَّقُونَ بِفُضُولِ أَمْوَالِهِمْ. قَالَ: أَوَلَيْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ؟ إنَّ بِكُلِّ تَسْبِيحَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَكْبِيرَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَحْمِيدَةٍ صَدَقَةً، وَكُلِّ تَهْلِيلَةٍ صَدَقَةً، وَأَمْرٌ بِمَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ، وَنَهْيٌ عَنْ مُنْكَرٍ صَدَقَةٌ، وَفِي بُضْعِ أَحَدِكُمْ صَدَقَةٌ. قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيَأْتِي أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَيَكُونُ لَهُ فِيهَا أَجْرٌ؟ قَالَ: أَرَأَيْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِي حَرَامٍ أَكَانَ عَلَيْهِ وِزْرٌ؟ فَكَذَلِكَ إذَا وَضَعَهَا فِي الْحَلَالِ، كَانَ لَهُ أَجْرٌ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Yana Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan baʼzi kishilar Nabiy ﷺga: «Yo Rasululloh, boy-badavlat kishilar (koʻp) ajrlarni olib ketishdi: ular biz namoz oʻqiganimizdek namoz oʻqiydilar, biz roʻza tutganimizdek roʻza tutadilar va ortiqcha mollaridan sadaqa qiladilar», deyishdi. U zot: «Alloh sizlarga ham sadaqa qiladigan narsalarni ato qilib qoʻygan-ku! Albatta, har bir tasbeh — sadaqadir, har bir takbir — sadaqadir, har bir tahmid — sadaqadir, har bir tahlil — sadaqadir; yaxshilikka buyurish — sadaqadir, yomonlikdan qaytarish — sadaqadir, hatto biringizning (halol) jimoʼida ham sadaqa bordir», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, biror kishimiz oʻz shahvatini qondirsa, unga shu (ish)da ajr boʻladimi?» deyishdi. U zot: «Aytingchi, agar u buni harom (yoʻl)ga qoʻyganida, unga gunoh boʻlmasmidi? Xuddi shuningdek, uni halol (yoʻl)ga qoʻysa, unga ajr boʻladi», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Яна Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан баъзи кишилар Набий ﷺга: «Ё Расулуллоҳ, бой-бадавлат кишилар (кўп) ажрларни олиб кетишди: улар биз намоз ўқиганимиздек намоз ўқийдилар, биз рўза тутганимиздек рўза тутадилар ва ортиқча молларидан садақа қиладилар», дейишди. У зот: «Аллоҳ сизларга ҳам садақа қиладиган нарсаларни ато қилиб қўйган-ку! Албатта, ҳар бир тасбеҳ — садақадир, ҳар бир такбир — садақадир, ҳар бир таҳмид — садақадир, ҳар бир таҳлил — садақадир; яхшиликка буюриш — садақадир, ёмонликдан қайтариш — садақадир, ҳатто бирингизнинг (ҳалол) жимоъида ҳам садақа бордир», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, бирор кишимиз ўз шаҳватини қондирса, унга шу (иш)да ажр бўладими?» дейишди. У зот: «Айтингчи, агар у буни ҳаром (йўл)га қўйганида, унга гуноҳ бўлмасмиди? Худди шунингдек, уни ҳалол (йўл)га қўйса, унга ажр бўлади», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "كُلُّ سُلَامَى مِنْ النَّاسِ عَلَيْهِ صَدَقَةٌ، كُلَّ يَوْمٍ تَطْلُعُ فِيهِ الشَّمْسُ تَعْدِلُ بَيْنَ اثْنَيْنِ صَدَقَةٌ، وَتُعِينُ الرَّجُلَ فِي دَابَّتِهِ فَتَحْمِلُهُ عَلَيْهَا أَوْ تَرْفَعُ لَهُ عَلَيْهَا مَتَاعَهُ صَدَقَةٌ، وَالْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ صَدَقَةٌ، وَبِكُلِّ خُطْوَةٍ تَمْشِيهَا إلَى الصَّلَاةِ صَدَقَةٌ، وَتُمِيطُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ صَدَقَةٌ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ].

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Insonning har bir boʻgʻini uchun har kuni, quyosh chiqadigan har bir kunda, sadaqa (berish) lozimdir: ikki kishi orasini adolat bilan hal qilishing — sadaqadir; kishiga ulovi borasida yordam berib, uni unga mindirib qoʻyishing yoki yukini unga ortib berishing — sadaqadir; yaxshi soʻz — sadaqadir; namozga (borish uchun) tashlagan har bir qadaming — sadaqadir; yoʻldan ozorni (halaqit narsani) olib tashlashing — sadaqadir», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Инсоннинг ҳар бир бўғини учун ҳар куни, қуёш чиқадиган ҳар бир кунда, садақа (бериш) лозимдир: икки киши орасини адолат билан ҳал қилишинг — садақадир; кишига улови борасида ёрдам бериб, уни унга миндириб қўйишинг ёки юкини унга ортиб беришинг — садақадир; яхши сўз — садақадир; намозга (бориш учун) ташлаган ҳар бир қадаминг — садақадир; йўлдан озорни (ҳалақит нарсани) олиб ташлашинг — садақадир», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ривоят қилишган.

