حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً وَوَلَدًا وَإِنَّ وَالِدِي يَجْتَاحُ مَالِي . قَالَ " أَنْتَ وَمَالُكَ لِوَالِدِكَ إِنَّ أَوْلاَدَكُمْ مِنْ أَطْيَبِ كَسْبِكُمْ فَكُلُوا مِنْ كَسْبِ أَوْلاَدِكُمْ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, mening molim va farzandim bor. Otam esa molimni tortib olib yemoqda», — dedi. U zot: «Sen ham, moling ham otangniki. Albatta, farzandlaringiz eng pok kasbingizdandir. Bas, farzandlaringizning kasbidan yenglar», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг молим ва фарзандим бор. Отам эса молимни тортиб олиб емоқда», — деди. У зот: «Сен ҳам, молинг ҳам отангники. Албатта, фарзандларингиз энг пок касбингиздандир. Бас, фарзандларингизнинг касбидан енглар», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، أَنَّ عَمْرَو بْنَ شُعَيْبٍ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَسْتَرِدُّ مَا وَهَبَ كَمَثَلِ الْكَلْبِ يَقِيءُ فَيَأْكُلُ قَيْئَهُ فَإِذَا اسْتَرَدَّ الْوَاهِبُ فَلْيُوَقَّفْ فَلْيُعَرَّفْ بِمَا اسْتَرَدَّ ثُمَّ لِيُدْفَعْ إِلَيْهِ مَا وَهَبَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bergan hadyasini qaytarib oluvchining misoli xuddi qusib, soʻng oʻz qusugʻini yeydigan it kabidir. Hadya bergan kishi uni qaytarib olmoqchi boʻlsa, toʻxtatilsin va nima sababdan qaytarib olayotgani soʻralsin, soʻng bergan narsasi unga qaytarib berilsin», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Берган ҳадясини қайтариб олувчининг мисоли худди қусиб, сўнг ўз қусуғини ейдиган ит кабидир. Ҳадя берган киши уни қайтариб олмоқчи бўлса, тўхтатилсин ва нима сабабдан қайтариб олаётгани сўралсин, сўнг берган нарсаси унга қайтариб берилсин», — дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَجُوزُ لاِمْرَأَةٍ عَطِيَّةٌ إِلاَّ بِإِذْنِ زَوْجِهَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ayol kishiga eri ruxsatisiz (mol-mulkdan) inʼom berishi joiz boʻlmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл кишига эри рухсатисиз (мол-мулкдан) инъом бериши жоиз бўлмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ pora beruvchini ham, pora oluvchini ham laʼnatladilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пора берувчини ҳам, пора олувчини ҳам лаънатладилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُغِيثٍ، عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كُنْتُ أَكْتُبُ كُلَّ شَىْءٍ أَسْمَعُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أُرِيدُ حِفْظَهُ فَنَهَتْنِي قُرَيْشٌ وَقَالُوا أَتَكْتُبُ كُلَّ شَىْءٍ تَسْمَعُهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَشَرٌ يَتَكَلَّمُ فِي الْغَضَبِ وَالرِّضَا فَأَمْسَكْتُ عَنِ الْكِتَابِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَوْمَأَ بِأُصْبُعِهِ إِلَى فِيهِ فَقَالَ " اكْتُبْ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا يَخْرُجُ مِنْهُ إِلاَّ حَقٌّ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitgan har bir narsamni yodlab olishni istab yozib borar edim. Shunda Quraysh meni qaytarib: «Sen eshitgan har bir narsangni yozyapsanmi? Holbuki, Rasululloh ﷺ inson — gʻazab holatida ham, rozilik holatida ham gapiradilar-ku!» deyishdi. Bas, men yozishdan toʻxtadim va buni Rasululloh ﷺga aytdim. Shunda u zot barmoqlari bilan ogʻizlariga ishora qilib: «Yozaver! Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, undan haqdan boshqasi chiqmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган ҳар бир нарсамни ёдлаб олишни истаб ёзиб борар эдим. Шунда Қурайш мени қайтариб: «Сен эшитган ҳар бир нарсангни ёзяпсанми? Ҳолбуки, Расулуллоҳ ﷺ инсон — ғазаб ҳолатида ҳам, розилик ҳолатида ҳам гапирадилар-ку!» дейишди. Бас, мен ёзишдан тўхтадим ва буни Расулуллоҳ ﷺга айтдим. Шунда у зот бармоқлари билан оғизларига ишора қилиб: «Ёзавер! Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, ундан ҳақдан бошқаси чиқмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُنَا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ حَتَّى يُصْبِحَ مَا يَقُومُ إِلاَّ إِلَى عُظْمِ صَلاَةٍ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ bizga Bani Isroil haqida tong otguncha hadis aytib berar edilar, faqat farz namozga turish uchungina (oʻrinlaridan) turardilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ бизга Бани Исроил ҳақида тонг отгунча ҳадис айтиб берар эдилар, фақат фарз намозга туриш учунгина (ўринларидан) турардилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَالْكُوبَةِ وَالْغُبَيْرَاءِ وَقَالَ " كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ ابْنُ سَلاَمٍ أَبُو عُبَيْدٍ الْغُبَيْرَاءُ السُّكُرْكَةُ تُعْمَلُ مِنَ الذُّرَةِ شَرَابٌ يَعْمَلُهُ الْحَبَشَةُ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ xamr (may)dan, maysir (qimor)dan, kuba (nogʻora)dan va gʻubayro (joʻxoridan tayyorlangan ichimlik)dan qaytardilar va: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Ibn Salom Abu Ubayd shunday dedi: Gʻubayro joʻxoridan tayyorlanadigan sukurka boʻlib, uni habashlar tayyorlaydigan bir ichimlikdir.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ хамр (май)дан, майсир (қимор)дан, куба (ноғора)дан ва ғубайро (жўхоридан тайёрланган ичимлик)дан қайтардилар ва: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Ибн Салом Абу Убайд шундай деди: Ғубайро жўхоридан тайёрланадиган сукурка бўлиб, уни ҳабашлар тайёрлайдиган бир ичимликдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ زِيَادِ بْنِ فَيَّاضٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الأَوْعِيَةَ الدُّبَّاءَ وَالْحَنْتَمَ وَالْمُزَفَّتَ وَالنَّقِيرَ فَقَالَ أَعْرَابِيٌّ إِنَّهُ لاَ ظُرُوفَ لَنَا . فَقَالَ " اشْرَبُوا مَا حَلَّ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ idishlarni — dubbo (qovoq idishi), hantam (yashil sopol kosa), muzaffat (qatron surilgan idish) va naqir (oʻyilgan yogʻoch tanasi)ni — zikr qildilar. Shunda bir aʼrobiy: «Bizda bulardan boshqa idish yoʻq», dedi. U zot ﷺ: «Halol boʻlgan narsani ichinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ идишларни — дуббо (қовоқ идиши), ҳантам (яшил сопол коса), музаффат (қатрон сурилган идиш) ва нақир (ўйилган ёғоч танаси)ни — зикр қилдилар. Шунда бир аъробий: «Бизда булардан бошқа идиш йўқ», деди. У зот ﷺ: «Ҳалол бўлган нарсани ичинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَا رُئِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْكُلُ مُتَّكِئًا قَطُّ وَلاَ يَطَأُ عَقِبَهُ رَجُلاَنِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hech qachon yonboshlab yeyayotgan holda koʻrilmaganlar, ikki kishi u zotning ortidan (xizmatkordek) ergashib yurmagan ham.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳеч қачон ёнбошлаб еяётган ҳолда кўрилмаганлар, икки киши у зотнинг ортидан (хизматкордек) эргашиб юрмаган ҳам.
حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَيْبَرَ عَنْ لُحُومِ الْحُمُرِ الأَهْلِيَّةِ وَعَنِ الْجَلاَّلَةِ عَنْ رُكُوبِهَا وَأَكْلِ لَحْمِهَا .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Xaybar kuni xonaki eshaklarning goʻshtidan va jalloladan (najosatxoʻr hayvondan) — uni minishdan hamda goʻshtini yeyishdan qaytardilar».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни хонаки эшакларнинг гўштидан ва жаллоладан (нажосатхўр ҳайвондан) — уни минишдан ҳамда гўштини ейишдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ يَزِيدَ الْمَعَافِرِيُّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ التَّنُوخِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا أُبَالِي مَا أَتَيْتُ إِنْ أَنَا شَرِبْتُ تِرْيَاقًا أَوْ تَعَلَّقْتُ تَمِيمَةً أَوْ قُلْتُ الشِّعْرَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَذَا كَانَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَاصَّةً وَقَدْ رَخَّصَ فِيهِ قَوْمٌ يَعْنِي التِّرْيَاقَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Agar men tiryoq ichsam yoki tumor osib olsam yoki oʻzimcha sheʼr aytsam, qilgan ishimdan parvo qilmaydigan kishi boʻlib qolaman». Abu Dovud aytdi: Bu Nabiy ﷺga xos boʻlgan, baʼzi qavm esa unga, yaʼni tiryoqqa ruxsat berishgan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Агар мен тирёқ ичсам ёки тумор осиб олсам ёки ўзимча шеър айтсам, қилган ишимдан парво қилмайдиган киши бўлиб қоламан». Абу Довуд айтди: Бу Набий ﷺга хос бўлган, баъзи қавм эса унга, яъни тирёққа рухсат беришган.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُعَلِّمُهُمْ مِنَ الْفَزَعِ كَلِمَاتٍ " أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ غَضَبِهِ وَشَرِّ عِبَادِهِ وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَنْ يَحْضُرُونِ " . وَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو يُعَلِّمُهُنَّ مَنْ عَقَلَ مِنْ بَنِيهِ وَمَنْ لَمْ يَعْقِلْ كَتَبَهُ فَأَعْلَقَهُ عَلَيْهِ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ularga qoʻrquv (vaqti) uchun bu kalimalarni oʻrgatar edilar: «Allohning gʻazabidan, bandalarining yomonligidan, shaytonlarning vasvasalaridan va ularning (oldimga) kelishidan Allohning komil kalimalari ila panoh tilayman.» Abdulloh ibn Amr bularni farzandlaridan aqli yetganlariga oʻrgatar, aqli yetmaganlari uchun esa uni yozib, (boʻyniga) osib qoʻyar edi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уларга қўрқув (вақти) учун бу калималарни ўргатар эдилар: «Аллоҳнинг ғазабидан, бандаларининг ёмонлигидан, шайтонларнинг васвасаларидан ва уларнинг (олдимга) келишидан Аллоҳнинг комил калималари ила паноҳ тилайман.» Абдуллоҳ ибн Амр буларни фарзандларидан ақли етганларига ўргатар, ақли етмаганлари учун эса уни ёзиб, (бўйнига) осиб қўяр эди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يَكَدْ يَرْكَعُ ثُمَّ رَكَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَسْجُدُ ثُمَّ سَجَدَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ فَلَمْ يَكَدْ يَسْجُدُ ثُمَّ سَجَدَ فَلَمْ يَكَدْ يَرْفَعُ ثُمَّ رَفَعَ وَفَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ نَفَخَ فِي آخِرِ سُجُودِهِ فَقَالَ " أُفْ أُفْ " . ثُمَّ قَالَ " رَبِّ أَلَمْ تَعِدْنِي أَنْ لاَ تُعَذِّبَهُمْ وَأَنَا فِيهِمْ أَلَمْ تَعِدْنِي أَنْ لاَ تُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ " . فَفَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ صَلاَتِهِ وَقَدْ أَمْحَصَتِ الشَّمْسُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Bas, Rasululloh ﷺ (namozga) turdilar va goʻyo rukuʼ qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng rukuʼ qildilar va goʻyo (boshlarini) koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar va goʻyo sajda qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng sajda qildilar va goʻyo koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar va goʻyo sajda qilmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng sajda qildilar va goʻyo koʻtarmaydiganday (uzoq turdilar), soʻng koʻtardilar. Ikkinchi rakaatda ham xuddi shunday qildilar. Soʻng oxirgi sajdalarida puflab: «Uf, uf!» — dedilar. Keyin: «Ey Robbim, men ularning orasida ekanman, ularni azoblamasligingni menga vaʼda qilmaganmiding? Ular istigʻfor aytib turgan holda ularni azoblamasligingni menga vaʼda qilmaganmiding?» — dedilar. Bas, Rasululloh ﷺ namozlarini tugatdilar, quyosh esa ravshan boʻlib ochilgan edi. Va roviy hadisni (davom ettirib) keltirdi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ (намозга) турдилар ва гўё рукуъ қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг рукуъ қилдилар ва гўё (бошларини) кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар ва гўё сажда қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг сажда қилдилар ва гўё кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар ва гўё сажда қилмайдигандай (узоқ турдилар), сўнг сажда қилдилар ва гўё кўтармайдигандай (узоқ турдилар), сўнг кўтардилар. Иккинчи ракаатда ҳам худди шундай