عَنْ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِك، وَكَرِهْت أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ" رَوَاهُ مُسْلِمٌ [رَوَاهُ مُسْلِمٌ]. وَعَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: أَتَيْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم فَقَالَ: "جِئْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْبِرِّ؟ قُلْت: نَعَمْ. فقَالَ: استفت قلبك، الْبِرُّ مَا اطْمَأَنَّتْ إلَيْهِ النَّفْسُ، وَاطْمَأَنَّ إلَيْهِ الْقَلْبُ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي النَّفْسِ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ، وَإِنْ أَفْتَاك النَّاسُ وَأَفْتَوْك" . حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَيْنَاهُ في مُسْنَدَي الْإِمَامَيْنِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ [رقم:4/227]، وَالدَّارِمِيّ [2/246] بِإِسْنَادٍ حَسَنٍ.

Navvos ibn Samʼon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, Nabiy ﷺ: «Yaxshilik — chiroyli xulqdir. Gunoh esa — koʻnglingni gʻash qilgan va odamlar bilib qolishini yoqtirmagan narsangdir», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan. Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan ham rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga keldim. U zot: «Yaxshilik haqida soʻragani keldingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Shunda u zot: «Qalbingdan soʻra! Yaxshilik — nafs orom olgan va qalb taskin topgan narsadir. Gunoh esa — garchi odamlar senga (ruxsat berib) fatvo ustiga fatvo bersalar-da, nafsingni gʻash qilgan va koʻksingda ikkilanib turgan narsadir», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni biz ikki imom — Ahmad ibn Hanbal va Dorimiyning Musnadlarida hasan sanad bilan rivoyat qilganmiz.Наввос ибн Самъон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, Набий ﷺ: «Яхшилик — чиройли хулқдир. Гуноҳ эса — кўнглингни ғаш қилган ва одамлар билиб қолишини ёқтирмаган нарсангдир», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган. Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ҳам ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига келдим. У зот: «Яхшилик ҳақида сўрагани келдингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Шунда у зот: «Қалбингдан сўра! Яхшилик — нафс ором олган ва қалб таскин топган нарсадир. Гуноҳ эса — гарчи одамлар сенга (рухсат бериб) фатво устига фатво берсалар-да, нафсингни ғаш қилган ва кўксингда иккиланиб турган нарсадир», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни биз икки имом — Аҳмад ибн Ҳанбал ва Доримийнинг Муснадларида ҳасан санад билан ривоят қилганмиз.

عَنْ أَبِي نَجِيحٍ الْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: "وَعَظَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم مَوْعِظَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ، وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ، فَقُلْنَا: يَا رَسُولَ اللَّهِ! كَأَنَّهَا مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَأَوْصِنَا، قَالَ: أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ، وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ تَأَمَّرَ عَلَيْكُمْ عَبْدٌ، فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا، فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيينَ، عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ، وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ؛ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ". [رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ]، وَاَلتِّرْمِذِيُّ [رقم:266] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Abu Najih al-Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga shunday vaʼz qildilarki, undan qalblar qoʻrqib, koʻzlardan yosh oqdi. Biz: ‹Yo Rasululloh, bu goʻyo (bir) xayrlashuvchining vaʼziga oʻxshaydi, bas, bizga vasiyat qiling›, dedik. U zot: ‹Sizlarni Allohdan qoʻrqishga (taqvoga), boshliqlaringiz bir qul boʻlsa ham, (uni) eshitib, itoat qilishga vasiyat qilaman. Zero, orangizdan kim (uzoq) yashasa, koʻp ixtiloflarni koʻradi. Bas, mening sunnatimni va toʻgʻri yoʻlga boshlovchi hidoyat topgan xalifalarning sunnatini lozim tutinglar, unga tishlaringiz bilan (mahkam) yopishinglar. (Dinda) yangi paydo qilingan ishlardan saqlaninglar; zero, har bir bidʼat — zalolatdir›, dedilar». Buni Abu Dovud va Termiziy rivoyat qilishgan. Termiziy: «hadis hasan sahihdir», degan.Абу Нажиҳ ал-Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга шундай ваъз қилдиларки, ундан қалблар қўрқиб, кўзлардан ёш оқди. Биз: ‹Ё Расулуллоҳ, бу гўё (бир) хайрлашувчининг ваъзига ўхшайди, бас, бизга васият қилинг›, дедик. У зот: ‹Сизларни Аллоҳдан қўрқишга (тақвога), бошлиқларингиз бир қул бўлса ҳам, (уни) эшитиб, итоат қилишга васият қиламан. Зеро, орангиздан ким (узоқ) яшаса, кўп ихтилофларни кўради. Бас, менинг суннатимни ва тўғри йўлга бошловчи ҳидоят топган халифаларнинг суннатини лозим тутинглар, унга тишларингиз билан (маҳкам) ёпишинглар. (Динда) янги пайдо қилинган ишлардан сақланинглар; зеро, ҳар бир бидъат — залолатдир›, дедилар». Буни Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган. Термизий: «ҳадис ҳасан саҳиҳдир», деган.

عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قُلْت يَا رَسُولَ اللَّهِ! أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ يُدْخِلُنِي الْجَنَّةَ وَيُبَاعِدْنِي مِنْ النَّارِ، قَالَ: "لَقَدْ سَأَلْت عَنْ عَظِيمٍ، وَإِنَّهُ لَيَسِيرٌ عَلَى مَنْ يَسَّرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ: تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكْ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ، وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ، وَتَصُومُ رَمَضَانَ، وَتَحُجُّ الْبَيْتَ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أَدُلُّك عَلَى أَبْوَابِ الْخَيْرِ؟ الصَّوْمُ جُنَّةٌ، وَالصَّدَقَةُ تُطْفِئُ الْخَطِيئَةَ كَمَا يُطْفِئُ الْمَاءُ النَّارَ، وَصَلَاةُ الرَّجُلِ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، ثُمَّ تَلَا: " تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ " حَتَّى بَلَغَ "يَعْمَلُونَ"،[ 32 سورة السجدة / الأيتان : 16 و 17 ] ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِرَأْسِ الْأَمْرِ وَعَمُودِهِ وَذُرْوَةِ سَنَامِهِ؟ قُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ: رَأْسُ الْأَمْرِ الْإِسْلَامُ، وَعَمُودُهُ الصَّلَاةُ، وَذُرْوَةُ سَنَامِهِ الْجِهَادُ، ثُمَّ قَالَ: أَلَا أُخْبِرُك بِمَلَاكِ ذَلِكَ كُلِّهِ؟ فقُلْت: بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ ! فَأَخَذَ بِلِسَانِهِ وَقَالَ: كُفَّ عَلَيْك هَذَا. قُلْت: يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَإِنَّا لَمُؤَاخَذُونَ بِمَا نَتَكَلَّمُ بِهِ؟ فَقَالَ: ثَكِلَتْك أُمُّك وَهَلْ يَكُبُّ النَّاسَ عَلَى وُجُوهِهِمْ -أَوْ قَالَ عَلَى مَنَاخِرِهِمْ- إلَّا حَصَائِدُ أَلْسِنَتِهِمْ؟!" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:2616] وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Yo Rasululloh, meni jannatga kiritadigan va doʻzaxdan uzoqlashtiradigan bir amalni menga aytib bering», dedim. U zot: «Sen ulugʻ (bir) narsa haqida soʻrading, biroq u Alloh osonlashtirgan kishiga oson: Allohga hech narsani sherik qilmay ibodat qilasan, namozni toʻkis ado etasan, zakotni berasan, Ramazon roʻzasini tutasan va Baytni (Kaʼbani) haj qilasan», dedilar. Soʻng: «Senga yaxshilik eshiklarini koʻrsataymi? Roʻza — qalqondir; sadaqa xatoni suv olovni oʻchirgani kabi oʻchiradi; kishining tun qaʼridagi namozi ham (shunday)», dedilar-da, soʻng: {Ularning yonboshlari (tunda) yotgan joylaridan yiroq boʻlur...} (oyatidan) «...(yaxshi amallarni) qilib yurgan (ajrlari)» (gacha) tilovat qildilar (Sajda surasi, 16-17). Soʻng: «(Bu) ishning boshi, ustuni va eng yuqori choʻqqisi haqida senga xabar beraymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Ishning boshi — Islom, ustuni — namoz, eng yuqori choʻqqisi esa — jihoddir», dedilar. Soʻng: «Bularning barchasini (ushlab turadigan) asosini senga aytaymi?» dedilar. Men: «Albatta, yo Rasululloh», dedim. Shunda u zot oʻz tillarini ushlab: «Manavini oʻzingdan tiy», dedilar. Men: «Yo Nabiyalloh, biz gapiradigan (soʻz)larimiz uchun ham javobgar boʻlamizmi?» dedim. U zot: «Onang seni yoʻqotsin, ey Muoz! Odamlarni yuzlari — yoki: burunlari — bilan doʻzaxga qulatadigan narsa tillarining hosilasidan boshqa (nima ham) boʻlarmidi?!» dedilar. Buni Termiziy rivoyat qilgan va: «hadis hasan sahihdir», degan.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мени жаннатга киритадиган ва дўзахдан узоқлаштирадиган бир амални менга айтиб беринг», дедим. У зот: «Сен улуғ (бир) нарса ҳақида сўрадинг, бироқ у Аллоҳ осонлаштирган кишига осон: Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмай ибодат қиласан, намозни тўкис адо этасан, закотни берасан, Рамазон рўзасини тутасан ва Байтни (Каъбани) ҳаж қиласан», дедилар. Сўнг: «Сенга яхшилик эшикларини кўрсатайми? Рўза — қалқондир; садақа хатони сув оловни ўчиргани каби ўчиради; кишининг тун қаъридаги намози ҳам (шундай)», дедилар-да, сўнг: {Уларнинг ёнбошлари (тунда) ётган жойларидан йироқ бўлур...} (оятидан) «...(яхши амалларни) қилиб юрган (ажрлари)» (гача) тиловат қилдилар (Сажда сураси, 16-17). Сўнг: «(Бу) ишнинг боши, устуни ва энг юқори чўққиси ҳақида сенга хабар берайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Ишнинг боши — Ислом, устуни — намоз, энг юқори чўққиси эса — жиҳоддир», дедилар. Сўнг: «Буларнинг барчасини (ушлаб турадиган) асосини сенга айтайми?» дедилар. Мен: «Албатта, ё Расулуллоҳ», дедим. Шунда у зот ўз тилларини ушлаб: «Манавини ўзингдан тий», дедилар. Мен: «Ё Набийаллоҳ, биз гапирадиган (сўз)ларимиз учун ҳам жавобгар бўламизми?» дедим. У зот: «Онанг сени йўқотсин, эй Муоз! Одамларни юзлари — ёки: бурунлари — билан дўзахга қулатадиган нарса тилларининг ҳосиласидан бошқа (нима ҳам) бўлармиди?!» дедилар. Буни Термизий ривоят қилган ва: «ҳадис ҳасан саҳиҳдир», деган.

عَنْ أَبِي ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيِّ جُرْثُومِ بن نَاشِر رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَال: "إنَّ اللَّهَ تَعَالَى فَرَضَ فَرَائِضَ فَلَا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُودًا فَلَا تَعْتَدُوهَا، وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلَا تَنْتَهِكُوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلَا تَبْحَثُوا عَنْهَا". حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ الدَّارَقُطْنِيّ ْ"في سننه" [4/184]، وَغَيْرُهُ.

Abu Saʼlaba al-Xushaniy — Jursum ibn Noshir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo (baʼzi) farzlarni farz qildi — ularni zoye qilmanglar; (baʼzi) hadlarni belgiladi — ulardan oshmanglar; (baʼzi) narsalarni harom qildi — ularni buzmanglar; (baʼzi) narsalar haqida esa, unutgani uchun emas, balki sizlarga rahmat qilib sukut saqladi — ularni surishtirmanglar», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni Doraqutniy oʻzining ‹Sunan›ida va boshqalar rivoyat qilishgan.Абу Саълаба ал-Хушаний — Журсум ибн Ношир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло (баъзи) фарзларни фарз қилди — уларни зое қилманглар; (баъзи) ҳадларни белгилади — улардан ошманглар; (баъзи) нарсаларни ҳаром қилди — уларни бузманглар; (баъзи) нарсалар ҳақида эса, унутгани учун эмас, балки сизларга раҳмат қилиб сукут сақлади — уларни суриштирманглар», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни Дорақутний ўзининг ‹Сунан›ида ва бошқалар ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ! دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إذَا عَمِلْتُهُ أَحَبَّنِي اللهُ وَأَحَبَّنِي النَّاسُ؛ فَقَالَ: "ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّك اللهُ، وَازْهَدْ فِيمَا عِنْدَ النَّاسِ يُحِبَّك النَّاسُ" . حديث حسن، رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ [رقم:4102]، وَغَيْرُهُ بِأَسَانِيدَ حَسَنَةٍ.