қилдилар. Сўнг охирги саждаларида пуфлаб: «Уф, уф!» — дедилар. Кейин: «Эй Роббим, мен уларнинг орасида эканман, уларни азобламаслигингни менга ваъда қилмаганмидинг? Улар истиғфор айтиб турган ҳолда уларни азобламаслигингни менга ваъда қилмаганмидинг?» — дедилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатдилар, қуёш эса равшан бўлиб очилган эди. Ва ровий ҳадисни (давом эттириб) келтирди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادِ بْنِ أَنْعَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّهَا سَتُفْتَحُ لَكُمْ أَرْضُ الْعَجَمِ وَسَتَجِدُونَ فِيهَا بُيُوتًا يُقَالُ لَهَا الْحَمَّامَاتُ فَلاَ يَدْخُلَنَّهَا الرِّجَالُ إِلاَّ بِالأُزُرِ وَامْنَعُوهَا النِّسَاءَ إِلاَّ مَرِيضَةً أَوْ نُفَسَاءَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Albatta sizlarga ajamlar yeri fath qilinadi va u yerda hammomlar deb ataluvchi uylarni topasizlar. Bas, erkaklar u joyga faqat belbogʻ (izor) bilan kirsinlar, ayollarni esa undan man qilinglar, magar kasal yoki nifosli (chillali) ayol boʻlsa (mustasno).»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Албатта сизларга ажамлар ери фатҳ қилинади ва у ерда ҳаммомлар деб аталувчи уйларни топасизлар. Бас, эркаклар у жойга фақат белбоғ (изор) билан кирсинлар, аёлларни эса ундан ман қилинглар, магар касал ёки нифосли (чиллали) аёл бўлса (мустасно).»
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ شُفْعَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ أَبُو عَلِيٍّ اللُّؤْلُؤِيُّ أُرَاهُ - وَعَلَىَّ ثَوْبٌ مَصْبُوغٌ بِعُصْفُرٍ مُوَرَّدٍ فَقَالَ " مَا هَذَا " . فَانْطَلَقْتُ فَأَحْرَقْتُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مَا صَنَعْتَ بِثَوْبِكَ " . فَقُلْتُ أَحْرَقْتُهُ . قَالَ " أَفَلاَ كَسَوْتَهُ بَعْضَ أَهْلِكَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ ثَوْرٌ عَنْ خَالِدٍ فَقَالَ مُوَرَّدٌ وَطَاوُسٌ قَالَ مُعَصْفَرٌ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ meni koʻrdilar — Abu Ali al-Luʼluʼiy: «Menimcha, u: ustimda pushti zafaron bilan boʻyalgan bir kiyim bor edi, deb aytdi» dedi — va: «Bu nima?» dedilar. Shunda men ketib, uni yoqib yubordim. Soʻng Paygʻambar ﷺ: «Kiyimingni nima qilding?» dedilar. Men: «Uni yoqib yubordim» dedim. U zot: «Uni oilangdan birortasiga kiygazib qoʻymabsanmi?» dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Savr Xoliddan rivoyat qilib, «muvarrad (pushti)» dedi, Tovus esa «muʼasfar (zafaron rangli)» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ мени кўрдилар — Абу Али ал-Луълуъий: «Менимча, у: устимда пушти зафарон билан бўялган бир кийим бор эди, деб айтди» деди — ва: «Бу нима?» дедилар. Шунда мен кетиб, уни ёқиб юбордим. Сўнг Пайғамбар ﷺ: «Кийимингни нима қилдинг?» дедилар. Мен: «Уни ёқиб юбордим» дедим. У зот: «Уни оилангдан бирортасига кийгазиб қўймабсанми?» дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Савр Холиддан ривоят қилиб, «муваррад (пушти)» деди, Товус эса «муъасфар (зафарон рангли)» деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُزَابَةَ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي ابْنَ مَنْصُورٍ - حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي يَحْيَى، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ مَرَّ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَحْمَرَانِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Paygʻambar ﷺ yonidan ustida ikkita qizil kiyim bor bir kishi oʻtdi va u zotga salom berdi. Ammo Paygʻambar ﷺ uning salomiga alik olmadilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Пайғамбар ﷺ ёнидан устида иккита қизил кийим бор бир киши ўтди ва у зотга салом берди. Аммо Пайғамбар ﷺ унинг саломига алик олмадилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ رَبِّ الْكَعْبَةِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ مَا اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا رَقَبَةَ الآخَرِ " . قُلْتُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي . قُلْتُ هَذَا ابْنُ عَمِّكَ مُعَاوِيَةُ يَأْمُرُنَا أَنْ نَفْعَلَ وَنَفْعَلَ . قَالَ أَطِعْهُ فِي طَاعَةِ اللَّهِ وَاعْصِهِ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim bir imomga bayʼat qilib, unga qoʻlini bersa va qalbining mevasini (ixlosini) bersa, imkoni boricha unga itoat qilsin. Agar boshqa bir kishi kelib, unga daʼvogarlik qilsa, u boshqasining boʻynini chopinglar», dedilar. (Abdurrahmon aytadi:) Men: «Sen buni Rasululloh ﷺdan eshitganmisan?» dedim. U: «Buni quloqlarim eshitdi va qalbim yodida saqladi», dedi. Men: «Bu sening amakingning oʻgʻli Muoviya bizga undoq qil, bundoq qil deb buyuryapti», dedim. U: «Allohga itoat qilishda unga itoat qil, Allohga osiylik qilishda esa unga osiylik qil», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким бир имомга байъат қилиб, унга қўлини берса ва қалбининг мевасини (ихлосини) берса, имкони борича унга итоат қилсин. Агар бошқа бир киши келиб, унга даъвогарлик қилса, у бошқасининг бўйнини чопинглар», дедилар. (Абдурраҳмон айтади:) Мен: «Сен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганмисан?» дедим. У: «Буни қулоқларим эшитди ва қалбим ёдида сақлади», деди. Мен: «Бу сенинг амакингнинг ўғли Муовия бизга ундоқ қил, бундоқ қил деб буюряпти», дедим. У: «Аллоҳга итоат қилишда унга итоат қил, Аллоҳга осийлик қилишда эса унга осийлик қил», деди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ رَجُلٍ، يُقَالُ لَهُ زِيَادٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتْنَةٌ تَسْتَنْظِفُ الْعَرَبَ قَتْلاَهَا فِي النَّارِ اللِّسَانُ فِيهَا أَشَدُّ مِنْ وَقْعِ السَّيْفِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ الأَعْجَمِ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir fitna boʻladiki, u arablarni supurib tashlaydi (qirib yuboradi); uning oʻldirilganlari doʻzaxdadir. Unda til qilich urishidan ham qattiqroqdir», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Savriy Laysdan, u Tovusdan, u al-Aʼjamdan rivoyat qildi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир фитна бўладики, у арабларни супуриб ташлайди (қириб юборади); унинг ўлдирилганлари дўзахдадир. Унда тил қилич уришидан ҳам қаттиқроқдир», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Саврий Лайсдан, у Товусдан, у ал-Аъжамдан ривоят қилди.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ أَحْمَدَ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " اتْرُكُوا الْحَبَشَةَ مَا تَرَكُوكُمْ فَإِنَّهُ لاَ يَسْتَخْرِجُ كَنْزَ الْكَعْبَةِ إِلاَّ ذُو السُّوَيْقَتَيْنِ مِنَ الْحَبَشَةِ " .
Qosim ibn Ahmad al-Bagʻdodiy bizga aytib berdi: Abu Omir bizga Zuhayr ibn Muhammaddan, u Muso ibn Jubayrdan, u Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayfdan, u Abdulloh ibn Amrdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qildi. U zot dedilar: «Habashliklar sizlarni tek qoʻygunlaricha, sizlar ham ularni tek qoʻyinglar. Chunki Kaʼba xazinasini faqat habashliklardan boʻlgan ikki ozgʻin oyoqli kishi chiqaradi».Қосим ибн Аҳмад ал-Бағдодий бизга айтиб берди: Абу Омир бизга Зуҳайр ибн Муҳаммаддан, у Мусо ибн Жубайрдан, у Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайфдан, у Абдуллоҳ ибн Амрдан, у Набий ﷺдан ривоят қилди. У зот дедилар: «Ҳабашликлар сизларни тек қўйгунларича, сизлар ҳам уларни тек қўйинглар. Чунки Каъба хазинасини фақат ҳабашликлардан бўлган икки озғин оёқли киши чиқаради».
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي حَازِمٍ، حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " كَيْفَ بِكُمْ وَبِزَمَانٍ " . أَوْ " يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ زَمَانٌ يُغَرْبَلُ النَّاسُ فِيهِ غَرْبَلَةً تَبْقَى حُثَالَةٌ مِنَ النَّاسِ قَدْ مَرِجَتْ عُهُودُهُمْ وَأَمَانَاتُهُمْ وَاخْتَلَفُوا فَكَانُوا هَكَذَا " . وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ فَقَالُوا وَكَيْفَ بِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " تَأْخُذُونَ مَا تَعْرِفُونَ وَتَذَرُونَ مَا تُنْكِرُونَ وَتُقْبِلُونَ عَلَى أَمْرِ خَاصَّتِكُمْ وَتَذَرُونَ أَمْرَ عَامَّتِكُمْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ هَكَذَا رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlar va shunday bir zamon — yoki yaqinda keladigan bir zamon — qanday boʻlasizlar? Unda odamlar elakdan oʻtkazilib elanadi, odamlardan (yaroqsiz) qoldiqlar qoladi; ularning ahdu paymonlari va omonatlari aralashib ketgan, oʻzaro ixtilof qilganlar va mana bunday boʻlib qolganlar», — deb barmoqlarini bir-biriga kiritdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz qanday boʻlamiz?» — deyishdi. U zot: «Oʻzingiz tan oladigan (yaxshi) narsani olasizlar, inkor qiladigan (yomon) narsani tashlaysizlar, oʻzingizning xos ishingizga yuzlanasizlar va omma (umum)ning ishini tark etasizlar», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Abdulloh ibn Amrdan Paygʻambar ﷺ orqali bir necha yoʻl bilan shu tarzda rivoyat qilingan.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизлар ва шундай бир замон — ёки яқинда келадиган бир замон — қандай бўласизлар? Унда одамлар элакдан ўтказилиб эланади, одамлардан (яроқсиз) қолдиқлар қолади; уларнинг аҳду паймонлари ва омонатлари аралашиб кетган, ўзаро ихтилоф қилганлар ва мана бундай бўлиб қолганлар», — деб бармоқларини бир-бирига киритдилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз қандай бўламиз?» — дейишди. У зот: «Ўзингиз тан оладиган (яхши) нарсани оласизлар, инкор қиладиган (ёмон) нарсани ташлайсизлар, ўзингизнинг хос ишингизга юзланасизлар ва омма (умум)нинг ишини тарк этасизлар», — дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Абдуллоҳ ибн Амрдан Пайғамбар ﷺ орқали бир неча йўл билан шу тарзда ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ خَبَّابٍ أَبِي الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ ذَكَرَ الْفِتْنَةَ فَقَالَ " إِذَا رَأَيْتُمُ النَّاسَ قَدْ مَرِجَتْ عُهُودُهُمْ وَخَفَّتْ أَمَانَاتُهُمْ وَكَانُوا هَكَذَا " . وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِهِ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ كَيْفَ أَفْعَلُ عِنْدَ ذَلِكَ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ قَالَ " الْزَمْ بَيْتَكَ وَامْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ وَخُذْ بِمَا تَعْرِفُ وَدَعْ مَا تُنْكِرُ وَعَلَيْكَ بِأَمْرِ خَاصَّةِ نَفْسِكَ وَدَعْ عَنْكَ أَمْرَ الْعَامَّةِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺning atrofida (oʻtirgan) edik, u zot fitnani zikr qilib: «Odamlarni ahdu paymonlari aralashib ketgan, omonatlari yengillashgan (kamaygan) va mana bunday boʻlib qolgan holda koʻrsangiz», — deb barmoqlarini bir-biriga kiritdilar. (Abdulloh) aytdi: Men u zotning oldiga turib bordim-da: «Alloh meni sizga fido qilsin, oʻshanda men qanday qilay?» — dedim. U zot: «Uyingda qadrdon boʻl, tilingni oʻzingga (jilovga) tut, tan oladigan (yaxshi) narsani ol, inkor qiladigan (yomon) narsani tashla, oʻzingning xos nafsing ishi bilan mashgʻul boʻl va ommaning ishini oʻzingdan qoʻy», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг атрофида (ўтирган) эдик, у зот фитнани зикр қилиб: «Одамларни аҳду паймонлари аралашиб кетган, омонатлари енгиллашган (камайган) ва мана бундай бўлиб қолган ҳолда кўрсангиз», — деб бармоқларини бир-бирига киритдилар. (Абдуллоҳ) айтди: Мен у зотнинг олдига туриб бордим-да: «Аллоҳ мени сизга фидо қилсин, ўшанда мен қандай қилай?» — дедим. У зот: «Уйингда қадрдон бўл, тилингни ўзингга (жиловга) тут, тан оладиган (яхши) нарсани ол, инкор қиладиган (ёмон) нарсани ташла, ўзингнинг хос нафсинг иши билан машғул бўл ва омманинг ишини ўзингдан қўй», — дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ جُرَيْجٍ، يُحَدِّثُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " تَعَافَوُا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hadlarni oʻzaro afv qilib yuboringlar, ammo qaysi bir had menga yetib kelsa, uni (joriy qilish) vojib boʻladi», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳадларни ўзаро афв қилиб юборинглар, аммо қайси бир ҳад менга етиб келса, уни (жорий қилиш) вожиб бўлади», — дедилар.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ الثَّمَرِ الْمُعَلَّقِ فَقَالَ " مَنْ أَصَابَ بِفِيهِ مِنْ ذِي حَاجَةٍ غَيْرَ مُتَّخِذٍ خُبْنَةً فَلاَ شَىْءَ عَلَيْهِ وَمَنْ خَرَجَ بِشَىْءٍ مِنْهُ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ وَمَنْ سَرَقَ مِنْهُ شَيْئًا بَعْدَ أَنْ يُئْوِيَهُ الْجَرِينُ فَبَلَغَ ثَمَنَ الْمِجَنِّ فَعَلَيْهِ الْقَطْعُ وَمَنْ سَرَقَ دُونَ ذَلِكَ فَعَلَيْهِ غَرَامَةُ مِثْلَيْهِ وَالْعُقُوبَةُ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ الْجَرِينُ الْجُوخَانُ .
Qutayba ibn Said bizga Laysdan, u Ibn Ajlondan, u Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosi Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qildiki, u zotdan (daraxtda) osilib turgan meva haqida soʻralganda, u zot: «Kim muhtoj boʻlib, etagiga olib ketmagan holda ogʻzi bilan (yeb) olsa, unga hech narsa (jazo) yoʻq. Kim undan biror narsa olib chiqsa, unga qiymatining ikki barobari tovon va jazo (lozim) boʻladi. Kim undan xirmonga yiqqanidan keyin biror narsa oʻgʻirlasa va u qalqon qiymatiga yetsa, unga (qoʻl) kesish (lozim) boʻladi. Kim bundan kamrogʻini oʻgʻirlasa, unga qiymatining ikki barobari tovon va jazo (lozim) boʻladi», dedilar. Abu Dovud aytadi: Jariyn — bu xirmondir.Қутайба ибн Саид бизга Лайсдан, у Ибн Ажлондан, у Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобоси Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилдики, у зотдан (дарахтда) осилиб турган мева ҳақида сўралганда, у зот: «Ким муҳтож бўлиб, этагига олиб кетмаган ҳолда оғзи билан (еб) олса, унга ҳеч нарса (жазо) йўқ. Ким ундан бирор нарса олиб чиқса, унга қийматининг икки баробари товон ва жазо (лозим) бўлади. Ким ундан хирмонга йиққанидан кейин бирор нарса ўғирласа ва у қалқон қийматига етса, унга (қўл) кесиш (лозим) бўлади. Ким бундан камроғини ўғирласа, унга қийматининг икки баробари товон ва жазо (лозим) бўлади», дедилар. Абу Довуд айтади: Жарийн — бу хирмондир.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ يَوْمَ الْفَتْحِ بِمَكَّةَ فَكَبَّرَ ثَلاَثًا ثُمَّ قَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ " . إِلَى هَا هُنَا حَفِظْتُهُ عَنْ مُسَدَّدٍ ثُمَّ اتَّفَقَا " أَلاَ إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تُذْكَرُ وَتُدْعَى مِنْ دَمٍ أَوْ مَالٍ تَحْتَ قَدَمَىَّ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ وَسِدَانَةِ الْبَيْتِ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ إِنَّ دِيَةَ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ مَا كَانَ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا " . وَحَدِيثُ مُسَدَّدٍ أَتَمُّ .