Abul Abbos Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, menga shunday bir amalni koʻrsatingki, uni qilsam, Alloh ham meni sevsa, odamlar ham meni sevsa», dedi. U zot: «Dunyoga zohid boʻl (unga qiziqma) — Alloh seni sevadi; odamlarning qoʻlidagi narsaga (koʻz olaytirmay) zohid boʻl — odamlar seni sevadi», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni Ibn Moja va boshqalar hasan sanadlar bilan rivoyat qilishgan.Абул Аббос Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менга шундай бир амални кўрсатингки, уни қилсам, Аллоҳ ҳам мени севса, одамлар ҳам мени севса», деди. У зот: «Дунёга зоҳид бўл (унга қизиқма) — Аллоҳ сени севади; одамларнинг қўлидаги нарсага (кўз олайтирмай) зоҳид бўл — одамлар сени севади», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни Ибн Можа ва бошқалар ҳасан санадлар билан ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ سَعْدِ بْنِ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ الْخُدْرِيّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: " لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ" . حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ [راجع رقم:2341]، وَالدَّارَقُطْنِيّ [رقم:4/228]، وَغَيْرُهُمَا مُسْنَدًا. وَرَوَاهُ مَالِكٌ [2/746] فِي "الْمُوَطَّإِ" عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم مُرْسَلًا، فَأَسْقَطَ أَبَا سَعِيدٍ، وَلَهُ طُرُقٌ يُقَوِّي بَعْضُهَا بَعْضًا.

Abu Said Saʼd ibn Molik ibn Sinon al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh ﷺ: «Zarar (yetkazish) ham yoʻq, zararga zarar bilan javob qaytarish ham yoʻq», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni Ibn Moja, Doraqutniy va boshqalar musnad (uzluksiz sanad) bilan rivoyat qilishgan. Molik esa uni ‹Muvatto›da Amr ibn Yahyodan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan mursal tarzda — Abu Saidni (sanaddan) tushirib rivoyat qilgan. Uning bir-birini quvvatlaydigan (boshqa) yoʻllari ham bordir.Абу Саид Саъд ибн Молик ибн Синон ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ: «Зарар (етказиш) ҳам йўқ, зарарга зарар билан жавоб қайтариш ҳам йўқ», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни Ибн Можа, Дорақутний ва бошқалар муснад (узлуксиз санад) билан ривоят қилишган. Молик эса уни ‹Муватто›да Амр ибн Яҳёдан, у отасидан, у Набий ﷺдан мурсал тарзда — Абу Саидни (санаддан) тушириб ривоят қилган. Унинг бир-бирини қувватлайдиган (бошқа) йўллари ҳам бордир.

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ لَادَّعَى رِجَالٌ أَمْوَالَ قَوْمٍ وَدِمَاءَهُمْ، لَكِنَّ الْبَيِّنَةَ عَلَى الْمُدَّعِي، وَالْيَمِينَ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ" . حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ الْبَيْهَقِيّ [في"السنن" 10/252]، وَغَيْرُهُ هَكَذَا، وَبَعْضُهُ فِي "الصَّحِيحَيْنِ".

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh ﷺ: «Agar odamlarga (shunchaki) daʼvolariga koʻra berilganda edi, (baʼzi) kishilar (boshqa) qavmning mol-mulki va qonlarini daʼvo qilib olardilar. Lekin dalil (keltirish) daʼvogar zimmasida, qasam (ichish) esa inkor qilgan kishi zimmasidadir», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni Bayhaqiy va boshqalar shu (lafz) bilan rivoyat qilishgan; uning bir qismi esa ‹Sahihayn›dadir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамларга (шунчаки) даъволарига кўра берилганда эди, (баъзи) кишилар (бошқа) қавмнинг мол-мулки ва қонларини даъво қилиб олардилар. Лекин далил (келтириш) даъвогар зиммасида, қасам (ичиш) эса инкор қилган киши зиммасидадир», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни Байҳақий ва бошқалар шу (лафз) билан ривоят қилишган; унинг бир қисми эса ‹Саҳиҳайн›дадир.

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: "مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ" . [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Sizlardan kim bir yomonlikni (munkarni) koʻrsa, uni qoʻli bilan oʻzgartirsin; agar (bunga) qodir boʻlmasa, tili bilan (oʻzgartirsin); agar (bunga ham) qodir boʻlmasa, qalbi bilan (inkor qilsin) — mana shu iymonning eng zaifidir». Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Сизлардан ким бир ёмонликни (мункарни) кўрса, уни қўли билан ўзгартирсин; агар (бунга) қодир бўлмаса, тили билан (ўзгартирсин); агар (бунга ҳам) қодир бўлмаса, қалби билан (инкор қилсин) — мана шу иймоннинг энг заифидир». Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم " لَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَنَاجَشُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَلَا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ، وَلَا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَكْذِبُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَيُشِيرُ إلَى صَدْرِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنْ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ: دَمُهُ وَمَالُهُ وَعِرْضُهُ" . [رَوَاهُ مُسْلِمٌ].

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir-biringizga hasad qilmanglar, (narxni oshirish uchun sotib olmoqchidek) najsh qilmanglar, bir-biringizni yomon koʻrmanglar, bir-biringizga orqa oʻgirmanglar, biringiz biringizning savdosi ustiga savdo qilmang. Ey Allohning bandalari, oʻzaro birodar boʻlinglar! Musulmon musulmonning birodaridir: unga zulm qilmaydi, uni (xor qilib) tashlab qoʻymaydi, unga yolgʻon gapirmaydi va uni haqir sanamaydi. Taqvo mana shu yerda», deb koʻksiga uch marta ishora qildilar. «Kishining yomon boʻlishiga musulmon birodarini haqir sanashining oʻzi kifoya. Har bir musulmonning musulmonga (tegishlisi) haromdir: uning qoni, moli va obroʻsi», dedilar. Buni Muslim rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир-бирингизга ҳасад қилманглар, (нархни ошириш учун сотиб олмоқчидек) нажш қилманглар, бир-бирингизни ёмон кўрманглар, бир-бирингизга орқа ўгирманглар, бирингиз бирингизнинг савдоси устига савдо қилманг. Эй Аллоҳнинг бандалари, ўзаро биродар бўлинглар! Мусулмон мусулмоннинг биродаридир: унга зулм қилмайди, уни (хор қилиб) ташлаб қўймайди, унга ёлғон гапирмайди ва уни ҳақир санамайди. Тақво мана шу ерда», деб кўксига уч марта ишора қилдилар. «Кишининг ёмон бўлишига мусулмон биродарини ҳақир санашининг ўзи кифоя. Ҳар бир мусулмоннинг мусулмонга (тегишлиси) ҳаромдир: унинг қони, моли ва обрўси», дедилар. Буни Муслим ривоят қилган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ، يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِما سَتَرَهُ اللهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ، وَاَللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ، وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللَّهُ لَهُ بِهِ طَرِيقًا إلَى الْجَنَّةِ، وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللَّهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ، وَيَتَدَارَسُونَهُ فِيمَا بَيْنَهُمْ؛ إلَّا نَزَلَتْ عَلَيْهِمْ السَّكِينَةُ، وَغَشِيَتْهُمْ الرَّحْمَةُ، وَ حَفَّتهُمُ المَلاَئِكَة، وَذَكَرَهُمْ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ، وَمَنْ أَبَطْأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ". [رَوَاهُ مُسْلِمٌ] بهذا اللفظ.

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi, Nabiy ﷺ: «Kim bir moʻʼmindan dunyo gʻamlaridan bir gʻamni aritsa, Alloh undan Qiyomat kuni gʻamlaridan bir gʻamni aritadi. Kim (qarzdor) qiynalgan kishiga yengillik qilsa, Alloh unga dunyo va oxiratda yengillik qiladi. Kim bir musulmonning (aybini) yashirsa, Alloh uni dunyo va oxiratda (aybini) yashiradi. Banda oʻz birodariga yordam berib turar ekan, Alloh (ham) bandaga yordam berib turadi. Kim ilm izlab bir yoʻlga kirsa, Alloh unga shu (yoʻl) bilan jannatga (eltuvchi) yoʻlni osonlashtiradi. Qaysi bir qavm Allohning uylaridan bir uyda jamlanib, Allohning Kitobini tilovat qilsalar va uni oʻzaro oʻrgansalar, albatta, ularga sakina (osoyishtalik) nozil boʻladi, ularni rahmat qoplaydi, farishtalar ularni oʻrab oladi va Alloh ularni Oʻz huzuridagilar (farishtalar) orasida tilga oladi. Kimni ameli (ortda qoldirib) sekinlatsa, uni nasab-nasli tezlashtira olmaydi», dedilar. Buni Muslim aynan shu lafz bilan rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади, Набий ﷺ: «Ким бир мўъминдан дунё ғамларидан бир ғамни аритса, Аллоҳ ундан Қиёмат куни ғамларидан бир ғамни аритади. Ким (қарздор) қийналган кишига енгиллик қилса, Аллоҳ унга дунё ва охиратда енгиллик қилади. Ким бир мусулмоннинг (айбини) яширса, Аллоҳ уни дунё ва охиратда (айбини) яширади. Банда ўз биродарига ёрдам бериб турар экан, Аллоҳ (ҳам) бандага ёрдам бериб туради. Ким илм излаб бир йўлга кирса, Аллоҳ унга шу (йўл) билан жаннатга (элтувчи) йўлни осонлаштиради. Қайси бир қавм Аллоҳнинг уйларидан бир уйда жамланиб, Аллоҳнинг Китобини тиловат қилсалар ва уни ўзаро ўргансалар, албатта, уларга сакина (осойишталик) нозил бўлади, уларни раҳмат қоплайди, фаришталар уларни ўраб олади ва Аллоҳ уларни Ўз ҳузуридагилар (фаришталар) орасида тилга олади. Кимни амели (ортда қолдириб) секинлатса, уни насаб-насли тезлаштира олмайди», дедилар. Буни Муслим айнан шу лафз билан ривоят қилган.