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni xutba qilib, uch marta takbir aytdilar. Soʻng: «Lo ilaha illalloh, U yolgʻizdir, vaʼdasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va guruhlarni yolgʻiz oʻzi tor-mor qildi», dedilar. (Roviy aytadi:) Mana shu yergacha Musaddaddan eslab qoldim. Soʻng (ikki rivoyat) bir xil davom etadi: «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatda zikr etilib, daʼvo qilingan har bir faxr-imtiyoz, qon yoki mol (haqidagi daʼvolar) qadamlarim ostidadir, faqat hojilarga suv berish va Kaʼbani parvarish qilishdan boshqasi (qoladi)». Soʻng: «Ogoh boʻlinglar! Qasdga oʻxshash xato qotillik diyati, yaʼni qamchi va tayoq bilan boʻlgani — yuztta tuyadir, ulardan qirqtasi qornida bolasi bor (homilador tuya)dir», dedilar. Musaddadning hadisi toʻliqroqdir.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни хутба қилиб, уч марта такбир айтдилар. Сўнг: «Ло илаҳа иллаллоҳ, У ёлғиздир, ваъдасини рост қилди, бандасига нусрат берди ва гуруҳларни ёлғиз ўзи тор-мор қилди», дедилар. (Ровий айтади:) Мана шу ергача Мусаддаддан эслаб қолдим. Сўнг (икки ривоят) бир хил давом этади: «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятда зикр этилиб, даъво қилинган ҳар бир фахр-имтиёз, қон ёки мол (ҳақидаги даъволар) қадамларим остидадир, фақат ҳожиларга сув бериш ва Каъбани парвариш қилишдан бошқаси (қолади)». Сўнг: «Огоҳ бўлинглар! Қасдга ўхшаш хато қотиллик дияти, яъни қамчи ва таёқ билан бўлгани — юзтта туядир, улардан қирқтаси қорнида боласи бор (ҳомиладор туя)дир», дедилар. Мусаддаднинг ҳадиси тўлиқроқдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ، فُضَيْلُ بْنُ حُسَيْنٍ أَنَّ خَالِدَ بْنَ الْحَارِثِ، حَدَّثَهُمْ قَالَ أَخْبَرَنَا حُسَيْنٌ، - يَعْنِي الْمُعَلِّمَ - عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، أَنَّ أَبَاهُ، أَخْبَرَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فِي الْمَوَاضِحِ خَمْسٌ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suyakka yetgan jarohatlar (mavozih)da besh (tuya) bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Суякка етган жароҳатлар (мавозиҳ)да беш (туя) бор», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ أَوْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - قَالَ مُسَدَّدٌ - خَطَبَ يَوْمَ الْفَتْحِ - ثُمَّ اتَّفَقَا - فَقَالَ " أَلاَ إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ دَمٍ أَوْ مَالٍ تُذْكَرُ وَتُدْعَى تَحْتَ قَدَمَىَّ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ وَسِدَانَةِ الْبَيْتِ " . ثُمَّ قَالَ " أَلاَ إِنَّ دِيَةَ الْخَطَإِ شِبْهِ الْعَمْدِ مَا كَانَ بِالسَّوْطِ وَالْعَصَا مِائَةٌ مِنَ الإِبِلِ مِنْهَا أَرْبَعُونَ فِي بُطُونِهَا أَوْلاَدُهَا " .
Sulaymon ibn Harb va Musaddad — maʼno (bir xil holda) — bizga aytdilar: Bizga Hammod orqali, u Xoliddan, u Qosim ibn Rabiadan, u Uqba ibn Avsdan, u Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ — Musaddad: «Fath (Makka fathi) kuni xutba qildilar», dedi — soʻng (ikkalasi) muvofiq kelishadi — shunday dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Johiliyatdagi qon yoki mol (yuzasidan boʻlgan) har bir faxr (daʼvo), zikr etilsa-da, talab qilinsa-da, ikki oyogʻim ostidadir — faqat hojilarni suv bilan taʼminlash (siqoya) va Kaʼba xizmati (sidona)dan boshqasi». Soʻng dedilar: «Ogoh boʻlinglar! Qamchi va tayoq bilan boʻladigan, qasdga oʻxshash xato (qotillik) diyati yuzta tuya boʻlib, ulardan qirqtasi qornida bolasi bor (homilador tuya)dir».Сулаймон ибн Ҳарб ва Мусаддад — маъно (бир хил ҳолда) — бизга айтдилар: Бизга Ҳаммод орқали, у Холиддан, у Қосим ибн Рабиадан, у Уқба ибн Авсдан, у Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ — Мусаддад: «Фатҳ (Макка фатҳи) куни хутба қилдилар», деди — сўнг (иккаласи) мувофиқ келишади — шундай дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Жоҳилиятдаги қон ёки мол (юзасидан бўлган) ҳар бир фахр (даъво), зикр этилса-да, талаб қилинса-да, икки оёғим остидадир — фақат ҳожиларни сув билан таъминлаш (сиқоя) ва Каъба хизмати (сидона)дан бошқаси». Сўнг дедилар: «Огоҳ бўлинглар! Қамчи ва таёқ билан бўладиган, қасдга ўхшаш хато (қотиллик) дияти юзта туя бўлиб, улардан қирқтаси қорнида боласи бор (ҳомиладор туя)дир».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ خَالِصٌ وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. U: «Rasululloh ﷺ shunday dedilar: ‹Toʻrt narsa borki, kimda ular boʻlsa, u xolis munofiqdir; kimda ulardan biri boʻlsa, uni tark qilmaguncha unda munofiqlikdan bir xislat boʻladi: gapirganda yolgʻon soʻzlaydi, vaʼda berganda buzadi, ahd qilganda xiyonat qiladi va janjallashganda haqdan ogʻadi›» dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. У: «Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: ‹Тўрт нарса борки, кимда улар бўлса, у холис мунофиқдир; кимда улардан бири бўлса, уни тарк қилмагунча унда мунофиқликдан бир хислат бўлади: гапирганда ёлғон сўзлайди, ваъда берганда бузади, аҳд қилганда хиёнат қилади ва жанжаллашганда ҳақдан оғади›» деди.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا أَسْلَمُ، عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " الصُّورُ قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Sur — bu chalinadigan shoxdir».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Сур — бу чалинадиган шохдир».