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم فِيمَا يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، قَالَ: "إنَّ اللَّهَ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ، فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللَّهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللَّهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ] ، [وَمُسْلِمٌ]، في "صحيحيهما" بهذه الحروف.

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u Rasululloh ﷺdan, u zot esa taboraka va taolo Robbisidan rivoyat qildilarki, (Alloh) shunday dedi: «Albatta, Alloh yaxshiliklar va yomonliklarni yozib qoʻydi, soʻng buni bayon qildi: Kim bir yaxshilikka niyat qilsa-yu, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻlaqonli bir yaxshilik (savob) qilib yozadi. Agar unga niyat qilib, uni qilsa, Alloh uni Oʻz huzurida oʻn yaxshilikdan yetti yuz barobargacha, hatto koʻp barobarlargacha (koʻpaytirib) yozadi. Agar bir yomonlikka niyat qilsa-yu, uni qilmasa, Alloh uni Oʻz huzurida toʻlaqonli bir yaxshilik qilib yozadi. Agar unga niyat qilib, uni qilsa, Alloh uni bitta yomonlik qilib yozadi», dedilar. Buni Buxoriy va Muslim oʻz ‹Sahih›larida aynan shu soʻzlar bilan rivoyat qilishgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан, у зот эса таборака ва таоло Роббисидан ривоят қилдиларки, (Аллоҳ) шундай деди: «Албатта, Аллоҳ яхшиликлар ва ёмонликларни ёзиб қўйди, сўнг буни баён қилди: Ким бир яхшиликка ният қилса-ю, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлақонли бир яхшилик (савоб) қилиб ёзади. Агар унга ният қилиб, уни қилса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида ўн яхшиликдан етти юз баробаргача, ҳатто кўп баробарларгача (кўпайтириб) ёзади. Агар бир ёмонликка ният қилса-ю, уни қилмаса, Аллоҳ уни Ўз ҳузурида тўлақонли бир яхшилик қилиб ёзади. Агар унга ният қилиб, уни қилса, Аллоҳ уни битта ёмонлик қилиб ёзади», дедилар. Буни Бухорий ва Муслим ўз ‹Саҳиҳ›ларида айнан шу сўзлар билан ривоят қилишган.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَة رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُول اللَّهِ صلى الله عليه و سلم إنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ: "مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقْد آذَنْتهُ بِالْحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُهُ عَلَيْهِ، وَلَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ كُنْت سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَلَئِنْ سَأَلَنِي لَأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنْ اسْتَعَاذَنِي لَأُعِيذَنَّهُ". [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ].

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh taolo aytdi: ‹Kim Mening bir doʻstimga (avliyoga) dushmanlik qilsa, Men unga urush eʼlon qilaman. Bandam Menga, Oʻzim unga farz qilgan narsalardan koʻra sevimliroq boʻlgan biror narsa bilan yaqinlashmagan. Bandam Menga nafl (ibodatlar) bilan yaqinlashaveradiki, oxiri Men uni sevib qolaman. Uni sevganimda esa, Men uning eshitadigan qulogʻi, koʻradigan koʻzi, ushlaydigan qoʻli va yuradigan oyogʻi boʻlaman. Agar u Mendan (biror narsa) soʻrasa, albatta beraman; agar Mendan panoh tilasa, albatta panoh beraman›», dedilar. Buni Buxoriy rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ таоло айтди: ‹Ким Менинг бир дўстимга (авлиёга) душманлик қилса, Мен унга уруш эълон қиламан. Бандам Менга, Ўзим унга фарз қилган нарсалардан кўра севимлироқ бўлган бирор нарса билан яқинлашмаган. Бандам Менга нафл (ибодатлар) билан яқинлашаверадики, охири Мен уни севиб қоламан. Уни севганимда эса, Мен унинг эшитадиган қулоғи, кўрадиган кўзи, ушлайдиган қўли ва юрадиган оёғи бўламан. Агар у Мендан (бирор нарса) сўраса, албатта бераман; агар Мендан паноҳ тиласа, албатта паноҳ бераман›», дедилар. Буни Бухорий ривоят қилган.

عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم قَالَ: "إنَّ اللَّهَ تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ" . حَدِيثٌ حَسَنٌ، رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ [رقم:2045]، وَالْبَيْهَقِيّ ["السنن" 7 ].

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh mening ummatimdan xato, unutish va majbur qilingan narsalarni (ularning gunohini) kechib yubordi», dedilar. Bu hasan hadis boʻlib, uni Ibn Moja, Bayhaqiy va boshqalar rivoyat qilishgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ менинг умматимдан хато, унутиш ва мажбур қилинган нарсаларни (уларнинг гуноҳини) кечиб юборди», дедилар. Бу ҳасан ҳадис бўлиб, уни Ибн Можа, Байҳақий ва бошқалар ривоят қилишган.