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَسَنٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي، إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ : " مَنْ أُرِيدَ مَالُهُ بِغَيْرِ حَقٍّ فَقَاتَلَ فَقُتِلَ فَهُوَ شَهِيدٌ " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimning moli nohaq ravishda olinmoqchi boʻlinsa-yu, u (himoya qilib) jang qilsa va oʻldirilsa, u shahiddir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимнинг моли ноҳақ равишда олинмоқчи бўлинса-ю, у (ҳимоя қилиб) жанг қилса ва ўлдирилса, у шаҳиддир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، حَدَّثَنَا عَامِرٌ الأَحْوَلُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، - قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يُجْلَسُ بَيْنَ رَجُلَيْنِ إِلاَّ بِإِذْنِهِمَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kishining oʻrtasiga ularning ruxsatisiz oʻtirilmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки кишининг ўртасига уларнинг рухсатисиз ўтирилмайди», дедилар.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ يُفَرِّقَ بَيْنَ اثْنَيْنِ إِلاَّ بِإِذْنِهِمَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bir kishining ikki kishining ruxsatisiz ularning oʻrtasini ajratishi halol emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишининг икки кишининг рухсатисиз уларнинг ўртасини ажратиши ҳалол эмас», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي هِلاَلٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، أَنَّهُ قَالَ كَلِمَاتٌ لاَ يَتَكَلَّمُ بِهِنَّ أَحَدٌ فِي مَجْلِسِهِ عِنْدَ قِيَامِهِ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ إِلاَّ كُفِّرَ بِهِنَّ عَنْهُ وَلاَ يَقُولُهُنَّ فِي مَجْلِسِ خَيْرٍ وَمَجْلِسِ ذِكْرٍ إِلاَّ خُتِمَ لَهُ بِهِنَّ عَلَيْهِ كَمَا يُخْتَمُ بِالْخَاتَمِ عَلَى الصَّحِيفَةِ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u: «Shunday kalimalar borki, kishi oʻz majlisidan turayotganda ularni uch marta aytsa, ular sababli oʻsha (majlisida) sodir boʻlgan narsalari kechiriladi. Va ularni biror yaxshilik majlisi yoki zikr majlisida aytmaydiki, magar oʻsha kalimalar bilan unga muhrlanadi, xuddi sahifaga uzuk bilan muhr bosilgani kabi. Ular: ‹Subhonaka-Llohumma va bihamdika, lo ilaha illa anta, astagʻfiruka va atubu ilayk (Ey Alloh, Seni poklab va Senga hamd aytib, ulugʻlayman; Sendan oʻzga iloh yoʻq; Sendan magʻfirat soʻrayman va Senga tavba qilaman)›», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у: «Шундай калималар борки, киши ўз мажлисидан тураётганда уларни уч марта айтса, улар сабабли ўша (мажлисида) содир бўлган нарсалари кечирилади. Ва уларни бирор яхшилик мажлиси ёки зикр мажлисида айтмайдики, магар ўша калималар билан унга муҳрланади, худди саҳифага узук билан муҳр босилгани каби. Улар: ‹Субҳонака-Ллоҳумма ва биҳамдика, ло илаҳа илла анта, астағфирука ва атубу илайк (Эй Аллоҳ, Сени поклаб ва Сенга ҳамд айтиб, улуғлайман; Сендан ўзга илоҳ йўқ; Сендан мағфират сўрайман ва Сенга тавба қиламан)›», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُسَدَّدٌ، - الْمَعْنَى - قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي قَابُوسَ، مَوْلًى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم " الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ ارْحَمُوا أَهْلَ الأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ " . لَمْ يَقُلْ مُسَدَّدٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Rahmdillarga ar-Rahmon rahm qiladi. Yerdagilarga rahm qilinglar, osmondagi Zot sizlarga rahm qiladi».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Раҳмдилларга ар-Раҳмон раҳм қилади. Ердагиларга раҳм қилинглар, осмондаги Зот сизларга раҳм қилади».
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنِ ابْنِ عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، يَرْوِيهِ - قَالَ ابْنُ السَّرْحِ - عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا وَيَعْرِفْ حَقَّ كَبِيرِنَا فَلَيْسَ مِنَّا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ shunday dedilar: «Kimki bizning kichiklarimizga rahm qilmasa va kattalarimizning haqqini bilmasa, u bizdan emas».Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ шундай дедилар: «Кимки бизнинг кичикларимизга раҳм қилмаса ва катталаримизнинг ҳаққини билмаса, у биздан эмас».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْبَاهِلِيُّ، - وَكَانَ يَنْزِلُ الْعَوَقَةَ - حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهُوَ ابْنُ عَمْرٍو - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبْغِضُ الْبَلِيغَ مِنَ الرِّجَالِ الَّذِي يَتَخَلَّلُ بِلِسَانِهِ تَخَلُّلَ الْبَاقِرَةِ بِلِسَانِهَا " .
Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh azza va jalla erkaklar orasidan tilini xuddi sigir tili bilan (oʻt) chaynaganidek aylantirib (chiroyli) gapiradigan notiqni yomon koʻradi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла эркаклар орасидан тилини худди сигир тили билан (ўт) чайнаганидек айлантириб (чиройли) гапирадиган нотиқни ёмон кўради», дедилар.