عَنْ ابْن عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم بِمَنْكِبِي، وَقَالَ: "كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّك غَرِيبٌ أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ". وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُ: إذَا أَمْسَيْتَ فَلَا تَنْتَظِرْ الصَّبَاحَ، وَإِذَا أَصْبَحْتَ فَلَا تَنْتَظِرْ الْمَسَاءَ، وَخُذْ مِنْ صِحَّتِك لِمَرَضِك، وَمِنْ حَيَاتِك لِمَوْتِك. [رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ].

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yelkamdan ushlab: «Dunyoda goʻyo bir gʻarib (musofir) yoki yoʻlovchidek boʻl», dedilar. Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Tunga kirsang, tongni kutma; tongga chiqsang, kechni kutma. Sogʻligʻingdan kasalliging uchun, hayotingdan oʻliming uchun (bahra) olib qol». Buni Buxoriy rivoyat qilgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ елкамдан ушлаб: «Дунёда гўё бир ғариб (мусофир) ёки йўловчидек бўл», дедилар. Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Тунга кирсанг, тонгни кутма; тонгга чиқсанг, кечни кутма. Соғлиғингдан касаллигинг учун, ҳаётингдан ўлиминг учун (баҳра) олиб қол». Буни Бухорий ривоят қилган.

عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم "لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يَكُونَ هَوَاهُ تَبَعًا لِمَا جِئْتُ بِهِ". حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ، رَوَيْنَاهُ فِي كِتَابِ "الْحُجَّةِ" بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ.

Abu Muhammad Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz nafsu havosi men keltirgan narsaga (Islom shariatiga) tobe boʻlmaguncha, (komil) moʻʼmin boʻlmaydi», dedilar. Bu hasan sahih hadis boʻlib, uni biz ‹Al-Hujja› kitobida sahih sanad bilan rivoyat qilganmiz.Абу Муҳаммад Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз нафсу ҳавоси мен келтирган нарсага (Ислом шариатига) тобе бўлмагунча, (комил) мўъмин бўлмайди», дедилар. Бу ҳасан саҳиҳ ҳадис бўлиб, уни биз ‹Ал-Ҳужжа› китобида саҳиҳ санад билан ривоят қилганмиз.

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و سلم يَقُولُ: قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: "يَا ابْنَ آدَمَ! إِنَّكَ مَا دَعَوْتنِي وَرَجَوْتنِي غَفَرْتُ لَك عَلَى مَا كَانَ مِنْك وَلَا أُبَالِي، يَا ابْنَ آدَمَ! لَوْ بَلَغَتْ ذُنُوبُك عَنَانَ السَّمَاءِ ثُمَّ اسْتَغْفَرْتنِي غَفَرْتُ لَك، يَا ابْنَ آدَمَ! إنَّك لَوْ أتَيْتنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لَقِيتنِي لَا تُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَأَتَيْتُك بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً" . رَوَاهُ التِّرْمِذِيُّ [رقم:3540]، وَقَالَ: حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ.

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh taolo aytdi: ‹Ey Odam farzandi! Sen Menga duo qilib, Mendan umidvor boʻlib turar ekansan, senda boʻlgan (gunoh)laringni kechiraman va parvo qilmayman. Ey Odam farzandi! Agar gunohlaring osmon (bulutlari)ga yetadigan boʻlsa-yu, soʻng Mendan magʻfirat soʻrasang, seni kechiraman. Ey Odam farzandi! Agar sen Menga yer toʻlasicha xato-gunoh bilan kelsang-u, soʻng Menga hech narsani sherik qilmagan holda roʻbaroʻ boʻlsang, Men (ham) senga yer toʻlasicha magʻfirat bilan kelaman›», dedilar. Buni Termiziy rivoyat qilgan va: «hadis hasan sahihdir», degan.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ таоло айтди: ‹Эй Одам фарзанди! Сен Менга дуо қилиб, Мендан умидвор бўлиб турар экансан, сенда бўлган (гуноҳ)ларингни кечираман ва парво қилмайман. Эй Одам фарзанди! Агар гуноҳларинг осмон (булутлари)га етадиган бўлса-ю, сўнг Мендан мағфират сўрасанг, сени кечираман. Эй Одам фарзанди! Агар сен Менга ер тўласича хато-гуноҳ билан келсанг-у, сўнг Менга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда рўбарў бўлсанг, Мен (ҳам) сенга ер тўласича мағфират билан келаман›», дедилар. Буни Термизий ривоят қилган ва: «ҳадис ҳасан саҳиҳдир», деган.