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خَصْلَتَانِ أَوْ خَلَّتَانِ لاَ يُحَافِظُ عَلَيْهِمَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ هُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ يُسَبِّحُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ عَشْرًا وَيَحْمَدُ عَشْرًا وَيُكَبِّرُ عَشْرًا فَذَلِكَ خَمْسُونَ وَمِائَةٌ بِاللِّسَانِ وَأَلْفٌ وَخَمْسُمِائَةٍ فِي الْمِيزَانِ وَيُكَبِّرُ أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ وَيَحْمَدُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ وَيُسَبِّحُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ فَذَلِكَ مِائَةٌ بِاللِّسَانِ وَأَلْفٌ فِي الْمِيزَانِ " . فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْقِدُهَا بِيَدِهِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ هُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ قَالَ " يَأْتِي أَحَدَكُمْ - يَعْنِي الشَّيْطَانَ - فِي مَنَامِهِ فَيُنَوِّمُهُ قَبْلَ أَنْ يَقُولَهُ وَيَأْتِيهِ فِي صَلاَتِهِ فَيُذَكِّرُهُ حَاجَةً قَبْلَ أَنْ يَقُولَهَا " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki xislat yoki ikki fazilat borki, ularni musulmon banda muhofaza qilsa, albatta jannatga kiradi. Ular oson, biroq ularga amal qiladiganlar oz. Har namoz oxirida oʻn marta ‹Subhanalloh›, oʻn marta ‹Alhamdu lillah› va oʻn marta ‹Allohu akbar› deb aytadi. Bu til bilan bir yuz ellik (zikr), tarozida esa bir ming besh yuz (savob)dir. Oʻrniga yotganda esa oʻttiz toʻrt marta ‹Allohu akbar›, oʻttiz uch marta ‹Alhamdu lillah› va oʻttiz uch marta ‹Subhanalloh› deb aytadi. Bu til bilan yuz (zikr), tarozida esa ming (savob)dir», dedilar. Men Rasululloh ﷺning ularni qoʻllari bilan sanayotganlarini koʻrdim. (Sahobalar): «Ey Rasululloh, ular qanday oson boʻlib, ularga amal qiladiganlar oz boʻladi?», dedilar. U zot: «Birortangizning huzuriga uyqusida u (yaʼni shayton) kelib, uni (zikrni) aytishidan oldin uxlatib qoʻyadi va namozida unga kelib, uni (hojatni) aytishidan oldin biror hojatni eslatib qoʻyadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки хислат ёки икки фазилат борки, уларни мусулмон банда муҳофаза қилса, албатта жаннатга киради. Улар осон, бироқ уларга амал қиладиганлар оз. Ҳар намоз охирида ўн марта ‹Субҳаналлоҳ›, ўн марта ‹Алҳамду лиллаҳ› ва ўн марта ‹Аллоҳу акбар› деб айтади. Бу тил билан бир юз эллик (зикр), тарозида эса бир минг беш юз (савоб)дир. Ўрнига ётганда эса ўттиз тўрт марта ‹Аллоҳу акбар›, ўттиз уч марта ‹Алҳамду лиллаҳ› ва ўттиз уч марта ‹Субҳаналлоҳ› деб айтади. Бу тил билан юз (зикр), тарозида эса минг (савоб)дир», дедилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг уларни қўллари билан санаётганларини кўрдим. (Саҳобалар): «Эй Расулуллоҳ, улар қандай осон бўлиб, уларга амал қиладиганлар оз бўлади?», дедилар. У зот: «Бирортангизнинг ҳузурига уйқусида у (яъни шайтон) келиб, уни (зикрни) айтишидан олдин ухлатиб қўяди ва намозида унга келиб, уни (ҳожатни) айтишидан олдин бирор ҳожатни эслатиб қўяди», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ، وَقَالَ، أَخْبَرَنَا ح، وَحَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى، قَالاَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ أَنْ يَلْعَنَ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ " . قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَلْعَنُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ قَالَ " يَلْعَنُ أَبَا الرَّجُلِ فَيَلْعَنُ أَبَاهُ وَيَلْعَنُ أُمَّهُ فَيَلْعَنُ أُمَّهُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eng katta gunohlardan biri kishining oʻz ota-onasini laʼnatlashidir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli! Kishi oʻz ota-onasini qanday laʼnatlaydi?» deb soʻralganda, u zot: «U bir kishining otasini soʻkadi, u ham (qaytib) buning otasini soʻkadi; u bir kishining onasini soʻkadi, u ham (qaytib) buning onasini soʻkadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Энг катта гуноҳлардан бири кишининг ўз ота-онасини лаънатлашидир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули! Киши ўз ота-онасини қандай лаънатлайди?» деб сўралганда, у зот: «У бир кишининг отасини сўкади, у ҳам (қайтиб) бунинг отасини сўкади; у бир кишининг онасини сўкади, у ҳам (қайтиб) бунинг онасини сўкади», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ بَشِيرٍ أَبِي إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّهُ ذَبَحَ شَاةً فَقَالَ أَهْدَيْتُمْ لِجَارِي الْيَهُودِيِّ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U bir qoʻyni soʻyib, soʻng (xizmatkorlariga): «Yahudiy qoʻshnimga ham undan hadya berdingizmi? Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Jibril menga qoʻshni haqida shu qadar tinmay tavsiya qilib turdiki, hatto men uni meros oluvchi qilib qoʻyadi, deb oʻyladim›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бир қўйни сўйиб, сўнг (хизматкорларига): «Яҳудий қўшнимга ҳам ундан ҳадя бердингизми? Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Жибрил менга қўшни ҳақида шу қадар тинмай тавсия қилиб турдики, ҳатто мен уни мерос олувчи қилиб қўяди, деб ўйладим›, деганларини эшитганман», деди.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الإِسْلاَمِ خَيْرٌ قَالَ " تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلاَمَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Rasululloh ﷺdan: «Islomning qaysi (xislati) yaxshiroq?» — deb soʻradi. U zot: «Taom yedirishing va tanigan-tanimaganingga salom berishing», — dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Расулуллоҳ ﷺдан: «Исломнинг қайси (хислати) яхшироқ?» — деб сўради. У зот: «Таом едиришинг ва таниган-танимаганингга салом беришинг», — дедилар.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي السَّفَرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ مَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا أُطَيِّنُ حَائِطًا لِي أَنَا وَأُمِّي فَقَالَ " مَا هَذَا يَا عَبْدَ اللَّهِ " . فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ شَىْءٌ أُصْلِحُهُ فَقَالَ " الأَمْرُ أَسْرَعُ مِنْ ذَاكَ " .
Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ men onam bilan birga oʻzimning bir devorimni loy bilan suvayotgan paytimda yonimdan oʻtib qoldilar va: ‹Bu nima, ey Abdulloh?› dedilar. Men: ‹Ey Rasululloh, bu men tuzatayotgan bir narsa›, dedim. Shunda u zot: ‹Ish bundan ham tezroqdir›, dedilar».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ мен онам билан бирга ўзимнинг бир деворимни лой билан суваётган пайтимда ёнимдан ўтиб қолдилар ва: ‹Бу нима, эй Абдуллоҳ?› дедилар. Мен: ‹Эй Расулуллоҳ, бу мен тузатаётган бир нарса›, дедим. Шунда у зот: ‹Иш бундан ҳам тезроқдир›, дедилар».